Kaders transitiefonds Toekomstgerichte landbouw 2027 tot en met 2030 (1)

1

Kaders Transitiefonds Toekomstgerichte landbouw 2027 t/m 2030 In november 2019 nam de gemeenteraad een motie aan over een Transitieonderzoek Toekomstgerichte Landbouw. Het college werd opgedragen om een onderzoek in te stellen naar de mogelijkheden om de overgang van eenzijdig op productie gerichte landbouw naar een toekomstgerichte vorm van landbouw te bevorderen en te komen met voorstellen aan de gemeenteraad. In 2020 kwamen college en raad overeen dat de gemeenteraad een dialoog zou starten met de inwoners over hoe we aankijken tegen een toekomstgerichte landbouw. In 2021 werden twee dialoogavonden georganiseerd. Ook werd een onderzoek uitgevoerd onder agrarische ondernemers, door middel van een enquête en keukentafelgesprekken. Zowel uit de dialoogavonden als uit het onderzoeksrapport bleek dat agrarische ondernemers in De Wolden heel verschillend kijken naar hun toekomst. Er is een variatie aan bedrijven, ook binnen een sector. Men heeft er geen behoefte aan dat de gemeente op de stoel van de ondernemer gaat zitten of met aanvullende regelgeving komt. Wel is er behoefte aan duidelijkheid. Waar wil de overheid heen met de agrarische sector? Een duidelijke stip op de horizon maakt het voor ondernemers mogelijk om te werken en te investeren in een goede toekomst voor het bedrijf. Er zijn ook zorgen over de toekomst.

Die gaan met name over de ontwikkelingen in kostprijs en opbrengst, (tegenstrijdige) regelgeving, het imago van de agrarische sector en de stikstofproblematiek. Agrariërs geven aan dat zij financiële armslag nodig hebben om te kunnen voldoen aan de eisen van de toekomst. Ook willen zij meer ruimte om te experimenteren en het bedrijf te ontwikkelen. Tenslotte is er behoefte aan advies en steun bij innovatie en transitie. Bij het vaststellen van de begroting 2022-2025 besloot De Wolden een budget van 300.000 euro op te nemen voor een transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw. Op 30 juni 2022 stelde de gemeenteraad vijf kaders vast voor het transitiefonds. Vervolgens werd door het college een subsidieregeling Toekomstgerichte Landbouw uitgewerkt.

Kaders Transitiefonds toekomstgerichte landbouw 2027 t/m 2030

2 Resultaat subsidieregeling Toekomstgerichte Landbouw 2023-2026 Agrarische ondernemers in De Wolden kunnen sinds 2023 gebruik maken van het transitiefonds om stappen te zetten richting een Toekomstgerichte Landbouw. Elk jaar zijn er 2 openstellingsperiodes. In drie jaar (2023 t/m 2025) zijn in totaal 21 projecten mogelijk gemaakt met een subsidie uit dit fonds waarmee meer dan 200 agrariërs zijn bereikt. Voor 2026 resteert nog een budget van ongeveer €130.000. Met deze projecten zijn flinke stappen gezet om onder andere de waterkwaliteit en bodemkwaliteit te verbeteren, en het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen te verminderen. Concreet was het streven om tijdens de looptijd (2023 tot en met 2026) 10 projecten te subsidiëren waar 80 agrarische ondernemers aan meedoen. Dat doel is dus ruimschoots gehaald. In de Rapportage en evaluatie subsidieregeling Toekomstgerichte landbouw 2023-2025 is te lezen welke projecten een subsidie hebben ontvangen.

Beoogd resultaat 2027 t/m 2030: College en raad hebben besloten om de subsidieregeling structureel te maken. In de begroting 2026 is daarvoor - vanaf 2027 -jaarlijks €75.000 beschikbaar gesteld. Om te komen tot een verlenging van de subsidieregeling Toekomstgerichte Landbouw De Wolden is het nodig om wederom de kaders voor 4 jaar vast te stellen. Wat willen we daarmee bereiken? Concreet willen we in de periode 2027 t/m 2030 hetzelfde doel nastreven als in de vorige periode (2023 t/m 2026) namelijk het subsidiëren van minimaal 10 projecten waar minimaal 80 agrarische ondernemers aan meedoen. Het budget wordt gebruikt om een subsidieregeling te continueren waarmee projecten kunnen worden gefinancierd. De projecten helpen ondernemers om nog toekomstgerichter te worden door middel van doorontwikkeling, verduurzaming of verbreding. Ook draagt het de regeling bij aan kennisontwikkeling, innovatie, samenwerking en meer waardering voor de agrarische sector.

Kaders Transitiefonds toekomstgerichte landbouw 2027 t/m 2030

3 Kader 1: Thema’s We willen de beweging naar een meer duurzame en toekomstgerichte landbouw stimuleren, zonder op de stoel van de ondernemer te gaan zitten. Het transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw ondersteunt daarom projecten die bijdragen aan twee of meer van onderstaande thema’s:            



Verbeteren waterkwaliteit Verbeteren bodemkwaliteit Verlagen CO2 uitstoot Verminderen gebruik chemische gewasbescherming Nieuwe verdienmodellen ontwikkelen Anticiperen op klimaatverandering Aanleg landschapselementen Verbeteren biodiversiteit Bedrijfsvoering natuurinclusiever maken Verkorten voedselketen Betrekken consumenten en buren bij de bedrijfsvoering (informeren, dialoog) Het verbeteren van de diergezondheid en/of het dierenwelzijn, voor zover dat aantoonbaar verder gaat dan de huidige wettelijke eisen en de gemaakte afspraken in het convenant ‘Stappen naar een dierwaardige veehouderij’ van juni 2025 Advies en ondersteuning bij de gezamenlijke ontwikkeling van groen gasprojecten (geen subsidie voor de productie zelf)

Kader 2: SAMENWERKING Wij vinden dat de middelen van het landbouwfonds ook daadwerkelijk binnen de landbouwsector besteed moeten worden. Samenwerking met andere ondernemers, organisaties en personen is mogelijk, maar de subsidieverstrekking is voor de agrarische ondernemer. We nemen alleen subsidieaanvragen in behandeling van 3 of meer samenwerkende agrarische ondernemers/personen. Hiermee willen we bereiken dat innovatieve technieken en kennis breed worden gedeeld in de sector.

Kader 3: ALLE SECTOREN Het transitiefonds is bedoeld voor alle agrarische sectoren in De Wolden. Het is alleen bedoeld voor agrarische ondernemers. Andere ondernemers, organisaties en personen kunnen geen aanspraak maken op een uitkering uit het fonds.

Kaders Transitiefonds toekomstgerichte landbouw 2027 t/m 2030

4 Kader 4: BEOORDELING Behorend bij het transitiefonds Toekomstgerichte landbouw maken we een subsidieregeling. De regeling gaat uit van een maximale gemeentelijke bijdrage van 50% in de subsidiabele kosten, met een maximum van €25.000 per aanvraag. Projecten kleiner dan €1.000 nemen we niet in behandeling. Aanvragen kleiner dan €5.000 worden ambtelijk beoordeeld en toegekend. Grotere aanvragen worden door het college toegekend. De regeling kent een subsidieplafond per jaar. Er is een onafhankelijke adviescommissie (het expertteam) waarin drie personen zijn benoemd. Deze personen hebben kennis van de landbouwpraktijk in De Wolden en daarbuiten, van innovatieve technieken en van andere financieringsbronnen. De commissie adviseert het college van B&W over de subsidieaanvragen boven €5000, op basis van de subsidieregeling. Vervolgens neemt het college van B&W de besluiten over subsidietoekenning en vaststelling. In de subsidieregeling komt een artikel dat het college van B&W de mogelijkheid geeft om gemotiveerd af te wijken van de criteria en voorwaarden. In de rapportage wordt ook toegelicht of het college afgeweken is van de criteria en voorwaarden en wat daarvoor de motivatie was.

Kader 5

MONITORING EN EVALUATIE

Het college stelt de subsidieregeling Toekomstgerichte Landbouw vast en stuurt deze ter informatie naar de gemeenteraad. Jaarlijks wordt er gerapporteerd over de projecten en resultaten. In de rapportage staan de projecten beschreven die een subsidie hebben ontvangen uit het fonds, het aantal deelnemende agrariërs en de doelen die hiermee worden gesteund. Ook is er een jaarlijkse evaluatie en mogelijk bijstelling.

Kaders Transitiefonds toekomstgerichte landbouw 2027 t/m 2030