Kadernota 2024 - 2027
Tekst van het document
Inhoudsopgave
2
Kadernota 2024
Gemeente De Wolden
Kadernota 2024 De Wolden
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ....................................................................................................................3 Financieel meerjarenbeleid 2024 - 2027 ..................................................................................6 De inwoner op één ...............................................................................................................9 Programma 01 De Wolden een veilig thuis ............................................................................. 10 Programma 02 Krachtig De Wolden ...................................................................................... 13 Programma 03 Wonen en Duurzaam ..................................................................................... 16 Programma 04 Samen vooruit ............................................................................................. 23 Programma 05 Solide basis voor De Wolden .......................................................................... 27 Programma 06 Sportief met elkaar ....................................................................................... 30 Programma 07 Sociaal ........................................................................................................ 32 Programma 08 Samen Verder ..............................................................................................
40 Programma 09 Cultuur ........................................................................................................ 47 Overige financiële programma’s ........................................................................................... 52
Gemeente De Wolden
3
Aanbiedingsbrief
Kadernota 2024
Geachte leden van de gemeenteraad, Deze Kadernota is de basis voor de meerjarenbegroting 2024-2027. De meerjarenbegroting zal de gemeenteraad in november 2023 vaststellen. Wat gaan we doen in 2024 en verder? In de Kadernota vindt u daarop het antwoord; het huidige beleid wordt geactualiseerd en er zijn nieuwe speerpunten toegevoegd. De vijf grote thema’s in het raadsbreedprogramma (maart 2022), woningbouw, duurzaamheid, landbouw & vitaal buitengebied, het sociale gezicht van De Wolden en dienstverlening werden uitgewerkt in het collegeprogramma (mei 2022). Het uitgangspunt bij de uitvoering van onze plannen is dat we altijd de dialoog, verbinding en samenwerking met de samenleving zoeken. Graag plaatsen we plannen in deze Kadernota in een bredere context. Wat gebeurt er om ons heen, welke invloed heeft dit op de kaders voor de komende jaren? Zijn er beleidsmatige aanpassingen en/of aanscherpingen nodig? Trends en ontwikkelingen De ontwikkelingen in de wereld en in ons land volgen elkaar in hoog tempo op. De ene crisis is nog niet achter de rug of een andere dient zich aan. Denk bijvoorbeeld aan de coronacrisis, vluchtelingencrisis en oorlog in Oekraïne. In eigen land de boerenprotesten, de toeslagenaffaire en afhandeling van aardbevingsschade in Groningen. Dit leidt tot spanning en polarisatie in de samenleving. Het vertrouwen in de (landelijke) overheid daalt.
In onze gemeente is nog steeds een goede verstandhouding met inwoners, ondernemers en verenigingen. Om deze verder te versterken, blijven wij investeren in onze dienstverlening. Ondanks dat er in De Wolden minder kinderen geboren worden dan er mensen overlijden, groeit het aantal inwoners in onze gemeente. Mensen verhuizen vanuit andere provincies, komen hier tijdelijk werken (arbeidsmigranten) of vinden een veilige plek (Oekraïners en statushouders). Een groeiende bevolking helpt om voorzieningen in stand te houden en ons platteland vitaal te houden. Tegelijkertijd vraagt de veranderende bevolkingssamenstelling aandacht. Hoe behouden we het naoberschap en zorgen we dat iedereen meedoet? Het groeiende aantal inwoners vraagt om nieuwe woningen. Deze opgave zal, in relatie tot duurzaamheid, landbouw en een vitaal buitengebied, de fysieke en sociale leefruimte veranderen. In de nabije toekomst wordt onze financiële ruimte kleiner. Zoals het nu lijkt, daalt de rijksbijdrage in het Gemeentefonds vanaf 2026 fors. Wat we als vanzelfsprekend beschouwden, is dat ineens niet meer. Het ging altijd financieel goed met onze gemeente, omdat we ook gebruik konden maken van de kracht van de samenleving. Nu de omstandigheden veranderen vraagt dit van ons allemaal aanpassingsvermogen. Een veranderende context vraagt om een overheid die problemen eerder voorkomt dan oplost.
Een benaderbare overheid is een overheid die mogelijkheden creëert waarbij inwoners, ondernemers, organisaties en gemeente elkaar kunnen ontmoeten. Waarbij we ons realiseren dat onze invloed niet toereikend is om alle ontwikkelingen in goede banen te leiden. Bovendien gaan kosten vaak voor de baten uit en is onze financiële polsstok niet oneindig lang. Uiteindelijk blijft de overheid ook een rol houden in het reguleren en handhaven als het algemeen belang in de knel komt. Wij zijn ervan overtuigd dat wij in staat zijn mee te bewegen in deze veranderende wereld. We spelen hierop in met alle energie die we hebben. We putten vertrouwen uit het feit dat wij goed in verbinding staan met onze inwoners, ondernemers en organisaties. Natuurlijk kan het altijd beter, maar in onze gemeente ligt een fantastische basis waar we – gemeente en samenleving – samen profijt van hebben. Nu en in de toekomst! Speerpunten Kadernota 2024-2027 We mogen constateren dat we grotendeels op koers liggen met de uitvoering van het raadsbreedprogramma en het collegeprogramma op grond van onze vijf belangrijkste thema’s. Sommige onderwerpen vragen nog wat extra aandacht of een investering: • Voor wat betreft woningbouw hebben we met de vaststelling van de woon(zorg)visie de beleidsmatige kaders gesteld.
Via een investering in personeel bij de Samenwerkingsorganisatie (SWO) De Wolden Hoogeveen willen we een versnelling in woningbouwplannen verder mogelijk maken. Daarnaast is het noodzakelijk om budget te reserveren voor de uitvoering van de woon(zorg)visie. Dit maakt onderdeel uit van deze Kadernota. • Op het gebied van duurzaamheid zijn in en buiten onze gemeente erg veel ontwikkelingen. Wij participeren daarbij in verschillende samenwerkingsverbanden waar dorpen en inwoners ook onderdeel van zijn. We focussen ons vooral op de energietransitie, warmte4
Gemeente De Wolden
Kadernota 2024
•
•
•
Aanbiedingsbrief
visie en groen gas. Een onderdeel van deze Kadernota is bijvoorbeeld het financieel ondersteunen van een Drents flexteam. Voor landbouw en vitaal buitengebied hebben we inmiddels het Transitiefonds ingericht en is er een agrarisch contactpersoon aangesteld die agrarisch ondernemers ondersteunt bij onder andere vergunningaanvragen, subsidieaanvragen en het benutten van kansen voor de toekomst. Daarnaast stellen we op basis van het Nationaal Programma Landelijk Gebied een beleidskader op dat invulling geeft aan de verschillende ruimtelijke functies in het landelijk gebied. Onze gemeente heeft een sociaal gezicht. We investeren fors in de bestrijding van energiearmoede en de gevolgen van de inflatie. Dat hebben we gedaan door het instellen van een noodfonds voor inwoners en een maatwerkfonds voor maatschappelijke organisaties. In deze Kadernota zit aanvullend de investering verwerkt die beschikbaar is gesteld voor verduurzaming van maatschappelijk vastgoed. Ook in het kader van dienstverlening investeren we. Goede dienstverlening is dat duidelijk is wat een inwoner of ondernemer van ons kan en mag verwachten, dat we voorspelbaar zijn in ons handelen en dat we doen wat we zeggen. Onze ambtelijke organisatie moet berekend zijn op de vragen en opgaven die er in onze gemeente liggen. Onze ambtelijke organisatie zit midden in een organisatieontwikkeltraject.
Via de begroting van de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen investeren we in een aantal onderdelen. We voorzien dat hiernaast de komende tijd een verdere investering in de organisatie nodig is om de basis op orde te krijgen en te houden.
Aanvullend daarop, en inspelend op de geschetste ontwikkelingen, achten wij het als college van groot belang te investeren in ontmoetingen. Deze ontmoetingen zijn nodig om inwoners te blijven betrekken bij alles wat er in onze gemeente gebeurt. Onze nieuwe inwoners moeten zich daarom snel thuis voelen in onze gemeente en we stimuleren daarom de verbinding tussen hen en de lokale gemeenschap. We zijn ervan overtuigd dat ontwikkelingen bij bijvoorbeeld De Baete in Ruinen niet tot stand gebracht kunnen worden zonder dat inwoners, ondernemers en organisaties elkaar kennen. Ontmoetingen vinden plaats bij bijvoorbeeld onze sportvoorzieningen of tijdens Wiede Wold en andere evenementen, maar natuurlijk ook in de dorpshuizen en scholen. Via het Integraal Huisvestingsplan, wordt de komende zestien jaar in onze schoolgebouwen geïnvesteerd om deze toekomstbestendig te maken. Tot slot Vanuit financieel perspectief zullen we in de toekomst keuzes moeten maken. De Kadernota laat voor 2024 een klein positief resultaat zien van € 25.750. We hebben echter ook nog te maken met een aantal PM-posten. Daarbij is de uitkomst van de meicirculaire nog ongewis. We hebben bovendien in afwijking van voorgaande jaren ook al rekening gehouden met een extra loon- en prijscompensatie uit het gemeentefonds.
Ook stellen we u voor een aantal incidentele uitgaven te dekken uit het verwachte rekeningresultaat 2022. Voor ons is er momenteel geen reden tot zorg, maar we verwachten dat we de komende jaren scherper aan de wind moeten gaan zeilen. Maatschappelijk draagvlak is hierbij voor ons een belangrijk uitgangspunt. Dialoog, participatie en verbinding zijn daarin helpend en ondersteunend, omdat onze inwoner op één staat! Het college van burgemeester en wethouders
Gemeente De Wolden
5
Financieel meerjarenbeleid 2024 - 2027
Kadernota 2024
Financieel meerjarenbeleid 2024 - 2027 Het financieel meerjarenperspectief dat bij de meerjarenbegroting 2023-2026 is vastgesteld vormt het startpunt voor de komende jaren. Sinds de vaststelling van deze begroting zijn er aanvullende financiële mutaties en ontwikkelingen geweest. Onderstaand overzicht geeft een financieel indicatief beeld voor de komende jaren. Daarbij is de ontwikkeling van de inkomsten vanuit het gemeentefonds een onzekere factor. De gevolgen van de meicirculaire 2023 zijn nog niet bekend. Bovendien is ook van een aantal budgetten een inschatting gemaakt van de te verwachten lasten. De werkelijkheid, die we zoveel mogelijk bij de vaststelling van de begroting 2024 in beeld willen brengen, kan anders zijn. Het meerjarig sluitend maken van begrotingssaldi blijft een aandachtspunt.
Beschikbare begrotingsruimte Uitgangspunt voor het bepalen van de begrotingsruimte is de meerjarenbegroting 2023-2026. De begrotingsruimte is gewijzigd door onder meer door uw raad genomen besluiten met een financieel gevolg en overige ontwikkelingen. Het gaat daarbij om de gevolgen van de septembercirculaire 2022. Er is ook alvast een voorschot genomen op de uitkomsten van de meicirculaire 2023, de loon- en prijscompensatie. Hieronder leest u waar we bij het maken van deze Kadernota rekening mee gehouden hebben.
6
Gemeente De Wolden
Kadernota 2024
Financieel meerjarenbeleid 2024 - 2027
Algemeen Allereerst de volgende algemene zaken: Gemeentefonds: de belangrijkste inkomstenbron van de gemeente is de uitkering uit het gemeentefonds. Van onze inkomsten is ongeveer 68% afkomstig uit het gemeentefonds. In deze Kadernota is rekening gehouden met de informatie uit de september- en decembercirculaire 2022. Ook is rekening gehouden met een hogere uitkering als gevolg van de loon- en prijsontwikkeling. Voor wat betreft de algemene uitkering houden we in de eerste jaarschijf rekening met de meerjarige prijsontwikkeling bbp (gemiddelde van loon- en prijsstijging). Verbonden partijen: indien bekend hebben we de bijdragen van De Wolden zoals genoemd in de begrotingen van de verbonden partijen overgenomen. Net als voor de overige partijen hebben we de bijdrage aan de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen (SWO) gebaseerd op de begroting 2024 van de SWO. Hierin zijn onder meer de laatste cao-ontwikkelingen verwerkt. Indexaties Daarnaast hebben wij in deze Kadernota een afwijkende beleidslijn toegepast bij het indexeren van budgetten: In de voorgaande jaren was het gebruikelijk de budgetten alleen voor het eerste nieuwe begrotingsjaar te verhogen met het consumentenprijs indexcijfer (cpi).
Gelet op loon- en prijsontwikkeling van de afgelopen periode hebben we nu gemeend om (daar waar nodig) de budgetten, ook alleen voor het eerste nieuwe begrotingsjaar, te verhogen met reële indexatiecijfers. Dat percentage is vaak hoger dan het cpi en kan zelfs variëren per beleidsterrein. Hiermee komen we ook tegemoet aan het uitgangspunt om reëel te begroten. Daarnaast willen we de exploitatiebijdrage aan de zwembaden en de subsidies aan culturele organisaties vanaf 2024 structureel indexeren. Dat hebben we de afgelopen jaren niet gedaan, maar gelet op de hierboven genoemde loon- en prijsontwikkeling vinden we dat nu gerechtvaardigd. In deze Kadernota houden we rekening met een index van 2,4%, maar stellen we de definitieve index bij de begroting 2024 vast. Vervolgens zal jaarlijks, via de kadernota en begroting, de indexatie voor het daaropvolgende jaar meegenomen worden. Onroerende zaakbelasting (OZB) Voor wat betreft de OZB hebben we in deze Kadernota de beleidslijn gehandhaafd de OZB elk jaar trendmatig te verhogen. De trendmatige verhoging betekent een verhoging van 2,5% per jaar, dat is 1,5% trend en 1% areaaluitbreiding ten opzichte van vorige ramingen. Deze trendmatige stijging is al verwerkt in het huidige meerjarenperspectief. Kijkend naar de huidige "financiële tussenstand" waarin de speerpunten zijn verwerkt, zien wij nog geen reden om hiervan af te wijken.
Resultaat jaarrekening 2022 In de Kadernota hebben we rekening gehouden met een positief rekeningsaldo 2022. Dit positieve saldo zullen we toevoegen aan de algemene reserve. Het is echter mogelijk om een deel van dit saldo in te zetten voor een aantal eenmalige activiteiten in 2024. In deze Kadernota stellen wij voor om voor vier activiteiten gebruik te maken van het rekeningsaldo van 2022. Het gaat om: 1. duurzaamheidssubsidie starters in 2025 en 2026 € 20.000 per jaar; 2. doorontwikkeling van de integrale ondersteuning aan kinderen en gezinnen in het sociaal domein, in 2024 en 2025 € 30.000 per jaar; 3. project Vitale Vakantieparken voor de jaren 2024 tot en met 2027 € 679.024; 4. eenmalige ophoging Transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw. Bij het vaststellen van de begroting 2023 heeft u besloten om per 2024 eenmalig het fonds met € 250.000 te vergroten. De dekking hiervoor halen we niet meer uit de exploitatieruimte 2024, maar uit het rekeningsaldo 2022. In de programma's wordt dit toegelicht. Bij de vaststelling van de Jaarstukken 2022 stellen wij u voor om voor deze vier zaken de middelen te bestemmen. De structurele gevolgen van de jaarrekening 2022 zijn verwerkt in deze Kadernota.
Gemeente De Wolden
7
Financieel meerjarenbeleid 2024 - 2027
Kadernota 2024
Gemeentefonds en het ravijnjaar In het Regeerakkoord Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst, staan de nieuwe kabinetsplannen tot en met 2025. Voor gemeenten leiden die plannen in die jaren tot hogere baten uit het gemeentefonds door met name hogere accressen en het opschorten van een omstreden bezuiniging, de zogeheten opschalingskorting. De opschalingskorting is een korting op het gemeentefonds waarmee gemeenten sinds 2015 worden geconfronteerd. Deze korting is opgelegd omdat gemeenten, door destijds gedwongen opschaling, kosten zouden besparen door efficiënter te kunnen werken. Deze korting is voor een aantal jaren niet doorgevoerd maar komt in 2026 weer terug. Daarnaast hebben we vanaf 2026 ook nog te maken met een andere wijze van accresberekening. Het accres is de toename/afname van het gemeentefonds. Het accres was altijd afhankelijk van de hoogte van de rijksuitgaven. Hoe meer het rijk uitgeeft, hoe meer geld gemeenten ontvangen (trap op trap af methodiek). Dat leidde soms tot grote schommelingen in de uitkering uit het gemeentefonds. In het regeerakkoord was afgesproken het extra cumulatief accres voor de periode 20222025 vanaf het jaar 2026 af te romen en op die stand te bevriezen. Daarmee heeft het kabinet de koppeling van het gemeentefonds aan de ontwikkeling van de rijksuitgaven buiten werking gesteld.
Opgeteld zien gemeenten tot en met 2025 hun inkomsten toenemen. Na 2026 vallen de baten door het weer toepassen van de opschalingskorting en de andere wijze van de berekening van het accres meer dan fors terug. Het kabinet maakte op Prinsjesdag 2022 bekend dat gemeenten in 2026 € 1 miljard extra ontvangen om lokaal vrij te mogen besteden. Die oplossing is echter niet toereikend. De verlaging van de inkomsten blijf bestaan. In VDG verband is daarom afgesproken de tekorten over 2026 en 2027 'gewoon' te presenteren in de meerjarenbegroting, ook als signaalfunctie naar het Rijk en omdat de discussie over deze jaren nog niet afgerond is. Nieuw beleid Definitieve besluitvorming over speerpunten en wensen van nieuw beleid vindt plaats bij de behandeling van de programmabegroting 2024 – 2027 in november van dit jaar. Dan is naar verwachting ook de laatste informatie over de algemene uitkering bekend. Zoals gebruikelijk zullen in de programmabegroting 2024-2027 per programma alle nieuwe ontwikkelingen worden opgenomen. Naast een inhoudelijke afweging die we van de raad verwachten, kan het zo zijn dat de raad een financiële afweging moet maken. Uit de toegekende categorie per speerpunt kan de raad afleiden wat naar het oordeel van het college de financiële afweging is, ook gelet op de beschikbare financiële ruimte in de komende jaren.
Bij het maken van de afweging hebben we de onderstaande criteria gehanteerd: 1. Onvermijdelijk: uitvloeisel van wet- en/of regelgeving, of de gemeente loopt, wanneer we de activiteit niet uitvoeren, een aanzienlijk juridisch, financieel en/of bedrijfsrisico. 2. Aanpassing op basis van de realisatiecijfers. 3. Nieuw beleid (lokale ambitie). 4. Niet realiseerbare taakstelling c.q. bezuiniging. Overigens: In het geval dat de omvang van nieuw beleid lager is dan € 10.000 is dit niet opgenomen als speerpunt maar wel zichtbaar en toegelicht in de totaaltabel per programma. Dat geldt ook voor technische aanpassingen waar bijvoorbeeld de dekking anders is dan eerder besloten en waar overheveling van budgetten plaatsvindt tussen verschillende programma’s. In voorgaande jaren werd hiervoor wel een afzonderlijk speerpunt opgenomen. Conclusie Deze Kadernota laat, ondanks alle onzekerheden, een klein overschot zien in 2024. De hoge inflatie en loon- en prijsstijgingen worden zo veel als mogelijk gecompenseerd. Ook voor zwembaden en culturele instellingen waar bijdragen voorheen niet werden geïndexeerd. Deze compensaties leggen een fors beslag op de exploitatieruimte in 2024 en verder. Daarom hebben we er bij een aantal speerpunten voor gekozen gebruik te maken van het positieve rekeningsaldo van 2022.
In deze Kadernota zijn een aantal PM-posten opgenomen waarvan we zeker weten dat die in 2024 geld gaan kosten. Daarnaast zal de uitvoering van het Collegeuitvoeringsprogramma (CUP) de komende jaren extra tijd en geld gaan vragen. Tegelijkertijd weten we nu niet precies wat het effect is van de meicirculaire. Een en ander zal nader uitgewerkt worden bij het opstellen van de begroting, omdat we dan een beter zicht hebben op onze financiële ruimte afgezet tegen de speerpunten die we voor 2024 en verder invulling willen geven.
8
Gemeente De Wolden
Kadernota 2024
De inwoner op één
De inwoner op één Portefeuillehouder: Albert Haar Inleiding Gemeente De Wolden stelt haar inwoners en ondernemers centraal. Om hun vertrouwen te geven in ons lokale bestuur vinden we kwaliteit, transparantie en tijdigheid van de gemeentelijke diensten als ook een actieve en open communicatie van groot belang. Daarbij zetten we optimaal in op digitale mogelijkheden met tegelijkertijd oog voor de menselijke maat. Dat doen we niet alleen als het gaat om persoonlijk contact, maar ook bij het zorgvuldig toepassen, uitvoeren en handhaven van regels. Voortdurend onderzoeken we bij welke diensten we inwoners, ondernemers of belanghebbenden nog beter kunnen faciliteren. Kortom, we willen zorgen voor passende dienstverlening, zodat inwoners en ondernemers de service krijgen die ze nodig hebben. Passende dienstverlening Het werken aan passende dienstverlening is een continu proces en betreft alle onderdelen van de gemeente; van het sociaal domein, de fysieke en veilige leefomgeving tot en met publiekszaken. Want dienstverlening is van ons allemaal. De Inwoner op 1 is daarmee de onderlegger voor alle programma’s. In ieder programma zien we de inspanningen voor passende dienstverlening terugkomen. Het verlenen van de diensten en de budgetten voor dienstverlening zijn belegd bij de SWO.
De SWO werkt vanuit een uitvoeringsagenda aan de ontwikkeling van passende dienstverlening in vier sporen: • Optimaal digitaal: we geven het ontwikkelen van digitale middelen prioriteit, stimuleren de online dienstverlening voor het aanvragen en afhandelen van standaardproducten en de digitale communicatie met onze inwoners en ondernemers (webcare, mijnoverheid) en het beschikbaar stellen en raadplegen van informatie (Omgevingswet, Wet Open Overheid) • Verbinden en ontmoeten: we zorgen dat iedereen gemakkelijk gebruik kan maken van onze diensten en dat persoonlijke interactie tussen klant en gemeente soepel verloopt. • Dienstverlening in ons DNA: we investeren in de ontwikkeling van klantgerichte vaardigheden en houding, waardoor we snel kunnen inspringen op actuele thema’s. • Een betrouwbaar fundament: we zorgen voor een correcte, tijdige en transparante uitvoering van onze diensten. Het college laat zich periodiek informeren over de stand van zaken en geeft waar nodig accenten en aandachtspunten voor De Wolden mee aan de SWO. Voor 2024 zijn dit: • Doorontwikkeling digitale dienstverlening. Voorbeelden zijn de introductie van webcare, I-Burgerzaken en I-participatie. • Klantgerichte communicatie in brieven, e-mails en overige informatie. Voorbeeld hiervan is het herschrijven van veelvoorkomende brieven.
• Inclusieve dienstverlening voor een laagdrempelige toegang tot onze diensten voor iedereen. Voorbeelden hiervan zijn het verbeteren van fysieke toegang van het gemeentehuis, het verstevigen van de samenwerking met de bibliotheek voor ondersteuning aan minder digi-vaardigen en de hulp van de Formulierenbrigade van Informatiepunt Geldzaken bij het lezen en begrijpen van brieven. • Optimalisatie van processen vanuit het perspectief van klanten, initiatiefnemers en belanghebbenden, zodat zij vooraf weten hoe het proces verloopt, wie wanneer aan zet is en welke ondersteuning de gemeente biedt. Dit doen we in ieder geval voor het aanvraagproces evenementenvergunning, initiatiefaanvragen en participatievoorwaarden in het kader van de Omgevingswet. • Doorontwikkeling van (nieuwe vormen van) klantonderzoek om meer inzicht te krijgen in de verbeterpunten voor onze dienstverlening vanuit een positieve leercultuur.
Gemeente De Wolden
9
Programma 01 De Wolden een veilig thuis
Kadernota 2024
Programma 01 De Wolden een veilig thuis Het programma 'De Wolden een veilig thuis' richt zich op een veilige leefomgeving. We willen dat onze inwoners en ondernemers zich zowel fysiek als sociaal veilig voelen in hun eigen huis, buurt en dorp.
Programmahouder: Inge Nieuwenhuizen Het programma in beeld
Wat speelt er in De Wolden? Voor 2024 zien we dat het veiligheidsdomein steeds meer verweven raakt met andere beleidsterreinen en programma's. Dat vraagt om integrale samenwerking met diverse organisaties in regionaal verband. De crisisbeheersing samen met de Veiligheidsregio, een gecoördineerde aanpak van alcohol - en drugspreventie samen met de provincie Drenthe en een intensievere aanpak van ondermijning samen met de politie zijn hier voorbeelden van. Alcohol en drugspreventie Cijfers wijzen uit dat er in De Wolden een probleem is rond alcohol en jongeren. In 2024 werken we aan de doorontwikkeling van de aanpak om bewustwording te stimuleren en zo mogelijk een cultuurverandering in te zetten. We doen dit samen met de doelgroep zelf en met betrokken professionals zoals Verslavingszorg Drenthe, jongerenwerkers, politie en anderen. Daarnaast brengen we vanuit een integrale aanpak meer samenhang aan in de preventieve en handhavingsinterventies op plaatsen waar de grootste gezondheid- en/of veiligheidswinst kan worden behaald.
Speerpunten 1.1 – Crisisbeheersing en brandweer Activiteit
Bijdragen aan de Veiligheidsregio Drenthe in Assen.
Gevolgen voor de inwoners
Een veiliger leef- en woonomgeving.
Middelen
10
2024 € 29.546 € 132.405
2025 € 24.622 € 132.405
2026
2027
€ 132.405
€ 132.405
I/S Incidenteel Structureel
Gemeente De Wolden
Kadernota 2024
Programma 01 De Wolden een veilig thuis
Toelichting: Categorie 1 Veiligheidsregio Drenthe (VRD) Op basis van de ontwerpbegroting 2024 van de Veiligheidsregio Drenthe wordt de bijdrage aan de VRD met € 161.951 verhoogd. De jaarlijkse bijdrage voor 2024 komt hiermee op € 1.543.667. De noodzakelijke bijscholing brandweermensen is incidenteel opgenomen voor de jaren 2024 en 2025. Deze stijging wordt voor het grootste deel veroorzaakt door: • de loon- en prijscompensatie 2024; • bijscholing van alle (ook de vrijwillige) brandweermensen; • de uitvoering van de nieuwe Wet Open Overheid. 1.2 - Openbare orde en veiligheid Activiteit
Aanpak ondermijning.
Gevolgen voor de inwoners
Wij werken aan een veilige gemeente.
Middelen
2024
2025
2026
2027
PM
PM
PM
PM
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 De aanpak van ondermijning en afstemming met zowel interne als externe partners is geregeld binnen de reguliere bedrijfsvoering van de gemeente. Zowel het Integraal Veiligheidsbeleidsplan als het Integraal Ondermijningsbeeld geven aanleiding om als gemeente op het gebied van weerbaarheid tegen ondermijning meer te doen. Momenteel stellen we een plan op voor intensivering van onze aanpak van ondermijning. Bij het opstellen van de begroting 2024 komen we met een nadere invulling. 1.2 – Openbare orde en veiligheid Activiteit
Inzet senior boa capaciteit.
Gevolgen voor de inwoners
Vergroting van de leefbaarheid in de openbare ruimte.
Middelen
2024
2025
2026
2027
€ 32.876
€ 32.876
€ 32.876
€ 32.876
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Samen met de rijksgelden die gemeente Hoogeveen heeft gekregen kan een senior boa worden ingezet. De senior boa zal zich richten op de professionalisering van het team en de openbare ruimte van beide gemeenten.
Financiële mutaties exploitatie De volgende financiële mutaties zijn aangeleverd (inclusief speerpunten): Product
2024
2025
2026
2027
Lasten 1.1 Bijdrage Veiligheidsregio Drenthe (VRD)
€
161.951
€
157.027
€
132.405
€
132.405
1.1 Bijdrage aan de GGD Assen
€
1.719
€
1.908
€
2.060
€
2.474
1.2 Aanpak ondermijning
PM
PM
PM
PM
1.2 Extra inzet op bewustwording en integrale aanpak
€
5.000
€
5.000
€
5.000
€
5.000
1.2 Senior boa capaciteit
€
32.876
€
32.876
€
32.876
€
32.876
Totaal lasten
€ 201.546
Gemeente De Wolden
€ 196.811
€ 172.341
€ 172.755
11
Programma 01 De Wolden een veilig thuis
Product
Kadernota 2024
2024
2025
2026
2027
Baten
-
-
-
-
Totaal baten
-
-
-
-
€ 201.546
€ 196.811
€ 172.341
€ 172.755
Saldo (+ = nadeel en - = voordeel)
Toelichting lasten: (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd) 1.1 Bijdrage aan de GGD Assen. Op basis van de ontwerpbegroting 2024 van de GGD Drenthe is de verwachting dat de bijdrage met 8,2% omhoog gaat. 1.2 Extra inzet op bewustwording en integrale aanpak. Voor extra activiteiten en een verhoogde inzet op alcohol- en drugpreventie en handhaving zijn er aanvullende middelen nodig voor de uitvoering van de bewustwordings- en integrale aanpak. Deze aanpak is nu nog in ontwikkeling en hiervoor wordt voor de komende jaren het budget met € 5.000 verhoogd. Toelichting baten: (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd) N.v.t.
Investeringen In deze Kadernota zijn voor dit programma geen investeringen opgenomen.
12
Gemeente De Wolden
Kadernota 2024
Programma 02 Krachtig De Wolden
Programma 02 Krachtig De Wolden Met dit programma stimuleren we de kracht van De Woldense samenleving en faciliteren we de realisatie van initiatieven in de dorpen en buurten. Dat doen we door met veel energie te werken aan de ontwikkeling van een vitale, lokale democratie, transparantie van ons bestuur en de samenwerking in onze netwerken. Dit doen we niet alleen, maar samen met inwoners, ondernemers en partnerorganisaties. Daarbij nodigen we iedereen uit om mee te doen, ook jongeren en nieuwe inwoners. Programmahouder: Inge Nieuwenhuizen
Het programma in beeld
Wat speelt er in De Wolden? Vitale democratie Initiatiefrijk De Wolden Met de subsidieregeling Initiatiefrijk De Wolden 2023-2026 kunnen inwonersinitiatieven financieel ondersteund worden. Tot en met 2026 is er jaarlijks € 200.000 beschikbaar gesteld om deze participatieve initiatieven te ondersteunen. Participatie van jongeren We zetten in op nieuwe vormen van participatie om jongeren te betrekken bij plan- en beleidsvorming. Dit zijn vormen die aansluiten op hun leefwereld. We verwachten de ontwikkeling hiervan vooralsnog budgettair neutraal te kunnen realiseren. Nieuwe inwoners De Wolden is een aantrekkelijke en veilige gemeente om te wonen. Mensen uit andere regio's komen hier naartoe. Hierdoor verandert de samenstelling van onze bevolking. Daarbij vinden we Gemeente De Wolden
13
Programma 02 Krachtig De Wolden
Kadernota 2024
het belangrijk om een gastvrije gemeente te zijn en onze nieuwe inwoners een warm welkom te heten. Tevens willen we de dialoog stimuleren tussen nieuwe inwoners en de lokale gemeenschap.
Speerpunten 0.1 – Bestuur Activiteit
Het aanpassen van de systematiek van de vergoeding voor steunfractieleden.
Gevolgen voor de inwoners
Een transparante vergoeding van de lokale (steun) volksvertegenwoordiging.
Middelen
2024
2025
2026
2027
€ 10.000
€ 10.000
€ 10.000
€ 10.000
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 Elke fractie krijgt nu € 500 per fractielid. Hieruit wordt ook het ondersteunend fractielid betaald. Fracties mogen zelf de hoogte hiervan bepalen. Het voorstel is om voor de ondersteunend fractieleden een apart budget te maken en deze personen een vrijwilligersvergoeding te geven zodat gelijke beloningssystematiek voor de ondersteuning plaats kan vinden. De fracties hoeven dit dan niet meer uit hun eigen fractiebudget te betalen. Het bedrag per fractielid wordt verlaagd van € 500 naar € 350. Dit leidt tot een jaarlijkse verlaging van € 2.850. Het bedrag per ondersteunend fractielid wordt dan bepaald op € 1.900. Bij 7 fracties komt dit uit op een jaarlijkse verhoging van € 13.300. Per saldo leidt dit tot een extra last van afgerond € 10.000. 0.1 – Bestuur Activiteit
Actualisatie van de bestuurs- en griffiesalarissen.
Gevolgen voor de inwoners
Het op orde brengen en houden van de actuele gemeentebegroting.
Middelen
2024
2025
2026
2027
€ 39.000
€ 39.000
€ 39.000
€ 39.000
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 1 Op 11 juli 2022 is een akkoord gesloten voor een nieuwe Arbeidsvoorwaardenovereenkomst sector Rijk. De salarisafspraken die hierin zijn gemaakt krijgen op basis van het Rechts positiebesluit decentrale politieke ambtsdragers doorwerking naar de bezoldiging van burgemeester er wethouders en toelage van de raadsleden. Concreet betekent dit dat de salarissen van burgemeester en wethouders en de hieraan gekoppelde bedragen van vergoedingen en toelagen structureel worden verhoogd. 0.1 – Bestuur Activiteit
Bijdragen aan de meerjarenagenda 2024-2028 van de Regio Zwolle.
Gevolgen voor de inwoners
Aantrekkelijke woon-en vestigingsplaats voor inwoners en bedrijven binnen een sterke regio.
Middelen
2024
2025
2026
2027
PM
PM
PM
PM
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 2 Regio Zwolle is op dit moment bezig met het opstellen van een Meerjarige Agenda 2024-2028, inclusief het financieel kader. Zowel ten aanzien van de organisatorische opzet met betrekking tot de verschillende opgaven als ten aanzien van de wijze en hoogte van bijdragen per inwoner, zijn 14
Gemeente De Wolden
Kadernota 2024
Programma 02 Krachtig De Wolden
er binnen Regio Zwolle ontwikkelingen. De komende tijd wordt daar nog aan gewerkt en kan het college hier keuzes in maken. Bij de komende begroting is er hierover helderheid en wordt een nadere invulling gegeven. 0.2 – Burgerzaken Activiteit
Hogere uitgifte reisdocumenten.
Gevolgen voor de inwoners
Geen.
Opbrengsten
2024 € -66.000
2025 € -77.000
2026 € -95.000
2027 € -90.000
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 In 2014 is de geldigheidstermijn van reisdocumenten boven de 18 jaar van 5 jaar naar 10 jaar gegaan. Dit heeft tot gevolg gehad, dat in de jaren 2019 tot en met 2023 minder aanvragen waren. Voor de jaren 2024 tot en met 2028 zal er een flink groter aantal aanvragen zijn. Dit resulteert in een extra opbrengst van de gemeenteleges voor reisdocumenten voor de komende jaren.
Financiële mutaties exploitatie De volgende financiële mutaties zijn aangeleverd (inclusief speerpunten): Product
2024
2025
2026
2027
Lasten 0.1 Aanpassen systematiek vergoeding steunfractieleden
€
10.000
€
10.000
€
10.000
€
10.000
0.1 Actualisatie bestuurs- en griffie salarissen
€
39.000
€
39.000
€
39.000
€
39.000
0.1 Ontmoeting en verbinding nieuwe inwoners
€
5.000
Totaal lasten
€
54.000
€
49.000
€
49.000
€
49.000
0.2 Burgerzaken
€
-66.000
€
-77.000
€
-95.000
€
-90.000
Totaal baten
€ -66.000
€ -77.000
€ -95.000
€ -90.000
Saldo (+ = nadeel en - = voordeel)
€ -12.000
€ -28.000
€ -46.000
€ -41.000
0
Baten
Toelichting lasten: (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd) 0.1 Ontmoeting en verbinding nieuwe inwoners. We maken een plan om nieuwe inwoners welkom te heten in de gemeente en om de verbinding te stimuleren tussen hen en de lokale gemeenschap. Bij de begroting 2024 komen we terug op de nadere invulling daarvan. Toelichting baten: (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd) N.v.t. Investeringen In deze Kadernota zijn voor dit programma geen investeringen opgenomen.
Gemeente De Wolden
15
Programma 03 Wonen en Duurzaam
Kadernota 2024
Programma 03 Wonen en Duurzaam Dit programma gaat over de fysieke leefomgeving. Het omvat de thema's ruimtelijke ontwikkeling, wonen en duurzaamheid.
Programmahouder: Gerrie Hempen-Prent Het programma in beeld
Wat speelt er in De Wolden? Ruimtelijke ordening Omgevingswet Vanaf 1 januari 2024 gaan we werken met de Omgevingswet, dat het wettelijke kader vormt voor activiteiten in de fysieke leefomgeving. In 2022 stelde De Wolden haar Toekomstvisie (omgevingsvisie) vast. We werken nu toe naar een gemeentedekkend Omgevingsplan, als vervanging van de huidige bestemmingsplannen en beheersverordeningen. Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) Het NPLG is opgezet om doelen met betrekking tot natuur (incl. stikstof), water en klimaat te halen. Dat zal grote gevolgen hebben voor functies in het landelijk gebied. Het provinciale plan wordt in 2023 vastgesteld en wordt middels gebiedsprocessen in 2024 nader uitgewerkt.
Actualisatie Landschappelijk Ontwikkelingskader (LOK)
In het LOK geven we aan hoe ruimtelijke ontwikkelingen landschappelijk ingepast kunnen worden. Het LOK is nu beperkt tot een aantal gebieden. Om locatiespecifieke afwegingen te kunnen maken zal het LOK uitgebreid moeten worden over heel De Wolden. De ambities uit de RES (energieopwek) en de woonvisie (woningsplitsing of erfdelen in het buitengebied) betrekken we hierbij.
16
Gemeente De Wolden
Kadernota 2024
Programma 03 Wonen en Duurzaam
Wonen Uitvoering woonvisie In 2023 stelden wij een nieuwe woon(zorg)visie vast, waarin staat hoe wij omgaan met de grootste uitdagingen op de woningmarkt. In 2024 voeren we deze visie uit. Daarin richten wij ons onder andere op nieuwbouw, betaalbaarheid, verduurzaming en de huisvesting van aandachtsgroepen. Ook gaan we in 2024 een prijsvraag organiseren waarin wij de markt uitdagen om met vernieuwende concepten en producten te komen. Duurzaamheid Klimaatgelden Vanuit het Rijk worden de komende jaren gelden beschikbaar gesteld voor de uitvoering van het klimaatbeleid. Dit geld kan onder meer ingezet worden om extra personeel aan te trekken, kennis te vergroten en externe expertise in huis te halen. Hierdoor kunnen we onder andere bezig met de herijking van het Actieplan Klimaat & Energie, de verdere uitvoering van het Transitieplan Warmte, het verder vormgeven van de Dorps Energie Strategieën en met deelonderwerpen zoals circulariteit. Actualisatie Actieplan Klimaat en Energie In 2024 werken we aan de actualisatie van het Actieplan Klimaat & Energie waarin het onze ambitie blijft om in 2030 70% van de elektriciteitsvraag duurzaam op te wekken (100% in 2024) en 100% groen gas in het gasnetwerk hebben. Deelauto's In 2023 zijn we gestart met een pilot voor de inzet van deelauto's in onze gemeente.
We wachten de uitkomsten van de pilot af en komen te zijner tijd met een voorstel voor een vervolg.
Speerpunten 7.4 – Milieu en duurzaamheid Activiteit
Duurzaamheidssubsidie starters.
Gevolgen voor de inwoners
Financiële ondersteuning bij verduurzaming.
Middelen
2024 -
2025 € 20.000 € -20.000 -
2026 € 20.000 € -20.000 -
2027
I/S -
Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 In het Actieplan Klimaat & Energie 2021 - 2024 was voor de duurzaamheidssubsidie starters voor de jaren 2021 tot en met 2024 een bedrag van € 20.000 per jaar beschikbaar gesteld. Deze subsidieregeling heeft als doel starters op de woningmarkt te stimuleren energiebesparende maatregelen te treffen in de bestaande woningvoorraad in de gemeente De Wolden. Een vergelijkbare regeling is in voorgaande jaren succesvol gebleken. Door tijdelijke onderbezetting bij uitvoeringsinstantie SNN (Samenwerkingsverband Noord-Nederland) kon de herziene regeling pas ingaan per 2 januari 2023, waardoor de middelen voor 2021 en 2022 inmiddels zijn teruggevloeid in de algemene reserve en er voor 2025 en 2026 nog middelen beschikbaar gesteld moeten worden. De dekking vinden we in het jaarrekeningresultaat 2022. 7.4 – Milieu en duurzaamheid Activiteit
Drents flexteam (ondersteuning wijk- en dorpstrajecten).
Gevolgen voor de inwoners
Betere ondersteuning inwoners bij verduurzaming.
Middelen (klimaatgelden)
2025 79.671
2026 PM
2027 PM
€ -79.671
€ -79.671
PM
PM
-
-
€
Gemeente De Wolden
2024 79.671
€
-
-
I/S Incidenteel Dekking rijksmiddelen Structureel
17
Programma 03 Wonen en Duurzaam
Kadernota 2024
Toelichting: Categorie 3 In 2022 is in de periode juni tot november in opdracht van de ambtskring gemeentesecretarissen onderzocht hoe gemeentelijke samenwerking in Drenthe vorm kan krijgen. Dit heeft geleid tot een plan van aanpak voor een ondersteuningsstructuur en tot het voorstel om in het eerste kwartaal van 2023 te starten met het Drentse flexteam warmtetransitie. Met het flexteam worden wijken dorpstrajecten ondersteund, worden bewoners geholpen met energiebesparing en wordt het ambtelijk apparaat ontzorgd en ondersteund. Voor de financiering gaan we een bijdrage aanvragen van de Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE), een SPUK-regeling met Sisa-verantwoording. 8.1 – Ruimtelijke Ordening Activiteit
Project Vitale Vakantieparken.
Gevolgen voor de inwoners
Vitale recreatieparken en voorzieningen en transformatie naar wonen op nietvitale vakantieparken.
Middelen
2024 € 253.856 € -253.856 -
2025 € 205.896 € -205.896 -
2026 € 138.804 € -138.804 -
€ €
2027 80.468 -80.468 -
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting Categorie 3 Voor uitvoering van het programma Vitale Vakantieparken is incidenteel geld nodig in de periode 2023-2027. De gemeenteraad heeft in maart 2023 besloten over de bijdrage voor 2023 en bepaald dat de incidentele bijdragen voor 2024 t/m 2027 integraal worden afgewogen in de Kadernota 2024. De dekking van deze incidentele bijdragen, opgeteld € 679.024, vindt plaats via een te vormen bestemmingsreserve bij de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022. De raad heeft tevens besloten in september van elk jaar een besluit te nemen op de opgave van het volgende kalenderjaar. 8.1 – Ruimtelijke Ordening Activiteit
Aanpassen legesinkomsten vanwege invoering Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) en Omgevingswet.
Gevolgen voor de inwoners
Wijziging van landelijke wetgeving heeft tot gevolg dat er minder leges in rekening kunnen worden gebracht bij aanvragen omgevingsvergunningen.
Middelen
2024 € 105.000
2025
€ 105.000
2026
2027
€ 105.000
€ 105.000
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 1 De wijziging van de landelijke wetgeving heeft tot gevolg dat er minder leges in rekening kunnen worden gebracht bij aanvragen omgevingsvergunningen. De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) en de Omgevingswet worden naar verwachting op 1 januari 2024 ingevoerd. De Wkb zorgt voor verschuiving van werk en verantwoordelijkheid van de gemeente naar de markt. Dit betekent ook dat we voor dat deel van het werk geen leges in rekening mogen brengen. We verwachten een minderopbrengst van 25% tot 40% voor de eerste jaren. Dat is echter mede afhankelijk van de keuzes die nog gemaakt moeten worden en van het aantal te vergunnen grote bouwprojecten in dat jaar. Daarbij verwachten we een piek in aanvragen eind 2023, zoals gebruikelijk bij grote wetswijzigingen. Die aanvragen moeten vervolgens begin 2024 worden behandeld. Om deze piek op te vangen is tijdelijk extra capaciteit nodig, om de dienstverlening op orde te houden. Hiertegenover staan de legesopbrengsten. Vanuit het gemeentefonds draagt het Rijk bij aan de voorbereidingen die gemeenten moeten treffen voor de inwerkingtreding van de WKB. De definitieve bedragen worden verwacht in de septembercirculaire.
18
Gemeente De Wolden
Kadernota 2024
Programma 03 Wonen en Duurzaam
8.1 – Ruimtelijke Ordening Activiteit
Beleidskader Landelijk Gebied.
Gevolgen voor de inwoners
Een economisch vitaal en leefbaar landelijk gebied.
Middelen (de helft wordt gedekt uit reserve 5-202-10014)
2024 € € €
50.000 -25.000 25.000
2025 € € €
2026
50.000 -25.000 25.000
2027 -
-
I/S Incidenteel Dekking uit reserve
Toelichting: Categorie 3 Als onderdeel van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) stelt provincie Drenthe in 2023 een Gebiedsplan Drenthe op. Daarin komt te staan wat de opgaven zijn voor natuur (inclusief stikstof) water en klimaat en welke maatregelen waar genomen moeten worden. Daarnaast werken provincies aan een nieuwe Omgevingsvisie waarin ze alle ruimtelijke opgaven gaan inpassen, waarbij water en bodem meer sturend worden. De keuzes die het Rijk en de provincie maken zullen gevolgen hebben voor het gemeentelijk beleid. Om die vertaalslag te maken stellen we in 2024 en 2025 een beleidskader landelijk gebied De Wolden op. In dat beleidskader gaan we in op de mogelijkheden voor de verschillende ruimtelijke functies in het landelijk gebied. De kosten bedragen naar verwachting 2 x € 50.000 en worden voor 50% ten laste gebracht van de reserve nr. 5-202-10014: Egalisatie kosten actualisatie bestemmingsplannen. De naam (en het doel) van deze reserve wordt daarom verbreed naar 'Egalisatie kosten actualisatie bestemmingsplannen, omgevingsplannen en ruimtelijk beleid'. 8.1 – Ruimtelijke Ordening Activiteit
Uitvoering deelprojecten Sportpark de Baete en omgeving Ruinen.
Gevolgen voor de inwoners
Optimalisatie van het gezamenlijk gebruik en inrichting van het gebied.
Middelen
2024 PM -
2025 PM -
2026 PM -
2027 PM -
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 1 De raad heeft de gebiedsvisie “De Baete volop in beweging” op 29 september 2022 vastgesteld. Daarnaast is een voorbereidingskrediet van € 278.000 beschikbaar gesteld voor de nadere uitwerking van de gebiedsvisie tot een uitvoeringsplan en de aankoop van een perceel van het waterschap. Er wordt gezamenlijk met de verenigingen en stichtingen hard gewerkt aan de uitwerking van de deelprojecten. Naar verwachting wordt in het najaar van 2023 het gehele uitvoeringsplan aangeboden aan de raad. De uitvoering van de deelprojecten zal in periode van 2024 -2027 kunnen worden gerealiseerd. 8.1 – Ruimtelijke Ordening Activiteit
Project implementatie Omgevingswet.
Gevolgen voor de inwoners
Versnelling en verbetering besluitvorming met betrekking tot ruimtelijke ontwikkelingen, meer ontwikkelkansen en meer maatwerk.
Middelen
2024 € 198.000 € -205.000
Gemeente De Wolden
2025
2026
-
2027 -
I/S Incidenteel
19
Programma 03 Wonen en Duurzaam
Kadernota 2024
Toelichting: Categorie 1 De Eerste Kamer heeft ermee ingestemd dat de Omgevingswet per 1 januari 2024 ingaat. We zetten de rijksmiddelen die we hiervoor ontvangen in voor het doel waarvoor het beschikbaar is gesteld. De geschatte kosten voor ons als gemeente worden verrekend met de geschatte bijdrage van het Rijk. In de meicirculaire 2023 wordt meer duidelijkheid verwacht over de hoogte van de rijksbijdrage. 8.3 – Wonen en Bouwen Activiteit
Voorlichtingscampagne duurzaam en levensloopbestendig.
Gevolgen voor de inwoners
Duurzame en levensloopbestendige woningen.
Middelen
2024 € 15.000 -
2025 € 7.000 -
2026 € 7.000 -
2027 € 7.000 -
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 De komende jaren moeten we bestaande woningen duurzamer en levensloopbestendig maken. In de woon(zorg)visie “Veelzijdig wonen in De Wolden” legden we daarom vast dat we in 2023 een voorlichtingscampagne opzetten. Onderdeel van de campagne is het beschikbaar stellen van een renovatiepakket en consult van een energiecoach per huishouden. Het renovatiepakket wordt in 2023 uitgewerkt en zal bestaan uit maatregelen die een significante impact hebben op de energierekening of levensloopbestendigheid. Ook brengen we in de campagne regelingen van de gemeente en andere partijen onder de aandacht, zoals de energiebespaarlening, de verzilverlening en de stimuleringsregeling. De financiële consequentie is afhankelijk van de opzet van de campagne. In 2023 werken wij dit verder uit. 8.3 – Wonen en Bouwen Activiteit
Starterspakket.
Gevolgen voor de inwoners
Betaalbare woningen voor starters op de woningmarkt.
Middelen
2024 € 45.000 -
2025 € 45.000 -
2026 € 45.000 -
2027 € 45.000 -
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 We willen het makkelijker maken voor starters om een woning te kopen in De Wolden. In de woon(zorg)visie “Veelzijdig wonen in De Wolden” legden wij vast dat wij in 2023 een uitgebreid starterspakket ontwikkelen. Daarin verkennen we de volgende onderdelen: Starterslening, Koopgarant, Duo-koop, Anti-speculatiebeding en zelfbewoningsplicht, Opkoopbescherming, Bestemmingscategorie sociale koop of middenhuur, Kooplater Woning, Voorrang eigen inwoners en DuoWonen. Een aantal van deze maatregelen zijn kostenneutraal. Andere maatregelen (zoals een starterslening) hebben wel een financiële consequentie. De exacte financiële consequentie is afhankelijk van de uitwerking van het starterspakket. De kosten die hier zijn opgenomen zijn een inschatting van de beheerskosten. Voor een aantal maatregelen (zoals de starterslening) zijn daarnaast investeringen nodig, waarvoor te zijner tijd een raadsvoorstel wordt voorgelegd.
20
Gemeente De Wolden
Kadernota 2024
Programma 03 Wonen en Duurzaam
8.3 – Wonen en Bouwen Activiteit
Toepassen 'Ja, tenzij' principe op gebied van de leefomgeving.
Gevolgen voor de inwoners
Meer maatwerk in de dienstverlening met betrekking tot de leefomgeving.
Middelen
2024 € 95.000 -
2025 € 95.000 -
2026
2027 -
-
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 We zien steeds meer de behoefte aan maatwerk dienstverlening op het gebied van de fysieke leefomgeving. Dit komt tot uiting in het ‘ja, tenzij’ principe dat we hanteren conform het collegeprogramma en de visie Dienstverlening. We voorzien geen afname in aantal initiatieven, juist met de Omgevingswet zien we eerder een toename ontstaan. Met daarbij een toename in de ondersteunende administratieve taken. Wat de personele gevolgen zijn van de invoering van de Omgevingswet en de Wkb is nu nog niet duidelijk. De verwachting is dat de invoering van de Wkb leidt tot minder personele inzet, wat weer ruimte geeft voor de ‘ja, tenzij‘ aanvragen. Echter de vrijkomende capaciteit moet wel passen bij de competenties die nodig zijn voor de Omgevingswet (meer adviseren en meer maatwerk). We willen ook in 2024 voorzien in de behoefte aan maatwerkdienstverlening die er al enkele jaren is in De Wolden. We voeren in 2025 – een jaar na invoering van de Omgevingswet - een impactanalyse uit die ons meer inzicht kan geven in de totaal benodigde personeelscapaciteit vanwege de invoering van de Omgevingswet en de Wkb. De resultaten daarvan nemen we mee in de Kadernota 2026-2029. Om goed in te kunnen spelen op het ‘ja, tenzij’ principe is voor 2024 en 2025 € 95.000 nodig. Dit is incidenteel budget ter overbrugging naar een nieuw intern evenwicht.
Financiële mutaties exploitatie De volgende financiële mutaties zijn aangeleverd (inclusief speerpunten): Product
2024
2025
2026
2027
Lasten 7.4 Duurzaamheidssubsidie starters
-
€
20.000
€
20.000
-
7.4 Flexteam
€
79.671
€
79.671
8.1 Project Vitale vakantieparken
€
253.856
€
205.896
€
138.804
€
80.468
8.1 Aanpassing leges WKB en Omgevingswet
€
105.000
€
105.000
€
105.000
€
105.000
8.1 Beleidskader landelijk gebied
€
50.000
€
50.000
8.1 Omgevingswet
€
198.000
8.3 Voorlichtingscampagne
€
15.000
€
7.000
€
7.000
€
7.000
8.3 Starters pakket
€
45.000
€
45.000
€
45.000
€
45.000
8.3 Ja tenzij
€
95.000
€
95.000
Totaal lasten
€ 841.527
€ 607.567
€ 315.804
€
-20.000
€
€
-79.671
€ 237.468
Baten 7.4 Duurzaamheidssubsidie starters (uit jaarrekening resultaat 2022) 7.4 Flexteam (rijksbijdrage)
€
8.1 Project vitale vakantieparken
€ -253.856
Gemeente De Wolden
-79.671
€ -205.896
-20.000
€ -138.804
€
-80.468
21
Programma 03 Wonen en Duurzaam
Kadernota 2024
Product
2024
2025
2026
2027
8.1 Beleidskader Landelijk gebied / dekking uit reserve
€
8.1 Rijksbijdrage Omgevingwet (gemeentefonds)
€ -205.000
Totaal baten
€ -563.527
€ -330.567
€ -158.804
€
Saldo (+ = nadeel en - = voordeel)
€ 278.000
€ 277.000
€ 157.000
€ 157.000
-25.000
€
-25.000
-80.468
Toelichting lasten: (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd) N.v.t. Toelichting baten: (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd) N.v.t.
Investeringen In deze Kadernota zijn voor dit programma geen investeringen opgenomen.
22
Gemeente De Wolden
Kadernota 2024
Programma 04 Samen vooruit
Programma 04 Samen vooruit Het programma Samen vooruit bestaat uit de beleidsonderwerpen economische zaken, landbouw, recreatie en toerisme, cultuurhistorie, groen en spelen.
Programmahouder: Gerrie Hempen-Prent Het programma in beeld
Wat speelt er in De Wolden? Landbouw Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) Zoals in programma 03 al omschreven, zal het NPLG grote gevolgen hebben voor het landelijk gebied.
Gemeente De Wolden
23
Programma 04 Samen vooruit
Kadernota 2024
Economische Zaken Programmeringsafspraken bedrijventerreinen Zuidwest-Drenthe De provincie heeft in 2022 een behoefteraming bedrijventerreinen uitgevoerd, voor een evenwichtige ontwikkeling van bedrijventerreinen in Drenthe. Binnen de regio Zuidwest-Drenthe worden nu programmeringsafspraken gemaakt met de gemeenten Meppel en Westerveld om gezamenlijk met elkaar het aantal hectares (kwantitatief en kwalitatief) te verdelen tot 2030. Nieuw te ontwikkelen bedrijventerreinen De uitkomst van deze programmeringsafspraken en de in 2023 op te stellen bedrijventerreinvisie voor De Wolden geeft een kader voor nieuw te ontwikkelen bedrijventerreinen. Dit kan leiden tot het uitvoeren van locatiestudies voor Zuidwolde en Koekange. Openbaar groen en (openlucht)recreatie Eikenprocessierups In 2023 doen we een aantal pilots in de bestrijding van Eikenprocessierups (EPR). De resultaten worden gebruikt bij de evaluatie van het huidige EPR-beleid. Mogelijk geeft dit aanleiding tot bijstelling voor de komende jaren. Nota kapitaalgoederen De nota kapitaalgoederen geeft een beeld van het financiële perspectief voor investeringen en exploitatie van, voor dit programma, openbaar groen en (openlucht)recreatie. Na vaststelling van de nota kapitaalgoederen zullen berekeningen worden aangescherpt. De eventuele consequenties nemen we mee bij het opstellen van de begroting 2024-2027.
Speerpunten 3.1 – Economische ontwikkeling Activiteit
Prestatieovereenkomst Concours Hippique De Wolden.
Gevolgen voor de inwoners
Mogelijk maken van een laagdrempelig topsportevenement.
Middelen
2024 € 12.500 -
2025
€ 12.500 -
2026 € 12.500 -
2027 € 12.500 -
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 De huidige prestatieovereenkomst tussen de gemeente en de organisatie van CH De Wolden loopt in 2023 af. Het hoog aangeschreven concours geeft De Wolden een aparte status en door de bijdrage is de naam van de gemeente verbonden aan het concours. We zijn momenteel in gesprek met CH De Wolden om te komen tot nieuwe afspraken en voorwaarden die wij stellen met betrekking tot de subsidie. De spin-off van het evenement is het veelvoudige van het bedrag dat we als gemeente beschikbaar stellen. 5.7 – Openbaar groen en (openlucht)recreatie Activiteit
Op peil houden onderhoudsbudgetten 'openbaar groen en speeltuinen' door prijsstijgingen en indexeringen.
Gevolgen voor de inwoners
Veilige en toegankelijke leefomgeving.
Middelen
2024 € 110.547
2025 € 110.547
2026 € 110.547
2027 € 110.547
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 2 Om het onderhoud, volgens het afgesproken kwaliteitsniveau te kunnen (blijven) uitvoeren, is het noodzakelijk dat de beschikbare budgetten op peil blijven. Aanpassing vindt plaats op basis van de 24
Gemeente De Wolden
Kadernota 2024
Programma 04 Samen vooruit
Europees geharmoniseerde consumentenprijsindex (HICP). De raming van de inflatie in Nederland volgens de HICP was in februari 8,9%. Vooralsnog wordt rekening gehouden met deze prijsindex van 8,9% x € 1.242.100 (budgetten beheersprogramma groen € 1.089.330, uitvoeringsprogramma slotenonderhoud € 131.949 en budget speelruimtebeheersplan € 20.821). 8.3 - Wonen en bouwen (plattelandsontwikkeling) Activiteit
Leader West-Drenthe 2023-2027.
Gevolgen voor de inwoners
Verbeteren van de leefbaarheid en economie van het platteland door het subsidiëren van bottom-up initiatieven van inwoners en ondernemers.
Middelen beschikbaar in reserve 5-202-10008
2024 € 20.000 € -20.000
2025 € 20.000 € -20.000
2026 € 20.000 € -20.000
2027 € 20.000 € -20.000
I/S Incidenteel Dekking reserve
Toelichting: Categorie 3 Provincie Drenthe heeft samen met 6 gemeenten in West-Drenthe (Noordenveld, Meppel, Westerveld, Midden-Drenthe, Hoogeveen en De Wolden) het initiatief genomen om een Leader subsidieregeling te ontwikkelen. Samen met stakeholders uit het gebied is een Lokale Ontwikkelstrategie (LOS) opgesteld. Projecten die in de strategie passen komen voor subsidie in aanmerking. De regeling gaat al in 2023 van start. De Wolden draagt 5 jaar lang € 20.000 per jaar bij, € 100.000 in totaal. Dit bedrag is beschikbaar in de reserve Co-financiering Leader/ILG/POP (nr.: 5-202-10008).
Financiële mutaties exploitatie De volgende financiële mutaties zijn aangeleverd (inclusief speerpunten): Product
2024
2025
2026
2027
Lasten 3.1 Versterken Ondernemersplatform De Wolden
€
5.000
€
0
€
0
€
0
3.1 Prestatieovereenkomst CH De Wolden
€
12.500
€
12.500
€
12.500
€
12.500
3.1 Extra eenmalige storting in Transitiefonds Toekomstgerichte landbouw
€ -250.000
€
0
€
0
€
0
5.7 Indexering onderhoudsbudgetten groen etc.
€
110.547
€
110.547
€
110.547
€
110.547
5.7 Hogere bijdrage Recreatieschap Drenthe
€
5.600
€
5.600
€
5.600
€
5.600
8.3 Leader West- Drenthe
€
20.000
€
20.000
€
20.000
€
20.000
Totaal lasten
€ -96.353
€ 148.647
€ 148.647
€ 148.647
Baten 5.5 - Subsidie voor de toren NH Kerk te Ruinen
€
-7.830
€
-7.830
€
-7.830
€
-7.830
8.3 - Leader West-Drenthe
€
-20.000
€
-20.000
€
-20.000
€
-20.000
Totaal baten
€ -27.830
€ -27.830
€ -27.830
€ -27.830
Saldo (+ = nadeel en - = voordeel)
€ -124.183
€ 120.817
€ 120.817
€ 120.817
Toelichting lasten: (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd) 3.1 Versterken Ondernemersplatform De Wolden. De komende jaren wil het Ondernemersplatform zich verder versterken door het organiseren van extra bijeenkomsten voor alle ondernemers van De Wolden. Hiervoor gebruiken we in 2024 incidenteel € 5.000. Gemeente De Wolden
25
Programma 04 Samen vooruit
Kadernota 2024
3.1 Ophoging Transitiefonds Toekomstgerichte landbouw. De ophoging van dit fonds vindt niet plaats via de exploitatie 2024, maar wordt gedekt uit het rekeningresultaat 2022. 5.7 Hogere bijdrage Recreatieschap Drenthe. Op basis van de Kadernota 2024 van het Recreatieschap Drenthe houden we rekening met een stijging van de bijdrage aan het Recreatieschap met € 5.600 (betreft de bijdrage in de exploitatie en het Fonds Recreatie en Toerisme). Toelichting baten: (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd) 5.5 - Subsidie voor de toren NH Kerk te Ruinen. In 2022 hebben wij een subsidieaanvraag ingediend bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. We ontvangen jaarlijks € 7.830.
Investeringen De investeringsplanning is geactualiseerd, in die zin dat het tempo en de omvang van de geplande investeringen is aangepast aan de laatste inzichten (o.a. opschuiving i.v.m. capaciteitsproblemen, wettelijke belemmeringen, subsidietoezeggingen, etc.). Voorgenomen nieuwe investeringen programmabegroting 2024-2027 Omschrijving
Jaar
Investeringsbedrag
Vervangen speelvoorzieningen (dateert uit begroting 2021)
2024
€ 67.500
Vervanging speelvoorzieningen (dateert uit begroting 2021)
2025
€ 67.500
Vervanging speelvoorzieningen (dateert uit begroting 2021)
2026
€ 67.500
Vervanging speelvoorzieningen (dateert uit begroting 2021)
2027
€ 67.500
26
Gemeente De Wolden
Kadernota 2024
Programma 05 Solide basis voor De Wolden
Programma 05 Solide basis voor De Wolden Het programma Solide basis bestaat uit de beleidsonderwerpen afval, financiële zelfredzaamheid en grondbeleid.
Programmahouder: Egbert van Dijk Het programma in beeld
Wat speelt er in De Wolden? Financiële zelfredzaamheid Energiearmoede inwoners In 2024 werken we verder aan informatievoorziening over de bestaande ondersteuningsmogelijkheden en de uitvoering van de rijksmaatregelen om de hoge energierekening te verzachten. Energiearmoede maatschappelijke organisaties In februari 2023 heeft de gemeenteraad besloten een noodfonds in te richten voor dorpshuizen en verenigingen die acute problematiek ervaren als gevolg van de gestegen energielasten. Daarnaast is het voorstel gedaan om € 1,5 miljoen beschikbaar te stellen om te investeren in duurzaamheid bij buitensportaccommodaties in gemeentelijk eigendom. Ook is voorgesteld de subsidieregeling voor LED-verlichting van buitensportvelden te verlengen voor de jaren 2023 en 2024. Met het inzetten van deze acties werken we de komende periode aan het tegengaan van energiearmoede van maatschappelijke organisaties en het verdere verduurzamen ervan. Aanvullend hierop stellen we de nieuwe Vastgoednota 2024-2028 op. Een onderdeel van de nota is verduurzaming, zodat we invulling geven aan duurzaamheidsdoelstellingen en we energielasten structureel terug kunnen dringen. Afval Kwaliteit grondstoffen Waar tot dusver bij de afvalinzameling de nadruk lag op het verminderen van de hoeveelheid (ongescheiden) restafval verschuift de focus naar het verbeteren van de kwaliteit van de grondstoffen.
Met het terugdringen van de hoeveelheid ongescheiden restafval is namelijk enerzijds de hoeveelheid grondstoffen toegenomen maar anderzijds ook het percentage stoorstoffen (vervuiling) in deze stromen. Mede hierdoor worden verontreinigde vrachten geheel of gedeeltelijk afgekeurd. Dit heeft niet alleen ongewenste milieueffecten doordat de afgekeurde grondstoffen worden verwerkt op dezelfde manier als restafval (door verbranding), maar ook nadelige financiële effecten (minder opbrengst c.q. hogere kosten).
Gemeente De Wolden
27
Programma 05 Solide basis voor De Wolden
Kadernota 2024
Participatie inwoners Op 30 juni 2022 heeft de gemeenteraad besloten het oud papier en karton (OPK) vanaf 1 januari 2023 in te zamelen door middel van zijladers. Daarnaast is er een amendement aangenomen waarmee het college de opdracht heeft gekregen met vrijwilligersorganisaties in gesprek te gaan om te onderzoeken of deze organisaties, tegen betaling, een bijdrage kunnen leveren aan de leefbaarheid in de gemeente. Deze gesprekken met de vrijwilligersorganisaties (scholen, kerken en verenigingen) zijn begin 2023 opgestart. Voor realiseerbare voorstellen wordt een financiële vergoeding toegekend die het wegvallen van de opbrengsten uit de inzameling van OPK geheel of gedeeltelijk kan compenseren.