Libau Jaarverslag 2021
Tekst van het document
het welstandsbeleid kwam in 2021 naar voren dat
gereedschapskist van verschillende maatregelen die
pand aan de slag gaan. Door bestaande gebouwen zoveel mogelijk opnieuw
duurzaam bouwen in het algemeen en houtbouw in het
de biodiversiteit bevorderen. Per ‘laag’ - watersysteem,
bijzonder in veel gemeentelijke welstandsnota’s nog
beplanting, bouwwerken, verharding, bodem en
te gebruiken, wordt geen nieuwe, schaarse ruimte
een ondergeschoven kindje is. Ter inspiratie hebben
grondgebruik - zijn maatregelen op verschillende
ingenomen. Ook wordt de aarde niet uitgeput en
we daarom vanuit het Steunpunt Ruimtelijke Kwaliteit
schaalniveaus in beeld gebracht. We constateren dat
vervuild omdat er weinig tot geen nieuwe grondstoffen
voor Groningen samen met DAAD Architecten de
veel gemeenten in ons werkgebied nu nog geen beleid
nodig zijn. Wij pleiten daarom voor grote terughoudend
inspiratiebrochure ‘Ruimte voor hout!' gemaakt.
hebben op dit vlak. We roepen iedereen op hiermee
bij sloop. En als sloop echt onvermijdelijk is, haal
Ook buiten Groningen kunnen opdrachtgevers,
aan de slag te gaan want als het niet goed gaat met de
dan een gebouw netjes uit elkaar. Geef bruikbare
ontwerpers en gemeenten daarmee hun voordeel doen.
planten en dieren, gaat het uiteindelijk ook niet goed
subsidiemogelijkheden en dergelijke. Ook voor
grondstoffen een identiteit, sla ze op in circulaire depots
1 m O
met de mens.
en geef deze materialen zo een nieuw leven.
CD
> c
< CD
UITGELICHT
1
J
inpassing zonneparken’. übau draait namens het Atelier Ruimtelijke Kwaliteit en Landschap van de provincie mee in de zogenaamde maatwerkgesprekken. Initiatiefnemers schuiven met hun adviesbureaus aan
Jo...
I"'''' -iJ' ' ' \
Q LU I § M CC 3 3 Q ro O CN
'•
' '.
"' ^
cV;
bij deze gesprekken, evenals de betrokken gemeentes.
De Drentse zanger Daniel Lohues zong het al in
De landschappelijke inpassing vormt een belangrijk
2011: ‘Hout Moet’. Inmiddels wordt hout steeds vaker
onderwerp tijdens de gesprekken; deze moet kloppen
weer toegepast als bouwmateriaal. Het biedt vele
op verschillende schaalniveaus van groot naar
voordelen zoals de opslag van C02. Toch bieden
klein. Zo wordt bijvoorbeeld gezocht naar technische
de welstandsnota’s in de provincie Groningen nog
oplossingen die bijdragen aan ‘rustige randen’ bij de
weinig ruimte voor aan brede toepassingen van
opstelling van de zonnepanelen. Dat geldt ook voor het
hout. Uiteraard zijn via een hardheidsclausule in
creëren van koppelkansen. Daarbij wordt de aanleg
de nota’s afwijkingen van de criteria voor houtbouw
van een zonnepark gecombineerd met het maken van
mogelijk. Maar laten we zo niet onnodig kansen
dorpsommetjes, een habitat voor akkervogels en het
liggen om de noodzakelijke verduurzaming van de
voorkomen van veenoxidatie. Het zorgt soms voor
gebouwde omgeving te bevorderen? Op zoek naar
lange trajecten met grote uitdagingen om de uiteindelijk
antwoorden onderzocht Steunpunt Ruimtelijke Kwaliteit
de balans te vinden tussen duurzame energie en een
(STeRK) in samenwerking met DAAD Architecten
fijne leefomgeving.
hoe houtbouw met ruimtelijke kwaliteit in de kernen van Groninger dorpen kan worden toegepast. De resultaten zijn gebundeld in de brochure ‘Ruimte voor hout!’. Deze brochure is bedoeld om het gesprek over houtbouw met ruimtelijke kwaliteit bij beleidsmakers
PROVINCIE GRONINGEN: Vormgeven aan nieuwe energielandschappen Groningen moet verduurzamen en dat kan onder meer
op gang te brengen. Ook worden zo initiatiefnemers
Ruimte voor hout!
I
>
cr
Informatie en inspiratie voor dorpse houtbouw in de provincie Groningen
\
N\ \
krijgt letterlijk een schitterende aanblik met de vele duizenden zonnepanelen. Niet iedereen ervaart dit als positief. De provincie hanteert daarom een ‘Handreiking
geïnspireerd en krijgen adviseurs too/s in handen voor ontwerpgesprekken.
met het opwekken van zonne-energie. Het landschap to ÜC LU
STEUNPUNT RUIMTELIJKE KWALITEIT: 'Ruimte voor hout!’
: 88
HtlSuonfurt Ru. >ftb*
r;
<
m 33
f
>
O O OJ
natuurinclusieve gereedschapskist • van gebouw en erf tot landschap -
‘
w
GEMEENTEN IN GRONINGEN:
Q C
Special Natuurinclusief
33 M
Onze tweede Ruimtemakersbijeenkomst was een special over natuurinclusiviteit. Dit begrip kan
t
III
••■I ■
■ ■ II
#
c
s
X m O
tegenwoordig niet meer los gezien worden van ruimtelijke ontwikkelingen. Welke instrumenten hebben gemeenten in huis om de natuur meer ruimte te geven bij nieuwe ontwikkelingen? Klaas van Nierop (ecoloog gemeente Groningen) en Liesbeth Hunink (ecoloog gemeente Ede) deelden hun
Blauw (het watersysteem)
Groen (beplanting)
Rood (bouwwerken)
Geel (verharding)
Bruin (bodem en grondgebruik)
ervaringen en instrumenten met het netwerk van de Groningse Ruimtemakers. De gemeente Ede was één van de eerste gemeenten met een puntensysteem met
Gebledueigen regenwater vMinouden
gibeuwfirf
Ruimte geven aan flora en fauna op en aan gebouwen
Nefuurlijk groen een veete plek geven
natuurinclusieve maatregelen; initiatiefnemers kunnen
Geeloten verharding lot een minimum beperken
hier een locatie specifieke keuze maken. Gemeente Groningen is begonnen met een doelsoortenbeleid en
é
ook deze gemeente heeft vervolgens een keuzelijst met
Hemelwateralvoer afkoppeten van >>ei noot
Verechfltende inheemee planten loepaeeen
maatregelen opgesteld. Hoe effectief de maatregelen zijn, is natuurlijk FaunavriendelIJke buitenverlichting
Naluurvrtendeti|li beheer en onderhoud
Meer rutmie aan (oppervtahlejwater 0«ven en lokale walerbuftern maken
wtjk/dorp
afhankelijk van de plek. Het Steunpunt Ruimtelijke Kwaliteit heeft een gereedschapskist ontwikkeld met daarin de mogelijke maatregelen voor verschillende
Nieuw leven In leegataande gebouwen
l^atarrlthe gebieden verbinden en ervoor rorgen dat water kan doorelromen
t T
'lagen’ (watersysteem, beplanting, bouwwerken, verharding en bodem- en grondgebruik). Bovendien zijn
Aenwealge groenetfucturen koealeren en <r>dlen mogelijk verelerken
Barrieiewerklng wegen voorkomen
er als oogst van de bijeenkomst stappen geformuleerd voor gemeenten die hun beleid richting meer
Groene plekken met elkaar vertrinden (Indien mogelijk mei de eceiogieche atructuurj
Verhogen ven het grondwaïerpell
♦
M
Streef bij grote complexen near onderbrekingen grote bouwmaeea'e
natuurinclusiviteit willen aanpassen. Het leven In de bodetn koeeteren en heretelleii
OD
> C
D
i
UITGELICHT waterschap tussentijds kan aanpassen met actuele
VERDUURZAMING ERFGOEDPANDEN
informatie. Maar hoe realiseer je mooie kaarten die goed communiceren? In werkateliers hebben we
r> Waterbeheer ^ programma Ï
I
2022-2027
'1
Een toekomstbestendig waterbeheergebie^naken we met robuust werk aan water met maatwerk JÊ met elkaar jy
i
samen gekeken naar vormgeving en inhoud. Welke
In 2021 nam het aantal vragen over verduurzaming van
kleuren werken goed samen, hoe leggen we nadruk op
gebouwd erfgoed bij het Erfgoedloket toe. De vragen
de juiste onderdelen en welke legendaeenheden vallen
zijn gevarieerd en hebben onder meer betrekking
eventueel af omdat ze niet passend zijn? En als de
op financiële regelingen en concrete oplossingen.
kaarten er zijn, hoe plaatsen we die vervolgens samen
Gemiddeld twee keer per maand gaat een adviseur
met de onderbouwing in tekst? Dit heeft uiteindelijk
van het Erfgoedloket adviesteam in gesprek met
een handzaam document opgeleverd die door het
eigenaren die grote ambities hebben met bijbehorende
Waterschap eigenhandig kan worden ingezet.
vraagstukken. De adviseurs denken mee in de opgave in combinatie met de historische waarden en adviseren welke ingrepen bespreekbaar kunnen zijn
Ê
bij de vergunningverlenende instanties. In Appingedam kwam bijvoorbeeld een vraag naar voren over betere
u
9 LLI
I
s
s
CC 3 3 Q
ro o CN
O
<
Co CL
LU
I
mmrn
Het Waterschap Noorderzijlvest pakte het
een adaptief en inspirerend beleidsstuk met veel visiekaart van de Blauwe omgevingsvisie uiteen. Dit leverde verschillende kaartbeelden op, die het
U
•.
voorverwarmd worden. Onze adviseurs denken Het verduurzamen van gebouwd erfgoed is duidelijk maatwerk, waarbij ieder pand zijn eigen kwaliteiten en mogelijkheden heeft. Er kan steeds meer, maar verduurzamen naar een niveau zoals bij nieuwbouw
l
nriT^
via rookkanalen de aanpalende ruimten lichtelijk uiteraard ook buiten het aardbevingsgebied graag mee.
-y Jl,ll
voorgaande edities. Het programma moest een vertaling worden van de ‘Blauwe Omgevingsvisie’: beeldmateriaal. Libau hielp mee en rafelde de
een houtkachel in de bestaande haarden kunnen
I
Waterbeheerprogramma anders aan dan bij
kozijnen met getrokken glas? Bij een pand in Eenrum bood het oude verwarmingssysteem kansen: met
Él!
WATERSCHAP NOORDERZIJLVEST: Begeleiding kaartmateriaal Waterbeheerprogramma
glasisolatie. Wat is mogelijk bij geprofileerde houten
i '■
a
is in de meeste gevallen van gebouwd erfgoed nog niet haalbaar.
m
XI (/>
KJ
O
(JO
o ^ * i
éI'
C C X !N
^ Mi
liS
ii>
tA
^...a
•>
m
I'
»1.»
■^■
"--■s>
A-* isa:?«^01 Esa-:
B3 ■ .--
JL
5l,.:if|i.i;^i5nng;;iv| m
m O'"- ■ ■
^.;l ca.:..- -i liQ ijL^.EJ J T A. ^
j,
.
':>■>.
A I Hoofdstraat: lint aan het kanaal
C I De Kruier: ontspannen verblijven
E I Molenweg: parkeren met groen
B I Marktplein: parkeren aan het park
D I Molenplein: knusse woonkamer aan het water
F I Heemker Akkerstraat: groene singel met HUB
GEMEENTE WESTERWOLDE:
1
iMm -Ä
11^
Q
1
. L
1
„ Bl!rrn^;t^
5
I m
en meer groen, water en verblijfskwaliteit. Met een
bij betrokken. Daarnaast werd samen met de gemeente
Studie centrumplan Ter Apel
stedenbouwkundige analyse zijn de ruimtelijke
gezocht naar mogelijkheden om ontwikkelingen te
kansen voor het centrum benoemd. Ook is een
kunnen versnellen. Dit is mogelijk door een meer
De gemeente Westerwolde wilde een centrumplan
voorstel gemaakt voor het doorontwikkelen van de
integrale aanpak. In het proces wordt een koppeling
voor Ter Apel opstellen, in samenwerking met lokale
beeldbepalende gebouwen aan het Kanaal.
gemaakt tussen planinitiatieven en andere (urgente)
ondernemers, vastgoedeigenaren en uiteraard
Het belangrijkste onderdeel van het plan wordt
opgaven. Zo wordt bijvoorbeeld de herinrichting van de openbare ruimte in verband gebracht met
bewoners. Team Ruimtelijke Kwaliteit werd gevraagd
gevormd door de herinrichting van de openbare
om ondersteuning. Met de belanghebbenden
ruimte in het centrum van Ter Apel. Ook hier zijn de
klimaatadaptatie, veranderende mobiliteit en de wens
formuleerden we centrale thema’s: levendige functies
omwonenden en belanghebbenden intensief
naar meer verblijfsplekken.
1
3
i
INTERVIEW \
^\
si
r.Y'-l
XtHSHI
«li«»
ill?'" '
V
wm^mmm as-SBilM ■■
V i
I
réi V
ü Hi
.w'
•;; iim
I I I.
Q LU
I
?
Mm.
513 •/**
cc
3 3 Q 00
I U)
q: LU
ALEX VAN OOST
•Ä
■i
NOORDELIJK INNOVATIELAB CIRCULAIRE ECONOMIE (NICE)
•'
4^
■U
4
M
¥
Ä \
hü
<
m XI
s KJ
O
co
VERBINDING EN KENNISDELING CENTRAAL IN TRANSITIE
Toen hij begon als jonge architect ging het om
de planeet?' Van Oost wijst op de Covid-pandemie
bio-ecologisch bouwen, daarna volgden duurzaam
en recent de oorlog in Oekraïne. Volgens sommigen
bouwen en Cradle to Cradle: ‘Het draait allemaal in
kunnen dergelijke gebeurtenissen bijdragen om de
Met het Noordelijk Innovatielab Circulaire Economie
essentie om de manier waarop we ons als menselijke
gewenste fundamentele veranderingen tot stand te
werkt architect Alex van Oost aan een fundamentele
soort verhouden tot het systeem en ons daarbinnen
brengen. Hij is daar kritischer over: ‘We zoeken steeds
transitie: leren leven binnen de grenzen van de aarde.
gedragen. We hebben de verbinding met onze
naar de grote resef-knop buiten onszelf, maar die zit
Dat vergt een systeemkanteling waar iedereen aan
leefomgeving, met de planeet, voor een groot deel
natuurlijk in ons allemaal. Hoe kantelen we met elkaar
mee moet doen. NICE verbindt daartoe uiteeniopende
verloren. In essentie gaat het daarom om het herstellen
het systeem?’ De urgentie daarvan is overduidelijk:
disciplines en generaties. We staan niet boven de
van verbinding. Met de natuur. We staan niet boven de
‘Aanvankelijk dacht ik nog dat we de klimaatcrisis
natuur maar zijn er onderdeel van. ’
natuur maar zijn er onderdeel van. Dat wij de natuur
konden helpen voorkomen. Nu weet ik dat die niet meer
vernietigen en over haar grenzen gaan, betekent net zo
te stoppen is en we alleen nog maar zo goed mogelijk
Gevraagd naar zijn definitie van de circulaire economie
goed dat we over onze eigen grenzen gaan.
met de consequenties kunnen omgaan. Oftewel:
wijst Alex van Oost op het denken in kringlopen en
We voelen de disbalans steeds meer in onszelf,
brace for impact. En dat is geen sinecure; het grijpt
de notie dat afval niet bestaat, oftewel de natuurlijke
alle crises komen steeds dichter op de huid.’
in op alles wat we doen.’
principes. ‘We moeten op een heel andere manier het economisch systeem inrichten. In de huidige lineaire
Grenzen bewaken
economie onttrekken we grondstoffen aan de omgeving,
Bij het vinden van die nieuwe balans met de
daarmee maken we producten en die dumpen we
natuur citeert Van Oost architect Thomas Rau: ‘De
weer in die omgeving. Dat zorgt voor een enorme
werkelijke uitdaging is niet de klimaatverandering
disbalans, het is geen natuurlijk systeem.’ Zelf hanteert hij liever het beeld van de Ellen MacArthur Foundation
maar onze eigen mind change, onze verandering van
als richtinggevend principe: ‘Daarin zie je twee
en als organisatie. Ik merk persoonlijk dat dit in deze
kringlopen: de biobased kringloop en de technische
samenleving steeds moeilijker wordt. Dat maakt mij
bewustzijn. Het bewaken van je grenzen, als individu
kringloop, verenigd in een vlindervorm. Dat zijn de twee
ook nederig in het omgaan met dit type vraagstukken.
hoofdsystemen waarop we zouden kunnen sturen.’
Als we niet eens binnen onze eigen grenzen kunnen
Zelf is Van Oost al dertig jaar bezig met deze materie.
acteren, hoe doen we dat dan binnen de grenzen van
o C c
73
Nl
5
X m O
“WE ZOEKEN STEEDS NAAR DE GROTE RESET-KNOP BUITEN ONSZELF, MAAR DIE ZIT NATUURLIJK IN ONS ALLEMAAL”
t“
w
> c
3
< 99
Disciplines verbinden
samen en leren door te doen; de kennis over de
Kijkend naar de rol die NICE in dit verband speelt,
circulaire economie bevindt zich namelijk nog maar
mee bij de vernieuwbouw van schouwburg Ogterop,
legt van Oost uit dat zijn organisatie is opgericht als
nauwelijks in leerboeken en het onderwijscurriculum.
door te kijken naar het hoogwaardig hergebruik van de
een change agency die helpt om de transitie naar
We hebben een innovatiewerkplaats geformeerd voor
materialen en grondstoffen in het gebouw. Maar net
circulaire economie te versnellen. ‘In eerste instantie
het ontwikkelen van nieuwe competenties. Feitelijk
zo goed ondersteunen we in het maken van circulaire
doen we dat voor Noord-Nederland. Aan de basis
werken we als een soort onderwijsinstelling: twee keer
prestatieafspraken met de woningcorporaties.’ In de
destijds stonden 22 partijen: overheden, ondernemers,
per jaar vindt een in- en uitstroom van stagiaires en
gemeente Westerveld begeleidt NICE de ‘Expeditie
onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties;
studenten plaats. Dat werkt als een multiplier: zij gaan
Circulair Westerveld’ waarin ondernemers en bewoners
de quadruple helix. Zij onderkenden dat een
in hun eigen praktijk aan de slag met de principes die
teamsgewijs samenwerken met ambtenaren rondom
kennisplatform nodig is om tot nieuwe manieren van
wij ze bijbrengen.’
circulair produceren en consumeren.
Meppel die dit illustreren: ‘We denken bijvoorbeeld
samenwerken te komen. Ook was er behoefte aan inspirerende voorbeelden.’
Weinig beeld
NICE werkt daarbij volgens twee lijnen, waarvan het
Ook gemeenten vormen een belangrijke doeigroep
opzetten van programma’s en projecten de eerste is:
voor NICE, zo geeft Van Oost aan. Zijn organisatie
’Van oesterzwammen kweken op koffieprut tot en met
staat ze op uiteenlopende manieren bij: ’Dat begint bij
circulaire volkshuisvesting in Drenthe en de circulaire
de ondersteuning bij beleidsontwikkeling. Er bestaat
transformatie van een school in Hoogeveen: het is
nog maar heel weinig beleid op het gebied van
heel gevarieerd, met een mix van schaalniveaus, een
circulaire economie. Wij helpen in de kaderstelling
brede scope en een interdisciplinaire aanpak. Uit de
richting markt en inwoners. De lokale overheid kan
verbinding van sectoren en disciplines ontstaat de
met haar inkoopkracht echt aan marktformatie doen:
a
benodigde innovatie.’
van de catering tot en met het gemeentelijk vastgoed
LU
De inzet van jong talent is de tweede lijn: ’Studenten
en de inrichting van de openbare ruimte.’ De NICE-
uit het MBO, HBO en universitair onderwijs werken
directeur haalt voorbeelden aan uit de gemeente
I
CC Z)
=) Q
m
o (N _J U)
cr
LU
“ER BESTAAT NOG MAAR HEEL WEINIG BELEID OP HET GEBIED VAN CIRCULAIRE ECONOMIE”
X)
< m
XJ Ln
CD NJ
O
hO UJ
“OOK VOOR GEMEENTEN GELDT: ZIJ KUNNEN HET LEREN DOOR TE DOEN. DURFANDERSTE WERKEN, DOCUMENTEER DE ERVARINGEN EN DEEL DIE MET ANDEREN. GOEDE KENNISDELING BEPAALD DE DIEPTE VAN DE TRANSITIE. WE HEBBEN NAMELIJK GEEN TIJD OM STEEDS OPNIEUW HET WIEL UIT TE VINDEN”
Kennis delen
Destijds - begin 2000 - waren er regionale consulenten
‘Die kun je betitelen als per definitie vervuilend maar
Bij de projecten in en voor gemeenten loopt Van
voor duurzaam bouwen, die zouden we nu moeten
Oost tegen uiteenlopende zaken aan die de transitie
introduceren rondom circulariteit.’ Wat ook helpt is
je kunt ook kiezen om duurzaamheid daarin te verankeren. Bijvoorbeeld door gebiedspaspoorten
naar een circulaire economie kunnen bemoeilijken:
het bewust introduceren van experimenteerruimte:
te introduceren die de prestaties benoemen die
'Gemeenten zijn sectoraal georganiseerd, ze moeten
'Ook voor gemeenten geldt: zij kunnen het leren
investeerders in het gebied moeten leveren:
veel meer programmatisch gaan werken. De circulaire
door te doen. Durf anders te werken, documenteer
economisch, ecologisch, sociaal.’ Belangrijke
economie gaat als onderwerp dwars door alles heen
de ervaringen en deel die met anderen. Goede
voorwaarde bij dit alles, zo sluit Van Oost af, is de drive
en gaat de hele gemeente aan.’ Een hindernis daarbij
kennisdeling bepaalt de diepte van de transitie.
van bevlogen bestuurders: 'Ik heb het zelfgezien in
is het gebrek aan kennis en tijd: ‘Veel ambtenaren
We hebben namelijk geen tijd om steeds opnieuw het
moeten circulariteit noodgedwongen “erbij doen’’. Het
wiel uit te vinden.’Als voorbeeld noemt Van Oost de
Almere waar Adri Duivesteijn actief was. Bestuurlijke lef en visie zijn echt noodzakelijk voor vernieuwing.
eigenaarschap blijft daardoor achter.
plannen voor een nieuwe haven in Meppel:
De durf om stappen te zetten.’
o c C
X) M
§ X m
a
>
c
Z)
< CD
UITGELICHT •n bestaande bouwing
GEMEENTE WESTERWOLDE: Ruimte-voor-Ruimte in Bellingwolde
te saneren bebouwing
De Ruimte-voor-Ruimte-regeling van de provincie
^ O
I
te behouden en versterken bos
I 1200 m2 woonperceei
Groningen verbetert de ruimtelijke kwaliteit van een gebied. Oude schuren en bedrijfsgebouwen mogen worden gesloopt en vervangen door nieuwbouw, mits
nieuwe bebouwing
if
%
tuin
de nieuwe bebouwing en de erfinrichting passen in het iandschapsbeeld. Om deze kwaliteit te borgen, worden ‘maatwerkgesprekken’ gevoerd onder deskundige
terras
r-v..
bosbodem
begeleiding. Een recent voorbeeid is het perceel aan de Lindelaan te Bellingwolde. Deze plek bood kansen voor een unieke toevoeging met een nieuw woonmilieu
ff bomen rond woning
fi
wegbeplanting Lindelaan ontsluiting j te handhaven sloten f
in de vorm van ‘wonen in het bos’. Het Team Ruimtelijke Kwaliteit begeleidde de initiatiefnemer en de adviseurs naar een hoogwaardig ontwerp van twee boswoningen in een robuuste bosomgeving. De twee jonge architecten Dorlas en Dijkhoff kwamen met een beetje aanmoediging van onze adviseurs tot een bijzonder fraai ontwerp voor
i! Q m I
s
s
deze boswoningen. Deze introverte en extraverte
r: É
M
cr
3 3 Q ro
-4
«I
ontwerpen zijn in samenhang met gelijknamige boskamers ontworpen binnen het landschappelijk concept van Laos Architecten. Een mooi voorbeeld van samenwerking om toegevoegde waarde te bereiken.
O fN
O i/)
cc
LU
/
7D
<
m XI
cn
s
ro O
NJ ÜJ
Wi
\s-
**
'•/’. jf-
.-ft
w.'
r,"
^ '
S
Nj
T'
*-, -
OUDb
D C C X
►■HBLn
f .•
-
,r:
s
I m O
-.-•
■t.v
•,« %
■^4
.■'. • ■'S
.. T-
r. •■y=-uJ i-n^' ^ n iR ■Pfei;■ %iüii äi; jf
N HPH
I
1
^i??-
^1
Sife
pïl
\J-^
Ml
. .-.r^M
»a';^.i2,JL
mw^ ■WBili
:' ■" - . I ..' : r v0? I-: I
/l>
.’>{>• ■\
■m. rt
^É ® ■■-l*L_^ - ifii
GEMEENTE PEKELA:
Hoofdiep. Het plan is een initiatief van woningcorporatie
Amsterdamse school. Zo zijn de gevels opgetrokken in
Nieuwbouw energiezuinige appartementen
Acantus en bestaat uit drie bouwblokken met 24
metselwerk van een kenmerkende Groningse baksteen.
energiezuinige driekamerappartementen.
Met een slimme parkeeroplossing (gebruikmakend van
Het fraaie en uitstekend in de omgeving ingepaste
bestaande parkeerplaatsen) wordt de openbare ruimte
Aan de oostzijde van het centrum van Oude Pekela
ontwerp van BDG Architecten is gebaseerd op het rijke
groen en gezond ingericht. Dit komt de kwaliteit van
wordt aan de Feiko Clockstraat een woningbouwplan
industriële verleden van Oude Pekela. De architectuur
plan ten goede; het complex maakt zo deel uit van een
gerealiseerd, op de noordelijke oever van het Pekelder
van het plan doet denken aan de stijl van de
‘ommetje’ door het aangrenzende park.
CD
>
C
I
3
met bestaande omgevingswaarden. De turbines zijn
«•
1
KMnohallg* wIndlufWrws noord Nodoi
•!S'
/■
n-; f0^
"4
- - -■
duidelijk leesbaar als onderdeel van het boerenerf en komen niet los in het landschep te staan. De inzet van landschapsdeskundigheid aan de ‘voorkant’ van het
GEMEENTE DE WOLDEN: verbouw Rijksmonument De CRKC adviseerde in 2021 over de verbouw van een
proces waarborgt een soepele vergunningsprocedure
rijksmonument. De eigenaren van de boerderij wilden
aan de 'achterkant’. Wij delen onze opgedane
de schuurruimte opnieuw inrichten voor wonen. Op
kennis en ervaring (met inmiddels meer dan 250
advies van de commissie is eerst een bouwhistorisch
plaatsingsadviezen) actief met de buitenwereld.
onderzoek uitgevoerd. Hieruit bleek dat de boerderij
Zo leverden we een bijdrage aan een kennissessie
ouder was dan werd aangenomen: de houten gebinten
van zusterorganisatie Mooi Noord-Holland over dit
bleken zeventiende- en mogelijk zelfs zestiende-eeuws.
onderwerp. Bij onze zuster Hüs en Hiem in Friesland
Om het zeer bijzondere voorhuis met onder andere
leveren wij in de lokale commissies de aanvullende
betegelde wanden en bedstedewand ongewijzigd te
landschapsdeskundigheid voor de beoordeling
laten, is besloten om de ingrepen te concentreren in
van bouwaanvragen.
de schuur. Hier zullen de waardevolle oude gebinten behouden blijven en zichtbaar zijn. Het schuurgedeelte wordt voorzien van na-isolatie, waarmee hedendaags
Q
PROVINCIE GRONINGEN EN DRENTHE: Plaatsingsadviezen kleinschalige windturbines
wooncomfort zal worden verkregen in de historische ruimte. De commissie had grote waardering voor de heldere en onderbouwde keuzes die zijn gemaakt, waarbij behoud van monumentwaarden voorop heeft
t *
LU
X
Het beleid van de provincie Groningen en Drenthe staat kleinschalige windmolens toe, met een ashoogte
M
iJJ
gestaan en een prettige nieuwe leefruimte is gecreëerd. De eigenaren: “We voelden ons bij nader inzien Juist
tot maximaal 15 meter. Deze turbines bieden met
gestéund door de tips van de commissie en keken zelfs
name boerenbedrijven een interessant middel om
enthousiast uit naar het geadviseerde bouwhistorische
de energievraag duurzaam in te vullen. Om tot een
onderzoek. Dit bij elkaar opgeteld heeft een naar onze
O
zorgvuldige plaatsing van de turbines te komen,
<
verzorgt Team Ruimtelijke Kwaliteit plaatsingsadviezen
mening veel beter doordachte nieuwe ontwerpversie opgeleverd. ”
a
3 3 Q
ro
CN
tn
cr
voor de turbinebouwers EAZ en HULST. Op basis
> cr
van een aantal algemene plaatsingsprincipes
LU
waarborgen deze adviezen een zorgvuldige omgang
✓
i
3D
<
t
m XI
00
s KJ
O
u>
I
üs?
^
^sr.
'I»
I
j-.-
■■
«.'^
a c c
X) rsi
^v;.
I m D
v'a*
^In rr"'''S .v:|,,,i.:j|'. 1^,. It' li
iT r
' '-- ij '
GEMEENTE MIDDEN-DRENTHE:
^
L? t IL. iMi I
I "‘Tr"--
-“I
•S
»%wi
I MT~ririijiinr“
^ j I'
hiervan een voorbeeld. De school is tegenwoordig in
het gebouw slingert. Hiermee kan het beeld van een
Herinrichting omgeving Provinciaal Monument
gebruik als woonhuis en gelegen op een groene strook
vrijstaand schoolgebouw in een park behouden blijven,
in het midden van een woonwijk. Vanwege de nieuwe
waarbij eveneens de gewenste afbakening van het
functie voor wonen, ontstond bij de eigenaren de wens
perceel en privéruimte wordt gecreëerd. Ook voor de
De omgeving van het monument krijgt onder de
voor een erfafscheiding en het bouwen van een nieuwe
nieuwe berging is een geschikte locatie gevonden die
Omgevingswet een voornamere rol. De adviesaanvraag
berging. In overleg met de commissie is gekozen
past in de omgeving van het monument.
van een voormalige openbare basisschool uit 1967 is
voor een lage haag die in een vloeiende vorm rond
5
C
D
i
OVER LI BAU Libau is dé onafhankelijke adviesorganisatie voor omgevingskwaliteit en cultureel erfgoed in Groningen en Drenthe. De naam Libau is ontleend aan het gelijknamige pakhuis aan de A in Groningen, waarin we zijn gehuisvest. De organisatie is in 1928 door en voor Groninger gemeenten opgericht als provinciale schoonheidscommissie en in de loop der jaren getransformeerd en verbreed tot de huidige organisatie. We vinden het een eer dat we vanaf 2012 ook mogen werken in - en aan - het prachtige Drenthe.
Onze missie is de bevordering en instandhouding van de bouwkundige en landschappelijke schoonheid in de provincies Groningen en Drenthe. Wij adviseren daar waar de samenleving zich organiseert. Een integrale benadering van stedenbouw, landschap, welstand (uiterlijk van 3
< CG er
bouwwerken), archeologie én cultuurhistorie staat daarbij voorop. Waar mogelijk proactief ontwikkelend en waar wenselijk ook toetsend. Beleidsmatig en planmatig, verbinding zoekend
LU
o
vanuit de eigen expertise en faciliterend bij complexe ruimtelijke vraagstukken.
O
<
tn
cc
LU
> $ CC
I
f
X)
4
<
m X>
co
O NJ O NJ
KENNISDELING EN -BUNDELING
I
vertegenwoordigt daarbij niet alleen de provinciale adviesorganisaties, maar ook gemeenten. Tot slot
Libau is onderdeel van het Team Ruimtelijke Kwaliteit
is Libau ook onderdeel van het landelijk Netwerk
Nederland (TRKN) en de Federatie Ruimtelijke
Steunpunten Erfgoed. Samen met landelijke partners
STEUNPUNTEN EN ERFGOEDLOKET VOOR GRONINGEN
O
Ook in 2021 mochten wij vanuit het Steunpunt
C
Kwaliteit. In TRKN-verband werken wij, samen met
zoals de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, de
Cultureel Erfgoed Groningen weer eigenaren,
1 '!
onze zusterorganisaties uit andere provincies, aan
Erfgoedacademie en het Nationaal Restauratiefonds
erfgoedorganisaties en overheden ondersteunen
de ontwikkeling van onze professionaliteit en het
wordt onder meer ingezet op verbreding van de
bij de instandhouding van monumenten, historische
rt
vakgebied. De federatie denkt en praat mee met het
benodigde kennis bij gemeenten.
ensembles en landschappelijke patronen én de
I
<
m XI
i
ontwikkeling van erfgoedbeleid.
Rijk over de ontwikkeling van de Omgevingswet en
t
n
Door een personele unie met de Monumentenwacht
4:
14 .
,«•
X- ~L
Groningen adresseren we vragen van particulieren
4'ï
. ;
1
w %
i*
\
adequaat. Wij ontwikkelen bovendien bouwkundige expertise ten behoeve van de advisering over monumenten en welstand en herbergen het Erfgoedloket Groningen en het Erfgoedadviesteam om vragen van particulieren en overheden te beantwoorden. Op het vlak van de steunpunten zijn we blij te kunnen
t
melden dat Steunpunt Ruimtelijke Kwaliteit (STRK), mogelijk gemaakt door de provincie Groningen, in 2021 operationeel werd. Groninger gemeenten en de s
I
waterschappen kunnen hier terecht voor advies over ruimtelijke kwaliteit bij de ontwikkeling en uitvoering van ruimte gerelateerd beleid. Een bijvoorbeeld hiervan is de brochure ‘Ruimte voor hout!’ en de film ‘Houtbouw
% ï.
f-.
91 I
f
Daarnaast ontwikkelen en delen we kennis.
«r
Tot slot blijven we onze expertise in te zetten in het tri
.'3 I
I
in relatie tot ruimtelijke kwaliteit'.
m.- 5-1
mijnbouwschadedossier. Zo vertegenwoordigen we onder andere het erfgoedveld in het Groninger Gasberaad.
I“
CD
>
C
I J
mm
9^
ï'
1
i..
i
TT 4
y
.-rÜA
<■
i '
“ 48
l
•. ^ f;■
K]
A
. ,<2^- *
#
/i»f
•>
•N-
3
< m
ADVIESCOMMISSIES OMGEVINGSWETPROOF
voor nu zowel de Groninger als de Drentse gemeenten
stelt de commissie in en gaat in op het moment dat de
de integrale commissies voor de beoordeling van
Omgevingswet van kracht wordt. De commissie werkt
adviesaanvragen met betrekking tot monumenten en
altijd met een reglement, dus eerst hebben we een
Nieuwe adviescommissies vastgesteld
welstand, vooruitlopend op de nieuwe omgevingswet.
overgangsreglement naar de gemeenten gestuurd.
Libau faciliteert, organiseert en administreert de
De informele kennismaking met een etentje in de
Binnenkort krijgen de gemeenten nog een nieuw
LU
regionaal georganiseerde, gemeentelijke welstands- en
Theekoepel aan het Paterswoldsemeer moest vanwege
reglement dat gelijk met de Omgevingswet ingaat,
O
monumentencommissies in Groningen en Drenthe deze
Corona worden uitgesteld en heeft uiteindelijk dit
want een deel van de inhoud van het reglement is dan
bestaat uit onafhankelijke externe deskundigen.
voorjaar plaatsgevonden.
opgenomen in de gemeentelijke verordening.
cc
>
§ rN
Deze commissies adviseren binnen de kaders van het door de betrokken gemeente vastgestelde beleid. In het
Voorbeeldverordening, omgevingswetproof.
cc
afgelopen jaar zijn vooruitlopend op de omgevingswet,
De Voorbeeldverordening op de gemeentelijke
> CC
nieuwe Adviescommissies voor Omgevingskwaliteit
adviescommissies is eind ’21 ter vaststelling naar de
(AvO) ingevoerd. Vanaf januari dit jaar faciliteren we
aangesloten gemeenten opgestuurd. Deze verordening
co LU
t
<
m Xi en
s
KJ
O 4^
Corona had ook in 2021 een stevige impact op onze
9
PERSONEEL
organisatie. Er moest nog vaak vanuit huis gewerkt worden, maar het team was al wel gewend aan
Sommige medewerkers gaven vorm aan een
digitaal vergaderen, en wist op een aantal zaken
pittige combinatie van thuiswerken met lesgeven
goed door te pakken:
of mantelzorg. De reeds ingevoerde regeling die
I»
h'
m X) CD
>
C
medewerkers in staat stelt om naast reguliere ook
ENQUÊTE MET STAKEHOLDERS
Corona-uren te schrijven, hielp ook in 2021 om de
Diverse stakeholders werden uitgebreid geïnterviewd
door P&O samen met een externe adviseur een
over hun ervaringen met, en hun kijk op Libau. Prettige
personeelsprogramma gestart. Daarbij is een nieuwe
balans te bewaken. Verder is in het afgelopen jaar
en verhelderende gesprekken leverden feedback, tips
arbo-organisatie in de arm genomen, en zijn onze
en handvatten op, die binnen de organisatie goed
arbeidsvoorwaarden scherper geformuleerd. In overleg
I
werden opgepakt. Diverse punten die in de gesprekken
met personeel zijn functieprofielen en scheiding van
naar voren kwamen, zijn intern geëvalueerd en zullen
taken besproken en is medezeggenschap op thema’s
worden gebruikt voor de verdere ontwikkeling van onze
ingevoerd. Om een integrale manier van werken
organisatie- en communicatiestrategie. Nogmaals veel
verder vorm te geven is zowel een strategisch- als een
Mede om thuiswerken tijdens Corona te
dank aan de geïnterviewdenl
algemeen advies overleg ingevoerd.
vergemakkelijken is in 2021 een ICT-programma
PORTAAL LIBAU &DSO
gestart, waarbij we, handig voor de thuiswerkers, via
COMMUNICATIESTRATEGIE
VERBOUWINGSPLANNEN
de Cloud zijn gaan werken en is nieuwe apparatuur
Voor het formuleren van een heldere visie en
Ons Pakhuis is één van de oudste panden van
adviezen is afgelopen jaar het project ‘Portaal Libau’
organisatiestrategie zijn in 2021 niet alleen de al
Groningen. Natuurlijk moet van tijd tot tijd structureel
opgestart. Per 1 januari 2022 kunnen alle gemeenten
genoemde interviews met externe stakeholders
groot onderhoud gepleegd worden. De eerste plannen
in Groningen en Drenthe gebruik maken van dit
aangeschaft. Voor welstands- en monumenten
gebruikt, maar is ook een omgevingsanalyse gemaakt,
hiervoor zijn geformuleerd, een adviesaanvraag is
Portaal, waardoor er zowel door de adviescommissies,
en werden interne gesprekken met zowel medewerkers
ingediend bij de commissie van de stad Groningen,
de aangesloten gemeenten als door de eigen Libau-
als leden van onze Raad van Toezicht gevoerd.
en offertes zijn aangevraagd. Eind augustus, begin
adviseurs efficiënter gewerkt kan worden. Hierdoor is
Al deze input wordt in 2022 gebruikt om samen
september 2022 starten we met een renovatie
meer tijd ontstaan voor de inhoud en voor persoonlijk
met externe deskundigen verder vorm te geven
van het dak waarbij (rodel) zonnepanelen zullen
contact. Voor de gemeenten wordt het straks een stuk
aan een heldere positionering, waarbij ook de
worden geplaatst.
eenvoudiger om met via Portaal Libau aansluiting te
communicatiemiddelen, waaronder in het bijzonder
vinden op het voor de Omgevingswet verplichte Digitale
onze website, worden vernieuwd.
Systeem voor Omgevingskwaliteit (DSO).
CD
> c
D
<
m
*
DE MENSEN, HET TEAM EN PÉ EN RINUS!
f jT
/ ' /
I
y
Tenslotte: In 2021 ging werd er nog veel thuisgewerkt. Voor onderlinge afstemming en verbinding waren
t
7
we vaak aangewezen op contact via Teams, digitale Lunchtheaters voor kennisdeling en zelfs een semi
m
'S
%
>
€
.'? r
V
y
'^■L
*t^A >
Coronatijd was een beetje ontspanning en gezelligheid
’UM
hard nodig. Toen aan het einde van het jaar weer wat ruimte kwam voor een gewone live ontmoeting, hebben
•Ä^
we onze kans gegrepen voor een zeer geslaagd etentje bij Lemferdinge in Paterswolde met tegelijkertijd
P
afscheid van helaas vertrekkende- en een warm
*f
welkom voor de nieuwe collega’s.
I
S
i %
<
\
0m.ÏV.
m
I
cr
LÜ
O '«T
<*" C-
o rN e?
m
< _) </) d:
lüt'-' <ii -v
LU
:^W’
op 15 april. In het pakhuis, werd live genoten van de welbekende liedjes, maar ook vanuit de huiskamers werd meegezongen en zelfs gedanst! Juist in
t
.1^ y&i 3
digitaal optreden van het welbekende duo Pé en Rinus
I'.'
a
■_______
im
iMJHia
BSSSSSBSSSSrSSSSSS 8 i
m
WBE
■
2: -1
r:.* ai:]
■
-.-
TT-V
I :!ijk
[^1.3
,7:::
;äsl_. ML
%
JSR, -
5 5X
k'. 'JÊ^-'ê 1
X
sSï '■ 4a#' W' '^Wi^
IS
3
i. k‘
'4
^ -C'
«
0êmi^:^^. iWl
II
‘:ÉrjöefJÊÊÊÊUMÊÊÊÊÊm
-
C
□
[
d
i-n
D
< CQ
BEMENSING COMMISSIES & SAMENSTELLING RVT 2021 Leden monumentencommissie: drs. ir. K.F. Geijzendorffer A.W. Siemer ir. J.R. Pama
voorzitter restauratiedeskundige extern adviseur aardbevingsbestendig ontwerpen architect
ir. L.L.M. Oudenaarde TM. Tel ir. M.D.IJ. Dijkstra ir. S. van Seijen ing. A.T Zondag
voorzitter bouwhistoricus landschapsarchitect / stedenbouwkundige resta uratiea rch itect architect
drs. B.H.H.M. Giesen-Geurts
adviseur architectuurhistorie / toehoorder Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
drs. W.M.M. van Bers
adviseur architectuurhistorie / toehoorder Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
drs. H.D. Waterbolk
secretaris
ir. J. A. Mulder ir. A. de Groot M. Hendriks MArch drs. S.M. Tillema
rayonarchitect (/ secretaris welstand) rayonarchitect (/ secretaris welstand) rayonarchitect cultuurhistorie / secretaris monumenten
ing. T. Mars
'l
3
i
er LU > O O CM
cc
LU
>
CC
Leden commissie ruimtelijke kwaliteit en cultuurhistorie
Leden welstandscommissie: F.H.K. Wiersma A. van der Tuuk ir. RIJ. Ziel ir. S.N. Schram A. Venema MArch A.W. Vogelzang MArch D.J. van Wieren MArch
voorzitter voorzitter stedenbouwkundige stedenbouwkundige architect architect architect
ir. A. de Groot M. Hendriks MArch ir. J. A. Mulder ir. K. Heid MArch
rayonarchitect rayonarchitect / secretaris rayonarchitect rayonarchitect
Raad van Toezicht leden per 31 december 2021 S.B. (Sipke) Swierstra J.N. (Jan Ningo) Dijck K.F. (Karei) Geijzendorffer H. (Henk) Kosters A.H. (Anton) Saman J.W. (Jaap) Velema D.E. (Dorien) Fröling
Burgemeester gemeente Veendam (voorzitter) Accountant (penningmeester) Adviseur Wethouder gemeente Noordenveld Directeur gemeente Oldambt Burgemeester gemeente Westerwolde Directeur-bestuurder
<
ADVIESAANVRAGEN GRONINGEN & DRENTHE Gemeenten
!
Groningen
I
m
XJ in
welstand
archeologie
monumenten
huisadviseurschap
s
maatwerkmehode
projecten
NJ
O
o o o
1
Eemsdelta
518
59
50
18
1
2
Het Hogeland
606
0
35
2
0
3
Groningen (Haren)
18
1
3
X
4
Midden-Groningen
496
25
4
o o
5
Oldambt
485
20
X
1
6 7
Pekela
58
4
X
Stadskanaal
179
2
X
o o
8
Veendam
149
14
X
0
9
Westerkwartier
664_
5
23
4
0
o
298
6
9
19
2
1
3471
136
153
47
4
3
welstand
archeologie
monumenten
huisadviseurschap
X
25
X
X
0
X X~ X
10
Westerwolde
Gemeenten
29 4
1
0
maatwerkmehode
projecten
Drenthe
J
Assen
2 Aa en Hunze 3 Borger Odoorn 4 I Coevorden
216
” 0
0 3"^
X
0
X
0
r
0 0
1
0
T
o o
”0
5 i De Wolden
27
16
1
X
Emmen
486 94'
o’
6
X
T
1
o'
0
X
~o
o'
16
1
X
2
0
6
J 8
Hoogeveen Midden-Drenthe Meppel Noordenveld
X
0
X
X
0
0
22
4
3
0
0
o"
ÏÏ
3
0
X
X
0
o o
26
6
4
1
11
Tynaario
422 553^
12
Westerveld
X
0
1798
79
* eigen commissie | X niet van toepassing
-1_.
.1
m Xi
ro
> c
1
D
i
ACTIVA
BALANS PER 31 DECEMBER 2021
31-12-2021
31-12-2020
62.225
0
62.225
0
Immateriële vaste activa Software
Bij de jaarrekening is een goedkeurende verklaring door de accountant afgegeven.
1
Materiële vaste activa Terreinen en gebouwen Inrichtingskosten Kantoorinventaris
517.809 32.626 25.156
530.601 17.875 7.546
575.591
556.022
70.000
10.000
51.166
74.109
Financiële vaste activa Deelneming Vorderingen Debiteuren Belastingen en sociale lasten Overige vorderingen en overlopende activa
6.302
0
205.455
142.116
262.923
216.225
1.582.059
1.700.026
1.582.059
1.700.026
2.492.798
2.482.273
31-12-2021
31-12-2020
1.815.404
1.686.289
140.427
132.407
1.955.831
1.818.696
Liquide middelen Banken
PASSIVA Eigen vermogen 3
Kapitaal
99
Bestemmingsreserves
<
J
cr
I
LU
O Kortlopende schulden
§fN CU LU
Crediteuren
65.720
27.069
Belastingen en sociale lasten
125.285
120.721
Overige schulden en overlopende passiva
345.962
515.787
536.967
673.577
2.492.798
2.482.273
f I i
BATEN
STAAT VAN BATEN EN LASTEN 2021
' Opbrengsten Opbrengsten projecten
; Jaarrekening 2020 i 1.790.000 j 1.576.203
1,834,707 __
Overige opbrengsten
_
Begroting 2020 j
Begroting 2021
Jaarrekening 2021
1.675.000 ;
644,745
540,000 I
533.827
528.500
0
40.534
2.479.452
^ 2.330.000
2.150.564
2.203.500
2.479.452
2.330.000
2.150.564
2.203.500
0 :
X)
<
m X) ut
ä ro O NJ
O < m X)
1 Cl
LASTEN
Jaarrekening 2021
Personeelskosten
_ _ _ _ _
Huisvestingskosten Kantoorkosten Algemene kosten Kosten overige opbrengsten Kosten projecten Afschrijvingen
_
Begroting 2021
957.189 51.363 i 81,671 187.300 ! 398.025 629.479 32,729
965.500 i 43.000
j
Jaarrekening 2020
Begroting 2020
905.154
1.052.800
35.408
65.500
63.285
140.500 435.000 590.000 32.500 ^
138.491 389,597 546.241 28.167
i
:
36.000 65,000 158.000 370.000 453.500 32.500
2.337.756
2.272.000
2.106.343
2.167.800
Bedrijfsres ultaa t
141.696
58.000
44.221
35.700
Rente baten en lasten ()
(4.561)
0
0
0
839 839
(4.561)
-1-
0
Resultaat voor bestemmingsreserves
137.135
58.000
45.060
35.700
Mutaties in de reserves Libau
10,000 (1.980)
40,534 (4.086)
7.500
Toevoeging / onttrekking () onderhoudsreserve Toevoeging / onttrekking () Steunpuntreserve
8.020
7^500 0 7.500
36.448
7.500
Resultaat na bestemmingsreserves Libau
129.115
50.500
8.612
28.200
0
OD
>
C
3
<
CD
WAARDERINGSGRONDSLAGEN 2021 Algemene grondslagen voor de opstelling van de jaarrekening Deze jaarrekening is opgesteid in overeenstemming met de Richtiijnen voor de jaarversiaggeving 640 Organisaties zonder winststreven. De waardering van activa en passiva en de bepaling van het resuitaat vinden piaats op basis van historische kosten. Tenzij de desbetreffende grondslag voor de specifieke balanspost anders wordt vermeid, worden de activa en passiva opgenomen tegen nominale waarde. De baten en lasten worden toegerekend aan de periode waarop deze betrekking hebben. Baten worden slechts opgenomen voorzover zij op de balansdatum zijn gerealiseerd. Verplichtingen en mogelijke verliezen die hun oorsprong vinden voor het einde van het verslagjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden. Financiële instrumenten Onder financiële instrumenten worden zowel primaire financiële instrumenten, zoals vorderingen en schulden, als financiële derivaten verstaan. In de toelichting op de onderscheiden posten van de balans wordt de reële waarde van het betreffende instrument toegelicht als die afwijkt van de boekwaarde. Indien het financiële instrument niet in de balans is opgenomen wordt de informatie over de reële waarde gegeven in de toelichting op de “Niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen”.
Voor de grondslagen van primaire financiële instrumenten wordt verwezen naar de behandeling per balanspost. Stichting Libau OCE beschikt hoofdzakelijk over primaire financiële instrumenten. Schattingen
3
< CD
Om de grondslagen en regels voor het opstellen van de jaarrekening te kunnen toepassen, is het nodig dat het bestuur van de Stichting zich over verschillende zaken een oordeel vormt, en dat het bestuur schattingen maakt die essentieel kunnen zijn voor de in de jaarrekening opgenomen bedragen. Indien het voor het geven van het in artikel 2;362 lid 1 BW vereiste inzicht noodzakelijk is, is de aard van deze oordelen en schattingen inclusief de bijbehorende veronderstellingen opgenomen bij de toelichting op de betreffende jaarrekeningposten.
Vorderingen: De vorderingen worden bij eerste verwerking opgenomen tegen de reële waarde en vervolgens gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs. De reële waarde en geamortiseerde kostprijs zijn gelijk aan de nominale waarde. Noodzakelijk geachte voorzieningen voor het risico van oninbaarheid worden in mindering gebracht. Deze voorzieningen worden bepaald op basis van individuele beoordeling van de vorderingen. Pensioenen: De stichting heeft één pensioenregeling. Dit betreft een Nederlandse regeling en wordt gefinancierd door afdrachten aan pensioenuitvoerder, te weten het bedrijfstakpensioenfonds ABP. De pensioenverplichting wordt gewaardeerd volgens de “verplichting aan de pensioenuitvoerder benadering”. In deze benadering wordt de aan de pensioenuitvoerder te betalen premie als last in de staat van baten en lasten verantwoord. De stichting heeft geen verplichting tot het voldoen van aanvullende bijdragen in geval van een tekort bij het ABP, anders dan het effect van hogere toekomstige premies. De stichting heeft daarom de pensioenregeling verwerkt als een “verplichting aan de pensioenuitvoerder benadering" en heeft alleen de verschuldigde premies tot en met het einde van het boekjaar in de jaarrekening verantwoord. Het ABP had ultimo het boekjaar een beleidsdekkingsgraad van 110,2%.
Overige activa en passiva: Overige activa en passiva worden gewaardeerd tegen de nominale waarde. Grondslagen voor de bepaling van het resultaat Bij de bepaling van het exploitatieresultaat gelden de volgende beginselen: lasten (en baten) zijn toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Opbrengsten: Onder opbrengsten wordt verstaan de aan derden in rekening gebrachte bedragen voor verleende diensten of verkochte goederen, verminderd met verleende kortingen. De subsidies wordt tegen het verrekende bedrag opgenomen.
Grondslagen voor de waardering van activa en passiva Materiële vaste activa: De materiële vaste activa worden geactiveerd op verkrijgingsprijs verminderd met de cumulatieve afschrijvingen en indien van toepassing met bijzondere waardeverminderingen.
Bedrijfskosten: De bedrijfskosten worden bepaald op basis van historische uitgaafprijzen verminderd met de ontvangen kortingen en worden toegerekend aan de periode waarop ze betrekking hebben.
3
De afschrijvingen worden gebaseerd op de geschatte economische levensduur en worden berekend op basis van een vast percentage van de verkrijgingsprijs, rekening houdend met een eventuele residuwaarde. Er wordt afgeschreven vanaf het moment van ingebruikneming.
Afschrijvingen: De afschrijvingen op de materiële vaste activa worden berekend door middel van de vaste percentages van de aanschaffingswaarde op basis van de verwachte economische levensduur.
I
Financiële vaste activa: Kapitaalbelangen in vennootschappen waarop geen invloed van betekenis kan worden uitgeoefend, worden gewaardeerd op kostprijs.
Onderhoudskosten: De componenten methode wordt toegepast voor de verwerking van onderhoudskosten.
q:
UJ
O
§CM O in Od LU
BOUWPLAAT ^ PAKHUIS LI BAU
m
J3
KOFF EBON
F ■o
\ U bent van harte welkom in het pakhuis!
T)
T3
KOFF EBON \
F
U bent van harte welkom in het pakhuis!
.’JM'lwJr.WïÉ«’
◄
^^B
Telefoon (050)312 65 45 www.libau.nl
ék
ll^ ék
^
||H ^B
|||||^
^HH ^^p ^^1 ^
i