Nota Jeugdhulp DW

Uit onderzoek van het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) en VNG blijkt dat onder andere de verhoogde norm ‘om het goed te doen’ die gezinnen ervaren, alsook onvoldoende samenwerking in het sociaal domein oorzaken zijn. In de Kadernota ‘Sociaal Domein duurzaam in balans’ wordt benadrukt dat een integrale, sociaal domein brede aanpak cruciaal is om hulp aan jeugdigen en gezinnen te doen slagen. Immers, in veel gevallen wordt ‘het probleem’ veroorzaakt doordat het kind reageert op diens omgeving óf doordat een normaal obstakel in de opvoeding wordt aangeduid als individueel probleem. Voor jeugd wordt deels uitvoering gegeven aan integraliteit door het basisformulier te hanteren. Dit basisformulier is voor het hele gezin en gericht op alle levensgebieden. Echter, de daadwerkelijke samenhang en samenwerking binnen het sociaal domein is een groot aandachtspunt voor 2022 – 2025. Daarnaast sluit de aanpak voor jeugd aan op de nota volksgezondheid, waar positieve gezondheid een belangrijke leidraad vormt. Binnen het sociaal domein zijn verschillende overlegvormen en initiatieven die bijdragen aan een integrale aanpak van vragen van inwoners. Er wordt daarnaast toegewerkt naar een eenvoudiger organisatiestructuur die ertoe moet leiden dat in een vroegtijdig stadium er multidisciplinair naar meervoudige vraagstukken van inwoners wordt gekeken.

Een mooi voorbeeld van de integrale werkwijze in De Wolden, is het sociaal team. Voorzitter van het sociaal team De Wolden aan het woord Mensen die geen hulp zoeken, hebben meestal veel achter de rug. ‘’Ze zijn moe. Ze hebben al verschillende hulpverleners meegemaakt. Of ze vinden zelf dat het goed gaat, terwijl mensen in hun omgeving veel last van de situatie hebben.’’ Kenmerkend is dat er meerdere, complexe problemen spelen. ‘’Mensen hebben bijna altijd financiële problemen, in combinatie met een verslaving of ruzie in de familie bijvoorbeeld. Het sociaal team is er ook voor gezinnen met kinderen”. Buurtwerkers, maar ook de wijkagent melden mensen aan bij het sociaal team. Daarin zitten allerlei disciplines: gemeente, Welzijn De Wolden, politie, GGZ, GGD, Actium, Cosis. Rolien legt uit hoe het werkt: ‘’We bespreken hoe we met de aangemelde cliënten contact kunnen maken. Hoe we vastgelopen zorg weer kunnen oppakken. Vaak komt de maatschappelijk werker van Welzijn De Wolden eerst in actie. Dat zijn echt duizendpoten die er bedreven in zijn om op mensen met problemen af te stappen, zodanig dat ze het vertrouwen winnen om verder te kunnen helpen. Afhankelijk van de vragen zetten we specialistische hulp in, zoals een psychiatrisch verpleegkundige of een schuldhulpverlener. Door samen te werken kunnen we iemand beter helpen en erger voorkomen.

Het werk vergt wel vaak een lange adem, maar 18

dan bereiken we ook mooie resultaten. Het is fijn wanneer iemand uit de schulden komt, zijn woning niet uit hoeft en zijn leven weer op kan pakken. Of wanneer er voor iemand een opname voor behandeling geregeld kan worden, omdat het thuis echt niet meer gaat.

Echter, de daadwerkelijke samenhang en samenwerking binnen het sociaal domein is een groot aandachtspunt voor 2022 – 2025. Daarnaast sluit de aanpak voor jeugd aan op de nota volksgezondheid, waar positieve gezondheid een belangrijke leidraad vormt. Binnen het sociaal domein zijn verschillende overlegvormen en initiatieven die bijdragen aan een integrale aanpak van vragen van inwoners. Er wordt daarnaast toegewerkt naar een eenvoudiger organisatiestructuur die ertoe moet leiden dat in een vroegtijdig stadium er multidisciplinair naar meervoudige vraagstukken van inwoners wordt gekeken. 3.6 POSITIEVE GEZONDHEID Gezondheid gaat over veel meer dan ‘niet ziek zijn’. Bij Positieve Gezondheid staat een brede kijk op gezondheid centraal. Het gaat niet om wat iemand niet meer kan, maar juist om wat iemand wel kan, belangrijk vindt en eventueel wil veranderen. Het gedachtegoed van Positieve Gezondheid is voor ons een belangrijk vertrekpunt wanneer we het hebben over de gezondheid van onze Woldense jeugd. Hiermee maken we verbinding met de nota volksgezondheid en het herontwerp Sociaal Domein waarin Positieve Gezondheid ook een belangrijk onderwerp is.

Zes dimensies Positieve Gezondheid gaat uit van zes dimensies die van invloed zijn op het leven, dit zijn: - Lichaamsfuncties - Mentaal welbevinden - Zingeving - Kwaliteit van leven - Meedoen - Dagelijks functioneren Veerkracht en eigen regie Positieve Gezondheid gaat over al die aspecten van het leven op de lange termijn. Vroeg of laat komt iedereen in het leven voor uitdagingen te staan. Hoe ga je daar mee om? Het gaat niet alleen om het korte termijn doel, zoals gewicht verliezen, het hebben van sociale contacten of vertrouwen hebben. Het gaat vooral ook om een groeiend bewustzijn hoe eigen regie op het leven te kunnen voeren. Het accent ligt niet op ziekte. Maar op mensen zelf, op hun veerkracht en op wat hun leven betekenisvol maakt. Het is belangrijk om hier op jonge leeftijd al mee te beginnen. Het spinnenweb als gespreksinstrument Het spinnenweb van Positieve Gezondheid geeft een beter begrip van de reikwijdte van de zes verschillende dimensies. Het is een brede kijk op een gezond en betekenisvol leven. Dit spinnenweb kan bijvoorbeeld door professionals in zorg en welzijn worden toegepast in gesprekken met de jeugd. De focus ligt in het gesprek niet op hun klachten, gezondheidsproblemen en hoe die op te lossen. Het accent ligt op wat voor de jongere belangrijk is als het aankomt op gezondheid.

Wat wil de jongere eventueel veranderen? En wat kan dan een eerste stap zijn? Deze manier van gespreksvoering wordt ‘het andere gesprek’ genoemd.

Het spinnenweb van Machteld Huber.

19

4. GEEN KOSTENBESPARING ZONDER INHOUDELIJKE TRANSFORMATIE 4.1 VERSTERKEN VOORLIGGEND VELD In de gemeentelijke toegang wordt door de jeugdconsulenten kritisch gekeken hoe de (schaarse) jeugdhulpmiddelen zo efficiënt mogelijk kunnen worden ingezet. Zoals genoemd wordt er gekeken wat een gezin al zelf kan en hoe we dit kunnen versterken, eventueel met steun van diens eigen netwerk. Voor wat overblijft, geldt weer de afweging of een voorliggende voorziening tot een oplossing kan leiden of toch specialistische jeugdhulp. Voor 2022 is het een doel om het zorgproces en de voortgang in resultaten beter te monitoren en tussentijds vaker te evalueren. Door vooraf goed na te denken over het te bewandelen traject, kan ook per casus bepaald worden waar de regiefunctie het best belegd kan worden en hoe vaak er geëvalueerd kan worden. Indicaties worden beter op maat afgegeven. Dit betekent voor het ene kind en gezin dat er wordt gekozen voor een kortdurende indicatie, maar voor een ander gezin betekent dit een langdurige indicatie, als dit past bij de problematiek en de hulpvraag. Daarnaast worden de verwachte resultaten worden vooraf concreter besproken en opgeschreven. Daar is ook specifieke aandacht voor hetgeen er van het gezin zelf wordt verwacht.

Met inzet van jeugdhulp investeert de gemeente, ook financieel, in een kind; het is van belang dat alle partijen zich bewust zijn van de (financiële) investering en gezamenlijk gemotiveerd zijn om de doelen te behalen. Dat vraagt iets van de zorgaanbieders, maar ook zeker van de jeugdige en diens gezin. Inzet van jeugdhulp is dus niet vrijblijvend, maar vraagt een goed gezamenlijk plan en gezamenlijke inzet. Daar is aandacht voor in de gesprekken. Het tijdig op- en afschalen van de hulpverlening is een aspect waarop meer wordt gestuurd. Zorgaanbieders worden zowel mondeling als schriftelijk gevraagd naar de vooruitgang die wordt geboekt. Motivatie en een constructieve samenwerking zijn belangrijke aspecten voor het doen slagen van een behandeling. Deze factoren worden dan ook onderzocht en besproken in de brede intake en bij twijfel kunnen bijvoorbeeld voorwaarden gesteld worden.

20

4.2 BUDGETPLAFONDS, CONTRACTMANAGEMENT EN STRATEGISCH PARTNERSCHAP Het Prestatie Management Team (PMT) voert het contractmanagement uit voor de Jeugdhulpregio Zuid Drenthe. In het PMT zit vanuit elke gemeente in Zuid Drenthe een contractmanager. De taken en verantwoordelijkheden zijn vast gelegd in de bestuursovereenkomst. Er heeft in 2019 een inkoopanalyse plaatsgevonden. Daarnaast zijn er bestuurlijke uitgangspunten opgehaald en heeft er een marktverkenning plaats gevonden. Op basis hiervan is overgegaan tot een gedifferentieerde inkoopstrategie. Er is vervolgens een onderscheid gemaakt in een open house model met strenge selectiecriteria en een mededingingsprocedure met onderhandeling. Tijdens de voorbereiding van de inkoopprocedure hebben aanbieders aangegeven dat er onvoldoende sprake was van ‘matched care’. Jeugdigen met zeer complexe problematiek zouden niet altijd tijdig worden doorverwezen en niet de juiste behandeling krijgen waardoor uiteindelijk de behandelduur toeneemt. Mede hierdoor ontstaat er een overschrijding van de budgetten. Deze beweging wilde Zuid-Drenthe stoppen door met de aanbieders, die aan de eisen binnen de mededingingsprocedure voldeden, specifieke afspraken te maken over het begrenzen van de omzet en het deels verplaatsen van hun kennis en kunde (en daarmee omzet) naar het voorliggend veld.

Er is gezocht naar een evenwichtige en effectieve risicoverdeling tussen aanbieders en gemeenten. Deze lijn is in de marktverkenning gecommuniceerd en werd onderschreven door aanbieders. In 2020 zijn de meeste nieuwe contractafspraken jeugdhulp van kracht gegaan. De zorg is gezamenlijk ingekocht binnen de regio Zuid-Drenthe. De contracten zijn voor acht jaar afgesloten met de mogelijkheid om deze jaarlijks op te zeggen. Binnen de Jeugdwet gaat het om een grote verscheidenheid van vormen van zorg en modules. Voor iedere module zijn specifieke eisen van toepassing. Hierdoor worden er automatisch meerdere aanbieders gecontracteerd. Daarnaast wil je voldoende mogelijkheid hebben om af te schalen vanuit de specialistische zorg en bied je met Open House- inkoop ook de mogelijkheid aan identiteitsgebonden zorg om zich in te schrijven. De meeste omzet ligt bij de twaalf grote jeugdhulpaanbieders waarmee een onderhandelingsakkoord is afgesloten, waarin afspraken vastgelegd zijn (onder andere) over het tarief, omzetbegrenzing en eventueel een transformatiebudget. Per kwartaal worden gesprekken gevoerd met deze jeugdhulpaanbieders. Naast de omzetbegrenzing wordt in het kwartaalgesprek ook aandacht besteed aan de kwaliteit van de geleverde zorg, trends en bijvoorbeeld individuele casuïstiek.

Met de gecertificeerde instellingen, pleegzorgaanbieders, Jeugdhulp+ (gesloten jeugdhulp) en de open house partijen zijn andere vormen van contracten afgesloten, maar op deze partijen wordt actief contract- en accountmanagement gevoerd. Ook het PMT neemt maatregelen om het aantal aanbieders terug te dringen. Zo is er nog één toestroommoment per jaar, waar dat er voorheen vier waren. Ook worden ‘lege contracten’, waar een jaar niet naar verwezen is, gestopt. Dit heeft erin geresulteerd dat ongeveer veertig contracten zijn beëindigd, eind 2021. Het Drents Kwaliteitskader (DKK) is door alle twaalf Drentse gemeenten omarmd. Het wordt als basis gebruikt voor kwaliteitsmanagement bij het maken van afspraken met aanbieders van ondersteuning voor Wmo en Jeugdwet. Het kwaliteitskader is opgenomen in de contracten en wordt getoetst bij aanbieders in gesprekken en/of door aanvullend onderzoek. De komende periode zal benut worden om het DKK nog verder te ontwikkelen. We zien het als een uitdaging (en noodzaak) om meer te kunnen sturen binnen de jeugdhulp. 4.3 FINANCIËLE AMBITIE De financiële ambitie voor 2022 – 2025 is kort maar krachtig: door inhoudelijk te transformeren en te werken aan een duurzaam sociaal domein, een sterk voorliggend veld en een integrale blik, zorgen voor een betere balans tussen de inkomsten en uitgaven.

21

5. UITVOERINGSPLAN JEUGD Het Rijk komt, samen met de VNG, met een hervormingsagenda voor jeugd. Echter, De Wolden wil niet afwachten en heeft zelf vast een uitvoeringsplan gemaakt om te transformeren. Het complete uitvoeringsplan is als bijlage opgenomen bij deze nota. Hieronder wordt de korte weergave, gestructureerd aan de hand van de thema’s die ook in de uitvoeringsnota jeugdhulp van 2021 aan de orde zijn gekomen. 1. Vergroten van de eigen kracht en het probleemoplossend vermogen - De nieuwe verordening jeugdhulp 2022, alsook de beleidsregels jeugdhulp 2022 worden vastgesteld en geïmplementeerd; - De visie, missie en de benaderingswijze van het CJG De Wolden Hoogeveen worden geïmplementeerd en gemonitord. 2. Normaliseren en aansluiten bij de leefwereld van gezinnen (zo licht en kortdurend mogelijk zo lang en zwaar als nodig is) - Verbreden van de inzet van de POH-jeugd in De Wolden; - Voortgang van stichting Buurtgezinnen monitoren en evalueren; - Het aanbod voor (kwetsbare) kinderen van twee tot en met zes jaar transformeren; - De doorstroom van residentiële zorg (wonen in een instelling) naar wonen bevorderen. 3.

We zijn graag op tijd - Zorgen voor en het onderhouden van een goed partnerschap met onder andere verloskundigen, om zodoende kwetsbare zwangeren tijdig te signaleren en waar nodig door te verwijzen naar Moeders van De Wolden of Welzijn De Wolden; - Moeders van De Wolden tijdig evalueren. 4. Elk kind heeft het recht om veilig op te groeien - Versterken van de jeugdbeschermingsketen; - Efficiënte aanpak van problematische echtscheidingssituaties. 5. Samenhang met het onderwijs, de kinderopvang, overige verwijzers en het hele sociaal domein - Pilot ProWijz; - Uitvoeringsplan voor onderwijs en jeugdhulp; - Inzet van de zorgmakelaar 6. Meer grip op jeugdhulp en de kosten - Hervormingsagenda van het rijk; - Leren van andere gemeenten; - Categorisering van het klantenbestand en bijpassende regierol; - De mogelijkheden voor een vaststellingsovereenkomst onderzoeken; - Sturing op het aantal aanbieders; - Kader maken voor winst en fraude.

22

6. PRESTATIE INDICATOREN De wereld van jeugdhulp is weerbarstig en de samenleving niet maakbaar. Waar bij de medische wetenschap aangetoond kan worden dat een bepaald medicijn een bepaalde ziekte geneest, is dat in de wereld van jeugdhulp lastiger aan te tonen. Daarnaast heeft de gemeente geen monopolie op verwijzingen naar de tweede lijn; de invloed is eindig. Toch is het niet onmogelijk om waar mogelijk wél te volgen of gemeente De Wolden de goede dingen doet voor onze jeugd. Dit hoofdstuk gaat over prestatie indicatoren; waar aan merken we dat we de juiste dingen doen? Aan de hand van welke indicatoren meten we dit? 6.1 MONITOR EN EFFECTEN METEN Voortgang van de nota jeugdhulp In elk geval na twee jaar wordt de nota breed geëvalueerd. Er wordt een voortgangsrapportage opgesteld naar aanleiding van deze evaluatie. Deze voortgangsrapportage wordt in 2024 onder andere aan de gemeenteraad gepresenteerd. Evaluaties Allereerst worden de projecten, ideeën en stappen, zoals omschreven in de uitvoeringsplan jeugd (hoofdstuk 5), individueel en herhaaldelijk geëvalueerd. Er is aandacht voor het vooraf gestelde doel bij inzet jeugdhulp; is het doel behaald? Het is van belang dat we niet bang zijn om projecten of ideeën los te laten die ons niet langer dienen. Dit wordt meegewogen in de evaluaties.

Op microniveau gebeurt dit ook; de hulpverleningstrajecten waar de gemeentelijke toegang bij betrokken is, worden minstens eens per jaar uitgebreid geëvalueerd. Waar nodig worden hulpverleningsplannen bijgesteld. Het doel voor 2022 is, om vaker in het proces te kiezen voor kortere evaluatiemomenten. Zo wordt tijdiger gemerkt of de jeugdige en diens gezin op de goede weg is met de ingezette hulp. Minder verwijzingen naar de tweede lijn Alle inzet, zoals reeds gedaan, maar ook zoals omschreven in de uitvoeringsplan jeugd, zouden moeten leiden tot minder (lange) verwijzingen naar de tweede lijn. Wel is het van belang om te beseffen dat de kosten daar, letterlijk én figuurlijk, voor de baten uitgaan; het is een kwestie van de lange adem, op weg naar een duurzaam sociaal domein. Sommige projecten moeten nog vormgegeven worden en de juiste mensen moeten de projecten leren kennen. Wel zal in de loop van 2022 voorzichtig moeten blijken dat het aantal verwijzingen naar de tweede lijn afnemen. De inkomsten en uitgaven komen meer in balans Minder verwijzingen naar de tweede lijn, leiden ook tot een afname van de kosten voor jeugdhulp. De investeringen betalen zich in dat geval, ook financieel, terug. Maandmonitor Maandelijks wordt de (financiële) stand van zaken gemonitord door middel van een maandmonitor.

Door deze maandmonitor is er meer zicht op de uitgaven; er kan tijdig bijgestuurd worden als dit mogelijk is. Data-analyse regio Zuid Drenthe Team prestatiemanagement Zuid Drenthe werft een data-analist. Aan de hand van data kan deze analist zien waar bijvoorbeeld sprake is van (onterechte) stapeling van jeugdhulp of onhandige inzet van de middelen. De financial/ dataspecialist: • brengt de (financiële) gevolgen van keuzes en beslissingen in kaart en adviseert hierover; • maakt maandelijkse overzichten van de uitgaven jeugdhulp op basis van het berichtenverkeer van de zeven gemeenten, mede ten behoeve van het bewaken van de budgetplafonds. • verzamelt, ordenen en controleert relevante data; • verricht kwantitatief en kwalitatief onderzoek; • ontwikkelt datamodellen; • uitbrengen van bestuurlijk en ambtelijk advies n.a.v. de uitgevoerde onderzoeken.

23

Monitor aan de hand van de categorisering van het klantenbestand In-, door- en uitstroom monitoren van alle cliënten in De Wolden die gezien worden door de gemeentelijke toegang. Aan de hand van de problematiek en hulpvraag, wordt de mate van regie bepaald per casus. Dit zorgt ervoor dat er meer contact is met gezinnen waarbij de zorgvraag zwaar is; er wordt steeds gekeken of de ingezette hulp (nog) het juiste effect heeft en er wordt tijdig ingegrepen als dat niet het geval is. 6.2 DE STEM VAN DE INWONER De stem van de inwoner is heel belangrijk om te kunnen meten of we de juiste dingen doen. Deze stem moet gehoord worden en waar nodig versterkt, bijvoorbeeld met steun van een cliëntondersteuner. Gemeente De Wolden heeft een onafhankelijke organisatie voor cliëntondersteuning, genaamd stichting Onafhankelijke Cliëntondersteuning (OCO), om cliënten te ondersteunen bij het formuleren van de wensen en het vragen om hulp, waar dit nodig is. Daarnaast werkt gemeente De Wolden met een Adviesraad Sociaal Domein, alsook een Cliëntenraad Jeugd. Maandelijks sluit de gemeente aan bij de overleggen van de Cliëntenraad Jeugd, om ontwikkelingen te kunnen delen en om stukken tijdig voor te leggen. Daarnaast wordt er jaarlijks een cliënttevredenheidsonderzoek uitgevoerd. Dit is niet alleen wettelijk verplicht, maar ook een groot goed; het helpt ons ontwikkelen en verbeteren.

24

7. BRONNENLIJST - AEF, Stelsel in groei, een onderzoek naar financiële tekorten in de jeugdzorg, 2020 - Beleidsplan Jeugd Zutphen (2021 – 2024) - Beleidskader Sociaal Domein, gemeente Almere (2019 – 2022) - Beleidsplan ‘Jeugdbeleid in Deventer werkt’, gemeente Deventer; - Beleidsregels Jeugdhulp De Wolden (2022) - Kadernota ‘Sociaal Domein duurzaam in balans’ De Wolden (2022-2025) - Nederlands Jeugd Instituut (NJi en VNG, Oorzaken toenemend gebruik jeugdhulp, 2020) - Uitvoeringsnota Jeugd (2020) - Voortgangsrapportage uitvoeringsnota jeugd (2021) - Verordening Jeugdhulp De Wolden (2022) - Visiedocument CJG De Wolden Hoogeveen (2021) - Werkbezoeken aan gemeente Zutphen, gemeente Almere en gemeente Deventer www.waarstaatjegemeente.nl www.kinderrechten.nl https://www.nvgzp.nl/transitie-jeugdzorg/

25

BIJLAGEN

24

BIJLAGE 1: DE UITVOERINGSPLAN JEUGD Activiteiten: 1.

Vergroten van de eigen kracht en het probleemoplossend vermogen

Onderwerp activiteit: wat gaan we doen • Aanscherping verordening en beleidsregels Wat is het doel/effect van de activiteit Het doel is dat kinderen de juiste hulp krijgen; voor veel kinderen is dat een oplossing in het gezin zelf, met steun van het sociaal netwerk en eventueel met een lichte en kortdurende interventie. Voor andere kinderen is zware, specialistische en langdurige zorg nodig. In de nieuwe verordening is een duidelijk afwegingskader vastgesteld. Aan de hand van een aantal vragen wordt samen met het gezin bepaald of een kind in aanmerking komt voor tweedelijns jeugdhulp. Dit afwegingskader past bij de hierboven omschreven transformatiedoelen. We willen d.m.v. deze verordening en beleidsregels daarnaast meer sturing krijgen op verwijzingen door derden en op de herindicaties via deze externe verwijzers, zodat we gezamenlijk werken aan de transformatiedoelen. Met de invoering van de verordening en beleidsregels werken we aan afbakening en aanscherping van de toegang jeugdhulp binnen de wettelijke kaders. Ook sturen we meer op de verantwoordelijkheid van ouders zelf. Planning: wat is de startdatum, wanneer is het klaar We werken nu aan de voorbereiding en besluitvorming. Operationeel per januari 2022 Bijzonderheden Op dit gebied ontstaat momenteel veel jurisprudentie die elkaar ook soms tegenspreekt, dat maakt het lastig.

We volgen deze jurisprudentie nauwlettend en maken hier gebruik van waar mogelijk en waar deze van toepassing is.

Onderwerp activiteit: wat gaan we doen • Implementatie van de herziene visie, missie en benaderingswijze van CJG De Wolden Hoogeveen Het CJG De Wolden Hoogeveen wil met één gezamenlijke missie, visie en benaderingswijze, jeugdigen en gezinnen ondersteunen bij het opgroeien. Het CJG wil aansluiten bij het gezin (eigen kracht benadering) en het sociaal netwerk van het gezin. Wat is het doel/effect van de activiteit We willen werken volgens één missie, één visie, één benaderingswijze en dragen dit uit naar de gezinnen waar het CJG mee samenwerkt. Deze missie, visie en benaderingswijze sluiten ook aan bij de missie en visie van de individuele moederorganisaties van het CJG. Daarnaast sluiten de missie, visie en benaderingswijze ook goed aan bij de herijking van het Sociaal Domein en Signs of Safety (de benaderingswijze die Veilig Opgroeien, Veilig Thuis Drenthe, de Raad voor de Kinderbescherming en de gecertificeerde instellingen hanteren). Onze visie komt terug in ons handelen is daarmee zichtbaar en volgbaar. Planning: wat is de startdatum, wanneer is het klaar Juni 2021: visie definitief vastgesteld. September 2021: implementatie en borging van de visie binnen het CJG is besproken in de stuurgroep jeugd en klankbordgroep (partners uitvoering). Aan de hand hiervan is een werkgroep

vanuit alle geledingen samengesteld die binnen de eigen organisatie zorgen voor een plan van aanpak implementatie. Januari 2022: Implementatie plan per participant CJG is gereed en wordt uitgevoerd Mei 2022: Evaluatie implementatie en bijsturing waar nodig (Onderwerp zal geheel 2022 terugkomen binnen zowel de klankbord-, als regie groep.)

2.

Normaliseren en aansluiten bij de leefwereld van gezinnen (zo licht en kortdurend mogelijk zo lang en zwaar als nodig is)

Onderwerp activiteit: wat gaan we doen • Uitbreiden POH-jeugd We bekijken waar er nog mogelijkheden zijn om de inzet uit te breiden tot een dekkend netwerk bij alle huisartsen. Op dit moment is een POH-Jeugd actief in praktijk Ruinen, Zuidwolde en Ruinerwold. We hebben geconstateerd dat deze inzet leidt tot een verlaging van de kosten jeugdhulp. Wat is het doel/effect van de activiteit Efficiëntere en effectievere inzet van de jeugdhulp Planning: wat is de startdatum, wanneer is het klaar In 2021 zijn we hier mee gestart; afronding in 2022 Bijzonderheden Dit punt staat ook opgenomen in de hervormingsagenda en hebben we dus al voor een deel gerealiseerd.

Onderwerp activiteit: wat gaan we doen • Doorontwikkeling en normaliseren aanbod kwetsbare 2 tot 6-jarigen Wat is het doel/effect van de activiteit We willen het aanbod voor deze doelgroep zo gewoon en nabij mogelijk organiseren. Planning: wat is de startdatum, wanneer is het klaar We hebben gewerkt aan een heldere opdrachtformulering; we gaan nu over tot uitvoering van deze opdracht. Het betreft een dynamisch proces waarin we steeds, samen met onze partners stappen maken richting het te realiseren doel. We werken in partnerschap samen met de belangrijkste aanbieders voor deze doelgroep, met kinderopvang en met het onderwijs. Zo willen we bijvoorbeeld organiseren dat deze kinderen terecht kunnen op een reguliere opvang, waar nodig met extra ondersteuning, in plaats van specialistische jeugdhulp met individuele voorzieningen.

Onderwerp activiteit: wat gaan we doen • Duurzame inzet pleeggezinnen Er zijn twee soorten pleeggezinnen, te weten de formele pleeggezinnen en de informele pleeggezinnen (netwerkpleegzorg). Pleeggezinnen worden ingezet ten behoeve van kinderen die (tijdelijk) niet meer in de thuissituatie kunnen verblijven. Bij deze inzet zien we dat het werven en behouden van formele pleeggezinnen steeds moeizamer verloopt. Deels komt dit door een

terugloop in het aanmelden van nieuwe pleegouders, deels door de verzwaring van de problematiek van deze kinderen. Het behoud van aanbod is een onmisbare schakel in de jeugdzorg en hier zal dan ook zorg voor moeten zijn. Wat is het doel/effect van de activiteit In samenwerking met de aanbieders van pleegzorg (Yorneo, Leger Des Heils) en de verwijzers (Gecertificeerde instellingen) wordt onderzocht wat nodig is om (aspirant) pleeggezinnen te werven en te behouden. Daarnaast wordt onderzocht welke mogelijkheden er zijn om pleeggezinnen te ontzorgen waardoor ze deze taak duurzaam kunnen uitvoeren. Daardoor voorkomen we ook het verplaatsen van kinderen. De verhouding tussen formele en informele zorg wordt hierbij nader onderzocht en er wordt specifiek gekeken of het aanbod in de informele zorg passend is bij onze visie. Planning: wat is de startdatum, wanneer is het klaar November 2021: het netwerk pleegzorg (aanbieders, GI, gemeente) wordt weer opgestart (is stil komen te liggen na vertrek directeur Yorneo). De week van de pleegzorg krijgt aandacht zowel binnen het CJG als in de gemeente (groenlicht Tamboer) Januari 2022: Herstart van ontmoeting (koffieochtend) pleegouders waarbij er actief geïnventariseerd wordt waar problemen en mogelijk oplossingen liggen voor het behoud en werven van (aspirant) pleegouders. Nader onderzoek in het binden en verbinden van pleegouders.

April 2022: Aanbevelingen in het uitbreiden van het aanbod formeel en informeel. (Project kent geen einddatum. Aandacht en bijsturing zijn een continu proces.) Medio 2022: Coördinatoren CJG en eventueel de wethouder nemen deel aan de aspirant pleegouderavonden. Er is nog niet bekend wanneer deze zijn.

Onderwerp activiteit: wat gaan we doen • Verbinding formele en informele zorg Enige tijd geleden zijn we met de pleegzorgorganisaties in gesprek geweest over informele en formele zorg. Wanneer je deze meer met elkaar verbindt zou men meer gebruik van elkaars expertise kunnen maken. Wat is het doel/ effect van de activiteit Door informele en formele zorg meer met elkaar te verbinden maken we gebruik van elkaars expertise, met als doel het voorkomen van breakdowns en uithuisplaatsingen. Planning: wat is de startdatum, wanneer is het klaar September 2021: Gesprek met de coördinator van het project verbinding informele steun en formele zorg, binnen de gemeente Emmen. In de gemeente Emmen zijn ze gestart en ligt de focus in eerste instantie op het verbinden van de formele zorg (pleeggezinnen en gezinshuisouders). November 2021: In de komende periode gaan we opnieuw in gesprek met de pleegzorg organisaties, gezinshuizen en Buurtgezinnen. We onderzoeken met elkaar wat we kunnen betekenen voor elkaar en voor het gezin. Met als doel uithuisplaatsingen voorkomen en pleegzorgplaatsingen te continueren. April 2022: Aanbevelingen in het uitbreiden van het aanbod formeel en informeel.

Onderwerp activiteit: wat gaan we doen • Inzet van stichting Buurtgezinnen Stichting Buurtgezinnen heeft als doel kwetsbare gezinnen en kinderen een fijne en veilige plek te bieden naast de eigen thuissituatie en daardoor te verminderen dat kinderen uit kwetsbare gezinnen tweedelijns zorg nodig hebben. Zij doet dat door gezinnen die bij elkaar in de buurt wonen bij elkaar te brengen, waarbij het ene gezin het andere gezin vrijwillig en flexibel ondersteunt bij de opvoeding en verzorging van kinderen. Wat is het doel/effect van de activiteit Buurtgezinnen biedt laagdrempelige opvoedondersteuning aan overbelaste gezinnen door voor deze gezinnen een steungezin te zoeken in de buurt. Middels dit aanbod willen wij ons preventieve aanbod vergroten. Dit aanbod sluit aan bij onze visie om het hulpaanbod te normaliseren en te de-medicaliseren. De hulp vindt plaats in de directe omgeving van het gezin, te weten in de buurt. Planning: wat is de startdatum, wanneer is het klaar Dit aanbod is ter uitbreiding van ons preventieve aanbod in januari 2021 gestart, inmiddels in oktober 2021 om een uitbreiding van koppelingen (5) gevraagd en dit verzoek is goedgekeurd. Per kwartaal vindt er een evaluatie plaats. Januari 2022: Schriftelijke evaluatie zal meer inzoomen of Buurtgezinnen in plaats van, en/ of ter voorkoming van geïndiceerde zorg plaatsvindt. Juli 2022: Eindevaluatie voorbereiden.

Deelvragen voor de evaluatie zijn geformuleerd en er is voldoende zicht op de mate waarin de doelen zijn behaald (voorkomen dan wel terugdringen tweedelijns zorg, tevredenheid participanten) Oktober 2022: Eindevaluatie en besluit voortgang (zo ja op welke wijze financieel ingebed.)

Onderwerp activiteit: wat gaan we doen • Doorstroming van instelling naar wonen Voor jongeren in zorg is het van belang dat er doorstroommogelijkheden zijn naar regulier wonen als de zorg is afgerond, ook vanuit het project begeleid zelfstandig wonen. Daarnaast zijn er volwassenen met kinderen die geen woning kunnen vinden en onnodig lang gebruik maken van dure intramurale zorg. Wat is het doel/effect van de activiteit Volwassenen, kinderen en jongeren maken niet langer onnodig gebruik van dure zorg. Planning: wat is de startdatum, wanneer is het klaar Augustus/september 2021: Uit een gesprek met woningcorporatie Woonconcept kwam naar voren dat de woningcorporaties en zorginstellingen gestart zijn met het actieprogramma ‘Weer Thuis!’. In dit programma werken gemeenten, woningcorporaties en zorginstellingen actief samen om uitstroom uit een instelling te bevorderen (maximaal een half jaar). November 2021: Verdiepen in het Actieprogramma Weer Thuis, verder onderzoeken hoe het werkt. December 2021: Behoefte aanbod woonvorm jongeren onderzoeken. In De Wolden hebben we al het project begeleid zelfstandig wonen van Welzijn De Wolden wat in een behoefte voorziet. Maart/ april: Aanbevelingen met betrekking tot dit onderwerp klaar. -

Het aanbod voor (kwetsbare) kinderen van twee tot en met zes jaar transformeren;

3.

WE ZIJN GRAAG OP TIJD

Onderwerp activiteit: wat gaan we doen • Moeders van De Wolden Gemeente Hoogeveen is in 2020 gestart met dit project. Al snel bleek ook in De Wolden belangstelling en behoefte aan dit aanbod. We hebben in overleg en voor de tijdelijkheid geregeld dat enkele gezinnen uit De Wolden ook gebruik konden maken van deze dienst. Dit project richt zich op de eerste 1000 dagen van een kind (al vanaf de zwangerschap) in kwetsbare gezinnen. De eerste inzet richt zich op stressreductie de moeder en een zo goed mogelijk geboorteresultaat. Vervolgens wordt ingezet op een goede hechting tussen kind en ouders en tot slot op zelfredzaamheid. Resultaten in Rotterdam met een dergelijk project laten zien dat met deze inzet minder jeugdhulp nodig is in deze gezinnen, ook na die 1000 dagen. Bovendien zijn ouders zelfredzamer en doen daardoor ook minder beroep op andere voorzieningen in het sociaal domein. Het unieke aan dit project is dat er naast een werkbegeleider, casusbegeleider gewerkt wordt met studenten (veelal jaarstages). Deze worden uiteraard intensief begeleid door de professionals. Voor ouder is dit laagdrempelig, hun inzet is breed en veelzijdig doordat ze aansluiten bij wat het gezin op dat moment nodig heeft. Voor de studenten levert dit een mooie leerzame stageplek op.

Ondertussen bleek de belangstelling uit de Wolden dusdanig dat we nu een eigen Moeders van De Wolden willen realiseren en de huidige formatie daarvoor uitbreiden. De gemeenteraad heeft op 24 juni hiermee ingestemd. Wat is het doel/effect van de activiteit Het doel is een betere geboorte uitkomst, een goede hechting en een gezonde ontwikkeling van het kind. Er wordt ingezet op de zelfredzaamheid van ouders. Met deze inzet is er minder jeugdhulp nodig in de gezinnen en zijn ouders zelfredzamer. We zien ook positieve effecten als het gaat om gebruik van WMO/inkomen/ondersteuning bij schulden en beschermingsmaatregelen. Planning: wat is de startdatum, wanneer is het klaar Januari 2020: Gestart met het project, voor een periode van 3 jaar. De Wolden sloot al snel aan. Januari 2022: Uitbreiding gerealiseerd. Moeders van De Wolden gaat van start. Juli 2022: Evaluatie van het project. September 2022: Advies uitbrengen over wel/niet continueren project.

4.

ELK KIND HEEFT HET RECHT OM VEILIG OP TE GROEIEN

Onderwerp activiteit: wat gaan we doen • Pilot versterken samenwerking gemeente en gecertificeerde instelling t.a.v. jeugdbescherming. Voor de jeugdbescherming is landelijk een toekomstscenario kind- en gezinsbescherming in ontwikkeling. Vooruitlopend op besluitvorming hierover willen we samen met onze partners al aan de slag om de samenwerking duurzaam te versterken en vereenvoudigen waar dat kan. Wat is het doel/effect van de activiteit Doel is om kinderen en gezinnen in risicovolle thuissituaties waarbij kindermishandeling of huiselijk geweld een rol speelt, tijdig, optimaal en duurzaam helpen en beschermen. De

verwachting is ook dat we door een intensievere samenwerking het aantal maatregelen kunnen beperken c.q. de duur van deze maatregelen kunnen beperken. Planning: wat is de startdatum, wanneer is het klaar We gaan in het najaar 2021 van start met een bijeenkomst met onze partners (Raad voor de kinderbescherming, Gecertificeerde instellingen, Veilig Thuis Drenthe). De pilot doet gemeente Hoogeveen samen met gemeente Emmen. In deze bijeenkomst gaan we samen met onze partners onderzoeken of er draagvlak is voor een pilot en wat de inhoud van de pilot zou kunnen zijn. De bedoeling is om smal te beginnen en dan de samenwerking verder uit te bouwen. We werken dan binnen de kaders van de huidige wetgeving. Bijzonderheden Waar we effecten zien van de inzet, willen we deze gelijk ook doorvoeren voor De Wolden.

Onderwerp activiteit: wat gaan we doen • Aanpak van problematische echtscheidingssituaties (‘vechtscheidingen’) Binnen de jeugdzorg kennen we diverse doelgroepen. Een van deze doelgroepen zijn de jeugdigen die in aanraking komen met hulpverlening op basis van oorzaken die direct terug te leiden zijn naar het problematisch verlopen van een (echt)scheiding. Als gevolg hiervan zien we, dat deze jongeren veelal in de tweedelijnszorg terecht komen en/of onder toezicht van een gecertificeerde instelling geplaatst worden. Wat is het doel/effect van de activiteit Binnen de jeugdhulpverlening zien we met regelmaat dat het ons niet lukt om deze groep kinderen (ondanks de grote inzet van hulpverlening), af te schalen naar een lichtere vorm van begeleiding. Er ontstaat regelmatig handelingsverlegenheid bij de hulpverlening; problemen verergeren en verankeren zonder dat er substantieel verschil gemaakt wordt. Om meer interventies te kunnen plegen die overeenkomen met de gestelde visie, is gemeend hier nader onderzoek in te doen. Dit alles moet leiden tot een aanbod dat overeenkomt met onze benaderingswijze en de gemeentelijke visie op jeugdhulp. Planning: wat is de startdatum, wanneer is het klaar November 2021: Inventarisatie onderwerp en knelpunten. Opzet plan. Literatuur en praktijkonderzoek.

Inventarisatie bestaande hulpaanbod De Wolden en Hoogeveen Februari 2022: Keuzes en richting bepalen. Lijn uitzetten koers, welke initiatieven kunnen wij ontwikkelen, welke ontwikkelingen nemen wij over. Inzicht in quick wins. Inzicht in structurele aanpassingen en evt aanvullingen in het preventieve aanbod. Welke samenwerkingspartners kunnen worden benut om een meer preventief aanbod te creëren. Scholingsaanbod CJG. Monitor op kostenreductie ontwikkelen Maart 2022: Definitief voorstel. Afronden aanbevelingen en inzichten in plan van aanpak uitvoering. 5.

SAMENHANG MET HET ONDERWIJS, DE KINDEROPVANG, OVERIGE VERWIJZERS EN HET HELE SOCIAAL DOMEIN

Onderwerp activiteit: wat gaan we doen • Pilot multidisciplinair en gebiedsgericht werken Wat is het doel/effect van de activiteit

Het doel van deze pilot is het bereiken van een optimale en integrale dienstverlening aan inwoners met een vraag die past binnen het Sociaal Domein. De geboden dienstverlening dient vooral de vraag te beantwoorden en past binnen de beschikbare voorzieningen. De ingezette middelen en voorzieningen moeten integraal bijdragen aan het zo zelfstandig mogelijk laten functioneren van de inwoner in de maatschappij. De inzet is sociaal domein breed, dus niet alleen gericht op jeugd. We bekijken met deze pilot waar er kansen zijn voor een gezamenlijke aanpak in samenhang met het sociale team en de buurtteams, die meer gericht is op een goede verbinding met de toegang sociaal domein breed. Planning: wat is de startdatum, wanneer is het klaar Voorbereidingen zijn recent van start gegaan, werkwijze wordt eerst in een bepaald gebied ontwikkeld en vervolgens verbreed. Bijzonderheden De pilot start in een bepaald gebied en vervolgens wordt deze SWO-breed uitgerold.

Onderwerp activiteit: wat gaan we doen • Onderwijs en jeugdhulp in samenhang Samenhang aanbrengen tussen de beleidsterreinen onderwijs en jeugdhulp voor zowel Hoogeveen als De Wolden. Wat is het doel/effect van de activiteit Het doel is optimalisatie van de samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp. Wij willen dat kinderen en jongeren zich op school optimaal kunnen ontwikkelen, waar nodig met ondersteuning van jeugdhulp. Planning: wat is de startdatum, wanneer is het klaar Dit traject is gestart in juni 2021. Mei 2022 ligt er een uitvoeringsplan onderwijs-jeugdhulp, afgestemd met de onderwijspartners. Bijzonderheden Traject is gestart met onze interne partners: beleid en uitvoering (jeugd en ROL). We verbreden dit met onze onderwijspartners en aanbieders.

Onderwerp activiteit: wat gaan we doen • Aanstelling Drentse zorgmakelaar Wat is het doel/effect van de activiteit Doel is versterken van de samenwerking tussen Gecertificeerde Instellingen en de gemeenten. Planning: wat is de startdatum, wanneer is het klaar Gestart medio 2020; eindedatum medio 2023

6.

MEER GRIP OP JEUGDHULP EN DE KOSTEN

Onderwerp activiteit: wat gaan we doen • Hervormingsagenda Rijk Als gevolg van de Arbitrage heeft het Rijk per 2022 en verder extra middelen toegekend, met de afspraak dat het Rijk en de VNG zich inzetten om de kosten jeugdhulp duurzaam terug te dringen. Het Rijk komt voor januari 2022 met een uitgewerkte agenda met maatregelen om dit te realiseren. De inkomsten zullen dan ook na 2022 dalen. Een aantal van de voorgestelde maatregelen hebben we al gerealiseerd, zoals bijvoorbeeld de POH-Jeugd. Deze effecten zitten dus al in de huidige begroting. Dat maakt dat we ook moeten kijken naar andere maatregelen omdat de inkomsten wel dalen. Wat is het doel/effect van de activiteit Duurzaam de kosten jeugdhulp terug te dringen Planning: wat is de startdatum, wanneer is het klaar Start is januari 2022; einddatum is 2028. Bijzonderheden Er is een meerjarige prognose door het Rijk opgesteld t.a.v. de daling van de kosten en daarmee ook een daling van de rijksinkomsten. Het is aan het nieuwe kabinet om dit te formaliseren voor na 2022.

Onderwerp activiteit: wat gaan we doen • Leren van anderen We hebben (digitale) werkbezoeken georganiseerd met de volgende gemeenten: Almere, Deventer en Zutphen Wat is het doel/effect van de activiteit Inspiratie opdoen en verkenning van mogelijkheden teneinde de jeugdhulp efficiënter en effectiever te organiseren. De nadruk ligt daarbij op het anders inzetten van specialistische jeugdhulp (bijvoorbeeld de specialistische jeugdhulp iets naar voren halen, waardoor de laagdrempelige hulpvragen zonder verwijzing kunnen worden opgepakt, door een vast team van jeugdhulpverleners per wijk, school of dorp) en op de eigen organisatiestructuur (bijvoorbeeld één team jeugd, waar beleid, uitvoering, leerplicht en RMC onder vallen en nauw samenwerken vanuit dezelfde doelen en ambities, in plaats van versnippering over verschillende afdelingen). Planning: wat is de startdatum, wanneer is het klaar De werkbezoeken waren in de periode juni t/m oktober 2021. We verwerken de informatie nog en bekijken of en welke activiteiten we eventueel kunnen opnemen in de verdere uitwerking van de uitvoeringsplan.

Onderwerp activiteit: wat gaan we doen • Categorisering doelgroepen jeugdhulp, waarbij per categorie een specifieke aanpak aan de orde is • Monitoren effecten inzet jeugdhulp op casusniveau • Waar mogelijk verwijzen we door naar de Wet Langdurige Zorg (Wlz)

Wat is het doel/effect van de activiteit Effectieve en efficiënte jeugdhulp, waarbij we werken aan een duurzaam resultaat en het versterken van de eigen kracht. We wachten niet af tot gezinnen ons benaderen met de mededeling dat een bepaalde behandeling niet passend is gebleken, we vragen zelf actief uit hoe het gaat. We monitoren meer op het behalen van de doelen gedurende de looptijd van de beschikking, stellen plannen bij waar nodig en schalen af wanneer dat kan. Planning: wat is de startdatum, wanneer is het klaar We werken gaandeweg aan deze insteek, naar verwachting is de basis eind volgend jaar gelegd. Uitvoering en beleid werken samen aan de uitwerking van de categorisering. Onderwerp activiteit: wat gaan we doen • Versterken regiefunctie en de uitvoeringscoördinatie Wat is het doel/effect van de activiteit Effectieve en efficiënte ondersteuning, sociaal domein breed. We willen zo min mogelijk verschillende hulpverleners in een gezin. Als meerdere hulpverleners nodig zijn, dient de ondersteuning op elkaar afgestemd te zijn. Verder wordt systematisch en in gezamenlijkheid toegewerkt naar het realiseren van de afgesproken doelen. Planning: wat is de startdatum, wanneer is het klaar Gestart: september 2021 met als eerste actie de ontwikkeling van het gewenste kader. Nieuwe structuur effectief per januari 2023.

Bijzonderheden Uitvoeringscoördinatie ligt nu met name bij Welzijn De Wolden, maar het thema ligt breder dan jeugd. Ook de thuiscoaches hebben regievoering als belangrijke taak. Daarnaast willen we tijdig(er) signaleren of bepaalde hulpinzet voldoende effectief blijkt of juist niet, zodat er (op tijd) geschakeld kan worden naar andere hulp waar nodig. Tevens willen we voorzien in een heldere escalatiestructuur (sociaal domein breed) wanneer zaken vastlopen of als de hulpverlening niet tot stand komt.

Onderwerp activiteit: wat gaan we doen • Berichtenverkeer beter benutten t.b.v. sturing externe verwijzers Wat is het doel/effect van de activiteit Sturing op uitvoering inkoopafspraken t.a.v. externe verwijzers met gebruikmaking van het berichtenverkeer. We versterken hierbij de samenhang tussen onze toegang en de backoffice Planning: wat is de startdatum, wanneer is het klaar Januari 2022. Ingeregeld: januari 2023

Onderwerp activiteit: wat gaan we doen • Sturing op minder aanbieders Wat is het doel/effect van de activiteit Een betere balans in het aantal aanbieders waardoor we meer vanuit partnerschap kunnen werken. Planning: wat is de startdatum, wanneer is het klaar In de lopende contracten zijn al maatregelen getroffen om het aantal aanbieders te verminderen. Bijvoorbeeld: als contracten een bepaalde termijn niet worden benut, komen deze te vervallen. We bekijken of en waar we nog meer kunnen sturen, samen met het prestatiemanagementteam (PMT). Bijzonderheden Dit betreft onderdeel van de regionale inkoop, waardoor we hier niet autonoom sturing op hebben. De huidige inkoop is recentelijk in 2020 gerealiseerd.

Onderwerp activiteit: wat gaan we doen • Kader ontwikkelen voor winst, fraude, misbruik Wat is het doel/effect van de activiteit Begrenzen van de winst van zorgaanbieders, maar vooral tegengaan van fraude en misbruik. Planning: wat is de startdatum, wanneer is het klaar De start wordt verwacht in 2022, als de data-analist voor inkoopregio Zuid-Drenthe is aangesteld, dan kan een kader worden ontwikkeld voor de uitvoering van de opdracht

Onderwerp activiteit: wat gaan we doen • Onderzoeken mogelijkheid vaststellingsovereenkomst Wat is het doel/effect van de activiteit Waar mogelijk voorkomen we facturen uit eerdere jaren. We sturen nu al op de productieverantwoording. Waar facturen nog verwacht worden in een volgend jaar, wordt dit meegenomen in de productieverantwoording. Er wordt gecontroleerd of de facturen passen binnen de productieverantwoording. Als dat niet het geval is, dan worden de facturen niet betaald. Met de overeenkomst willen we dit proces formaliseren. Planning: wat is de startdatum, wanneer is het klaar We onderzoeken op dit moment de (juridische) mogelijkheden. Als het kan voeren we dit in met de jaarrekening 2021. Bijzonderheden Voor een deel verwachten we met het nieuwe woonplaatsbeginsel al een verbetering ten aanzien van nagekomen facturen.

BIJLAGE 2: VOORTGANGSRAPPORTAGE UITVOERINGSNOTA JEUGDHULP 2021

Uitvoeringsnota jeugdhulp De Wolden

Datum: September 2021

Onder elk thema wordt onderaan het thema de voortgang gerapporteerd Uitwerking thema’s

1. Vergroten eigen kracht en probleemoplossend vermogen van gezinnen Implementeren van een nieuwe visie, missie en benaderingswijze van cliënten voor het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG), gericht op dit doel CJG De Wolden Hoogeveen implementeert een benaderingswijze die door het hele CJG wordt onderschreven en uitgevoerd. Kortgezegd benaderen we de cliënten allen vanuit dezelfde visie en missie. In de huidige Jeugdwet staat normaliseren, het vergroten van de eigen kracht en het probleemoplossend vermogen van gezinnen centraal. Daarnaast is het motto: kortdurend en lichte hulp waar mogelijk, zware en langdurige zorg waar nodig. Bepaald gedrag van kinderen en jongeren kan bijvoorbeeld als lastig of problematisch worden ervaren door ouders, maar dat betekent niet automatisch een ‘jeugdzorgprobleem’. We kijken dan met een gezin naar wat ze zelf kunnen doen, eventueel in samenspraak met het netwerk, om een passende oplossing bij de hulpvraag te vinden. Dit gedachtengoed gaat het héle CJG (nog meer) uitdragen naar cliënten. VOORTGANG In de periode tot mei 2021 is er geschreven aan een herziene versie van onze nieuwe visie, missie en benaderingswijze. De tekst is in nauwe samenwerking met WDW, GGD, SWW tot stand gekomen. Dit heeft geresulteerd in een tekst die meer aansluit bij de heersende uitgangspunten van het college.

Met name de onderwerpen; uitgaan van eigen kracht, betrekken van het sociale netwerk, gezin in de lead, recht op veiligheid en normaliseren van de jeugdzorg, komen krachtig terug in de tekst. Op 15 juni is de definitieve tekst feestelijk aangeboden aan alle samenwerkingspartners. Tevens is het proces in gang gezet om ook de Wethouder kennis te laten nemen van de herziene versie. Tijdens het PHO is dit op 8 juli besproken. Op 30 september wordt in gezamenlijkheid gesproken over de implementatie van de zienswijze. De verwachting is dat dit geen grote obstakels zal geven aangezien de omschreven werkwijze al ver in ons DNA is verweven. Desalniettemin zal er een helder proces van implementatie worden ontwikkeld waardoor alle betrokken partners daadwerkelijk conform de benaderingswijze werken. Actiever in kaart brengen en betrekken van het sociaal netwerk In het verlengde van bovenstaand punt, is ook het actief in kaart brengen en betrekken van het sociaal netwerk van gezinnen van belang om duurzame oplossingen te beleggen voor gezinnen. Gemeente De Wolden gaat ervanuit dat familieleden en kennissen elkaar helpen zonder daarvoor financiële compensatie van de gemeente te verwachten. Het actiever in kaart brengen en betrekken van het sociaal netwerk maakt onderdeel uit van de (herziene) visie, missie en benaderingswijze van cliënten.

VOORTGANG De zienswijze van de sociale netwerkbenadering komt nadrukkelijk terug in de herziene visie van het CJG. Om de hulpverleners verder te trainen in de sociale netwerkversterking zal op 7 september een workshop gegeven worden in het CJG-kenniscafé. Stichting MEE zal deze training begeleiden. Ook binnen het multidisciplinair overleg komt wordt bij de aanvragen voor inzet van hulpverlening besproken of en hoe het sociale netwerk ingezet kan worden passend bij de hulpvraag. Werken vanuit ‘wat een gezin nodig heeft’ en niet ‘waar men recht op denkt te hebben’ Jeugdhulp, van licht tot zwaar, is een middel om een ongewenste situatie aan te pakken. Met de aanvrager gaan we duidelijke afspraken maken over het te bereiken doel, de professionele inzet en de inzet van de ouders/aanvrager. De inzet wordt een gezamenlijke verantwoordelijkheid en vraagt van alle

betrokken partijen een inspanning. Niet “u vraagt, wij draaien”, maar samen toewerken naar de gewenste situatie. Als er geen duidelijk doel is of geen commitment van de ouders, dan wordt er geen jeugdhulp uit de categorie “zwaar” ingezet. Bij situaties waar de veiligheid van het kind in het geding is, kunnen er andere keuzes gemaakt worden. VOORTGANG In de gemeentelijke toegang Jeugdhulp wordt door de jeugdconsulenten scherp geïndiceerd (op basis van de vigerende verordening en beleidsregels). We willen het zorgproces en de voortgang in resultaten beter monitoren en tussentijds vaker evalueren, maar met de huidige drukte en formatie komen we daar niet goed aan toe. Indicaties worden vaker voor een kortere periode afgegeven, de verwachte resultaten worden vooraf besproken. Het tijdig op- en afschalen van de hulpverlening is een aspect waarop meer wordt gestuurd. Zorgaanbieders worden zowel mondeling als schriftelijk gevraagd naar de vooruitgang die wordt geboekt. Motivatie en een constructieve samenwerking zijn belangrijke aspecten voor het doen slagen van een behandeling. Deze factoren worden dan ook onderzocht en besproken in de brede intake en bij twijfel kunnen bijvoorbeeld voorwaarden gesteld worden. Pilot jongvolwassenen (16-27 jaar) De pilot is sinds oktober 2020 operationeel.

Er wordt bij deze doelgroep gewerkt volgens een integrale aanpak sociaal domein breed en niet meer per domein. De benodigde ondersteuning wordt in onderling overleg afgestemd. Doelen:   

Er wordt beter en sneller aangesloten op klantniveau en er wordt gerichter samengewerkt; De doorlooptijd wordt korter, het aantal loketten wordt beperkt; De klant heeft 1 aanspreekpunt.

In de loop van 2021 wordt de pilot verder uitgewerkt en mogelijk uitgerold over een bredere doelgroep met meervoudige problematiek. Dit zal dan plaatsvinden in het kader van de doorontwikkeling. Deze pilot komt voort uit het project: jongeren (16-27 jaar) in een kwetsbare positie. Dit project is bijna afgerond. Er wordt nu nog gewerkt aan een goede bereikbaarheid voor jongeren buiten het gemeentehuis voor als ze vragen c.q. problemen hebben. VOORTGANG De pilot slaagt in haar opzet. Intern valt de verbeterde samenwerking tussen de onderdelen op, er wordt nadrukkelijk ingezet op klantvraag en er vindt gerichter afstemming plaats waarbij ook meer gefaseerd wordt gewerkt. Ook draagt de werkwijze bij aan een verbeterde overall regiefunctie op klantniveau. Medewerkerstevredenheid neemt toe (waarde toevoegen en doen wat nodig is). Een uitbreiding van de pilot is in voorbereiding. De aanpak zal op een bredere doelgroep (meervoudig vraagstukken) toegepast gaan worden, de regiefunctie zal worden versterkt en we willen gebiedsgericht gaan werken binnen de eenheid. 2.

Normaliseren en aansluiten bij de leefwereld van gezinnen (zo licht en kortdurend mogelijk, zo lang en zwaar als nodig is) POH-jeugd Praktijkondersteuners Jeugd bieden binnen de verschillende huisartsenpraktijken hulp bij emotionele en gedragsproblemen van kinderen en jongeren en staan ouders te hulp bij opvoedingsvraagstukken. Ze bieden psycho-educatie, ondersteunende gesprekken en opvoedingsondersteuning in een bekende omgeving van betrokkenen. Dat is laagdrempelig en het voorkomt structureel minder verwijzingen naar de tweedelijns specialistische zorg. In 2021 zal per praktijk een analyse gemaakt worden van de

verwijzingen richting de tweede lijn en de samenwerking worden geëvalueerd en de vervolgdoelen worden vastgesteld. VOORTGANG Uit de evaluaties in 2021 met de huisartsenpraktijken blijkt dat praktijkhouders en de praktijkondersteuners tevreden over de functie zijn. De functie voorziet namelijk in een specifieke zorgbehoefte van inwoners, sluit hier zeer laagdrempelig en praktisch op aan, is veelal kortdurend van aard en voorkomt structureel doorverwijzingen naar specialistische voorzieningen. Ook de uitgebreide kennis van de praktijkondersteuners inzake het maatschappelijke voorveld wordt vaak genoemd als succesfactor. In de meeste praktijken worden de opvoedingsvraagstukken van inwoners primair door de praktijkondersteuner uitgewerkt. Hiermee is de positie van de POH-Jeugd volwassen geworden en vervult het een sleutelpositie in de keten van jeugdhulp. Om de klantwaarde van de functie te kunnen waarderen wordt een cliënttevredenheidsonderzoek in 2021 uitgevoerd. Een ontwikkelpunt is een onderbouwde terugkoppeling van aanbieders aan de huisartsen en de POH-Jeugd na verwijzing van een inwoner. Daarnaast zullen concrete stappen gezet worden in het delen van informatieve data (spiegelinformatie). Verder is het van belang om de inzet waar mogelijk uit te breiden in De Wolden bij praktijken die dit willen. De inzet van een POH-Jeugd is nu van kracht in Ruinen en Ruinerwold.

Stichting Buurtgezinnen Met Stichting Buurtgezinnen willen we een bijdrage leveren aan het normaliseren van de jeugdhulp. We voorkomen zo in bepaalde situaties de inzet van duurdere zorg. Jeugdigen kunnen op deze manier in hun eigen leefomgeving meedraaien in een ‘gewoon’ gezin. De ondersteuning is flexibel en kan bestaan uit opvang van een kind op een vast moment in de week, regelmatig logeren, meegaan naar voetbal e.d., afhankelijk van de behoefte. De ouders worden op deze manier ontlast van de dagelijkse zorg. Ondertussen is een coördinator aangesteld per 1 januari 2021. Deze gaat invulling aan deze taak geven door het werven van steungezinnen. De coördinator draagt ook zorg voor een goede matching van een vraaggezin en een steungezin. De proeftuin waar we nu mee starten, is voor 2 jaar. In die tussentijd monitoren we de effecten van de inzet. VOORTGANG De coördinator Buurtgezinnen is gestart en heeft zich het eerste kwartaal voornamelijk gericht op het vergroten van de bekendheid met het project. Hiervoor zijn er gesprekken geweest me de diverse afdelingen van het CJG- De Wolden, Wethouder De Wolden, Welzijn De Wolden, thuiscoach beleidsoverleg, Sociaal team De Wolden, Veilig opgroeien, Caseteam De Wolden, Consulent soc. dienst armoede De Wolden, gemeente i.v.m. nieuwkomers, Coaches mantelzorg De Wolden, st. OCO, De Wolden, St. MEE, HEA -scholen overleg, Jong.

Daarnaast zijn organisaties als de GI en de cliëntenraad schriftelijk geïnformeerd over het aanbod. Middels sociale en geschreven media is er aandacht voor het project gevraagd. Dit heeft als resultaat gehad er een vliegende start is gemaakt. In De Wolden zijn er in het tweede kwartaal 4 vraaggezinnen en 6 steungezinnen aangemeld. De vraaggezinnen zijn allen bekend binnen de jeugdhulpverlening. Gesignaleerd wordt dat snel tot stand komen van de koppelingen en laagdrempelige werking van het project maakt dat ondanks de Corona maatregelen er duidelijk gesteld kan worden dat dit project voorziet in een behoefte. Bij de tot stand gekomen koppelingen wordt door de vraaggezinnen aangegeven dat de sociale belasting van het gezin verminderd en dat de draagkracht vermeerderd. Dit maakt dat er een vergrote zelfredzaamheid ervaren wordt. Daarnaast vinden de kinderen een plek waar zij weer even ontspannen kind kunnen zijn. Dit heeft een verdere gang richting begeleiding/ hulpverlening niet noodzakelijk gemaakt.

De Wolden financiert 5 koppelingen. Gezien de voortgang van het traject is de reële verwachting dat er in augustus/ september 4 koppelingen gerealiseerd zijn. Dit maakt dat er inmiddels een aanvraag is gedaan voor nog eens 5 koppelingen extra voor de periode van 1 jaar. De inschatting is dat wanneer er vanaf september/ oktober geen koppelingen meer mogelijk zijn, de aanmeldingen zullen stoppen en de uitvoering van het project tot stilstand gaat komen. In augustus zal de definitieve aanvraag voor uitbreiding gereed zijn en worden ingediend. Betrekken cliënten bij ontwikkelingen We vinden het belangrijk om cliënten te betrekken bij de ontwikkelingen zodat we goed kunnen aansluiten bij de vraag. Dit doen we op verschillende manieren:   

Maandelijks sluit de CJG-coördinator aan bij de Cliëntenraad Jeugd Betrekken cliënten bij herijking sociaal domein. Deze actie wordt uitgevoerd door Bureau New Nexus Cliëntervaringsonderzoek: in 2020 hebben we dit niet kunnen uitvoeren i.v.m. Corona.

We hopen hier in 2021 weer invulling aan te kunnen geven. Voor jeugd is dit in de wet opgenomen onderdeel vormvrij. We willen dit thema-gericht vormgeven. VOORTGANG Maandelijks is er een bijeenkomst met de cliëntenraad Jeugd. De afvaardiging bestaat uit 7 inwoners van De Wolden die dan wel maatschappelijk betrokken zijn, dan wel als ouder ervaringsdeskundige zijn in de jeugdhulpverlening. De bijeenkomsten vinden op een constructieve en positieve wijze plaats. Maandelijks worden er professionals uitgenodigd van zowel SWO als WDW om te spreken over hun werkzaamheden. Daarbij wordt opgemerkt dat met name de aanwezigheid van medewerkers van WDW appelleren aan het interessegebied van de meeste deelnemers. De cliëntenraad wordt tevens geïnformeerd over de ontwikkelingen binnen de SWO. Hierbij mag gedacht worden aan de herijking sociaal domein (Jeugd), doorontwikkeling van het CJG en de voortgang van projecten (buurtmoeders, moeders van De Wolden etc.) Binnen de SWO wordt oriënterend gesproken over hoe wij cliënten meer kunnen betrekken. Het inzetten van ervaringsdeskundigen en jongeren wordt daarbij onderzocht. Vertrekpunt is de ervaren meerwaarde in het proactief betrekken van ervaringsdeskundigen bij te ontwikkelen beleid. Bureau New Nexus is zoals aangegeven betroken bij de herijking van het sociaal domein.

Vanaf juni is er met de versoepeling van de Corona maatregelen meer ruimte ontstaan om het ervaringsonderzoek alsnog op te starten. De afdeling beleid is hier dan ook mee gestart.

3. We zijn graag op tijd Nu Niet Zwanger Het programma ‘Nu Niet Zwanger’ wordt door bijna alle Drentse gemeenten uitgevoerd, onder (bege)leiding van GGD. Het programma richt zich op kwetsbare stellen en gezinnen. Voor de volledigheid: kwetsbare gezinnen komen voor in allerlei soorten en maten en in alle ‘lagen’ van de maatschappij. Het doel is dat een kinderwens en (juist) gebruik van anticonceptie bespreekbaar wordt gemaakt, om ongewenste of ondoordachte zwangerschappen te voorkomen óf, als de kinderwens blijft bestaan, het stel zo vroeg mogelijk door te leiden naar de juiste hulpverlening. Het is niet de bedoeling om het krijgen van kinderen actief te ontmoedigen bij kwetsbare gezinnen; het gaat om het gesprek, zodat het stel of gezin geholpen wordt bij het maken van een afweging. Nu Niet Zwanger wordt in 2020 en 2021 gefinancierd door de financiële impuls die gemeente De Wolden krijgt in het kader van

‘Kansrijke Start’. Vanaf 2022 moet gekeken worden of De Wolden verder wil met Nu Niet Zwanger en zo ja; hoe dit gefinancierd kan worden. VOORTGANG Gebleken is dat het tijd kost om het programma Nu Niet Zwanger te borgen onder de hulpverleners. De aandacht-functionarissen zijn een schakel wanneer opschalen nodig is. Inmiddels zijn er in De Wolden (en in Drenthe) diverse organisaties die inmiddels een aandacht functionaris hebben. In De Wolden betreft dat onder andere; Welzijn de Wolden, Moeders van de Wolden, GGD Drenthe, VNN, Icare, Cosis en de GI’s. Opgemerkt moet worden dat het bij opschaling niet altijd duidelijk is van welke gemeente de cliënt van oorsprong komt. Dit is bijvoorbeeld geldend wanneer de cliënt is opgenomen bij de GGZ of ouder en kind huis. De inhoudelijk coördinator NNZ investeert in het contact met de aandachtfunctionarissen, o.a. door het geven van scholing en intervisie. De aandacht-functionarissen investeren weer in hun organisatie om het onderwerp NNZ onder de aandacht te krijgen. Een algemeen gehoorde opmerking van de aandacht-functionarissen is dat door de corona hier minder mogelijkheden voor waren, maar men nu daar weer perspectief ziet en plannen voor maakt. Voor het programma is een goede samenwerking essentieel o.a. met huisartsen en binnen de Wolden is deze samenwerking goed en zijn de lijnen kort.