Offerte Onderzoek RKC De Wolden - RadarAdvies 220406.pdf
Tekst van het document
Rekenkamercommissie De Wolden
Offerte 4 april 2022
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
Offerte De rekenkamercommissie van de gemeente De Wolden wil zicht op het effect en de impact van het 'voorliggend veld’ in het sociaal domein. College en gemeenteraad zien voor het voorliggend veld een belangrijke rol weggelegd als het gaat om preventie. In het voorliggend veld kunnen maatschappelijke- en zorgvragen vroegtijdig gesignaleerd en opgepakt worden. Ook vanuit de opdracht om het beroep op (duurdere) voorzieningen en zorg in het sociaal domein beheersbaar/betaalbaar te houden. In het voorliggend veld gaat het om maatschappelijke voorzieningen en activiteiten die vrij toegankelijk zijn. RadarAdvies is gevraagd een offerte uit te brengen voor de uitvoering van het onderzoek over het effect en impact van het voorliggend veld. Met genoegen hebben we aan de offerte gewerkt. In de offerte is ons voorstel plan van aanpak opgenomen, onze expertise en een overzicht van de kosten. Opdrachtgever Rekenkamercommissie gemeente De Wolden Contactpersoon René de Vent, voorzitter rekenkamercommissie Postbus 20 7920 AA ZUIDWOLDE DR Uitvoerder RadarAdvies Veemarkt 83 1019 DB Amsterdam (020) 463 50 50 www.radaradvies.nl Contactpersonen Fenna Keijzer, adviseur/onderzoeker f.keijzer@radaradvies.nl (06) 31695982 Mr. Bert Otten, senior adviseur/onderzoeker b.otten@radaradvies.nl (06) 22303790
______________________________________________________________________________ 4 april 2022 Onderzoek Voorliggend veld | Rekenkamercommissie De Wolden 2/24
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
Inhoudsopgave 1
INLEIDING
4
1.1 1.2
Uw situatie Uw vraag
4 5
2
REFLECTIE OP DE ONDERZOEKSOPDRACHT
7
3
PLAN VAN AANPAK
9
3.1 3.2 3.3 3.4
Fase 1 Oriëntatie Fase 2: Onderzoek en ‘het verhaal’ Fase 3: Analyse en Terugkoppeling Fase 4: Rapportage en portrettenbundel
9 10 11 12
4
RADARADVIES: WIJ ZIJN VAN HET HOÉ
14
4.1 4.2 4.3
Ons onderzoeksteam en projectorganisatie Risico’s en beheersmaatregelen Planning
14 16 17
5
BEGROTING
18
6
OVERIGE
19
6.1 6.2 6.3
Op de radar AVG Maatschappelijk verantwoord ondernemen
19 19 19
BIJLAGE 1: REFERENTIES
21
BIJLAGE 2: STORYTELLING METHODIEK
23
______________________________________________________________________________ 4 april 2022 Onderzoek Voorliggend veld | Rekenkamercommissie De Wolden 3/24
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
1
Inleiding
1.1
Uw situatie Als rekenkamercommissie heeft u in 2021 met de gemeenteraad van De Wolden een aantal thema’s verkend die verbonden zijn met het sociaal domein als onderzoeksonderwerp. De gemeenteraad ervaart ten aanzien van vele aspecten van het sociaal domein een gebrek aan sturing en beïnvloedingsmogelijkheden, ondanks dat deze zich op het terrein bevinden waar de gemeente een opdrachtgevende rol heeft. Derhalve is gekozen voor het thema; ‘het voorliggend veld’. U wilt onderzoeken welke effecten van het voorliggend veld de inwoners en de gemeente ervaren. Tot het voorliggend veld rekent u diverse laagdrempelige basisvoorzieningen. Binnen het voorliggend veld wordt een onderscheid gemaakt tussen de nuldelijn en de eerste lijn. Ook is er een tweede lijn gedefinieerd, die niet onder het voorliggend veld valt: ▪ Nuldelijn: o.a. vrijwilligers, vrijwillige hulporganisaties, dorpshuizen, bibliotheken, sport- en culturele verenigingen en diaconieën. ▪ Eerstelijn: o.a. maatschappelijk werk, de praktijkondersteuner van de huisarts, welzijnswerk, buurtteams en onafhankelijke cliëntondersteuning. ▪ Tweedelijn (geen onderdeel voorliggend veld): o.a. maatschappelijke ondersteuning door de gemeente met Wmo-voorzieningen, jeugdwet-instrumenten en reintegratievoorzieningen.
Het college en de gemeenteraad zien voor het voorliggend veld een belangrijke rol weggelegd als het gaat om preventie, zoals omschreven in de Kadernota Sociaal Domein 2022-2025: “Gemeente De Wolden ziet dat een sterk preventief en voorliggend veld op meerdere manieren loont voor de inwoners. Het is in het belang van inwoners om tijdig problemen te signaleren, zodat we er samen voor kunnen zorgen dat problemen niet erger worden en niet meer leed veroorzaken dan nodig. Voorkomen is beter dan genezen. In de eerste plaats geldt dat natuurlijk voor de inwoner zelf. Maar ook voor de gemeente die ziet dat inwoners daardoor zichzelf en dus ook elkaar, beter kunnen redden zonder hulp van de gemeente. Daarnaast voorkomt preventie vaak een beroep op duurdere ondersteuning en zorg. Op het vlak van de preventie heeft de gemeente een stimulerende, faciliterende en/of regisserende rol.” De onderzoeksvraag is dus relevant voor de opgave die de gemeente zichzelf heeft gesteld ten aanzien van het sociaal domein. Ook rijmt dit met de toekomstvisie die de Wolden heeft opgesteld op de lange termijn, waarin De Wolden bijvoorbeeld wordt omschreven als ‘een gemeente waar noaberschap nog steeds een begrip is en waar initiatieven uit de
______________________________________________________________________________ 4 april 2022 Onderzoek Voorliggend veld | Rekenkamercommissie De Wolden 4/24
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
samenleving nog meer ruimte krijgen’. (Samen Aan Zet! Toekomstvisie 2022-2040 van Gemeente De Wolden). Daarnaast wordt in het koersplan van de Wolden een belangrijke opgave genoemd: “De decentralisaties maken het gemeenten mogelijk dwarsverbanden te leggen tussen de maatschappelijke ondersteuning, de jeugdzorg/hulp en het domein van werk en inkomen. Dat betekent: inzetten op preventie en ondersteuning bundelen en efficiënter aanbieden.” (Koersplan Welzijn De Wolden 2019-2022). Onderzoek naar het voorliggend veld past dan ook goed binnen deze opgave. U heeft RadarAdvies verzocht een offerte uit te brengen voor de uitvoering van dit rekenkameronderzoek. Als bureau met ruime ervaring in onderzoeksopdrachten in het sociaal domein, gaan wij graag in op uw verzoek. Hierbij presenteren wij u een offerte met plan van aanpak, introductie van ons onderzoeksteam en overzicht van de planning en de begroting. 1.2
Uw vraag U wilt als rekenkamercommissie aan de hand van verhalen onderzoeken wat de effecten en impact zijn van het voorliggend veld in de gemeente De Wolden. De volgende deelvragen zijn door u geformuleerd: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.
Wat/wie is/behoort tot het voorliggend veld in De Wolden? Hoe ervaart/beleeft het voorliggend veld haar preventieve rol in het sociaal/gemeentelijk domein? Hoe wordt het voorliggend veld gefaciliteerd door de gemeente (bijv. subsidies)? Op welke wijze wordt (is) het voorliggend veld betrokken bij het preventiebeleid van de gemeente? Wat is het effect van het voorliggend veld op het leven van de inwoners (beleving)? Hoe ervaren inwoners de buurt en de kracht van hun eigen netwerk? Wat is het effect en de impact van het voorliggend veld op de gemeente; bijv. minder een beroep op ondersteuning/zorg? Hoe ervaren vrijwilligers en professionals de samenwerking tussen de nulde-, eerste lijn en de gemeente De Wolden (tweede lijn)?
Voor het onderzoek wilt u de kwalitatieve onderzoeksmethode van storytelling inzetten, die bruikbaar is om de systeemwereld van de gemeente beter te laten aansluiten bij de leefwereld van de inwoners en andersom. Met deze methode worden ervaringen opgehaald in de vorm van verhalen van inwoners, vrijwilligers en professionals, waaruit we herkenbare patronen en trends willen herleiden. Kortom, een kwalitatief belevingsonderzoek onder inwoners, vrijwilligers en professionals die in het voorliggend veld actief zijn in De Wolden. Daarnaast moet het onderzoek een antwoord geven op de effecten en betekenis van voorliggend veld op enerzijds de inwoners en anderzijds de gemeente.
______________________________________________________________________________ 4 april 2022 Onderzoek Voorliggend veld | Rekenkamercommissie De Wolden 5/24
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
Wij hebben als RadarAdvies ruime ervaring met kwalitatief onderzoek in het sociaal domein. Ook hebben wij meerdere vergelijkbare onderzoeken uitgevoerd. Deze onderzoeken zijn te vinden onder bijlage 1. Referenties. Alvorens ons plan van aanpak voor het onderzoek toe te lichten, geven wij eerst een reflectie op de onderzoeksopdracht.
______________________________________________________________________________ 4 april 2022 Onderzoek Voorliggend veld | Rekenkamercommissie De Wolden 6/24
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
2
Reflectie op de onderzoeksopdracht RadarAdvies voert met regelmaat onderzoeken uit in het sociaal domein. In de oriëntatie van dit onderzoek van de rekenkamercommissie hebben wij ook mee mogen denken over de onderzoeksopzet. Voor de uitvoering van de opdracht vinden we de volgende aspecten van belang: Het voorliggend veld en de sociale basis Het voorliggend veld, zoals eerder in dit document gedefinieerd, benaderen wij als synoniem voor de sociale basis: een combinatie van het noaberschap en samenredzaamheid, georganiseerd informeel aanbod en georganiseerd formeel aanbod.
Een innovatieve aanpak Wij ervaren de aanpak van het onderzoek als innovatief. Veelal zijn rekenkameronderzoeken sterk gerelateerd aan onderzoek op basis van (kwantitatieve) beleidsevaluaties. Als RadarAdvies zijn wij bij veel innovaties betrokken in het sociaal domein, ook ten aanzien van onderzoeksmethodes. Kwalitatieve methoden en actieonderzoek lenen zich dan ook uitstekend voor de eisen die gesteld mogen worden aan een rekenkameronderzoek. Storytelling geeft betekenis Storytelling is één van de instrumenten waarmee je de maatschappelijke effecten van ondersteuning en zorg in beeld kan brengen. De verhalen die je met de storytellingmethode naar boven krijgt geven betekenis. Het vertellen van verhalen helpt om verandering in processen op gang te brengen: door de methodiek van storytelling toe te passen kan de systeemwereld van de gemeente zich beter aansluiten bij de leefwereld
______________________________________________________________________________ 4 april 2022 Onderzoek Voorliggend veld | Rekenkamercommissie De Wolden 7/24
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
van de inwoners en andersom. Deze methode vergt een gestructureerde aanpak met duidelijke richtlijnen. Daarnaast is het van belang te vermelden dat storytelling wel inzicht kan geven in de ervaren effecten van het voorliggend veld, maar niet synoniem is voor een nulmeting (zie volgende paragraaf voor meer informatie). Verder is het verstandig de storytelling aan te vullen met kwalitatief onderzoek middels een focusgroep, om zo ook de andere deelvragen van dit onderzoek te kunnen beantwoorden. Nulmeting en impactmeting Het onderzoek moet een antwoord geven op het effect en de impact (betekenis) van voorliggend veld op enerzijds de inwoners en anderzijds de gemeente. Tevens wordt gesteld dat het resultaat van het onderzoek een kwalitatieve nulmeting is voor de gemeente. Zoals aangegeven in de vorige paragraaf is storytelling-methodiek niet synoniem voor een nulmeting: gegeven de kwalitatieve aard van het onderzoek en de story-telling methode zal de nadruk van dit onderzoek liggen op het ervaren effect en de invloed van het voorliggend veld op de beleveniswereld van de inwoners van de Wolden. De verhalen zijn hierbij de basis, waaruit thematisch de ervaren effecten in kaart kunnen worden gebracht. Denk hierbij bijvoorbeeld aan thema’s als eenzaamheid, verbinding, participatie en preventie.
Participatie In ons werk leggen we een sterke nadruk op participatie van directe betrokkenen in het sociaal domein. Professionals, vrijwilligers en inwoners die dagelijks inhoud geven aan zorg en ondersteuning. In het onderzoek is naar ons inzicht volop ruimte om hen in het onderzoek te laten participeren. Ook de actieve participatie waar mogelijk van de rekenkamer – zoals aanwezigheid bij een of meerdere diepte-interviews of focusgroep is vanuit ons perspectief een belangrijk onderdeel van dit onderzoek wat bijdraagt aan de beleving op het thema.
______________________________________________________________________________ 4 april 2022 Onderzoek Voorliggend veld | Rekenkamercommissie De Wolden 8/24
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
3
Plan van aanpak Het onderzoek zullen we fasegewijs uitvoeren, zoals weergegeven in het schema hieronder. Fase 1: Oriëntatie - Startgesprek - Documentanalyse - Opstellen vragenlijsten interviews/focusgroep - Inplannen interviews Fase 2: Onderzoek - Focusgroep met beleidsmedewerkers en professionals - Diepte-interviews volgens storytelling methode met het voorliggend veld en inwoners Fase 3: Analyse en terugkoppeling - Analyse van patronen uit de interviews - Terugkoppeling met professionals, vrijwilligers en inwoners Fase 4: Toetsing en rapportage - Concept rapportage - Aanpassen n.a.v. wederhoor - Eindrapportage
3.1
Fase 1 Oriëntatie Deelvragen die in deze fase worden beantwoord 1. 3. 4.
Wat/wie is/behoort tot het voorliggend veld in De Wolden? Hoe wordt het voorliggend veld gefaciliteerd door de gemeente (bijv. subsidies)? Op welke wijze wordt (is) het voorliggend veld betrokken bij het preventiebeleid van de gemeente?
______________________________________________________________________________ 4 april 2022 Onderzoek Voorliggend veld | Rekenkamercommissie De Wolden 9/24
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
▪
▪
▪
Startgesprek. We stellen voor dit onderzoek te beginnen met een startgesprek tussen de rekenkamercommissie en de onderzoekers van RadarAdvies. Tijdens dit startgesprek zijn o.a. de verdere aanpak van het onderzoek, maar ook de oriëntatie op de bestuurlijke context onderwerp van gesprek. In samenspraak met de opdrachtgever worden ook de respondenten geselecteerd. Documentanalyse. In deze fase verzamelen we de benodigde documentatie om een globaal beeld te geven van de huidige organisaties en voorzieningen die samen het voorliggend veld in De Wolden vormen. Wij ontvangen hiervoor graag de benodigde documentatie van de opdrachtgever. Hiermee kunnen we een deel van de onderzoeksvragen (zie begin paragraaf) grotendeels beantwoorden. Alleen gesubsidieerde instellingen en initiatieven worden meegenomen in deze analyse. Dit kan in een latere fase wel aangevuld worden met bijvoorbeeld sleutelfiguren die deelnemen als respondent bij de interviews. Voorbereiding interviews. In deze fase stellen we gezamenlijk met u een lijst op van te interviewen personen en organisaties. Verder zullen we voor de focusgroep een topiclijst opstellen, evenals een gespreksgids voor de storytelling interviews. Binnen deze gespreksgids en topiclijst zullen de gestelde deelvragen een leidraad vormen.
Het resultaat van de oriëntatiefase is: ▪ ▪ ▪ 3.2
Conceptversie documentanalyse: deze zal ook onderdeel zijn van de eindrapportage; Gespreksgids voor storytelling diepte-interviews en topiclijst focusgroep; Respondenten vastgesteld en ingepland.
Fase 2: Onderzoek en ‘het verhaal’ Deelvragen die in deze fase worden beantwoord 2. 5. 6. 8.
▪
▪
Hoe ervaart/beleeft het voorliggend veld haar preventieve rol in het sociaal/gemeentelijk domein? Wat is het effect van het voorliggend veld op het leven van de inwoners (beleving)? Hoe ervaren inwoners de buurt en de kracht van hun eigen netwerk? Hoe ervaren vrijwilligers en professionals de samenwerking tussen de nulde-, eerste lijn en de gemeente De Wolden (tweede lijn)? De onderzoeksfase starten we met een tussentijdse bijeenkomst met de rekenkamercommissie om de bevindingen vanuit de documentanalyse te toetsen. Ook stemmen we de definitieve lijst met te interviewen personen met u af en brengen we verheldering in de keuzes voor personen. In deze fase interviewen we respondenten in de vorm van 1 focusgroep met professionals en beleidsmedewerkers werkzaam in het voorliggend veld en 12 live storytelling diepte-interviews met een diverse groep inwoners in de Wolden.
______________________________________________________________________________ 4 april 2022 Onderzoek Voorliggend veld | Rekenkamercommissie De Wolden 10/24
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
-
-
-
In een focusgroep met beleidsmedewerkers en professionals uit het voorliggend veld gaan we in gesprek over de preventieve rol van het voorliggend veld en de samenwerking tussen de gemeente en de nulde – en eerstelijns professionals. Hiermee kunnen we de vragen die nog open staan vanuit de documentanalyse uitdiepen. Naast een focusgroep over de samenwerking in het voorliggend veld, brengen we de ervaren effecten van het voorliggend veld in kaart door verhalen op te halen van inwoners en professionals die zich bevinden in het voorliggend veld. De methodiek die we zullen hanteren bij deze diepte-interviews is de storytelling-methode. Een gespreksgids bepaalt globaal de onderwerpen die aan de orde worden gesteld om de preventieve invloed van het voorliggend veld in kaart te kunnen brengen, maar de patronen van de verhalen worden leidend in de uiteindelijke rapportage.
In de interviews kan het bijvoorbeeld onder andere gaan om de volgende onderwerpen: Welke activiteiten zijn er gerealiseerd in het voorliggend veld en wat is hiervan het resultaat? Wat zijn de (ervaren) effecten en hoe zijn deze tot stand gekomen volgens de respondent? Wat zijn anekdotes die dit illustreren? Wie zijn de hoofdpersonen in dit verhaal? Wat is de storytelling methodiek? Binnen deze methodiek zullen we van de gespreksverslagen uit de diepte-interviews uiteindelijk een portrettenbundel creëren, opgebouwd aan de hand van ‘De Reis van de Held’ (een ‘template' voor de storytelling methodiek). Een belangrijk uitgangspunt hierbij is dat iedereen een held is in zijn of haar eigen verhaal. Iedereen ontwikkelt zich, en dat gaat gepaard met alle ervaringen die men onderweg opdoet. Die ontwikkeling, en de invloed van het voorliggend veld hierin, willen wij in beeld brengen aan de hand van deze stappen uit ‘De Reis van de Held’. Meer informatie hierover is te vinden in Bijlage 2. Gegeven de diepgaande en persoonlijke methodiek gaat de voorkeur sterk uit naar fysieke diepte-interviews op locatie. Denk hierbij aan een vereniging, buurthuis of kerkgemeenschap. Uiteindelijk staat uiteraard de wens van de respondent centraal en zijn online interviews – bijvoorbeeld in verband met de coronacrisis – ook mogelijk.
Het resultaat van de tweede fase is: ▪ ▪ 3.3
Kwalitatieve data als input voor ‘het verhaal’ en het uiteindelijke onderzoeksrapport; 12 verhalen die de invloed van het voorliggend veld in De Wolden weergeven.
Fase 3: Analyse en Terugkoppeling De vraag die we in deze fase beantwoorden 7.
Wat is het effect en de impact van het voorliggend veld op de gemeente?
______________________________________________________________________________ 4 april 2022 Onderzoek Voorliggend veld | Rekenkamercommissie De Wolden 11/24
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
Hoofdvraag: welke effecten van het voorliggend veld ervaren de inwoners en de gemeente? ▪
▪
▪ ▪
In de analysefase zorgen we ook voor het structureren van de uitkomsten van de interviews. Hierin stellen we patronen vast: wat vertellen deze verhalen over het voorliggend veld in de Wolden? Wat voor antwoorden vormen deze patronen op de onderzoeksvragen? Om een concreet beeld te kunnen schetsen van de impact en om eventuele aanbevelingen te kunnen formuleren is het in deze fase daarnaast van belang om uit onze interviews en focusgroep werkzame bestanddelen voor de ervaren effecten van het voorliggend veld te destilleren. Voorbeelden van werkzame bestanddelen die van invloed kunnen zijn op het effect en de impact van het voorliggend veld zijn sociale binding of kansen voor betrokkenheid, gevoel van eigenaarschap en een heldere en gerichte communicatie over doelen en verwachtingen. Bovenstaande patronen en uitkomsten uit fase 1 en 2 worden getoetst door deze te delen met beleidsmedewerkers, de nuldelijns en eerstelijns professionals. Na de analyse van de uitkomsten stellen we voor weer een tussentijds overleg met rekenkamercommissie te organiseren om de uitkomsten van de interviews en de vervolgstappen te bespreken.
Het resultaat van deze fase is: ▪ ▪ 3.4
Overzicht van werkzame bestanddelen voor het realiseren van effect en impact van het voorliggend veld; Toetsing van de patronen en werkzame bestanddelen.
Fase 4: Rapportage en portrettenbundel ▪
▪
▪
In de laatste fase verwerken we de uitkomsten van de focusgroep, diepte-interviews en de feedback uit de terugkoppeling in een rapport met bevindingen. Hierin worden de belangrijkste patronen weergegeven en levendig gemaakt aan de hand van citaten uit de interviews en focusgroep. Dit maakt het een toegankelijk rapport met concrete ervaringen. Als bijlage bij dit rapport stellen we voor een portrettenbundel toe te voegen als eindresultaat van de storytelling-methodiek. Denk hierbij bijvoorbeeld aan portretten met verhalen in de vorm van Humans of New York. Hiervoor is het nodig om ook alle verhalen van deze diepte-interviews terug te leggen aan de deelnemers. (Zie ‘Randvoorwaarden en beheersmaatregelen’ voor de manier waarop wij zorg dragen voor privacy van de respondenten). De grafische vormgeving van bovenstaande eindproduct wordt verzorgd door de grafisch designer als onderdeel van het team van RadarAdvies.
______________________________________________________________________________ 4 april 2022 Onderzoek Voorliggend veld | Rekenkamercommissie De Wolden 12/24
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
Het resultaat van deze fase is: ▪
Een goed leesbare rapportage met hierin: De antwoorden op de onderzoeksvragen aan de hand van patronen en ervaren effecten die vanuit de verhalen opgehaald zijn; Conclusies en aanbevelingen over de preventieve werking van het voorliggend veld in de Wolden; Bijlage hierbij is een levendige portrettenserie, die de invloed van het voorliggend veld op het leven van een diverse groep inwoners in De Wolden weergeeft.
______________________________________________________________________________ 4 april 2022 Onderzoek Voorliggend veld | Rekenkamercommissie De Wolden 13/24
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
4
RadarAdvies: wij zijn van het hoé RadarAdvies heeft al 30 jaar ervaring in de publieke sector en staat voor inhoudelijke deskundigheid, maatschappelijke betrokkenheid en creatief denken over sociale vraagstukken. We ondersteunen en adviseren maatschappelijke organisaties en het openbaar bestuur. Onze 50 adviseurs werken voor instellingen op het terrein van zorg, welzijn, jeugd en participatie, gemeenten, het Rijk en de Europese Commissie. RadarAdvies is een denktank en doe-bureau. We zijn geworteld in de praktijk. Wij willen de wereld verbeteren en we denken te weten hóe. Onze mensen spelen een prominente rol in uiteenlopende vraagstukken, van jeugd, zorg en participatie tot radicalisering en democratie. Wij werken als organisatieadviseur, verandermanager, programmamanager, projectleider, beleidsadviseur of onderzoeker. Wij bieden expertise in beleid en uitvoering, organisatieontwikkeling, bedrijfsvoering en good governance. We zijn betrokken en ondernemend. We denken met de opdrachtgever mee en we komen met werkbare oplossingen.
4.1
Ons onderzoeksteam en projectorganisatie Voor deze opdracht hebben we een sterk onderzoeksteam samengesteld, bestaande uit vijf adviseurs en onderzoekers. Het team bestaat uit projectleider Bert Otten, Fenna Keijzer, Jordy Krasenberg, David Sondorp en Nora Achterbosch. In dit team is enerzijds een grote mate van inhoudelijke kennis aanwezig, zichtbaar in bijvoorbeeld kennis van het sociaal domein en het voorliggend veld. Anderzijds hebben deze adviseurs en onderzoekers ervaring rondom (evaluatie en effect) onderzoek en de storytellingmethode. Voorop staat dat we als inhoudelijk en vaardig team gezamenlijk optrekken om voor u tot het beste resultaat te komen. De projectleider van Radar is verantwoordelijk voor kwaliteit van de uitvoering van de opdracht en het eindrapport. Ook is de projectleider, Bert Otten, het eerste aanspreekpunt voor de opdrachtgever met betrekking tot de opdracht. De projectleider heeft contact met de opdrachtgever over de voortgang van de uitvoering van de opdracht. Daarnaast zal Fenna Keijzer het werkproces intern bewaken. Hieronder stellen wij de leden van het team kort aan u voor: Bert Otten Bert heeft als oud-wethouder en goed gevoel voor bestuurlijke verhoudingen. Hij heeft aan vele advies-en onderzoeksprojecten in het sociaal domein leiding gegeven.
Hij was in opdracht van de VNG projectleider voor het transitieproject Village Deals waarbij veel aandacht was voor het versterken van het voorliggend veld. Recent heeft hij in opdracht van de gemeente Aalten een onderzoek uitgevoerd naar de herijking van de sociale basis/ voorliggend veld.
______________________________________________________________________________ 4 april 2022 Onderzoek Voorliggend veld | Rekenkamercommissie De Wolden 14/24
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
Fenna Keijzer Fenna heeft als adviseur, onderzoekster en trainer een inhoudelijke focus op onderwerpen die raken aan preventie, het versterken van de sociale basis en het vergroten van weerbaarheid. Meest recent voorbeeld hiervan is een onderzoek naar de herijking van de sociale basis in de gemeente Aalten. Ook heeft ze ruime onderzoekservaring met o.a. effectevaluaties, het begeleiden van focusgroepen en het houden van interviews met diverse doelgroepen. Fenna heeft het vermogen om complexe theorie en uitdagingen op nauwkeurige wijze inzichtelijk en hanteerbaar voor de praktijk te maken. Ook op Europees niveau bouwt ze aan bruggen tussen inwoners, eerstelijnswerkers en beleidsmakers. Fenna zal als operationeel projectleider fungeren. Jordy Krasenberg Als gedreven projectleider, adviseur, onderzoeker en trainer draagt Jordy bij aan diverse thema’s in het sociaal domein. Hij is al jaren actief op het gebied van migratie, participatie en integratie, met in de laatste jaren bijzondere aandacht voor de veranderopgave inburgering bij diverse (regio)gemeenten. Hij heeft een specifieke interesse in het overbruggen van de kloof tussen gemeentelijk beleid, de uitvoering van gemeentelijk beleid en de wensen van de inwoners om zodoende de gemeentelijke dienstverlening te verbeteren/versterken.
Jordy is thuis in rekenkameronderzoeken met als recent voorbeeld een onderzoek naar het beleid met betrekking tot statushouders in Raalte. Hij voelt zich thuis in methodieken waarbij er direct contact is met de mensen om wie het gaat. David Sondorp David werkt vanuit de sterke overtuiging het publieke domein een betere plek te maken voor burger (klant) en ambtenaar (werknemer). Dit doet hij door een sterke analytische blik te combineren met een verbindende rol. Cijfers en processen zijn hem niet vreemd, maar hij houdt altijd de mens erachter in de gaten. David is een aanpakker. Vanuit een cijfermatige, analytische grondslag is hij snel in staat duidelijk te maken wat er moet gebeuren. Bij het zoeken naar oplossingen met de verschillende stakeholders, schuwt David het creatieve, innovatieve niet. David geeft over-, in- en uitzicht. Nora Achterbosch Nora is als trainee adviseur breed inzetbaar en heeft gerichte interesse in participatie, inburgering en inclusie. Ze is continue bezig met het vertalen van beleid en onderzoek naar de praktijk, met als doel om concreet bij te dragen aan positieve veranderingen in de samenleving. Nora heeft ervaring als vrijwilliger bij Vluchtelingenwerk Noord Nederland, als Erasmus+ projectmanager van het European Institute for Democratic Participation (EIDP) en als projectmedewerker bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
______________________________________________________________________________ 4 april 2022 Onderzoek Voorliggend veld | Rekenkamercommissie De Wolden 15/24
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
4.2
Randvoorwaarden en beheersmaatregelen Opdrachtgeverschap We werken graag met een helder opdrachtgeverschap, veelal in de vorm van een contactpersoon/projectleider en een klankbordgroep om tussentijds en aan het einde van het proces de bevindingen en de resultaten te bespreken. ▪
▪
▪
▪
▪
▪
We zien een mogelijk risico in de haalbaarheid van het onderzoek binnen de aangegeven planning van 2 à 3 maanden. Het in het oog houden van de planning houden we beheersbaar door een uitgebreid team onderzoekers te selecteren voor dit onderzoek. Voor het zorgvuldig en efficiënt uitvoeren van de opdracht is het daarnaast noodzakelijk dat we als onderzoeks- en adviesteam toegang kunnen krijgen tot de voor het onderzoek noodzakelijke documentatie. Ook is ondersteuning gewenst vanuit de opdrachtgever voor het plannen van de te interviewen personen. Als het onderzoek in juni start, zien we ook de zomerperiode als een mogelijke invloed op het op tijd afronden van het onderzoek (binnen 2 à 3 maanden). De mogelijkheid tot uitloop in de maand oktober is voor ons dan ook gewenst. In het startgesprek zullen we hierover nadere afspraken maken. Een gedegen introductie en duidelijke communicatie van het onderzoek in de gemeente is gewenst. Als extern adviesbureau willen wij helder opereren en vertrouwen schenken aan de inwoners van de Wolden over het doel en het verloop van het onderzoek. Het risico bestaat dat het lastig is om diversiteit van deelnemers aan de interviews te waarborgen tijdens de werving, terwijl we streven naar representatieve uitkomsten.
Dit risico wordt beheerst door gebruik te maken van het brede netwerk van de opdrachtgever, en door van tevoren een selectieprocedure te hanteren waarin wordt gezorgd dat deelnemers elkaar aanvullen in bijvoorbeeld gender, leeftijd of achtergrond. Met de storytelling-methode onderzoeken en verzamelen we persoonlijke ervaringen en ideeën van respondenten. Risico is dat in de verzamelde data (herleidbare) persoonsgegevens voorkomen. We beheersen dit risico door ons privacy beleid toe te passen rondom de bescherming van persoonsgegevens. We monitoren daarbij via betrouwbare, AVG-proof tools. Bovendien letten we op dat we zogenaamde herleidbare persoonsgegevens die in de interviews aan de orde komen, niet meenemen in het publieke eindproduct. Echter, het kan wel van meerwaarde zijn om een aantal portretten, dus inclusief herleidbare persoonsgegevens, op te nemen in het eindproduct. Hiervoor zullen we specifieke toestemming vragen aan de betreffende personen. Mocht één van onze leden van het onderzoeksteam onverhoopt uitvallen, dan kan RadarAdvies de werkzaamheden andere verdelen en/of andere kundige collega’s inzetten. Dit gebeurt vanzelfsprekend in afstemming met de opdrachtgever. In geval van nieuwe collega’s zullen wij een cv aan u doen toekomen.
Door de onvoorspelbaarheid van de coronacrisis blijft de kans aanwezig dat volgens landelijke richtlijnen de interviews of focusgroepen onverwachts niet fysiek, maar online gehouden zullen moeten worden, of dat respondenten hier zelf de voorkeur
______________________________________________________________________________ 4 april 2022 Onderzoek Voorliggend veld | Rekenkamercommissie De Wolden 16/24
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
aan geven. RadarAdvies heeft een brede ervaring met het houden van online interviews en focusgroepen, ook over ‘persoonlijke’ onderwerpen. Online interviews ofwel focusgroepen zouden daarom onderdeel kunnen zijn van de strategie. Digitale platforms als Teams en WebEx zouden hiervoor een veilige optie zijn. Planning
Oktober
Augustus
Juli
Juni
Planning
September
Wij stellen de volgende planning voor, uitgaande van een startdatum in juni.
Mei
4.3
Fase 1: Oriëntatie Startgesprek RkC - RadarAdvies
X
Aanleveren relevante documentatie en personen door opdrachtgever
X
Voorbereiding interviews (vragenlijsten, uitnodigingen)
X
Documentanalyse
X
Fase 2: Onderzoek Tussentijdse afstemming RkC - RadarAdvies
X
X
Interviews en focusgroepen
X
X
X
Verslaglegging interviews
X
X
X
X
X
Analyse uitkomsten interviews Fase 3: Terugkoppeling Tussentijdse afstemming RkC - RadarAdvies Terugkoppelen uitkomsten
X X
Fase 4: Rapportage Opleveren concept eindproduct
X
X
Delen concept resultaten met de (nieuwe) raad/klankbordgroep
X
X
Bestuurlijk en ambtelijk wederhoor
X
X
Verwerken reacties en afronding eindrapport
X
X
Opleveren definitief eindproduct
X
X
______________________________________________________________________________ 4 april 2022 Onderzoek Voorliggend veld | Rekenkamercommissie De Wolden 17/24
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
5
Begroting Op basis van de planning van de uit te voeren werkzaamheden hebben wij een begroting opgesteld. Onderstaand treft u een ureninzet aan per deskundige. De tarieven zijn inclusief reis-, verblijf- en eventuele overige kosten. RadarAdvies is btw-plichtig. Dit bedrag staat in de een na laatste regel van de urenbegroting vermeld. Het totaalbedrag blijft binnen de door u gestelde kaders. We gaan hierbij van een gemiddeld dagdeeltarief voor de onderzoekers van 500 euro per dagdeel. Een dagdeel bestaat uit 4 uren. In totaal beslaat de tijdsinzet 170 uren, ofwel 42,5 dagdelen. Omschrijving Fase 1: Oriëntatie Startbijeenkomst Verzamelen, bestuderen, rubriceren documenten (documentanalyse) Opstellen gespreksgids/vragenlijsten interviews en focusgroep Inplannen interviews en focusgroep
Dagdelen
Tarief (€)
Subtotaal (€)
8
500
4000,00
Fase 2: Onderzoek Ordening en verificatie feitelijke bevindingen diepte-interviews en focusgroepen Diepte-interviews (digitaal/fysiek-mix) 12x x2u Focusgroepen (incl. verslaglegging) 1x x2u Tussentijdse update resultaten opdrachtgever 3x totaal (digitaal)
19,5
500
9750,00
Fase 3: Analyse en terugkoppeling Opstellen portrettenbundel vanuit data diepteinterviews Portrettenbundel visueel design Opstellen rapportage Opstellen conclusies, aanbevelingen, verbeterpunten
10
500
5000,00
Fase 4: Toetsing Bespreken concept producten Aanpassingen n.a.v. wederhoor Afronding en oplevering
5
500
2500,00
Subtotaal exclusief btw
€ 21.250,00
8% bureaukosten
€
Totaal
€ 22.950,00
1.700,00
Facturatie Bij opdrachten met een looptijd langer dan een maand en/of groter dan € 5.000,- zal 50% bij aanvang gefactureerd worden en 50% bij afronding van de opdracht.
______________________________________________________________________________ 4 april 2022 Onderzoek Voorliggend veld | Rekenkamercommissie De Wolden 18/24
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
Btw-compensatiefonds Wij verwijzen u graag naar het btw-compensatiefonds waaruit onder bepaalde voorwaarden de betaalde btw kan worden teruggevorderd. Voor meer informatie hierover kunt u contact opnemen met uw gemeentelijke budgethouder of belastingadviseur! Nazorg/evaluatie RadarAdvies wil als opdrachtnemer graag in nauwe samenwerking met u, als opdrachtgever, de voortgang van het project bewaken. Tijdens één of meerdere evaluatiemomenten kan de voortgang worden besproken. Op deze manier houdt u grip op het project, en borgen we dat het uiteindelijke resultaat voldoet aan uw verwachtingen. Wij vinden het niet alleen tijdens de opdracht belangrijk dat u van ons krijgt wat u aan ons gevraagd hebt, maar ook na afloop van de opdracht. Daarom willen wij de opdracht na afronding ook formeel met u evalueren. Wij willen op deze manier mogelijke vervolgstappen verkennen ten behoeve van een zorgvuldige afronding en eventuele nazorg. Daarnaast willen wij met uw informatie onze dienstverlening in de toekomst continueren en verbeteren. Na afronding van de opdracht wordt met u een afspraak gemaakt voor een evaluatie.
6
Overige
6.1
Op de radar RadarAdvies e-mailt regelmatig een nieuwsbrief aan ruim 5.000 professionals in de publieke sector. Via www.radaradvies.nl/nieuwsbrief kunt u zich abonneren. U kunt ons ook volgen op LinkedIn en Twitter.
6.2
AVG Met opdrachtgever worden afspraken gemaakt om voor deze opdracht te voldoen aan de eisen van de AVG.
6.3
Maatschappelijk verantwoord ondernemen RadarAdvies zet zich in voor een duurzame wereld. We willen actief bijdragen aan herstel van de planeet. Aan gelijke kansen voor iedereen. Aan een duurzame en inclusieve samenleving. Voor ons, als bureau voor sociale vraagstukken, draait ons werk in de kern om het creëren van maatschappelijke meerwaarde.
______________________________________________________________________________ 4 april 2022 Onderzoek Voorliggend veld | Rekenkamercommissie De Wolden 19/24
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
Naast ons dagelijkse werk ondersteunen we maatschappelijke projecten, vergroenen we onze bedrijfsvoering, waarderen we onze onderlinge verschillen in perspectief en achtergrond, bieden we social return on investment aan bij grotere projecten. Milieuwinst Ons jaarverslag Maatschappelijk verantwoord ondernemen laat zien dat we goed onderweg zijn, maar ook dat er nog genoeg te doen is. In onze sector vormt ‘reizen’ bij uitstek een belangrijke factor waarop we milieuwinst kunnen behalen. De komende jaren zullen we de CO2-impact van onze reizen verminderen door waar mogelijk en zinvol voor alternatieven te kiezen. Denk aan online in plaats van live vergaderen, openbaar vervoer en fiets in plaats van de auto en elektrisch in plaats van fossiel. Over onze veranderende manier van elkaar ontmoeten en samenwerken gaan we graag met u als opdrachtgever in gesprek. Zo bouwen we samen verder aan een duurzame wereld.
______________________________________________________________________________ 4 april 2022 Onderzoek Voorliggend veld | Rekenkamercommissie De Wolden 20/24
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
Bijlage 1: Referenties Rekenkamer Gemeente Raalte, onderzoek naar inburgeringbeleid. In 2021 heeft RadarAdvies namens de Rekenkamercommissie een onderzoek gedaan naar het beleid met betrekking tot statushouders in Raalte. De hoofdreden hiervoor was het grote maatschappelijke belang dat een doeltreffende opvang en inburgering van statushouders voor de hele gemeenschap heeft. Dit onderzoek richtte zich op het beleid met betrekking tot de groep statushouders die vanaf 2013 tot en met 2020 in Raalte gehuisvest is. Dat is de periode waarin de regelgeving tot de invoering van de Wet inburgering 2021 van kracht was. In de nieuwe Wet inburgering, die vanaf januari 2022 in werking treedt, krijgen gemeenten de regie over de inburgering. Het onderzoek bestond uit een documentenanalyse, acht interviews (met betrokken wethouders, beleidsmedewerkers, uitvoerders) en drie focusgroepen (met beleidsuitvoerders, statushouders en betrokken raadsleden). Tijdens de focusgroep met statushouders is aan de deelnemers gevraagd naar hun ervaringen in Raalte. Op basis van de uitgevoerde analyses formuleerde de Rekenkamercommissie met RadarAdvies conclusies verdeeld in vier categorieën: beleid van de gemeente, regie op de beleidsuitvoering, doeltreffendheid en doelmatigheid van het beleid en de rol van de raad.
Rekenkamer Gemeente Dordrecht, onderzoek naar uitvoering schuldhulpverlening, 2020. RadarAdvies heeft in opdracht van de rekenkamer van gemeente Dordrecht onderzoek uitgevoerd over het vraagstuk in hoeverre het schuldhulpverleningsbeleid van de Drechtsteden erin slaagt om mensen met schulden in de gemeente Dordrecht te bereiken en in hoeverre dit vervolgens bijdraagt aan het verminderen van schuldenproblematiek onder deze inwoners. Door middel van interviews met zowel beleidsmedewerkers, professionals, het maatschappelijk middenveld en diepte-interviews en focusgroepen met de doelgroep werd het bereik en de doorlooptijd van de schuldhulpverlening getoetst. Gemeente Aalten, onderzoek naar herijking van de sociale basis, 2022 RadarAdvies heeft in opdracht van de gemeente Aalten dit jaar een onderzoek uitgevoerd naar de herijking van de sociale basis. Vragen die in dit onderzoek centraal stonden waren o.a. welke partijen deel uitmaken van de sociale basis, waar overlap en witte vlekken liggen en hoe betrokkenen de sociale basis beleven. Met behulp van individuele interviews, focusgroepen en interactieve werksessies met professionals en vrijwilligers die actief zijn in de sociale basis is zijn aanbevelingen gedaan waar de punten voor herijking in de sociale basis liggen.
Gemeenten Coevorden, Emmen en Hardenberg, Onderdeel van de Pilot Aanpak Intergenerationele Armoede, 2022 (lopend).
______________________________________________________________________________ 4 april 2022 Onderzoek Voorliggend veld | Rekenkamercommissie De Wolden 21/24
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
RadarAdvies heeft is in opdracht van de gemeenten Coevorden, Emmen en Hardenberg aan de hand van de storytelling methodiek bezig met het onderzoeken hoe met de Pilot Aanpak Intergenerationele Armoede nu echt het verschil gemaakt kan worden als het gaat om armoedeproblematiek die van generatie op generatie wordt doorgegeven. 6 interviews met gezinnen en 3 duo-interviews zullen verhalen opleveren die volgens de story-telling-methode zal worden opgebouwd aan de hand van ‘De Reis van de Held’. Amsterdam Noord Samen met een zo breed mogelijk armoedenetwerk in Amsterdam-Noord hebben we opgavegericht concrete knelpunten opgelost waar hulpverleners/cliënten tegenaan lopen in de dagelijkse praktijk. Concreet hebben we dit gedaan door aan de hand van korte sprints (scrum) concrete oplossingen uit te proberen (middels pilots) op kleine groepen cliënten. Na elke sprint volgde een feedbackmoment waarin we de uitkomsten van de eerste pilotronde evalueerde waarbij drie uitkomsten mogelijk waren: (1) pilot lijkt te werken, maar kan nog optimaler worden ingezet (nieuwe sprint met aangepaste pilot), (2) pilot werkt niet (idee laten vallen of helemaal omgooien) of (3) pilot geeft gewenste resultaat (opschalen/borgen). Bij de ontwikkeling van de pilots maakten we, naast de kennis van hulpverleners, bijna altijd gebruik van ervaringsdeskundigheid (in Amsterdam via Team ED).
______________________________________________________________________________ 4 april 2022 Onderzoek Voorliggend veld | Rekenkamercommissie De Wolden 22/24
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
Bijlage 2: Storytelling methodiek
Opzet storytelling methodiek. We zullen van de gespreksverslagen uiteindelijk een verhaal maken, opgebouwd aan de hand van ‘De Reis van de Held’. De Reis van de Held is een ‘template' voor verhalen. Een belangrijk uitgangspunt hierbij is dat iedereen een held is in zijn of haar eigen verhaal. Iedereen ontwikkelt zich, en dat gaat gepaard met alle ervaringen die men onderweg opdoet. Die ontwikkeling willen wij in beeld brengen aan de hand van deze stappen uit ‘De Reis van de Held’. De reis van de held heeft vaak twaalf stappen. Wij hebben het template verkort tot 5 stappen (waarin wel het hele verhaal verteld kan worden), namelijk: ▪ ▪ ▪ ▪
De oude wereld - De uitgangssituatie. De hoofdpersoon verkeert in de startsituatie en heeft in het geval van dit onderzoek te maken met het voorliggend veld. Oproep tot avontuur - De hoofdpersoon voelt een behoefte of wens. Er is een oproep voor avontuur: in dit geval is dat deelnemen in het voorliggend veld. Nieuwe wereld - De hoofdpersoon krijgt te maken met nieuwe methodieken en een andere aanpak dan hij/zij gewend was. Ontwikkeling (zowel positief als negatief) - Daardoor doet de hoofdpersoon allerlei nieuwe ervaringen op. Dat kunnen positieve ervaringen zijn, maar ook ervaringen die
______________________________________________________________________________ 4 april 2022 Onderzoek Voorliggend veld | Rekenkamercommissie De Wolden 23/24
RadarAdvies | bedreven in beter samenleven
▪
minder goed vallen. De hoofdpersoon leert langzaam om te gaan met deze nieuwe wereld. De schat - De hoofdpersoon doet nieuwe inzichten op en er vindt een transformatie plaats.
______________________________________________________________________________ 4 april 2022 Onderzoek Voorliggend veld | Rekenkamercommissie De Wolden 24/24