Meertmaond Streektaelmaond (Nederlands).pdf

Meertmaond Streektaelmaond

Voorzitter, In het kader van culturele pluriformiteit doe ik mijn verhaal bij dit agendapunt in mijn moederstaal, in het Drents. Het Drents is als onderdeel van het Nedersaksisch officieel erkend als regionale taal. Op de website Rijksoverheid.nl staat ‘de regionale bestuurders van Noordoost Nederland voeren een eigen beleid voor het Nedersaksisch’. De vraag is: Doen wij dat? En zo ja, hoe ziet dat beleid er dan uit. De brief van de stichting SONT, en die afkorting staat voor StreektaalOrganisaties in het Nedersaksisch Taalgebied, vraagt wat wij als lokale overheid, als gemeente De Wolden dus, doen om het Drents in ere te houden. Een goede vraag. Wij zijn als gemeente zuinig op ons erfgoed: de monumenten, het oude landschap, dat wat in onze musea getoond wordt, onze gebruiken en gewoonten (de tradities) zoals het paasvuur, het carbidschieten en het naoberschap. Maar in dat rijtje hoort ook de Drentse taal. Misschien wel op de eerste plek, als levend monument. En zoals we vinden dat dat erfgoed actief gebruikt moet worden: een monument dat wordt bewoond, een molen die maalt en een landschap waarin je prettig kunt toeven, veilig carbidschieten dat je doorgeeft aan een jongeren generatie, zo is ook de streektaal op z’n mooist wanneer die wordt gesproken en geschreven.

Het is ook een kwestie van solidariteit, van écht naoberschap, om er voor te zorgen dat die taal toegankelijk blijft. Dat nieuwe inwoners hun buren kunnen verstaan, kinderen hun grootouders, ambtenaren de mensen aan het loket en de verzorgster in ’t Vonder of ’t Neie Punt de stokoude bewoners. Is het dan wenselijk dat nieuwe inwoners van De Wolden, die de taal van hun omgeving willen leren verstaan, daarvoor op cursus in Hollandscheveld moeten? En los van de solidariteit: ook puur cultureel is het Drents waardevol. Voor schrijvers, zangers en toneelspelers én voor hun lezers en publiek. De Drentse taal is laagdrempelig. Daar kun je als gemeente gebruik van maken wanneer je culturele gemeente wilt zijn. Voor alle inwoners. Er is lang verondersteld dat het leven buiten Drenthe, en hetzelfde geldt voor het Drents als taal, allemaal beter was. Groter, sneller, mooier. Dat het hier maar wat kneuterig was, heikneuterig. Maar er is een paradigmaschift gaande. Want het is toch gek dat in deze tijd begrippen als naoberschap en naoberhulp ineens ‘oppoppen’. Dat stemt toch tot nadenken. Bij de cultuur van deze omgeving hoort de opvatting dat we er met elkaar uit moeten zien te komen. Dat je binnen beperkingen, met zorg voor elkaar, het leven de moeite waard moet maken. Voor iedereen. Dat vergt zowel zelfredzaamheid als omzien naar elkaar, autonomie als afhankelijkheid.

Die cultuur is de moeite waard. Dat hebben we in deze tijd van de

coronacrisis gemerkt. Never waste a good crisis!! En wanneer die cultuur de moeite waard is, dan is de taal die daarmee verbonden is dat ook. Maar het merkwaardige is dat zoiets eigenlijk niet uitgesproken wordt, dat van die waardering geen blijk gegeven wordt. In deze Raad praten we veel vaker over stenen, beton, asfalt, grond en water dan over immateriële zaken. Liever over dingen die je kunt zien, kunt tellen en meten. Die je in geld kunt vertalen. Op budget kunt zetten. Die je kunt monitoren en evalueren. En door een accountant kunt laten controleren. Voorzitter, door deze brief van SONT te agenderen, met steun van de Christen Unie, wil D66 het Drents op de agenda zetten. Als immateriele, levende cultuurdrager én als cultureel erfgoed. Te onderzoeken wat je als gemeente kunt doen om een cultuur en taal die je de moeite waard vindt een plek te geven die het hoort te hebben. Voorzitter, ik kan mij herinneren dat de fractie van D66 jaren geleden, ik denk in 2011, geprobeerd heeft een motie aangenomen te krijgen om één keer per jaar als gemeenteraad in het Drents te vergaderen. In Meertmaond=Dialectmaond. Die motie, het was in de periode dat Peter Snijders, Drentstalig van huis uit, burgemeester was, haalde het niet. De grote partijen stemden tegen.

Waarom zullen we Drents praten in de Raad wanneer wij het in het Nederlands veel beter kunnen? Alle vergaderstukken zijn toch ook in het Nederlands! Het geeft alleen maar ongemak. In 2011 kwam daar als argument nog bij dat de verslaglegging een probleem zou worden. Er was geen notulist die Drents kon schrijven. Dat argument, van de verslaglegging, is ondertussen achterhaald omdat dat nu digi-taal gebeurd. Maar eigenlijk gaat daar helemaal niet om. Of er Drents gesproken wordt in de raadsvergadering. Taal, dus ook het Drents, is meer dan een communicatiemiddel. Veel meer. Het is ook de uitdrukking van een cultuur, van de wijze waarop mensen met elkaar omgaan. En door die taal te waarderen laat je als bestuurder merken dat je de mensen waardeert, je met hen verbonden voelt. Voorzitter, de verleiding is groot om hier allerlei onderwerpen te noemen die opgepakt zouden kunnen worden. Maar wij zitten hier als gemeenteraad om kaders aan te geven om het College met voorstellen te laten komen. De brief van de stichting SONT biedt een kans voor open doel. Maar het is een kwestie van willen.

Noot: Uitgesproken test geldt