Nota volksgezondheidsbeleid 2022-2025 inclusief uitvoeringsprogramma

DE WOLDEN POSITIEF GEZOND SAMEN MET EN VOOR ONZE INWONERS

2019-2023

Volksgezondheidsbeleid 2022-2025 inclusief uitvoeringsprogramma September 2021

actief en betrokken

dewolden.nl 1

VOORWOORD In onze gemeente worden veel gezonde initiatieven bedacht en onder onze aandacht gebracht. Wekelijks zien wij prachtige initiatieven van bewoners, ondernemers, scholieren, sportverenigingen en gezondheidsprofessionals die allemaal op hun eigen manier een bijdrage leveren aan gezond en vitaal leven in De Wolden. Ruinen Positief Gezond, de inzet van de sportfunctionarissen en de dagelijkse inzet van onze sportverenigingen zijn daarvan voorbeelden. Ook de realisatie van het lokaal preventieakkoord ‘Samen gezond en vitaal in De Wolden’ dat getekend is door 28 partijen is een mooi voorbeeld. Het zijn bouwstenen voor een gezonde gemeente met gezonde inwoners. We hebben prachtige en veilige wandel- en fietspaden en drie

2

openluchtzwembaden die het bewegen stimuleren. Ook zetten we actief in op speeltuinen en op het faciliteren van goede sportaccommodaties. Eigenlijk zijn we één grote groene speeltuin qua openbare ruimte. Het gaat goed met de gezondheid van de meeste Woldenaren. Maar we weten dat dit niet voor iedereen vanzelfsprekend is en dat we soms iets extra’s moeten organiseren. Deze nieuwe nota volksgezondheid geeft de speerpunten voor de komende jaren weer. We gaan als gemeente sterker inzetten op Positieve Gezondheid, gezond opgroeien, gezond ouder worden en op een gezondere leefomgeving, omdat we weten dat daar winst te behalen valt. Want daar doen we het voor: gezondheidswinst

voor al onze inwoners, zodat iedereen gezond kan leven in onze prachtige gemeente. We weten ook dat we alleen sámen echt stappen kunnen zetten om een gezond leven voor iedereen bereikbaar te maken. Daarom zetten we de inwoners centraal zodat we kunnen aansluiten bij de behoefte van de inwoners. Wij willen met deze nota het verschil maken. Alle inwoners en organisaties die hebben meegewerkt aan de totstandkoming van deze nota willen wij bedanken voor hun bijdrage. Wij kijken uit naar het vervolg van onze samenwerking om de ambities van deze nota te realiseren. Wethouders Hilda Mulder en Egbert van Dijk

INHOUDSOPGAVE 1. De Wolden Positief Gezond 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6

4 Visie en gezondheid als belangrijke bouwsteen 4 Uitgangspunten voor ons gezondheidsbeleid 4 Positieve Gezondheid 4 Achterliggende problematiek 6 Samenwerking 6 Preventie 6

2. Hoe gezond zijn onze inwoners? 8 2.1 2.2

Kinderen en jongeren 9 Volwassenen en ouderen 10

3. Waar willen we naar toe en wat gaan we daarvoor doen? 3.1 3.1.1 3.1.2 3.2 3.3 3.3.1 3.4 3.4.1 3.4.2 3.4.3 3.4.4 3.5 3.6

12 Ambities 12 Aansluiten bij de behoefte van inwoners 12 Gezamenlijke ambities 12 De Wolden Positief Gezond 12 Gezonde Jeugd Gezonde Toekomst 13 JOGG-aanpak 13 Vitaal ouder worden 14 Bewegen, voeding en leefstijl 14 Gezondheidsachterstanden verkleinen 14 Voorkomen van eenzaamheid 14 Woonvormen 15 Gezondheid in de fysieke en sociale leefomgeving 15 Visie en doelen 16

4. Met wie gaan we dit doen? 17 4.1 4.2 4.3

Interne samenwerking 17 Netwerk van gezondheidspartners 17 Samenwerking met andere initiatieven 17

5. Faciliteren, monitoren, evalueren, borging en communicatie 18 6. Wat gaat het kosten? 19 7. Uitvoeringsplan/routekaart

20

Bijlagen 23 Hoe werkt Positieve Gezondheid? Wet publieke gezondheid (Wpg) taken Interne en externe samenwerkingen per ambitie Cijfers GGD

3

1. DE WOLDEN POSITIEF GEZOND De Wet publieke gezondheid (Wpg) is voor ons als gemeente een wettelijke taak om onder andere te voorzien in gezondheidsbeleid. Dit beleid is gericht op preventie, inclusief gezondheidsbevordering met als doel de gezondheid van inwoners te versterken. Daarnaast biedt de Wpg een kader voor de samenwerking tussen Rijk en gemeenten op het terrein van collectieve preventie, uitvoering van infectieziektebestrijding, jeugdgezondheidszorg en ouderengezondheidszorg. De gemeente heeft een groot deel van deze activiteiten ondergebracht bij de Gemeentelijke Gezondheidsdienst Drenthe (GGD). In de bijlage zijn de wettelijke taken Wpg verder uitgewerkt. De landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024 ‘Gezondheid breed op de agenda’ is in mei 2020 gepubliceerd. De gemeente heeft daarna twee jaar de tijd om een gemeentelijke nota volksgezondheid vast te stellen. Maar we maken geen beleid op gezondheid enkel omdat we het wettelijk verplicht zijn. Wij zijn ervan overtuigd dat het stimuleren van een positieve gezondheid van onze inwoners kan bijdragen aan diverse maatschappelijke opgaven en onze beleidsdoelstellingen. 1.1 VISIE EN GEZONDHEID ALS BELANGRIJKE BOUWSTEEN Onze visie is dat De Wolden een inclusieve gemeente is, waarin iedereen meetelt, meedoet, bijdraagt naar vermogen en zich thuis voelt.

Wat de inwoner nodig heeft en het talent van de inwoner staan daarbij centraal. We streven naar een situatie waarin de samenleving als geheel en mensen individueel keuzes maken die bijdragen aan een gelukkig, gezond en veilig bestaan waaraan iedereen mee kan doen. Het vitaal en gezond houden van onze samenleving is daarbij cruciaal voor het bouwen aan een solide toekomst voor onze inwoners. Maar tegelijkertijd weten we dat het leven niet ‘maakbaar’ is: gezond en gelukkig zijn is niet altijd een keuze. Om gezond en gelukkig te leven is een stevige basis van essentieel belang. Daarom zetten we in op het versterken van deze sociale basis (kadernota sociaal domein 2022-2025) inclusief de gezondheid van onze inwoners. 1.2 UITGANGSPUNTEN VOOR ONS GEZONDHEIDSBELEID Inzetten op achterliggende problematiek, Positieve Gezondheid en samenwerking zijn belangrijke uitgangspunten voor het gezondheidsbeleid. Deze drie aspecten worden verder uitgewerkt in de volgende paragrafen. Onderstaande afbeelding laat zien hoe we dat willen gaan doen.

1.3 POSITIEVE GEZONDHEID Gezondheid gaat over veel meer dan ‘niet ziek zijn’. Bij Positieve Gezondheid1 staat een brede kijk op gezondheid centraal. Het gaat niet om wat iemand niet meer kan, maar juist om wat iemand wel kan, belangrijk vindt en eventueel wil veranderen. Het gedachtegoed van Positieve Gezondheid is voor ons een belangrijk vertrekpunt wanneer we het hebben over gezondheid.

1 Bron: Institute for Positive Health, 2020 4

ZES DIMENSIES Positieve Gezondheid gaat uit van zes dimensies die van invloed zijn op het leven, dit zijn: - Lichaamsfuncties - Mentaal welbevinden - Zingeving - Kwaliteit van leven - Meedoen - Dagelijks functioneren VEERKRACHT EN EIGEN REGIE Positieve Gezondheid gaat over al die aspecten van het leven op de lange termijn. Vroeg of laat komt iedereen in het leven voor uitdagingen te staan. Hoe ga je daar mee om? Het gaat niet alleen om het korte termijn doel, zoals gewicht verliezen, minder drinken of stoppen met roken. Het gaat vooral ook om een groeiend bewustzijn hoe eigen regie op het leven te kunnen voeren. Het accent ligt niet op ziekte. Maar op mensen zelf, op hun veerkracht en op wat hun leven betekenisvol maakt. HET SPINNENWEB ALS GESPREKSINSTRUMENT Het spinnenweb van Positieve Gezondheid geeft een beter begrip van de reikwijdte van de zes verschillende dimensies. Het is een brede kijk op een gezond en betekenisvol leven. Dit spinnenweb kan bijvoorbeeld door professionals in zorg en welzijn worden toegepast in gesprekken met inwoners. De focus ligt in het gesprek niet op hun klachten, gezondheidsproblemen en hoe die op te lossen. Het accent ligt op wat voor de inwoner belangrijk is als het aankomt op gezondheid. Wat wil de inwoner eventueel veranderen? En wat kan dan een eerste stap zijn? Deze manier van gespreksvoering wordt ‘het andere gesprek’ genoemd.

Mijn positieve gezondheid

Het spinnenweb van Machteld Huber2

2 Bron: www.iph.nl 5

1.4 ACHTERLIGGENDE PROBLEMATIEK Mensen zijn er in het beginsel zelf verantwoordelijk voor dat ze gezond eten, goed voor zichzelf zorgen, voldoende bewegen, sociale contacten aangaan en onderhouden en naar school of werk gaan. Maar niet iedereen leeft in de omstandigheden om zelf gezonde keuzes te maken en de dagelijkse verleidingen te weerstaan. Sommige mensen hebben daarvoor te weinig grip op hun gezondheid en missen het vermogen (regie) om die grip te vergroten. Ook is er een grote groep mensen met een beperking die niet zomaar kunnen deelnemen aan de maatschappij, dat vraagt om aanpassingen. De problemen die achter een verminderde gezondheid schuilgaan, gaan verder dan het gezondheidsdomein. Armoede, schulden, problemen rondom huisvesting, eenzaamheid, werkloosheid, een beperking, een lage opleiding, laaggeletterdheid, digitale vaardigheid of de kwaliteit en de inrichting van de leefomgeving hebben allemaal invloed op hoe gezond je bent en hoe gezond je je voelt. Dit gaat vaak samen met stress. Door stress kunnen mensen lichamelijke klachten krijgen en sneller ziek worden. Stress heeft invloed op de hersenen, de hersenen werken dan anders en er kan minder goed nagedacht worden. Het kan zijn dat er minder op de gezondheid gelet wordt, waardoor er bijvoorbeeld meer gesnackt of gerookt wordt. Hierdoor voelen mensen zich vaak ongezonder en worden de problemen erger.

De stress kan verder toenemen en er komen nieuwe problemen bij. Langdurige stress maakt het moeilijk om goed voor jezelf te zorgen en maakt problemen erger3. Mensen in een kwetsbare situatie hebben daardoor een hoger risico op slechtere gezondheid. Hun problemen bevinden zich op verschillende beleidsdomeinen en vragen dan ook om oplossingen die domein overstijgend zijn. Hier gaan we in de volgende paragraaf verder op in. 1.5 SAMENWERKING GEZONDHEID VERBETEREN IN SAMENWERKING MET ANDERE DOMEINEN EN SECTOREN Om een blijvende verbetering voor een complex gezondheidsvraagstuk te bereiken, is een brede integrale aanpak nodig. Dat vraagt om samenhang en afstemming van beleidsmaatregelen over verschillende domeinen en sectoren heen. Gezondheid wordt beïnvloed door vele factoren, zoals gedrag, arbeidsomstandigheden, het milieu en bestaans- en inkomensonzekerheid. GEZONDHEID IN ALLE DOMEINEN Binnen de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen is in november 2020 gestart met de eerste bijeenkomst ‘Gezondheid in alle domeinen’. Mede naar aanleiding van de landelijke nota volksgezondheid waar ‘Health in all policies’ wordt gestimuleerd. Als vervolg is er een denktank samengesteld met collega’s die werkzaam zijn in diverse domeinen, zoals sport, participatie, ruimtelijke ontwikkeling, recreatie/toerisme en personeelszaken.

Deze denktank gaat de komende jaren een aanjaagfunctie vervullen om te realiseren dat gezondheidsvraagstukken vanuit een breed perspectief aangepakt worden, waarbij over de schotten van de verschillende domeinen heen samengewerkt moet worden. Het moet een gewoonte worden dat gezondheid meegenomen wordt binnen andere beleidsterreinen. Een voorbeeld kan zijn dat bij evenementen ook gezond eten en drinken beschikbaar is. Bezoekers kunnen dan kiezen voor een gezonde variant. Vanuit de denktank is er een verbinding gemaakt naar het interne personeelsbeleid, zodat we als gemeente ook zelf het goede voorbeeld (gaan) geven op het gebied van Positieve Gezondheid en het stimuleren van een gezonde leefstijl. 1.6 PREVENTIE Preventie is van oudsher het voorkomen van problemen of het verminderen van de ernst van de problemen. De afgelopen jaren verschuift de focus van preventie steeds meer naar het stimuleren van gezondheid. Preventie is één van de belangrijkste pijlers voor een gezonde toekomstige maatschappij. Daar blijven we ons voor inzetten. VISIE OP (BETAALBARE) ZORG IN DE TOEKOMST (VERSCHUIVING VAN GELDEN) In het volgende schema staat de verwachting van Bas Leerink (oud-bestuurder Menzis en oud-bestuurder Medisch Spectrum Twente) over zijn verwachting over de omkering in de ziektezorg/gezondheidszorg:

3 Bron: www.pharos.nl 6

In de huidige situatie wordt het belang van preventie onderschreven, maar de hoeveelheid geld dat we ervoor over hebben zit in de onderste punt in de linker omgekeerde piramide. Het huidige probleem van investeren in preventie is dat de lasten en lusten niet op dezelfde plek neerdalen. In de piramide rechts is dat probleem verholpen. Het is een werkend perspectief mits we zeker weten dat de investeringen onderin ook werkelijk leiden tot veel lagere kosten bovenin. Voorkomen is beter dan genezen. NATIONAAL PREVENTIEAKKOORD Het Nationaal Preventieakkoord, dat ambities stelt op het gebied van leefstijl (roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik) voor het jaar 2040 is vastgesteld in 2018. Dit akkoord streeft naar een gezonder Nederland. Met kinderen die een goede start maken en daar hun leven lang profijt van hebben. Met actieve mensen die fit hun pensioen in gaan. En met ouderen die veel gezonde levensjaren hebben en zo lang mogelijk meedoen in de samenleving. DE WOLDENS PREVENTIEAKKOORD In april 2021 is het lokaal preventieakkoord ‘Samen gezond en vitaal in De Wolden’ tot stand gekomen samen met 28 betrokken inwoners/partijen. Het preventieakkoord gaat over de thema’s gezond gewicht, roken en alcoholgebruik. Met de betrokken partijen zijn ambities, doelstellingen en concrete acties opgezet om de thema’s aan te pakken.

Inwoners en organisaties kunnen in 2021, 2022 en 2023 aanspraak maken op het uitvoeringsbudget door projecten in te dienen en uit te voeren.

7

2. HOE GEZOND ZIJN ONZE INWONERS? Als gemeente zetten wij ons al jaren in voor het stimuleren van een goede gezondheid voor onze inwoners en met positief effect. De gezondheid van mensen is dynamisch, beïnvloedbaar en zoals in het vorige hoofdstuk beschreven van factoren afhankelijk. Eens in de vier jaar brengt de GGD gezondheidsgegevens van onze inwoners in kaart. Dit geeft inzicht in de gezondheid van onze inwoners waardoor we gerichte interventies kunnen inzetten en accenten kunnen verleggen indien dit gewenst is. De huidige gezondheid van onze inwoners vormt het vertrekpunt voor de ambitie van het gezondheidsbeleid voor de komende vier jaren. Met dialoogsessies willen we het gesprek met de inwoners aangaan. Herkennen inwoners de cijfers? Wat vinden ze daarvan? Wat gunnen ze De Wolden en zichzelf? De cijfers van De Wolden ten opzichte van de Drentse cijfers zijn uitgewerkt in de bijlage. Groen = significant hoger dan in Drenthe Rood = significant lager dan in Drenthe Zwart = niet significant hoger of lager dan in Drenthe

8

2.1 KINDEREN EN JONGEREN4 Kinderen en jongeren uit groep 2, groep 7, klas 2 en klas 4 doen mee aan de gezondheidsmonitor Jeugd van GGD Drenthe.

Matig overgewicht Gezond gewicht Groep 2: 11% Groep 2: 85% Groep 7: 11% Groep 7: 80% Klas 2: 19% Klas 2: 75%

Obesitas

Dagelijks ontbijt

Groep 2: 0% Groep 7: 3% Klas 2: 0%

Klas 2 en 4: 73%

Niet dagelijk suikerhoudende drankjes

Tenminste 5 dagen in de week 1 uur

Nog steeds wel eens rookt

Bingedrinken*

Jongeren 67%

Jongeren 58%

Jongeren: 53%

Jongeren: 82%

Hasj/wiet gebruik

Lachgas gebruik

Stress ervaren

(Bijna) elke dag gamen

Jongeren: 5%

Jongeren 7%

Jongeren: 34%

Jongeren: 13%

(Zeer) vaak moeite stoppen social media Klas 2: 18%

Kinderen in armoede 4,8% *Bingedrinken is vijf drankjes of meer bij een gelegenheid drinken.

4 Bronnen: Gezondheidsmonitor jeugd GGD Drenthe, 2019 Themarapport Gezond Gewicht in Drenthe, 2020 BMI-gegevens van de jeugd in De Wolden in de periode 2011-2020, GGD Drenthe Nationaal Preventieakkoord, 2020 Landelijke nota volksgezondheid 2020-2024 Corona-inclusieve Volksgezondheid Toekomst Verkenning, november 2020 Trendbureau Drenthe, 2020

9

2.2 VOLWASSEN EN OUDEREN5 Groen = significant hoger dan in Drenthe Rood = significant lager dan in Drenthe Zwart = niet significant hoger of lager dan in Drenthe

Gezond gewicht

Matig overwicht

Obesitas

18-65 jaar: 45% 65+ jaar: 42%

18-65 jaar: 37% 65+ jaar: 43%

18-65 jaar: 16% 65+ jaar: 14%

Roken

Alcohol drinken

Eenzaamheid

18-65 jaar: 17% 65+ jaar: 7%

18-65 jaar: 85% 65+ jaar: 74%

18-65 jaar: 41% 65+ jaar: 47%

Langdurige ziekte of aandoening 18-65 jaar: 28% 65+ jaar: 46%

Ervaren beperking huishoudelijke klussen 65+ jaar: 25%

Psychische ongezondheid 18-65 jaar: 11% 65+ jaar: 9%

5 Bronnen: Gezondheidsmonitor GGD Drenthe, 2020 Landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024 CBS StatLine Factsheet Armoede gemeente De Wolden van het Trendbureau Drenthe, 2020 Trendbureau Drenthe 2021 Corona-inclusieve Volksgezondheid Toekomst Verkenning, november 2020 Themarapport Kwetsbaarheid bij ouderen in Drenthe, 2017 www.allecijfers.nl www.geletterdheidinzicht.nl

10

5 dagen per week bewegen 30 minuten 18-65 jaar: 54% 65+ jaar: 49%

Kwetsbare ouderen 18-65 jaar: 45% 65+ jaar: 42%

Vrijwilligerswerk 18-65 jaar: 40% 65+ jaar: 37%

Laagopgeleiden

Laaggeletterden

18-65 jaar: 18% 65+ jaar: 47%

18+ jaar: 14%

Migratie

Corona achtergrond

5,3%

44%

Moeite met rondkomen 18-65 jaar: 9% 65+ jaar: 4%

Laag inkomen 6% van alle huishoudens

BEWEEGRICHTLIJNEN6 In onderstaand figuur staan de beweegrichtlijnen voor de jeugd, volwassenen en ouderen beschreven.

6 Bron: www.allesoversport.nl 11

3. WAAR WILLEN WE NAAR TOE EN WAT GAAN WE DOEN? Gezond opgroeien en ouder worden in een gezonde omgeving klinkt mooi, maar gaat niet (altijd) vanzelf. Passend bij onze rol (stimulerend, inspirerend, faciliterend en gelijkwaardig) geven we uitvoering aan activiteiten, stimuleren we initiatieven en bieden we mogelijkheden voor inwoners om mee te kunnen doen. Succesvolle bestaande activiteiten continueren we en waar mogelijk grijpen we nieuwe kansen aan. In het uitvoeringsplan/routekaart in hoofdstuk 7 zijn alle concrete activiteiten benoemd die uitgevoerd gaan worden. 3.1 AMBITIES Hieronder staan onze vier ambities beschreven: 1. De Wolden Positief Gezond 2. Gezonde Jeugd Gezonde Toekomst 3. Vitaal ouder worden 4. Gezondheid in de fysieke en sociale leefomgeving Deze ambities zijn specifiek gekozen, omdat deze gezondheidsvraagstukken aan de ene kant een grote ziektelast kunnen veroorzaken, maar aan de andere kant ook kunnen leiden tot de grootste gezondheidswinst voor kwetsbare groepen of tot kostenbeheersing in de zorguitgaven van het sociaal domein. Bovendien vormen de gezondheidsvraagstukken een aanvulling op de beleidslijnen en landelijke programma’s die al lopen, zoals de landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024 ‘Gezondheid breed op de agenda’ en het Nationaal Preventieakkoord.

Uit de cijfers van De Wolden blijkt dat er onder andere winst te behalen valt op het gebied van bewegen, roken, alcoholgebruik en eenzaamheid. De ambities sluiten goed aan bij het sport- en preventieakkoord van De Wolden. 3.1.1 AANSLUITEN BIJ DE BEHOEFTE VAN INWONERS De komende jaren geven we onze ambities verder vorm mede op basis van reacties vanuit de samenleving. Wat vinden inwoners op dat moment belangrijk voor hun gezondheid? Hoe kan het anders/beter? Het uitvoeringsprogramma is geen ‘vast’ plan, we sluiten graag aan bij de behoefte van onze inwoners. In paragraaf 3.2 leggen we uit hoe we professionals gaan trainen in het voeren van ‘het andere gesprek’. 3.1.2 GEZAMENLIJKE AMBITIES Onderling vertrouwen en gedeelde ambities zijn belangrijke succesfactoren om gezondheid positief te beïnvloeden. Per gezondheidsvraagstuk zijn ambities geformuleerd die met uiterste inspanning in de periode 2022-2025 behaald moeten worden. De focus ligt op preventie en gezondheid. 3.2 DE WOLDEN POSITIEF GEZOND We blijven ons inzetten voor gezonde en gelukkige inwoners. Hoe dat eruitziet bepaalt iedereen zelf. Een gezonde leefstijl en ontmoeting dragen bij aan een positief ervaren gezondheid, daarom willen we helpen met een duwtje in de goede richting. Niet met opgeheven vinger, niet dwingend, maar stimulerend, inspirerend en faciliterend. Gelijkwaardig en op gepaste afstand.

We kunnen inwoners prikkelen door gezonde en verantwoorde keuzes aantrekkelijk te maken. Door volop mogelijkheden te bieden om mee te kunnen doen, andere mensen te ontmoeten en in beweging te komen. En door hen uit te nodigen zelf in beweging te komen. WAT GEBEURT ER AL IN DE WOLDEN OP HET GEBIED VAN POSITIEVE GEZONDHEID? In De Wolden is al een aantal mooie initiatieven op het gebied van Positieve Gezondheid van de grond gekomen. Zo zijn er al enkele professionals getraind en is er een pilot gestart in Ruinen. RUINEN POSITIEF GEZOND In Ruinen is in 2018 gestart met de pilot Ruinen Positief Gezond. In het dorp wordt er aangesloten bij de belevingswereld van de inwoner en niet over, maar mét de inwoner gesproken. De inwoner heeft regie over zijn eigen gezondheid. Daar waar iemand niet het vermogen heeft of (tijdelijk) niet in de omstandigheden verkeert om eigen regie te voeren, wordt 12

ondersteuning op maat geboden. De gesprekken met inwoners, professionals en vrijwilligersorganisaties hebben een aantal concrete zaken opgeleverd: • Inzicht in de aanwezige stakeholders • De realisatie van de weggeefwinkel Noppes • Zitting van het consultatiebureau in Ruinen • Inzicht in hoe inwoners denken over gezondheid. Wat is belangrijk voor hen? De geïnventariseerde behoeftes van de inwoners op de zes dimensies van Positieve Gezondheid bieden kansen om het aanbod in zorg en welzijn beter te laten aansluiten bij de vraag. WAT WILLEN WE NOG MEER BEREIKEN OP HET GEBIED VAN POSITIEVE GEZONDHEID? VAN RUINEN POSITIEF GEZOND NAAR DE WOLDEN POSITIEF GEZOND Het concept van Ruinen Positief Gezond vinden we een goed voorbeeld en willen we verbreden naar alle dorpen. We gaan verder onder de naam: ‘De Wolden Positief Gezond’. We willen de beweging verder in gang zetten. Eén van de zaken die daarvoor nodig is, is het trainen van professionals. In een plan van aanpak gaat dit verder uitgewerkt worden. PROFESSIONALS TRAINEN Meerdere organisaties in De Wolden hebben al een training gevolgd. We willen dat graag uitbreiden. Ons doel is dat eind 2025 alle professionals in De Wolden samen denken en werken aan het bevorderen van Positieve Gezondheid en de zes dimensies. Dit betekent een verandering van gedrag, kennis en vaardigheden bij zowel inwoners als professionals.

Professionals, zoals zorgverleners, huisartsen, trainers van sportverenigingen, medewerkers van zwembaden, buurtwerkers en medewerkers van de gemeente maken kennis met Positieve Gezondheid, worden getraind in het leren voeren van ‘het andere gesprek’ en de implementatie in het eigen werk. Met bepaalde gesprekstechnieken leren zij hoe nog beter aan te sluiten op wat mensen (nog) wel kunnen en wat voor hen in het leven belangrijk is. Dit uitgangspunt daagt professionals uit om breder te kijken dan hun eigen expertisegebied. Juist door het inzetten van interventies buiten het gezondheidsdomein kunnen we gezondheidswinst boeken. Interventies op het gebied van bijvoorbeeld schuldhulpverlening of arbeidsbemiddeling zijn soms een beter startpunt voor het verbeteren van de gezondheid dan een aanpak die zich alleen richt op een gezondere leefstijl.

‘Inwoners van De Wolden groeien op en leven in een gemeente waar aandacht is voor Positieve Gezondheid. Er worden activiteiten ondernomen om een gezonde leefstijl (blijvend) te stimuleren. In een omgeving waar de gezonde keuze een mogelijkheid is en steeds vaker de meest vanzelfsprekende. Waar samenwerking tussen gemeente, maatschappelijke organisaties, vrijwilligers, ondernemers én inwoners leidt tot initiatieven en mogelijkheden om datgene wat bijdraagt aan Positieve Gezondheid in De Wolden te realiseren’.

3.3 GEZONDE JEUGD GEZONDE TOEKOMST De basis voor een goede gezondheid leg je al op jonge leeftijd. Vanaf de geboorte van een kind of eigenlijk al negen maanden daarvoor. Hoe beter deze basis wordt gelegd, des te groter is de kans op een goede gezondheid op latere leeftijd. En ‘een goed voorbeeld doet goed volgen’: kinderen worden in de meeste gevallen ook zelf weer ouders van kinderen. Het is bekend dat het meeste effect van gezondheidsinterventie te verwachten is tijdens de eerste levensfasen. Om die reden leggen we met dit gezondheidsbeleid dan ook een focus bij het bevorderen en stimuleren van de gezondheid van onze jongste inwoners (kinderen en jongeren). Voldoende bewegen, buitenspelen, bewegen in de fysieke omgeving, gezond gewicht, leefstijl, lekker in je vel zitten, druk op het dagelijks leven, roken en alcohol zijn daarbij de belangrijkste thema’s. 3.3.1 JOGG-AANPAK De gemeente De Wolden is sinds 2014 een JOGG-gemeente. JOGG staat voor ‘gezonde jeugd gezonde toekomst’. Met deze lokale integrale aanpak maken we samen de omgeving waarin kinderen en jongeren opgroeien structureel gezonder door projecten zoals de Gezonde School, Gezondere Supers, de gezondere sportomgeving en Kindermenu 2.0. ‘Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst’. 13

3.4 VITAAL OUDER WORDEN (19-65+ JAAR) Hoe zorgen we ervoor dat volwassenen en de groeiende groep ouderen zo lang mogelijk vitaal blijven?

“Gezond opgroeien de normaalste zaak van de wereld maken’.

3.4.1 BEWEGEN, VOEDING EN LEEFSTIJL Bron: Gezonde Jeugd Gezonde Toekomst (JOGG), 2020. We streven ernaar dat onze inwoners zo veel mogelijk zelf- en samenredzaam zijn in het behouden en bevorderen van hun gezondheid. Over het algemeen zijn zij uitstekend in staat om hier zelf in te voorzien. Toch is het wenselijk dat we inwoners stimuleren voldoende te bewegen, te zorgen voor een gezonde leefstijl en te anticiperen op het ouder worden. Wil je in je eigen huis blijven wonen op termijn? Wat moet je dan nu al regelen of aanpassen om dat straks mogelijk te maken? In samenwerking met lokale partners zetten we ons in om voldoende beweging, gezonde voeding en een gezonde leefstijl meer vanzelfsprekend te maken binnen de woon-, werk- en leefomgeving. Dit doen we onder andere door het in beeld brengen van de ondersteuningsmogelijkheden, inwoners kennis te laten maken met bestaand en vernieuwend sportaanbod, het organiseren van fitheidstesten, het aanbieden van valpreventie cursussen en de inzet van domotica en e-health. Domotica voor thuis is zorg op afstand. Domotica is het toepassen van elektronica in huis om het leven in huis ‘makkelijker’ te maken, zodat ouderen of mensen met een beperking langer zelfredzaam kunnen blijven.

E-Health gaat over digitale toepassingen in de zorg: het gebruik van informatie- en communicatietechnologie ter ondersteuning of verbetering van de gezondheid en de gezondheidszorg. Patiënten en artsen kunnen zo via de computer diagnoses stellen, uitslagen communiceren en informatie uitwisselen. 3.4.2 GEZONDHEIDSACHTERSTANDEN VERKLEINEN Naast de achterliggende problematiek, hebben we specifieke aandacht voor mensen met een lage sociaal economische status. Zij lopen meer risico op gezondheidsproblemen. Uit cijfers blijkt dat deze doelgroep inwoners meer rookt, vaker problemen heeft met overgewicht, minder beweegt en ongezonder eet. Daarom vormen zij een belangrijke aandachtgroep voor de gezondheidszorg. Deze gezondheidsproblemen zijn vaak onderdeel van achterliggende problematiek zoals schulden, armoede, eenzaamheid, laaggeletterdheid, digitale vaardigheid, werkloosheid, migratie achtergrond of chronische aandoeningen. Ook omgevingsfactoren hebben invloed op de gezondheid zoals de fysieke en sociale leefomgeving, de kwaliteit van huisvesting en de (fysieke) toegankelijkheid en kwaliteit van voorzieningen. Een goede gezondheid betekent meer kansen voor een goede kwaliteit van leven, hogere participatie, meer samenredzaamheid, geluk en veerkracht en minder maatschappelijke- en zorgkosten.

Samenwerking met andere beleidsterreinen is in dit kader essentieel om leefstijlverandering te bewerkstelligen met een betere gezondheid als positief gevolg.

Er is een duidelijke relatie tussen opleidingsniveau en het al dan niet hebben van overgewicht of obesitas7. 3.4.3 VOORKOMEN VAN EENZAAMHEID Sociale problemen zoals eenzaamheid nemen toe. Eenzaamheid veroorzaakt gezondheidsrisico’s, het kan een oorzaak zijn van ongezond gedrag en maakt ongelukkig. Mensen zijn steeds meer op zichzelf gericht. We zien graag dat mensen sociaal actief blijven, door het doen van vrijwilligerswerk, naar een koffiemoment of activiteit in het buurthuis gaan, bewegen bij een sportvereniging, warme contacten met familie, vrienden en buren onderhouden. Noaberschap is goed voor elkaar zorgen en 7 Bronnen: www.pharos.nl GGD Drenthe, beelden bij het themarapport Gezond Gewicht in Drenthe, Assen. Versie 1.0. December 2020

14

het is een kracht waar een beroep op gedaan kan worden. Ook een maatjesproject kan een oplossing zijn. Dit zijn mogelijke voorbeelden tegen eenzaamheid en wat versterkend werkt voor de mentale gezondheid. Sociale controle is mogelijk door een buurtapp of de inzet van een maatje. Er wordt verbinding gemaakt met de lokale coalitie één tegen eenzaamheid. 3.4.4 WOONVORMEN Ouderen en mensen met een beperking worden geacht zo lang mogelijk zelfstandig te wonen, hiervoor moeten voldoende woningen beschikbaar zijn waar ouderen en mensen met een beperking met een bepaalde hulpvraag goed kunnen wonen. Te denken valt aan woonvormen waar jong en oud samenwonen, elkaar kunnen ontmoeten en ondersteunen, zoals kangoeroewoningen, samenwonen in een hof of in een verzorgingshuis. Plekken waar mensen hun eigen appartement hebben, maar ook naar een gemeenschappelijke ruimte kunnen waar ze met elkaar kunnen eten en praten. Ook kan er gedacht worden aan pré mantelzorgwoningen. Een eerste stap is te onderzoeken aan welke woonvormen de meeste behoefte is. Er wordt verbinding gezocht met het nog te actualiseren Woonplan. 3.5 GEZONDHEID IN DE FYSIEKE EN SOCIALE LEEFOMGEVING De omgeving waarin mensen wonen, werken en leven heeft invloed op hun gezondheid. Dit geldt voor zowel de sociale omgeving als de fysieke omgeving.

Wanneer beiden worden ingericht om te verleiden tot bewegen, spelen, gezonde keuzes maken, te ontspannen of elkaar te ontmoeten, heeft dit een positieve invloed op gezondheid en welbevinden. We willen meer aandacht hebben voor deze positieve invloed en kansen aangrijpen om invulling te geven aan een beweegvriendelijke omgeving bij de (her)ontwikkeling van fysieke en sociale omgevingen in De Wolden. Dit geldt ook voor rookvrije gebieden, inwoners beschermen tegen schadelijke ‘Een gezonde fysieke omgeving kan bijdragen stoffen, geluid- of geurhinder en klimaatadaptieve maatregelen om de leefomgeving te verbeteren. aan vermindering van eenzaamheid en Aandacht hebben voor een gezonde omgeving betekent overgewicht. Een ongezonde omgeving kan niet dat er altijd grote veranderingen of aanpassingen nodig zijn. Kleine aanpassingen kunnen een groot effect een bron van ziektelast zijn’. hebben. We maken ‘gezondheid’ een vast onderdeel van de belangenafweging in- en bij ons ruimtelijk beleid. Bron: landelijke nota gezondheidsbeleid, Ook hebben we oog voor het woongenot en zetten 2020-2024. we stappen waar dat nodig is in samenwerking met het buurtteam. Woongenot is een belangrijke factor als het gaat om de gezondheid en het welbevinden van onze inwoners.

15

3.6 VISIE EN DOELEN De visie en doelen die we nastreven met het gezondheidsbeleid zijn het resultaat van het samenbrengen van onze visie op gezondheid, de huidige gezondheidssituatie van onze inwoners en onze ambities. In onderstaand figuur is dit weergegeven. Het is een samenvatting van dit hoofdstuk in combinatie met de visie en de doelen van het sociaal domein.

VISIE GEZONDHEIDSBELEID De Wolden is een inclusieve gemeente, waarin iedereen meetelt, meedoet, bijdraagt naar vermogen en zich thuis voelt. Wat de inwoner nodig heeft en het talent van de inwoner staan daarbij centraal. We streven naar een situatie waarin de samenleving als geheel en mensen individueel keuzes maken die bijdragen aan een gelukkig, gezond en veilig bestaan waaraan iedereen mee kan doen.

VISIE SOCIAAL DOMEIN

Doelen sociaal domein (in relatie tot gezondheid)

Doelen gezondheidsbeleid

Maatschappelijke effecten

Onze inwoners kunnen: - Zich gezond, positief en veilig ontwikkelen - Meedoen in de samenleving - Levensloopbestendig wonen - Zelfredzaam zijn (sociaal en financieel)

16

Inwoners krijgen passende ondersteuning. Zo preventief mogelijk, zo kort als mogelijk en zo lang als nodig

Aansluiten bij de behoefte van inwoners

Inwoners zijn in eerste instantie verantwoordelijk voor zichzelf en elkaar

De Wolden Positief Gezond

Inzet op preventie loont

Vergroten van de zelfredzaamheid van inwoners

Gezondheid in alle domeinen

De uitgangspunten van Positieve Gezondheid vormen de basis voor de benadering van inwoners door (onze) professionals

Gezonde Jeugd Gezonde Toekomst

Meer inwoners doen mee, inclusieve samenleving

Vitaal ouder worden

Meer inzetWoonvorten op Gemen zonde Jeugd stimuleren Gezonde waar jong en Toekomst oud bewust samenwonen en elkaar vrijwillig ondersteunen

Versterken van de samen-redzame maatschappij

Gezondheidsachterstanden verkleinen / achterliggende problematiek

Voorkomen is beter dan genezen (preventie)

Meer integrale benadering / aanpak problematiek

Gezondheid in de fysieke en sociale leefomgeving

Samenwerking: intern en extern

4. MET WIE GAAN WE DIT DOEN? 4. MET WIE GAAN WE DIT DOEN? Samenwerken. Het woord dat past bij de wijze waarop we uitvoering geven aan de activiteiten en interventies van het gezondheidsbeleid. Als gemeente geven we richting aan wat gezien de politieke ambities, gezondheidssituatie en ontwikkelingen logisch lijkt. In samenwerking met inwoners en maatschappelijke- en lokale organisaties geven we uitvoering aan het gezondheidsbeleid. Daar waar succesvolle initiatieven ontstaan laten we vooral de kracht van burgerparticipatie en samenredzaamheid gelden. Veel activiteiten hebben geen gemeentelijke ‘bemoeienis’ nodig om succesvol te zijn. 4.1 INTERNE SAMENWERKING Zoals al eerder beschreven vormt gezondheid als het ware een rode draad binnen alle beleidsterreinen waar we als gemeente een rol in hebben. Immers, gezondheid wordt door veel factoren bepaald en andersom is gezondheid bepalend voor veel factoren (bijvoorbeeld leefklimaat, participatie en veiligheid). Interne samenwerking over de domeinen en afdelingsgrenzen heen, is essentieel en medebepalend voor de mate waarin we erin slagen om gezond opgroeien en gezond ouder worden in een gezonde omgeving te realiseren. 4.2 NETWERK VAN GEZONDHEIDSPARTNERS Veel maatschappelijke- en lokale organisaties zetten zich in voor het stimuleren en bevorderen van de gezondheid van onze inwoners.

Het Woldense netwerk van gezondheidspartners is groot en divers, onderstaande afbeelding maakt dit duidelijk. Zeker wanneer we vanuit Positieve Gezondheid redeneren dat gezondheid niet enkel fysieke gezondheid betreft.

Onderwijs & Opvang

Zorg & Welzijn

Inwoners & Belangengroepen

Sport & Bewegen

Wonen & Ruimte

Cultuur

4.3 SAMENWERKING MET ANDERE INITIATIEVEN Enkele initiatieven waarmee we nadrukkelijk de samenwerking zoeken zijn: • Lokaal preventieakkoord De Wolden • Lokaal Sportakkoord De Wolden • JOGG De Wolden • Integrale (ouderen)zorg • Doortrappen (senioren door laten fietsen) • Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI) • Omgevingsvisie • Kansrijke start • Drenthe Gezond • Drenthe Samen Gezond in Beweging • Jong Leren Eten • Bewegen In de Openbare Ruimte (BIOR) • Samen aan de slag met preventie - Ruinen Positief Gezond - Eén tegen eenzaamheid • Preventie in de wijk – gezonde wijken • Sportverenigingen en culturele aanbieders

17

5. FACILITEREN, MONITOREN, EVALUEREN, BORGING EN COMMUNICATIE De komende vier jaren willen we met de vier ambities impact creëren! Om dit te realiseren zorgen we als gemeente dat we faciliterend zijn en aandacht hebben voor de monitoring, de evaluatie, de borging en de communicatie. FACILITEREN Onze faciliterende rol voeren we uit door het beschikbaar stellen van menskracht, uitvoeringsgeld voor projecten, het beschikbaar stellen van ruimten en de inzet van communicatie middelen. Er moet een goede structuur komen met de beleidsadviseur als regiehouder (de kartrekker). De regiehouder zorgt voor het aansturen van alle partijen en een goede verankering in de organisatie. Op basis van het uitvoeringsprogramma wordt met partijen nog nagedacht over een passende overlegstructuur. MONITOREN Monitoren is van belang, omdat het inzicht geeft op het doelbereik. We komen aan de cijfers, door aan te sluiten bij bestaande monitors, zoals de onderzoeken van de GGD, Drenthe Samen Gezond in Beweging, CMO Stamm/Trendbureau Drenthe en www.waarstaatjouwgemeente.nl. Daarnaast wordt bijgehouden welke projecten en activiteiten er gerealiseerd worden en wat het bereik hiervan is. Ook evalueren we het aanbod doorlopend met partners en deelnemers om zo te bepalen of de gekozen aanpak ook aanspreekt. EVALUEREN In het najaar van 2023 worden de behaalde resultaten geëvalueerd.

We bekijken of we de juiste dingen doen en wat er beter kan. Gemaakte plannen kunnen waar nodig bijgestuurd worden. BORGING Alles wat we de komende vier jaren realiseren en wat succesvol blijkt willen we zoveel mogelijk inbedden. Het worden geen losstaande activiteiten, de activiteiten worden zoveel mogelijk overgenomen door partners en worden daarmee opgenomen in bestaand aanbod. Er is dan geen initiërende rol van de gemeente meer vereist. COMMUNICATIE We willen een beweging op gang brengen! Daarom communiceren we minimaal één keer per maand met onze inwoners over volksgezondheid in De Wolden. Dit doen we door een artikel in De Wolder Courant en op social media te plaatsen. De afdeling communicatie is betrokken bij de verschillende projecten, zoals Positieve Gezondheid, E-Health, Doortrappen, één tegen eenzaamheid en JOGG. Dat alles tezamen (en dus een eenduidige communicatie) helpt mede de doelen te bereiken.

18

6. WAT GAAT HET KOSTEN? Een goede gezondheid is onbetaalbaar. Het stimuleren van een goede gezondheid bij al onze inwoners is dat ook. Hoewel we als gemeente al veel doen om de gezondheid van onze inwoners te bevorderen dienen we keuzes te maken. Simpelweg omdat we niet alles kunnen doen. Op basis van de focus die we met het gezondheidsbeleid hebben (hoofdstuk 3) zetten we financiële middelen in voor activiteiten die bijdragen aan onze ambities. Samenwerking met andere beleidsdomeinen maakt het mogelijk dit doel ook na te streven binnen andere disciplines en bijbehorende budgetten. AMBTELIJKE INZET De uitvoering van De Wolden Positief Gezond 2022-2025 gaat niet vanzelf. Ambtelijke inzet is bepalend voor de mate waarin activiteiten efficiënt en effectief worden uitgevoerd en ambities en doelstellingen worden gerealiseerd. Maar ook het verbinden van de beleidsterreinen, het verbinden van mensen (in- en extern), belangen, doelen en activiteiten vraagt tijd en aandacht. De beleidsadviseur heeft een cruciale rol als ‘Voor je lichaam zorgen is een investering. regiehouder. Daarnaast speelt het team sportJe krijgt er iets voor terug wat onbetaalbaar is.’ functionarissen een belangrijke rol richting samenwerkingspartners en het regisseren van JOGG. Maar daarnaast spelen alle domeinen en beleidsterreinen dus een rol in het realiseren van het gezondheidsbeleid.

STRUCTUREEL GELD Voor de uitvoering van de nota volksgezondheid is een totaalbudget van € 30.000,- per jaar noodzakelijk. Hiervoor kunnen we onder andere dialoogsessies organiseren met de inwoners, professionals trainen in het voeren van ‘het andere gesprek’, het voortzetten en ontwikkelen van nieuwe JOGG-initiatieven, een rookvrije generatie stimuleren, het alcoholgebruik verminderen, ondersteuningsmogelijkheden in kaart brengen, het organiseren van fitheidstesten, het aanbieden van valpreventiecursussen en het plaatsen van watertappunten. Tot en met 2024 is er jaarlijks € 10.000,- opgenomen in de begroting. INKOMSTEN PER JAAR In de jaren 2021 tot en met 2023 ontvangen we van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) jaarlijks € 20.000,- uitvoeringsbudget voor het lokale preventieakkoord. Organisaties en inwoners kunnen aanvragen indienen voor activiteiten op het gebied van roken, alcohol en gezond gewicht. Ook kijken we naar mogelijke inkomsten van derden, bijvoorbeeld naar het aantrekken van subsidies en de samenwerking met zorgverzekeraars en andere zorgaanbieders. WAT IS ER NOG NODIG Om al onze doelen te bereiken is er nog € 20.000,- nodig voor 2024 en € 30.000,- voor 2025.

19

7. UITVOERINGSPROGRAMMA/ROUTEKAART NOTA VOLKSGEZONDHEID 2022-2025 Onderstaande activiteiten willen we in co-creatie met de inwoners vormgeven. Co-creatie is een vorm van samenwerking, waarbij alle deelnemers invloed hebben op wat er de komende vier jaren op volksgezondheid gebied gaat gebeuren in De Wolden en wat het resultaat daarvan zal zijn. Groen = waar we al uitvoering aan geven.

20

21

22

BIJLAGEN HOE WERKT POSITIEVE GEZONDHEID? 1. Mensen die de vragenlijst invullen, kunnen met het spinnenweb in kaart brengen hoe zij hun gezondheid ervaren. Voel je je bijvoorbeeld gelukkig of juist eenzaam? Lukt het je om de dagelijkse dingen te doen, zoals het huishouden? Beleef je nog plezier aan je bezigheden? 2. Zorgverleners en patiënten kunnen met die uitkomsten ‘het andere gesprek’ voeren. Wat is voor jou belangrijk als het aankomt op gezondheid? Wat zou jij willen veranderen? En wat kan een eerste stap zijn? Zo zijn mensen zelf bezig met het vergroten van de eigen gezondheid met behulp van Positieve Gezondheid. 3. Samen bedenken ze vervolgens wie (of wat) kan helpen om de situatie te verbeteren. Positieve Gezondheid helpt inwoners om de regie over hun leven te houden.

Mijn positieve gezondheid

Het spinnenweb van Machteld Huber8

8 Bron: www.iph.nl 23

WET PUBLIEKE GEZONDHEID (WPG) TAKEN 9 ALGEMENE TAKEN PUBLIEKE GEZONDHEIDSZORG • Bijdragen aan opzet, uitvoering en afstemming van preventieprogramma’s met inbegrip van gezondheidsbevordering, zoals het voorkomen van alcoholmisbruik bij jongeren. • Het geven van prenatale voorlichting aan ouders. JEUGDGEZONDHEIDSZORG • Actief zorgen voor vaccinaties en het op systematische wijze volgen en signaleren van gezondheid bevorderende en - bedreigende factoren. • Vroegtijdige opsporing en preventie van specifieke stoornissen. OUDERENZORG • Het op systematische wijze volgen en signaleren van gezondheid bevorderende en -bedreigende factoren. • Vroegtijdige opsporing en preventie van specifieke stoornissen, bijvoorbeeld door beweegactiviteiten en sociale activiteiten. INFECTIEZIEKTEBESTRIJDING • Algemene preventieve maatregelen op het gebied van infectieziektebestrijding. INTERNE EN EXTERNE SAMENWERKINGEN PER AMBITIE In de huidige setting zijn dit de huidige samenwerkingen per ambitie. Dit kan in de toekomst uitgebreid worden. Ambitie

Gezondheid in alle domeinen

Een relatie met:

De Wolden Positief Gezond

- Gezondheidsbeleid - Sociaal domein - Jeugdbeleid/jeugdhulp - Onderwijsbeleid - Welzijnsbeleid - Armoedebeleid

- Ruinen Positief Gezond - Lokaal preventieakkoord

Gezonde Jeugd Gezonde Toekomst

- Sociaal domein - Sportbeleid/sportfunctionarissen - JOGG - Cultuurbeleid/cultuurcoaches - CJG - Jeugdbeleid/jeugdhulp - Onderwijsbeleid - Welzijnsbeleid - Armoedebeleid - Speeltuinbeleid

- Lokaal sportakkoord - Lokaal preventieakkoord - KC team - Keten United - Taalpunt De Wolden

Vitaal ouder worden

- Sociaal domein - Sportbeleid/sportfunctionarissen - Cultuurbeleid/cultuurcoaches - Participatiebeleid - WMO-beleid - Welzijnsbeleid - Armoedebeleid

- Eén tegen eenzaamheid (verbonden met Aan de slag met preventie) - Dementievriendelijke gemeente - Integrale (ouderen)zorg De Wolden (uitvoering door 5 kernteams) - Lokaal preventieakkoord - Ouderen dag De Wolden - E-health@DeWolden - Lang zult u wonen - Taalpunt De Wolden - Informatiepunt geldzaken - Mobility mentoring

Gezondheid in de fysieke en sociale omgeving

- Sportbeleid/sportfunctionarissen - JOGG - Omgevingswet/omgevingsvisie - Ruimtelijke ontwikkeling - Veiligheid - Klimaatadaptatie - Woongenot

- Lokaal preventieakkoord - Buurtteam De Wolden - BIOR (Bewegen In de Openbare Ruimte)

9 Bron: www.loketgezondleven.nl 24

CIJFERS ‘HOE GEZOND ZIJN ONZE INWONERS’ Samenvatting van de % per thema in vergelijking met Drenthe 10 Niet alle uitkomsten zijn getoetst.

10 Bronnen: Gezondheidsmonitor jeugd GGD Drenthe, 2019 en 2013 Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen GGD Drenthe, 2020 en 2016 Themarapport Gezond Gewicht in Drenthe, 2020 BMI-gegevens van de jeugd in De Wolden in de periode 2011-2020, GGD Drenthe Nationaal Preventieakkoord, 2018 Landelijke nota gezondheidsbeleid, 2020-2024 Corona-inclusieve Volksgezondheid Toekomst Verkenning, november 2020 Trendbureau Drenthe, 2020 en 2021 CBS StatLine Factsheet Armoede gemeente De Wolden van het Trendbureau Drenthe, 2020 Themarapport Kwetsbaarheid bij ouderen in Drenthe, 2017 www.allecijfers.nl www.geletterdheidinzicht.nl NOC*NSF sportdeelname index, oktober 2020 25

26

27

28

29

30

31

actief en betrokken 32

dewolden.nl