Notitie bedrijventerreinenvisie visie op hoofdlijnen

Notitie Bedrijventerreinen Visie op hoofdlijnen September 2025

Actief en betrokken

1

Inleiding Deze notitie bedrijventerreinen bevat de visie op hoofdlijnen. Het is een belangrijke stap om samen met u als gemeenteraad het toekomstbeeld voor onze bedrijventerreinen in 2040 te bepalen. De notitie schetst het toekomstbeeld met uitgangspunten van onze bedrijventerreinen geeft de hoofdlijnen van de bedrijventerreinenvisie weer. We hebben drie bouwstenen geformuleerd als basis voor de bedrijventerreinenvisie: 1. toekomstbeeld met uitgangspunten 2. hoofdlijnen 3. heldere werkafspraken Na vaststelling van deze notitie door uw gemeenteraad, kan op basis van het toekomstbeeld worden gestart met de verdere uitwerking van de hoofdlijnen en werkafspraken. Om te komen tot het ontwerp bedrijventerreinenvisie. Met de bedrijventerreinenvisie geven we toekomstperspectief voor de bestaande bedrijventerreinen en bieden we kaders voor de ontwikkeling van eventuele nieuwe bedrijventerreinen.

Wat ging er aan vooraf? In het collegeprogramma 2022-2026 heeft het college van De Wolden uitgesproken dat het ondernemerschap binnen de gemeente wil stimuleren. Ondernemers moeten de mogelijkheid hebben om te starten, wonen en werken op één plek binnen de gemeente. Om dit mogelijk te maken, is het opstellen van een integrale bedrijventerreinenvisie aangekondigd. Deze visie richt zich zowel op de revitalisering van bestaande bedrijventerreinen als op de mogelijke ontwikkeling van nieuwe terreinen. Daarbij is er expliciet aandacht voor de ruimtelijke inpassing, de landschappelijke impact en de invloed op de mobiliteitsstromen. De in 2022 vastgestelde toekomstvisie `Samen aan Zet´ van De Wolden, geeft uitgangspunten en kaders mee als het gaat over het opstellen van nieuwe bedrijventerreinen. Hetgeen ook terug zal komen in de bedrijventerreinenvisie. • Bij elke nieuwe ontwikkeling gaat de voorkeur uit naar inbreiding boven uitbreiding; • Nieuwe ontwikkelingen passen binnen de aard en de schaal van het landschap en laten zich inspireren door de cultuurhistorie; • Uitbreiding van bestaande bedrijventerreinen is mogelijk wanneer een (sterke) behoefte is vanuit lokale ondernemers om uit te breiden; • Het ontwikkelen van een nieuw bedrijventerrein bij de kerndorpen is enkel mogelijk wanneer bestaande bedrijventerreinen niet meer kunnen voldoen aan de vraag vanuit lokale ondernemers.

In De Wijk wordt er aansluiting gezocht bij gemeente Meppel. Koekange vormt een uitzondering hierop, aangezien zij nog geen bestaand bedrijventerrein heeft; Naast de kaders vanuit onze eigen toekomstvisie zijn er ook kaders vanuit de provincie Drenthe geformuleerd in hun omgevingsverordening, maar daarnaast ook in de in 2022 vastgestelde behoefteraming werklocaties Drenthe. Voortvloeiend uit deze behoefteraming is dat er programmeringsafspraken op gebiedsniveau gemaakt moesten worden. Dit hebben we gedaan in Zuidwest Drenthe verband met de gemeenten Meppel en Westerveld. Kanttekening vanuit de behoefteraming is dat de provincie Drenthe beperkte uitgeefbare grond voor bedrijventerrein aangeeft in Drenthe en in Zuidwest Drenthe verband (30 ha tot 2030). Voor De 2

Wolden zou dat neerkomen op ongeveer 2-3 ha tot 2030. Met de ontwikkeling van de uitbreiding van het bedrijventerrein van Ruinen met 3 ha, zou hierdoor geen uitbreiding meer mogelijk zijn tot 2030. Vanuit de gemeente hebben we hier schriftelijk een reactie op gegeven, dat het toegezegde aantal hectares onvoldoende was. Hierop is door GS besloten een marge van 10% te geven hetgeen nog steeds onvoldoende is. Er zijn gesprekken gevoerd in Zuidwest Drenthe verband of er mogelijkheden zijn om aanspraak te maken op meer hectares uit de gezamenlijk pot van Zuidwest Drenthe. Dit lijkt positief, ook is het wellicht mogelijk om al een voorschot te nemen op de hectares tot 2040 i.v.m. de lange ontwikkelduur van een nieuw bedrijventerrein. In het kader van het ontwikkelen van nieuw bedrijventerrein zijn we voorafgaand aan de periode van dit college en voor het vaststellen van de toekomstvisie al gestart op verzoek van de ondernemers met een enquête om de behoefte in kaart te brengen in Zuidwolde en later in Koekange. De behoefteonderzoeken zijn in 2024 opgeleverd en vormen de basis voor de verdere studie die nu plaatsvindt naar de haalbaarheid. Ook vanuit de Regio Zwolle is in de afgelopen periode een proces opgestart van de ruimtelijke economische bouwsteen 2040. Met speciale aandacht voor de ruimtelijke implicaties van grote ruimtevragers en innovatieve omgevingen.

Voor De Wolden is dit minder van toepassing omdat we geen ruimte willen bieden aan grote ruimtevragers en enkel aan lokale bedrijventerreinen. Toch omarmen we het beleid en is het wel een basis van de visie. Al deze elementen vormen samen de inhoudelijke en beleidsmatige onderbouwing voor het opstellen van de bedrijventerreinenvisie.

Wat is het doel van de visie? Het doel van de visie is toekomstperspectief geven aan de bestaande bedrijventerreinen en kaders bieden voor de ontwikkeling van eventuele nieuwe bedrijventerreinen. Eindresultaat Een compacte en heldere visie, gebaseerd op het toekomstbeeld van onze bedrijventerreinen in 2040. Uitgewerkt aan de hand van de hoofdlijnen en werkafspraken. Samengevat in een Infographic.

Proces tot nu toe? Op 3 april 2025 is een informatieve presentatie aan de raad gegeven waarin het proces en de stappen om te komen tot uitbreiding van bedrijventerreinen is toegelicht. Om tot een toekomstbestendige en breed gedragen bedrijventerreinenvisie te komen, speelt participatie een belangrijke rol in het proces. Ondernemers, inwoners, dorpsbelangen en andere belanghebbenden worden actief betrokken gedurende het hele traject. De input van alle mensen heeft geleid tot het formuleren van deze visie op hoofdlijnen.

3

Werkgroep vanuit Ondernemersplatform De Wolden en dorpsbelangen Een werkgroep bestaande uit Ondernemersplatform De Wolden en vertegenwoordigers van dorpsbelangen (Zuidwolde, Koekange, Ruinen, Ruinerwold) denkt mee over de inhoud van de visie. Tijdens de eerste bijeenkomst op 14 mei hebben we gepraat over de bestaande en nieuwe bedrijventerreinen en gebrainstormd wat belangrijke uitgangspunten zouden moeten zijn voor een visie; een tweede sessie volgt na de zomer nadat u als raad de visie op hoofdlijnen heeft vastgesteld. Stakeholdersessie en brede bijeenkomst Op 30 juni zijn belangrijke stakeholders uit onze gemeente samengekomen voor een speciale sessie over de bedrijventerreinen. Zij brachten waardevolle inzichten in over actuele ontwikkelingen, behoeften en kansen. Inwoners en ondernemersbijeenkomst Op 30 juni is ‘s avonds ook een inwoners- en ondernemersbijeenkomst gehouden, waar zo’n 60 geïnteresseerden aanwezig waren. Hun ideeën, zorgen en wensen vormen een belangrijke input voor het verdere traject.

Visie op hoofdlijnen Uit de gehouden werksessies met ambtenaren, inwoners, ondernemers, ondernemersplatform, dorpsbelangen en stakeholders zijn belangrijke uitgangspunten naar voren gekomen voor de bedrijventerreinenvisie. Op basis van alle input hebben we drie bouwstenen geformuleerd die de basis vormen voor de bedrijventerreinenvisie. 1. Toekomstbeeld met uitgangspunten 2. Hoofdlijnen 3. Heldere werkafspraken Bij elke bouwsteen geven we hieronder een toelichting. Na vaststelling van deze notitie door uw gemeenteraad, kan op basis van het toekomstbeeld worden gestart met de verdere uitwerking van de hoofdlijnen en werkafspraken. 1. Toekomstbeeld met uitgangspunten

1.Toekomstbeeld met uitgangspunten Het vertrekpunt voor de bedrijventerreinenvisie is een goed en gedragen toekomstbeeld met uitgangspunten van de bedrijventerreinen in De Wolden. Het toekomstbeeld geeft weer hoe we willen dat onze bedrijventerreinen er in 2040 uitzien en functioneren. Zo hebben we een stip op de horizon om naartoe te werken. Toekomstbeeld met uitgangspunten • •

In 2040 is er in De Wolden voldoende ruimte voor lokale ondernemers om te ondernemen In 2040 zijn onze bedrijventerreinen in De Wolden: • economisch sterk en veerkrachtig • een gezonde, prettige en veilige werkomgeving • goed georganiseerd (voor en door ondernemers) • van toegevoegde waarde voor de lokale gemeenschap • gevoed door duurzame energie en grotendeels circulair • goed (intern) bereikbaar • voldoende groen, klimaatadaptief ingericht en goed landschappelijk ingepast 4

Het toekomstbeeld en uitgangspunten worden hieronder verder uitgewerkt: Toekomstbeeld bedrijventerreinen De Wolden in 2040 Voldoende ruimte voor lokale ondernemers om te ondernemen In 2040 is er in De Wolden voldoende ruimte voor ondernemen op bedrijventerreinen voor onze lokale ondernemers. Eventuele behoefte aan meer ruimte voor ondernemen wordt goed onderbouwd voordat ernaar wordt gehandeld. Als er meer ruimte voor ondernemen nodig is kijken we altijd eerst of inbreiding van bestaande bedrijventerreinen mogelijk is voordat we naar uitbreiding van het bedrijventerreinenareaal kijken. In 2040 zijn onze bedrijventerreinen: Economisch sterk en veerkrachtig In 2040 zijn onze bedrijventerreinen economisch sterk. De gezonde, lokale bedrijven die gevestigd zijn op het bedrijventerrein investeren samen in de toekomstige transities. De bedrijventerreinen zijn daardoor veerkrachtig. De ruimte die het bedrijventerrein biedt trekt nieuwe, lokale ondernemers aan en de uitwisseling tussen bedrijven stimuleert de samenwerking tussen bedrijven, gemeente en het onderwijs. Gezonde, prettige en veilige werkomgevingen In 2040 zijn onze bedrijventerreinen zo ingericht dat werknemers er gezond kunnen werken. Er is voldoende groen met straatmeubilair op en rondom het terrein en er is ruimte voor (lunch)wandelingen. Ook is er aandacht voor de beeldkwaliteit van onze bedrijventerreinen.

Dit maakt dat de bedrijventerreinen een prettige werkomgeving vormen voor werknemers en bezoekers. De openbare ruimte en private kavels zijn veilig ingericht. Goed georganiseerd In 2040 zijn onze bedrijventerreinen goed georganiseerd. Zowel de organisatie van ondernemers onderling als het contact tussen ondernemers en de gemeente is goed geregeld. Door de hoge organisatiegraad kunnen mooie initiatieven snel worden opgepakt. Ook weten ondernemers waar ze aan toe zijn wat het bedrijventerreinenbeleid van de gemeente betreft. Dit geeft rust en helderheid. Van toegevoegde waarde voor de lokale gemeenschap In 2040 zijn onze bedrijventerreinen (nog steeds) van toegevoegde waarde voor de lokale gemeenschap. Onze bedrijventerreinen bieden werk aan lokale inwoners bij bedrijven die worden geleid door lokale ondernemers. De bedrijven op bedrijventerrein bieden stageplekken en opleidingsmogelijkheden voor (jonge) inwoners van De Wolden. Daarnaast investeren bedrijven op de bedrijventerreinen door middel van sponsoring en activiteiten in de leefbaarheid van het dorp. De diensten en producten afkomstig van onze bedrijventerreinen komen (onder andere) de lokale gemeenschap ten goede. Gevoed door duurzame energie (uit eigen opwek) In 2040 zijn onze bedrijventerreinen daar waar mogelijk energieneutraal (of zelfs energiepositief).

Lokale bedrijven op de bedrijventerreinen gebruiken hernieuwbare energie, waar mogelijk uit eigen opwek. Waar mogelijk wisselen bedrijven onderling in lokale energiehubs energie uit of bewaren deze energie in batterijen.

5

Grotendeels circulair In 2040 zijn onze bedrijventerreinen grotendeels circulair om in 2050 de doelstelling te behalen om 100% circulair te zijn. De bedrijventerreinen spelen een belangrijke rol in de circulaire economie van de gemeente. Er zijn op de bedrijventerreinen verschillende plekken waar grondstoffen worden ingezameld of producten worden hergebruikt en gerepareerd. Goed (intern) bereikbaar In 2040 zijn onze bedrijventerreinen goed te bereiken en is de verkeerssituatie op de terreinen zelf goed op orde. Daarnaast zijn de terreinen ook bereikbaar op het gebied van energie en digitale infrastructuur, met voldoende netwerkcapaciteit en stabiele, snelle internetverbindingen. Hiermee bieden onze bedrijventerreinen de juiste infrastructuur om goed aan de slag te gaan met de energietransitie, digitalisering en andere maatschappelijke en technologische ontwikkelingen. Voldoende groen, klimaatadaptief ingericht en goed landschappelijk ingepast In 2040 zijn er veel (kwalitatief goede) groene elementen op onze bedrijventerreinen te vinden, zowel in de openbare ruimte als op private kavels. Ook zijn onze bedrijventerreinen goed landschappelijk ingepast. De nieuw ontwikkelde bedrijventerreinen passen binnen de aard en de schaal van het landschap en zijn geïnspireerd door de cultuurhistorie van het gebied.

De terreinen zijn klimaatadaptief ingericht, met maatregelen zoals bijvoorbeeld wadi’s, schaduwrijke zones, waterdoorlatende verharding en groen dat hitte en wateroverlast helpt tegen te gaan.

2. Hoofdlijnen Om het toekomstbeeld met uitgangspunten stap voor stap te realiseren, moet er voldoende ruimte zijn voor onze lokale ondernemers om te ondernemen en is de toekomstbestendigheid van onze bedrijventerreinen van groot belang. Daarom vormen deze twee aspecten de hoofdlijnen van de visie. Hoofdlijnen van de visie De bedrijventerreinenvisie wordt uitgewerkt aan de hand van de volgende twee hoofdlijnen: a. Ruimte voor lokale groei en ondernemerschap b. Toekomstbestendige bedrijventerreinen De hoofdlijnen worden hieronder verder uitgewerkt: Ruimte voor lokale groei en ondernemerschap Genoeg ruimte om te ondernemen op de bedrijventerreinen is van groot economisch en maatschappelijk belang voor onze gemeente. Uit analyse van de bestaande bedrijventerreinen blijkt namelijk dat de bedrijventerreinen verantwoordelijk zijn voor het huisvesten van veel werkgelegenheid voor onze inwoners. Bovendien dragen onze lokale ondernemers bij aan de leefbaarheid van onze dorpen. Daarnaast spelen de bedrijventerreinen een belangrijke rol in verschillende grote transities die op onze samenleving afkomen, zoals de energietransitie en de transitie naar een circulaire economie. Deze transities vragen steeds meer ruimte op de bedrijventerreinen. Toekomstbestendige bedrijventerreinen Toekomstbestendige bedrijventerreinen zijn van belang in gemeente De Wolden.

Een sterk organiserend vermogen is een belangrijke voorwaarde om te kunnen werken aan toekomstbestendige bedrijventerreinen in De Wolden. Alleen wanneer ondernemers samenwerken en gezamenlijk 6

investeren, ontstaat er ruimte voor duurzame groei, slimme energieoplossingen en een aantrekkelijke werkomgeving. Toekomstbestendige terreinen helpen bedrijven om voorbereid te zijn op grote transities zoals digitalisering, de energietransitie en klimaatverandering. Ze dragen bij aan een gezonde, groene en representatieve omgeving die aantrekkelijk is voor ondernemers, werknemers, klanten én de omgeving.

3. Heldere werkafspraken Een helder afsprakenkader geeft duidelijkheid over processen die betrekking hebben op de bedrijventerreinen. Heldere werkafspraken Met heldere werkafspraken werken we het toekomstbeeld en de hoofdlijnen verder uit. Duidelijkheid door middel van werkafspraken helpen bij een goede, prettige samenwerking binnen de gemeente en met ondernemers. Een goede samenwerking is van belang bij het realiseren van verschillende ambities op de bedrijventerreinen. Daarom streven we in de eindversie van de bedrijventerreinenvisie naar een helder afsprakenkader, dat duidelijkheid geeft over zaken zoals onder andere de te doorlopen stappen om te komen tot een nieuw bedrijventerrein, het toekomstbestendig maken van de bedrijventerreinen verhogen en handhaving op de bedrijventerreinen.

7