Memo toetreding Regio Zwolle

Onderwerp: Memo inzake toetreding gemeente De Wolden tot de Regio Zwolle Datum: 14 oktober 2013 Door: Secretariaat Regio Zwolle In de afgelopen weken en maanden is er gesproken over het verzoek van toetreding tot de Regio Zwolle door de gemeente De Wolden. De voorzitter van de Regio Zwolle (burgemeester Meijer) alsmede de voorzitter van het portefeuillehouderoverleg Economie (wethouder de Heer) hebben, afzonderlijk van elkaar, een oriënterend bezoek gebracht aan De Wolden. Daarbij is gesproken met Burgemeester de Groot en wethouder en eerste loco-burgemeester Ten Kate van de gemeente De Wolden. Zij hebben hun wens om toe te treden tot de Regio Zwolle toegelicht. In die gesprekken is door de gemeente De Wolden aangegeven dat de aanleiding om zich te oriënteren op de Regio Zwolle ligt in het feit dat samenwerking, zowel intern als extern, als belangrijk thema in het collegeprogramma wordt genoemd Vooruitlopen op de landsdelen discussie is er gekeken waar De Wolden zich het beste bij zou kunnen aansluiten. De ligging van De Wolden brengt met zich mee dat de aansluiting bij een noordelijk landsdeel vanuit een provinciale benadering het meest logische zou zijn. Dit is echter niet in overeenstemming met de gevoelde verbinding van de inwoners van De Wolden met het zuidelijker gelegen Salland.

Het staat volgens beide bestuurders buiten kijf dat de inwoners van De Wolden zich veel meer voelen aangetrokken tot de Regio Zwolle dan tot de noordelijke regio’s. Dit hangt samen met relatiepatronen op het gebied van arbeidsmarkt en voorzieningen maar ook de aard van de cultuur van de inwoners van De Wolden sluit meer aan bij het Sallandse. Met het toetreden van de gemeente Westerveld leek het de gemeente De Wolden een gepast moment ook hun interesse kenbaar te maken, mede gezien het feit dat de Regio Zwolle dan op een punt zou kunnen komen waarop de groei en omvang van de Regio is afgerond. De gemeente De Wolden is op dit moment niet op een andere manier in een regionaal samenwerkingsverband verbonden met de Regio Zwolle. De Wolden ligt bijvoorbeeld buiten de grenzen van de arbeidsmarktregio IJssel-Vecht. Wel zijn er verschillende samenwerkingsrelaties met gemeenten in de Regio Zwolle, onder meer rondom de brandweer, Sociale Werkvoorziening, recreatie en toerisme. Met de gemeente Hoogeveen is sprake van ambtelijke samenwerking. Door de beide raden is uitgesproken dat een bestuurlijke fusie niet aan de orde is. Hoewel de Drentse gemeenten van oudsher, mede vanwege de omvang van de provincie, nauwere banden onderhouden dan gewoonlijk zijn de verbindingen met de andere elf gemeenten in de provincie Drenthe relatief beperkt,.

De band met de Drentse Zuidas is beperkt, aangezien die samenwerking zich steeds meer richt op de planning van bovenregionale bedrijventerreinen. Dat thema speelt niet voor De Wolden. De Wolden is gewend aan samenwerking met andere overheden. De 35 kilometer lange rivier de Reest, hoofdzakelijk gelegen in De Wolden, bepaald voor een groot deel de grens tussen Drenthe en Overijssel. En verbindt het Reestdal met het

Vechtdal. Er wordt op dit moment samengewerkt om dit gebied op de kaart te zetten. Daarbij wordt samengewerkt met twee Drentse gemeenten, twee Overijsselse gemeenten, ondernemers, het vechtdal/Reestdal en het recreatieschap Drenthe. Qua profiel is De Wolden een moderne plattelandsgemeente met een sterke woonfunctie, een aantrekkelijk landschap en een groeiende toeristische sector. De gemeente is goed ontsloten met snelwegen (A28, A32 en N48 en de A37) , spoor- en vaarwegen. Wonen en werken3 De gemeente heeft een sterk uitgaande pendel; Het aantal werkzame personen met een baan (>12 uur) (10.541) is bijna twee keer groter dan het aantal banen (>12 uur) in De Wolden (5.746). Dit betekent dat een groot aantal mensen buiten De Wolden werkt. De gemeente kenmerkt zich dus meer als woongemeente dan als werkgemeente. Opvallend gegeven is dat uit eerdere pendelonderzoeken·blijkt dat maar liefst 77% van de werkzame personen woonachtig in De Wolden, buiten de gemeente werkt. Zij werken vooral in Drenthe zelf, gevolgd door Noord-Overijssel, Groningen en Utrecht. Andersom wordt bijna de helft van de arbeidsplaatsen binnen De Wolden bezet door personen woonachtig buiten de gemeente. Zij komen naast Drenthe (80%), opeenvolgend uit Overijssel, Zuidoost Friesland en Groningen. Deze pendelgegevens over De Wolden dateren uit 2005.

Recente gegevens van het ING economisch bureau uit 2010 onderschrijven deze gegevens. Historische binding Grote delen van de gemeente De Wolden gelden al sinds de zeventiende eeuw en feitelijk al eerder als belangrijk onderdeel van het stedelijk veld Zwolle met intensieve relaties met de stedelijke regio Amsterdam. Voor gemeenten als Meppel en Hardenberg geldt hetzelfde. Uit een historische kaart van de stad Zwolle en het Ommeland staat o.a. het gebied van het huidige De Wolden nadrukkelijk aangegeven als woongebied, productiegebied, leverancier van voedsel en energie, etc. Vanuit die optiek bezien lijken de huidige ontwikkelingen een herhaling van dit beeld. Economisch De Wolden positioneert zich als de ‘kraamkamer van de regio’: men biedt veel ruimte aan startend en kleinschalig ondernemerschap, onder andere door het ruime beleid ten aanzien van vrijkomende agrarische bebouwing. Een exponent daarvan is het internetbedrijf Wijnvoordeel.nl. In de detailhandelssector heeft Van De Belt Modewereld, gevestigd in de kern De Wijk, een nadrukkelijke regiofunctie. Dat het bedrijfsleven actief is in De Wolden blijkt uit de onlangs gehouden open bedrijvendagen Drenthe. Daar namen 120 bedrijven uit De Wolden aan deel, bijna een kwart van de totale deelname. Ook landbouw is en blijft naast recreatie en toerisme één van de belangrijkste functies van De Wolden.

Op dit moment is ongeveer 83,6 % van de oppervlakte van de gemeente aangemerkt als agrarisch gebied. Binnen de landbouw is de veeteelt de grootste grondgebruiker. De agrarische sector is een krachtige sector waar ontwikkeling en innovatie sterk aanwezig is en een wereldwijde erkenning kent. Deze sector participeert ook in de gebiedscoöperatie, een samenwerking tussen overheid,

onderwijs en ondernemers. Dit initiatief ligt in lijn met de gedachten binnen de clusters Agro & Food van de regio Zwolle. Onderwijs Vanuit De Wolden ziet de gemeente dat er steeds meer jongeren richting Zwolle het middelbaar en hoger onderwijs volgen o.a. Deltion en Landstede en Windesheim. Ook Dedemsvaart kent een groeiende stroom jongeren richting het middelbaar onderwijs. De manier van samenwerken in de Regio Zwolle spreekt het bestuur van de gemeente De Wolden zeer aan: men ziet nadrukkelijk de kracht van het maatschappelijk initiatief en de waarde van het scheppen van ruimte voor vernieuwend ondernemerschap. Aansprekende voorbeelden daarvan zijn de dorpsvisies die door de kernen zelf zijn ontwikkeld en de gebiedscoöperatie die met partners vanuit het onderwijs en het bedrijfsleven is opgericht. Op dat terrein zou ook de ambtelijke bijdrage aan de Regio Zwolle kunnen worden ingevuld: niet door het schrijven van beleidsnota’s, wel door bij te dragen aan het laten ontstaan van vitale coalities die werken aan gerichte initiatieven. Samenvattend kan worden gesteld dat er verbinding gevoeld wordt in de gemeente De Wolden met de Regio Zwolle. Men wil die maatschappelijke verbinding tot uiting brengen in de deelname aan bestuurlijke samenwerkingsverbanden die daarop aansluiten. Dit hangt samen met de discussie rond de landsdelen.

Gezien deze achtergrond en de economische profilering van de gemeente De Wolden, vergt een besluit over toetreding van De Wolden tot de Regio Zwolle een afweging over de bestuurlijke positie van de Regio Zwolle (ten opzichte van bijvoorbeeld de landsdelen) en de afronding van de groei van de Regio Zwolle. Op basis van de gesprekken met de gemeente De Wolden is het niet de economische bijdrage aan de Regio Zwolle die de doorslag geeft. Evenwel voldoet De Wolden aan een aantal criteria uit de lijst die is opgesteld hiervoor. Meer nog gaat het hier om de gevoelde verbinding met de Regio Zwolle in plaats van met het Landsdeel Noord. In de vergadering van het Regionaal Kernteam op 2 oktober 2013 is aangegeven dat de grenzen van de daadwerkelijke omvang van de regio in zicht zijn. Er mag geen verwatering van de samenwerking ontstaan. Toetreding tot de regio Zwolle is vrijwillig maar niet vrijblijvend. Een soortgelijke discussie speelt momenteel ook met de gemeente Urk in diezelfde landsdelige afweging. Het Regionaal Kernteam heeft in haar vergadering van 2 oktober besloten om zowel de gemeente De Wolden als mogelijkerwijs te zijner tijd de gemeente Urk een plaats te geven in het regionale samenwerkingsverband van de Regio Zwolle. Hiermee beschouwd het Regionaal Kernteam de omvang van de Regio Zwolle als compleet.