Omgevingsprogramma Versterken Recreatiesector De Wolden DEF 15052025
Tekst van het document
Omgevingsprogramma Versterken Recreatiesector De Wolden – 20 mei 2025
Inhoudsopgave 1. Aanleiding 2. Doel 3. Van omgevingsvisie naar omgevingsprogramma 4. Beleidskader a. Programma Vitale Vakantie Parken (VVP) b. Uitgangspunten toeristisch-recreatieve ruimtelijke ontwikkeling c. Juridisch kader d. Financieel kader 5. Specificatie bestemming fondsbijdragen 6. Procedure en participatie
1.Aanleiding In de gemeente De Wolden wordt al geruime tijd gewerkt aan het programma Vitale Vakantie Parken. Dit programma is opgezet in samenwerking tussen de Drentse gemeenten, Provincie Drenthe en het Recreatieschap. Hierbij moet onderscheid worden gemaakt tussen een vitaal en niet-vitaal deel. Het doel is om vitale parken en voorzieningen te stimuleren en de niet-vitale parken onder voorwaarden een passende, nieuwe bestemming/functie te geven. Laatstgenoemde parken worden gekenmerkt door de afwezigheid van recreatieve activiteit of voorzieningen en afnemende aantrekkingskracht voor toeristen. Daarnaast wordt er veelal - en al langere tijd permanent gewoond. Het ‘uit de markt halen’ van de niet-vitale vakantieparken biedt vitale parken meer mogelijkheden voor ontwikkeling. Om vast te stellen welke parken vitaal en welke niet-vitaal zijn, is destijds onafhankelijk onderzoek gedaan (ZKA). Dit heeft geleid tot het vaststellen van het programma Vitale Vakantie Parken door de gemeenteraad. Dit omgevingsprogramma heeft geen betrekking op de specifieke transformatieprocessen voor de betreffende niet-vitale parken, maar legt de richtlijnen vast voor het benutten van verevening als instrument ter compensatie van de afname van recreatieve voorzieningen in de gemeente De Wolden.
De middelen die voortkomen uit verevening worden aangewend om elders in de gemeente toeristisch-recreatieve ruimtelijke ontwikkelingen te stimuleren en te versterken.
1
Omgevingsprogramma Versterken Recreatiesector De Wolden – 20 mei 2025 Voor De Wolden zijn er 5 parken die in aanmerking komen om te worden getransformeerd. Voor deze parken wordt een transformatieplan en een wijziging van het omgevingsplan voorbereid om de recreatiebestemming om te zetten in een woonbestemming (specifieke woonbestemming: parkachtig wonen, wonen in het groen) c.q. woonfunctie, voor eigenaren (van recreatiewoningen) die dit willen.1 In overleg met de parken wordt een plan gemaakt om dit mogelijk te maken. Dit betekent wel dat er definitief een stukje recreatieareaal verdwijnt uit het gemeentelijk recreatieaanbod. En daarbij zal er naar verwachting een waardevermeerdering plaatsvinden bij het omzetten van de bestemming. Om deze reden is het gerechtvaardigd om hiervoor een bijdrage te vragen aan de deelnemende eigenaren, de zogeheten vereveningsbijdrage. Dit zal worden geregeld in een nog te sluiten anterieure overeenkomst tussen gemeente, VVE’s en afzonderlijke eigenaren voorafgaand aan de terinzagelegging van een ontwerp-wijziging omgevingsplan. In De Wolden is de vereveningsbijdrage bepaald op een bedrag van maximaal 7.500,00 euro per eigenaar per kavel, op basis van een taxatie op parkniveau.
Het is de bedoeling om deze te ontvangen bijdragen te besteden aan andere doelen in de recreatiesector die zowel voor onze eigen inwoners als recreant als voor de recreanten van buiten de gemeente van meerwaarde zijn. Het bedrag mag niet worden besteed aan het betreffende park zelf. Hiervoor is het vereist om een omgevingsprogramma te hebben waarin een aantal bestedingsdoelen is opgenomen. De basis voor dit – door het college vast te stellen – omgevingsprogramma ligt in de omgevingsvisie. 2.Doel Het omgevingsprogramma bepaalt de richtlijnen voor het gebruik van verevening als middel ter compensatie van het onttrekken van toeristisch-recreatieve ruimtelijke ontwikkelingen als gevolg van de wijziging van een bestemmingsplan van recreatie naar wonen.
1 Op sommige parken zijn er eigenaren die het perceel en object al jarenlang recreatief gebruiken overeenkomstig de bestemming en die
ook principieel niet willen meedoen aan de transformatie maar recreatief willen blijven. Zij betalen dan ook geen vereveningsbijdrage. In dat geval wordt in het nieuwe plan aan het betreffende perceel opnieuw een recreatieve bestemming/functie toegekend. Wat ook kan is dat eigenaren die hun perceel en object nu recreatief gebruiken, maar wel willen meedoen met de transformatie naar een woonbestemming/-functie, dit recreatieve gebruik mogen voortzetten. Zij betalen de vereveningsbijdrage dan wel. Van belang voor een succesvolle transformatie is dat er een overgrote meerderheid van de recreatiewoning-eigenaren wel meedoet en er groot draagvlak voor is, zonder dat dit in een exact aantal of percentage is uitgedrukt. uit juni 2025.
2
Omgevingsprogramma Versterken Recreatiesector De Wolden – 20 mei 2025 3.Van omgevingsvisie naar omgevingsprogramma Door de gemeenteraad van De Wolden is in 2022 de Toekomstvisie ‘Samen aan Zet! – Toekomstvisie 2022-2040’ vastgesteld (raadsbesluit 27-10-2022). Deze valt te beschouwen als omgevingsvisie. Hierin is ‘toerisme en recreatie’ een belangrijk thema. Een greep uit de visie: “De beleving van landschap en cultuurhistorie is de basis van toerisme en recreatie. Door middel van diverse en toegankelijke routenetwerken voor verschillende doelgroepen leren inwoners en bezoekers het verhaal van De Wolden kennen. Er wordt ingezet op een sterkere profilering van De Wolden als het recreatieve hart van de regio, waar je landschap en cultuurhistorie optimaal kunt beleven. De landschappen en dorpen van De Wolden zijn te beleven via talrijke wandel-, fiets-, en ruiterroutes. De Wolden heeft als eerste in Drenthe een op elkaar aansluitend wandelnetwerk weten te realiseren. Samen met lokale ondernemers willen we de routenetwerken in de gemeente verder versterken door bestaande routes te verbeteren en ontbrekende schakels in beeld te brengen. Door bedrijvigheid in de recreatieve sector letterlijk en figuurlijk met elkaar te verbinden creëren we een geïntegreerd netwerk waarin ondernemers hun activiteiten op elkaar af kunnen stemmen.
Hiermee creëren we economische meerwaarde voor recreatie en toerisme op lokaal niveau. We ondersteunen ondernemers met initiatieven en ontwikkelingen die hieraan bijdragen door voldoende ruimte te bieden. Diversiteit en toegankelijkheid staan hierbij voorop. De meest diverse en inclusieve routenetwerken vind je straks in De Wolden! Kwalitatief hoogwaardig toerisme De Wolden kent diverse recreatieparken die veelal nog steeds een recreatieve functie vervullen. Recreatieparken die deze functie hebben verloren, worden de komende jaren getransformeerd naar wonen of een andere functie. De Wolden zet in op kwalitatief hoogwaardig toerisme. Nieuwe ontwikkelingen op het gebied van recreatie en toerisme zijn alleen mogelijk als ze bijdragen aan bestaande lokale voorzieningen. De schaalgrootte en uitstraling moet passen bij de omgeving en het landschap.” De uitwerking c.q. vertaling van de visie naar beleid en uitvoering vindt plaats in programma’s zoals bedoeld in artikel 3.4 jo. 3.5 van de Omgevingswet en het omgevingsplan, zoals ook het nu voorliggende omgevingsprogramma.
3
Omgevingsprogramma Versterken Recreatiesector De Wolden – 20 mei 2025 4.Beleidskader In deze paragraaf wordt uitgelegd met welk beleid het omgevingsprogramma samenhangt. a.
Programma Vitale Vakantie Parken (VVP). Al geruime tijd zet de gemeente De Wolden zich in voor het vitaliseren van vakantieparken binnen de gemeente. De uitgangspunten voor het vitaliseren zijn: - Het verbeteren van de toeristische verblijfssector in de breedste zin van het woord: o Het toekomstbestendig maken van het huidige aanbod aan verblijfsmogelijkheden. o Het streven naar een kwalitatief hoogwaardig verblijfsaanbod. - Het hanteren van het principe 'één park, één plan': o Elk park wordt als uniek beschouwd, waarbij samenwerking essentieel is om een passend plan te realiseren. o Dit betekent maatwerk leveren binnen de vastgestelde kaders, rekening houdend met eerdere ervaringen en de individuele kenmerken van elk park. Voor de transformatiestrategie is een Drentse aanpak ontwikkeld als leidraad voor zowel de gemeente als de vakantieparken, waarin verevening een integraal onderdeel vormt. Het omgevingsprogramma vloeit voort uit deze aanpak.
b.
Uitgangspunten toeristisch-recreatieve ruimtelijke ontwikkeling. De gemeente De Wolden heeft een regiofunctie op het gebied van recreatie en toerisme. In samenwerking met bedrijven en organisaties wordt een duurzaam toeristisch aanbod doorontwikkeld, welke door bewoners en bezoekers beleefd kan worden. De uitgangspunten daarbij zijn: -
Een aantrekkelijk, divers en integraal recreatief en toeristisch aanbod; Meer zichtbaarheid en versterking van de toeristische beleving voor de inwoners van De Wolden; Profilering van De Wolden als aantrekkelijke gemeente voor vrijetijdsbesteding; Recreatie en toerisme gebruiken om de brede welvaart in de gemeente te versterken.
In het geval van een functiewijziging van de bestemming recreatie naar wonen, wordt toeristisch-recreatief aanbod onttrokken aan de gemeente. Dit wordt gezien als een nadelige ruimtelijke ontwikkeling op het gebied van toerisme en recreatie, omdat het de kwaliteit, omvang en het maatschappelijk-economisch potentieel van het toeristisch product in de gemeente De Wolden verslechtert. Voor eigenaren van een recreatiewoning betekent de functiewijziging vaak een positieve waardeontwikkeling van hun woning/grond en daarnaast extra gebruiksmogelijkheden. De gemeente vraagt daarom een financiële bijdrage aan de eigenaren ter compensatie van de nadelige ruimtelijke ontwikkeling, om te verevenen met de kosten voor toeristisch-recreatieve ruimtelijke ontwikkelingen elders in de gemeente. Deze ruimtelijke ontwikkelingen dienen ook een goede ruimtelijke ordening. 4
Omgevingsprogramma Versterken Recreatiesector De Wolden – 20 mei 2025
c.
Juridisch kader. Het omgevingsprogramma maakt het op basis van de Omgevingswet (artikel 13.22) mogelijk een financiële bijdrage te vragen voor ruimtelijke ontwikkeling. In de Omgevingswet (afdeling 13.7), in samenhang met het Omgevingsbesluit (artikel 8.20 onder c sub 3), is bepaald dat de gemeente in een overeenkomst over onder meer het wijzigen van de functie van één of meer bestaande recreatiewoningen naar permanente bewoning bepalingen kan opnemen over financiële bijdragen.
d.
Financieel kader. Vereveningsbijdrage Onder vereveningskosten wordt verstaan de financiële bijdrage van eigenaren van recreatiewoningen die akkoord gaan met de transformatie naar een woonbestemming-onder-voorwaarden zoals vastgelegd in een anterieure overeenkomst. De vereveningsbijdrage is een compensatie voor het verlies aan recreatief areaal in het buitengebied van de gemeente2. De bijdrage wordt alleen besteed aan investeringen die ten goede komen aan de recreatiesector van de gemeente in brede zin. Dit kan ook een recreatiefonds zijn waaruit maatregelen en projecten worden betaald. Dit wordt geborgd door verankering in een door de raad vastgestelde visie.
Het bedrag voor de vereveningsbijdrage wordt bepaald door de hoogte van de waardestijging. Op basis van taxatie kan objectief en onafhankelijk de waardestijging worden bepaald. Van de waardestijging zal 25% worden gevraagd in het kader van verevening. Het plafondbedrag hiervan bedraagt € 7.500,003. Het percentage is vergelijkbaar met andere Drentse gemeentes. Bijvoorbeeld Westerveld vraagt 25%, Coevorden 20%. Hiermee sluiten we aan bij het ‘Drentse’ model, waar meerdere gemeenten in Drenthe gebruik van maken. De financiële bijdrage wordt in een fonds gestort van waaruit maatregelen worden bekostigd voor het borgen en versterken van de toeristisch-recreatieve ruimtelijke kwaliteit en voorzieningen binnen de gemeente.
2Een grove vuistregel is dat in Drenthe een vierkante meter grond met een recreatie-bestemming zo'n €75,- waard is en een vierkante
meter woningbouwgrond op een vergelijkbare locatie € 150,-. Uiteraard met nuancering voor lokale situaties, waaronder de ligging van het perceel, de kwaliteit van het park of gebied, de woningmarkt ter plaatse en de geldende grondprijzen. Bij transformatie van recreatie naar wonen kan dus bij een perceel van 500 m2, uitgaande van deze aannames, een waardestijging van € 37.500,- optreden. (bron: Notitie toepassing verevening bij transformatie, taskforce VVP Drenthe, 26 november 2019 / 6 januari 2020). 3Vaststelling kader verevening bij raadsbesluit juni 2025.
5
Omgevingsprogramma Versterken Recreatiesector De Wolden – 20 mei 2025 5.Specificatie bestemming fondsbijdragen De te ontvangen vereveningsbijdragen van eigenaren van recreatiewoningen op de desbetreffende vakantieparken die vanuit het programma Vitale Vakantie Parken (VVP) meedoen aan de transformatie zullen worden besteed aan doelen in de recreatiesector. Hiervoor wordt een fonds opgericht waarin geld wordt gestald om te kunnen worden ingezet voor projecten die ten goede komen van de inwoners als recreant en natuurlijk de recreanten van elders. Deze projecten mogen niet direct zijn te herleiden tot en ten gunste zijn van 1 bedrijf en moeten verspreid in de gemeente worden uitgevoerd. Het doel is om de vereveningsopbrengsten ook zichtbaar voor de inwoners van De Wolden in te zetten. Het fonds moet duidelijke kaders en voorwaarden kennen waaraan elke aanvraag wordt getoetst. De te ontvangen bijdragen worden geschat op een totaalbedrag van 1,3 tot 1,5 miljoen euro. Deze gelden kunnen worden besteed aan de hieronder genoemde doelen, waarbij de genoemde bedragen indicatief zijn. Doelen/projecten: 1-Het realiseren van een uitkijkpunt in De Wolden. Het Reestdal is een uniek natuurgebied wat voor een deel in onze gemeente ligt. Het gebied wordt druk bezocht door inwoners en recreanten van buitenaf. Het Reestdal kenmerkt zich doordat het relatief smal is.
De Reest zelf is eigenlijk alleen te bezichtigen vanaf de punten waar de Reest kruist met wandel- en/of fietspaden. Door een uitkijkpunt te realiseren op een strategisch punt in het Reestdal kan er meer beleving van het Reestdal worden ervaren zonder dat het gebied direct aan de Reest wordt betreden. De kosten hiervoor zijn geraamd op € 300.000,00. 2-Het realiseren van een wandelpad met halfverharding in Ruinerwold langs de dr.Larijweg. De belangenvereniging Oosteinde, Ruinerwold/Berghuizen en de Karstenhoeve hebben de wens om een dorpsommetje te realiseren. Een onderdeel van dit ommetje is een wandelpad naast de Dokter Larijweg. Het heeft de voorkeur om dit in halfverharding uit te voeren. De kosten hiervoor zijn geraamd op € 300.000,00, afhankelijk van de materiaalkeuze. 3-Het (co-)financieren van mogelijke nieuwe fiets-wandelverbindingen. Wij willen graag meewerken aan nieuwe fiets- en/of wandelinitiatieven die vanuit dorpen en kernen worden geïnitieerd. Voor dit project is een bedrag geraamd waarvan een deel per initiatief kan worden ingezet als (co-)financiering. De raming bedraagt € 500.000,00. 4-Een financiële impuls geven aan buitenspeelplaatsen (bijv. een speelbos). In De Wolden kennen we enkele buitenspeelplaatsen die los van bedrijven zijn aangelegd en niet commercieel worden opengesteld.
Deze speelplaatsen zijn belangrijk voor de leefbaarheid van de kernen en de recreant. Een upgrade van een bestaande speelplaats of het financieel ondersteunen van een nieuw – soortgelijk - initiatief behoort tot de mogelijkheden.
6
Omgevingsprogramma Versterken Recreatiesector De Wolden – 20 mei 2025 5- Het onderzoeken van een mogelijke locatie voor vestiging van dagrecreatie. In De Wolden en de regio ontbreekt het aan voldoende mogelijkheden voor dagrecreatie. Dit blijkt ook uit onderzoeken zoals Dashboard Impact Toerisme. Dit onderzoek is bedoeld om te kijken wat een geschikte locatie/gebied kan zijn voor het vestigen van een dagrecreatie-initiatief. 6-Overige doelen Dit kunnen nieuwe doelen zijn die passen binnen ditzelfde kader d.w.z. die ten goede komen van de recreatie in de gemeente De Wolden in het algemeen. 6.Procedure en participatie Dit omgevingsprogramma is gebaseerd op artikel 3.4 jo. 3.5 van de Omgevingswet en wordt vastgesteld door burgemeester en wethouders. De basis hiervoor ligt in een omgevingsvisie die al eerder door de raad is vastgesteld, te weten de toekomstvisie/omgevingsvisie ‘Samen aan Zet! – Toekomstvisie 2022-2040’ (raadsbesluit 27-10-2022). Het omgevingsprogramma is vormvrij en hoeft niet als ontwerp er inzage te worden gelegd, omdat hierin geen voor burgers of bedrijven bindende regels staan. Wel moet er iets over de wijze van participatie worden gezegd. Zoals aangegeven bevat het omgevingsprogramma geen bindende regels voor burgers en/of bedrijven.
De realisering van de genoemde doelen verloopt via de daarvoor vereiste afzonderlijke wettelijke procedures (omgevingsplan- c.q. vergunningprocedure), waartegen de gebruikelijke wettelijk voorgeschreven inspraak- en rechtsbeschermingsmiddelen openstaan. Er kan daarmee worden volstaan met bekendmaking van het omgevingsprogramma nadat dit door het college van burgemeester en wethouders is vastgesteld en nadat de raad hierover is geïnformeerd. VVP/RO/HM/mei2025
7