Meertmaond Streektaelmaond (Drents).pdf

Meertmaond Streektaelmaond Veurzitter, in het kader van de culturele pluriformiteit doe ik mien verhaol bij dit onderwarp in mien moedertaol, het Drents. Mar der is een vertaoling beschikbaar. Het Drents is as unnerdiel van het Nedersaksich officieel erkend als regionale taal. Op de webstee Rieksoverheid.nl stiet: ‘de regionale bestuurders van Noordoost Nederland voeren een eigen beleid voor het Nedersaksisch’. De vraog is: Doet wij dat? En zo ja: hoe zet dat beleid der dan uut? De brief van de stichting SONT, en dat stiet veur Streektaalorganisaties in het Nedersaksich Taalgebied, vrag oens wat wij as lokale overheid, as gemiente De Wolden dus, doet om het Drents in ere te holden. Goeie vraog. Wij bint as gemiente zunig op oens cultuurhistorisch arfgoed: oenze monumenten, oens olde laandschop, dat wat oenze musea teunt, oenze gewoonten en gebruken, (de tradities zeg mar), zoas het paosvuur, het carbidschieten en het naoberschop. Mar in dat rijgie heurt ok het Drents thuus. Misschien wel op de eerste plek, as levend monument.

En zoas wij viendt, dat arfgoed mut worden gebruukt: een monument dat wordt bewoond, een meule die maalt, een laandschap daoraj in kuiert, veilig carbidschieten dat aj an de jongere generatie leert, zo is ok de streektaal het mooist ls e wordt gebruukt! Het is ok een kwestie van solidariteit, van écht naoberschap, um erveur te zörgen dat die taal toegaankelijk blef. Dat neie bewoners heur olde buurvrouw kunt verstaon, kiender heur grootolders, ambtenaren de meinsen an het loket en de verzörgster in ‘t Vonder de stokolde bewoners. Is het wenselijk dat neie inwoners van de Wolden die het Drents van heur streek wilt leren verstaon, daorveur naor een cursus in Hollandseveld mut? En lös van die solidariteit: ok puur cultureel gezien is het Drents weerdevol. Veur schrievers, zangers en toneelspeulers én veur heur lezers en publiek! Drents hef niet een hoge drömpel. Daor kuj gebruuk van maken in een gemiente die ankommen jaor Culturele Gemiente wordt! Wij hebt lange dacht dat het buten Drenthe, en dat geldt ok veur het Drents, allemaolt beter was. Groter, sneller en mooier. Dat het hier mar wat kneuterig was. Hei-kneuterig. Dan is het toch biezunder dat in dizze

tied begrippen as naoberschap iniend op koompt poppen. Dat stemt tot neideinken. Bij de cultuur van dizze streek heurt dat wij viendt, dat wij het ‘mit menaar mut zien te rooien’. Dat wij binnen beparkings, mit zorg veur menare, het leven de muite weerd mut maken. Daarin zit zowel zelfredzaamheid as umzien naor een aander, autonomie as ofhankelijkheid. Die cultuur is de muite weerd. Dat hebt wij in tieden van corona emarkt. Never waste a good crisis!! En as die cultuur de muite weerd is, dan is de taal die daor bij heurt, dat ok. Mar het gekke is dat zuks niet uutespreuken wordt, daor wordt gien bliek van egeven. Hier in de raod hebt wij het liever over stienen, beton, asfalt, grond en water. Dinger die aj kunt zien en meten. Op geld kunt zetten. Die aj kunt monitoren en evalueern. En deur een accountant kunt laoten controleren Veurzitter, D66 pleit der veur um het Drents op de agenda te zetten. As immateriële, levende cultuurdrager én cultureel erfgoed. Te onderzuken wat aj as gemiente kunt doen um een cultuur en taol die aj de muite weerd viendt de plek te geven die as e heurt te hebben. Der bint kaansen genog zowel buten het gemientehuus as der binnen,zowel in de dienstverlening (klantcontacten), het sociaal domein (de intake of zoas wij zegt, de keukentaofelgesprekken) as in educatie en cultuur (Culturele Gemiente).

Veurzitter, ik kan mij herinnern dat ik ienmaol, in 2011 meen ik, probeerd heb een motie an-eneumen te kriegen om iens in ’t jaor as Raod in het Drents te vergadern. In meertmaond=dialectmaond. Die motie, (het was nog in de tied van de Drentstalige börgemeister Peter Snijders) haalde het niet. De grote partijen waren tegen. Het leek de Raod te lastig. In 2011 kwam daor as argument nog bij, hoe het dan schriftelijk vastlegd mus worden. Gien ambtenaar die as Drents kun schrieven. Dat is onder bedrieven achterhaald umdat alles digi-taol vastelegd wordt. Mar eigenlijks giet het daor hielemaolt niet um, um Drents praoten in de raodsvergadering. Taal, dus ok het Drents, is meer dan enkelt een communicatiemiddel. Een taal is van iederiene én van gieniene. En aj een aander meins belangriek viendt, vien ie zien taal ok belangriek. Dan doej der muite veur um die te leren verstaon en te begriepen en misschien wel te praoten. En as bestuurder laot ie marken an de bevolking daj heur taal belangriek viendt.

Het is verleidelijk um hier allerhaande dinger te numen die zulden kunnen of mutten gebeuren. Mar wij zit hier as raod um kaders an te geven en dan mut het College mit veurstellen komen. De brief van SONT bödt een kaans veur open doel, mevrouw de veurzitter. Het is een kwestie van willen of niet.

Noot: Uitgesproken tekst geldt