Jaarstukken 2025 De Wolden
Tekst van het document
Jaarstukken 2025
Jaarstukken 2025
Gemeente De Wolden Bezoekadres: Raadhuisstraat 2 7921 GD Zuidwolde Postadres:
Postbus 20 7920 AA Zuidwolde
Telefoon: E-mail: Internet:
14 0528 ge meente@dewolden.nl www.dewolden.nl
Jaarstukken 2025
Inhoudsopgave Inleiding............................................................................................................................. 4 De Inwoner op één .............................................................................................................. 6 Rekeningresultaat ............................................................................................................... 7 Kerngegevens .................................................................................................................... 10 JAARVERSLAG 2025 ....................................................................................................... 11 Programma's .................................................................................................................. 12 01 De Wolden een veilig thuis ....................................................................................... 13 02 Krachtig De Wolden ................................................................................................. 20 03 Wonen en Duurzaam ............................................................................................... 27 04 Samen vooruit ........................................................................................................
40 05 Solide basis voor De Wolden..................................................................................... 47 06 Sportief met elkaar ................................................................................................. 55 07 Sociaal .................................................................................................................. 62 08 Samen Verder ........................................................................................................ 74 09 Cultuur .................................................................................................................. 88 Algemene dekkingsmiddelen ......................................................................................... 98 Onvoorziene uitgaven ................................................................................................ 104 Overhead ................................................................................................................. 105 Vennootschapsbelasting ............................................................................................. 106 Reserves .................................................................................................................. 107 Paragrafen ...................................................................................................................
109 Lokale heffingen ........................................................................................................ 110 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................... 119 Onderhoud kapitaalgoederen ...................................................................................... 126 Financiering .............................................................................................................. 132 Bedrijfsvoering .......................................................................................................... 135 Verbonden partijen .................................................................................................... 138 Grondbeleid .............................................................................................................. 146 Wet open overheid .................................................................................................... 152 JAARREKENING 2025 ................................................................................................... 153 Balans en toelichting ..................................................................................................... 154 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ........................................................
156 Toelichting activa ...................................................................................................... 162 Toelichting passiva .................................................................................................... 168 Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen .................................................... 178 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over het begrotingsjaar ......................... 180 Aanwending van onvoorzien........................................................................................ 181 Incidentele baten en lasten ......................................................................................... 182 Structurele reservemutaties ........................................................................................ 183 Wet normering topinkomens ....................................................................................... 184 Analyse begrotingsafwijkingen en begrotingsrechtmatigheid ........................................... 185 SiSa-bijlage bij de jaarrekening ...................................................................................... 190 Overzicht baten en lasten per taakveld ............................................................................ 213 Rechtmatigheidsverantwoording van het college van Burgemeester & Wethouders ................
215 OVERIGE GEGEVENS ..................................................................................................... 216 Bestemming rekeningresultaat ....................................................................................... 217 Vaststelling .................................................................................................................. 220 Controleverklaring ........................................................................................................ 221 BIJLAGE ....................................................................................................................... 222 IBT verantwoording ....................................................................................................... 223 IBT Wabo ................................................................................................................. 224 IBT RO/ monumentenzorg .......................................................................................... 225 IBT Huisvesting statushouders .................................................................................... 226 IBT Archief ............................................................................................................... 227
Gemeente De Wolden
3
Jaarstukken 2025
Inleiding Algemeen Hierbij bieden wij u het jaarverslag en de jaarrekening 2025 aan. De jaarrekening 2025 sluit met een positief rekeningresultaat van afgerond € 1.479.000. In de jaarstukken leest u de inhoudelijke en financiële verantwoording terug over het jaar 2025. In de begroting 2026 gaven we al aan dat dankzij een stabiel en gezond financieel beleid de gemeente goed voorbereid is op wat komen gaat. Dit komt ook door het positieve resultaat over 2025. Daartegenover staan landelijke ontwikkelingen met een naar verwachting negatieve impact zoals het zogenoemde ravijnjaar veroorzaakt door lagere inkomsten uit het Rijk vanaf 2028. In deze jaarstukken leest u wat er allemaal in 2025 is gerealiseerd en aan welke ambities er invulling is gegeven, samen met onze inwoners, ondernemers, verenigingen en stichtingen. Enkele voorbeelden: • • •
• • • • •
Het vaststellen van de uitvoeringsagenda preventie- en handhavingsplan alcohol en drugs in 2025. Voor de uitvoering zijn middelen opgenomen in de begroting van 2026. In 2025 zijn verschillende bewustwordingsactiviteiten georganiseerd, waaronder een raadsavond over de meldcode en een bewustwordingsspel rond huiselijk geweld. Inwoners meer betrokken in onze gemeente en bij onze democratie. Zo zijn nieuwe inwoners actief benaderd om op verschillende manieren en momenten mee te doen, bijvoorbeeld door middel van wandelingen met de burgemeester en een bijeenkomst. Ook ontvingen nieuwe inwoners een welkomstbrief; In 2025 zijn aanpassingen in het woningbouwprogramma gedaan. De ambitie voor het aantal toe te voegen woningen is verhoogd en prijsgrenzen zijn aangepast. In 2025 zijn 53 nieuwe woningen gerealiseerd. Het onderzoek naar de verduurzaming van de dorpshuizen is afgerond. De input hiervan wordt gebruikt voor het maken van de visie dorpshuizen die naar verwachting in 2026 wordt vastgesteld. In 2025 is het plan van aanpak 'Terugdringen complexe scheidingen' tot uitvoering gebracht. 17 Gezinnen of individuen maakten gebruik van de begeleiding van het relatieen scheidingsteam in De Wolden. In 2026 maken we een tussenevaluatie. De culturele subsidieregeling Naoberschapsfonds is in 2025 geïntroduceerd. Er is € 33.085 beschikbaar vanuit de provincie.
De gemeente heeft hetzelfde bedrag als cofinanciering bijgelegd. In 2025 zijn 25 aanvragen gehonoreerd en is € 60.000 besteed. Ook in 2025 is gezorgd voor relatief lage woonlasten voor onze inwoners. In vergelijking met andere Drentse gemeenten heeft De Wolden een heffingspercentage OZB dat lager is dan de meeste andere gemeenten.
Dit is slechts een deel van wat we in 2025 hebben gerealiseerd. We hebben een volledig inhoudelijk en financieel overzicht opgenomen in deze jaarstukken. Financieel Bedrag in € Primaire begroting 2025
-108.000
Begrotingswijzigingen 2025
255.000
Bestuursrapportage 2025
-605.000
Saldo begroting na verwerking bestuursrapportage
-458.000
Decemberbijstelling 2025
214.000
Saldo begroting na verwerking decemberbijstelling
-244.000
Saldo jaarrekening 2025
1.479.000
(Situatie 9 maart 2026) De saldi zijn inclusief mutaties in de reserves. Bij de aanbieding van de begroting 2025 gingen we uit van een negatief resultaat van € 108.000. De verschillende bijstellingen (begrotingswijzigingen 2025) in bovenstaande tabel hebben een positief effect van € 255.000.
Gemeente De Wolden
4
Jaarstukken 2025
De bestuursrapportage leverde een nadelige bijstelling van € 605.000 op. Dit kwam voornamelijk door: • Kosten opvang vluchtelingen Oekraïne (effect: € 1.006.000 negatief). In de raadsbrief van 1 juli 2025 is aangegeven dat het initieel begrote incidentele voordeel van € 1.000.000 niet reëel bleek door onder andere verlaging van het normbedrag en hogere kosten per opvangplek per nacht. Zoals in de bestuursrapportage is vermeld, wordt voor het nadeel de reserve Ontheemden aangewend. • Hogere kosten begeleide participatie (effect: € 264.000 negatief). • Hogere kosten diverse onderdelen van de Wmo (effect: € 264.000 negatief). • Aanpassing van de budgetten op de taakvelden 010 Bestuur en 020 Burgerzaken (effect: € 316.000 negatief). • De meicirculaire bevatte een voor de gemeente positieve uitkomst (effect: € 1.427.000 positief). Naar aanleiding van de decemberbijstelling heeft bijstelling plaatsgevonden die een positief effect heeft van € 214.000. Dit zijn de grootste oorzaken van deze bijstelling: • Lagere kosten met betrekking tot het Nationaal isolatieprogramma (effect: € 500.000 positief). • Middelen voor de subsidieregeling Toekomstgerichte Landbouw die niet worden uitgegeven en worden overgeheveld naar 2026 (effect: € 246.000 voordelig). • Kosten opvang vluchtelingen Oekraïne (effect: € 654.000 negatief).
Deze extra lasten worden deels gecompenseerd door hogere baten vanuit het Rijk. • Nadeel op de kosten voor de jeugdzorg (effect: € 1.302.000 nadelig). • De septembercirculaire bevatte een voor de gemeente positieve uitkomst (effect: € 1.262.000 voordelig). Uiteindelijk kwam het saldo in 2025 uit op € 1.479.000 positief ten opzichte van de bijgestelde begroting. Deze afwijking komt onder andere door een aantal incidentele afwijkingen. De grootste hiervan zijn: • Eenmalige baten met betrekking tot het liquidatiesaldo van Stichting Werkgelegenheidsinitiatieven De Wolden (€ 1.094.000 voordeel). • Correctie van ten onrechte gedane afschrijving op strategische gronden (€ 855.000 voordeel). • Eenmalige lasten met betrekking tot afval (€ 400.000 nadeel). • Een nadeel met betrekking tot de grondexploitatie uitbreiding Hoge Akkers (€ 265.000 nadeel). • Hogere verkopen van kavels en de gerealiseerde winstneming (€ 459.000 voordeel). In de jaarstukken gaan we bij de programma's bij "Wat heeft het gekost?" nader in op de afwijkingen tussen de begroting (na verwerking van de decemberbijstelling) en de werkelijke gerealiseerde baten en lasten. Bestemming rekeningresultaat Met de raad is de afspraak gemaakt om mogelijke incidentele overschotten of tekorten bij bestemming van het rekeningresultaat te verrekenen met de algemene reserve.
Onder de "Overige gegevens" in de jaarstukken stelt het college bij de "Bestemming rekeningresultaat" daarom voor om een gedeelte van het rekeningresultaat te bestemmen. Voor nadere toelichting op de resultaatbestemmingsvoorstellen verwijzen we u graag naar de overige gegevens. Is datgene gerealiseerd wat we ons hadden voorgenomen/afgesproken? Deze vraag beantwoorden we verderop in de jaarstukken. In de toelichting op de programma's gaan we in op wat we in 2025 hebben bereikt en wat we daarvoor hebben gedaan. Daarnaast geven we ook aan wat de kosten en de opbrengsten hiervan zijn geweest en waar we in geïnvesteerd hebben. In principe lichten we de afwijkingen onder de € 25.000 niet toe, tenzij dat relevant is.
Gemeente De Wolden
5
Jaarstukken 2025
De Inwoner op één Portefeuillehouder: Albert Haar Visie Dienstverlening Gemeente De Wolden werkt aan een passende dienstverlening. Dit wordt gerealiseerd vanuit de visie Dienstverlening 2021–2025 via vier ontwikkelsporen, waarin de kernwaarden verbinden, vertrouwen en eigenaarschap richting geven. In 2025 is besloten om de visie op dienstverlening met 2 jaar te verlengen. De huidige visie is nog steeds relevant en sluit aan bij de ontwikkeling van de organisatie. Dit biedt ruimte om de ingezette koers te continueren en tegelijkertijd voldoende tijd te nemen voor de voorbereiding van een herziening. Het jaar 2025 stond in het teken van het verder ontwikkelen op de vier ontwikkelsporen. Dit heeft geresulteerd in een diversiteit aan behaalde doelen.
We noemen hier een aantal: Optimaal Digitaal • Online formulieren toegankelijk gemaakt • Digitale subsidieaanvraag ingericht • Digitale geboorteaangifte mogelijk gemaakt • Implementatie van enkele systemen ten behoeve van sociaal domein, vergunningverlening en begraven • Spraakfunctie op de gemeentelijke website Verbinden en Ontmoeten • Openingstijden gemeentehuis rond en op feestdagen verruimd • Klantcontactcentrum bereikbaarheid geüniformeerd Dienstverlening in ons DNA • Gastvrijheid training team Inwonerszaken georganiseerd • Jaarlijkse klachtenanalyse uitgevoerd • Brieven en beschikkingen voor de Wmo in begrijpelijke taal herschreven Betrouwbaar Fundament • Bellen via Microsoft Teams geïmplementeerd • Sturing op terugbelverzoeken • WMO-wachtlijst succesvol teruggedrongen • Proces versnelling vergunningverlening ingezet
Gemeente De Wolden
6
Jaarstukken 2025
Rekeningresultaat De jaarrekening 2025 sluit met een voordelig resultaat van afgerond € 1.479.000. Hieronder staat per programma de over- en onderschrijdingen per programma die hebben geleid tot dit voordelige saldo. Programma Bedragen x € 1.000 (- is voordeel)
Begroot na wijziging
Rekening 2025
Restant
01 De Wolden een veilig thuis
-2.562
-2.494
-67
02 Krachtig De Wolden
-3.544
-3.694
150
03 Wonen en Duurzaam
-3.375
-3.375
0
04 Samen vooruit
-4.167
-4.249
82
05 Solide basis voor De Wolden
-2.029
-1.420
-609
06 Sportief met elkaar
-3.748
-3.645
-103
07 Sociaal
-23.449
-22.506
-943
08 Samen Verder
-3.334
-2.693
-641
09 Cultuur
-3.657
-3.401
-256
10 Algemene dekkingsmiddelen
56.557
58.040
-1.483
-30
-17
-13
-11.846
-12.036
190
-15
-18
3
5.441
2.987
2.454
244
1.479
-1.235
11 Onvoorziene uitgaven 12 Overhead 13 Vennootschapsbelasting 14 Reserves Totaal resultaat
Toelichting Hieronder zijn per programma in hoofdlijnen de grootste verschillen ten opzichte van de begroting na wijziging genoemd. Een meer gedetailleerde beschrijving is te vinden in het onderdeel toelichting baten en lasten per programma in de jaarrekening. 01 De Wolden een veilig thuis In dit programma is sprake van een voordeel van per saldo € 67.000. Dit voordeel heeft vooral betrekking op minder kosten voor de uitvoering van de activiteiten uit het plan van aanpak 'ondermijning'. In 2025 zijn met de overgebleven middelen uit 2024 de resterende werkzaamheden uitgevoerd. Omdat in 2025 hiervoor opnieuw middelen beschikbaar zijn gesteld, zijn de resterende gelden uit 2024 niet geheel besteed. 02 Krachtig De Wolden In dit programma is sprake van een nadeel van € 150.000. Het grootste nadeel ontstaat door de extra storting in de voorziening Appa in verband met de overgang van de Appa-pensioenen naar het ABP per 1 januari 2028. Omdat het beschikbare vermogen in de voorziening ontoereikend bleek, was een aanvullende dotatie nodig. 03 Wonen en Duurzaam In dit programma is geen sprake van grote verschillen tussen de begroting en de jaarrekening.
04 Samen vooruit Het nadeel van € 82.000 binnen dit programma komt met name door extra inzet van medewerkers sociale werkvoorziening, extra gerealiseerde reconstructies van plantvakken en de bestrijding van invasieve exoten, zoals Japanse duizendknoop en Reuzenberenklauw.
Gemeente De Wolden
7
Jaarstukken 2025
05 Solide basis voor De Wolden Het programma eindigt met een voordeel van € 609.000. Hieronder staat vermeld waar dit voordeel voornamelijk door is veroorzaakt: • Een voordeel in de kosten van € 855.000 doordat er ten onrechte een incidentele afschrijving is opgenomen op een aankoop. Aangezien het hier strategische gronden betreft, is afschrijving niet van toepassing volgens onze financiële verordening. Deze afschrijving is daarom teruggedraaid. • Een incidenteel nadeel in de kosten van € 265.000 met betrekking tot de grondexploitatie uitbreiding Hoge Akkers. Door hogere verkopen van kavels en door de gerealiseerde winstneming is echter ook een incidenteel voordeel van € 383.000 ontstaan. • Een nadeel van € 522.000 in de kosten op afval. Dit nadeel komt onder andere door een aantal incidentele lasten ter hoogte van € 400.000 die betrekking hebben op bijvoorbeeld herstelwerkzaamheden van vloeistofdichte voorzieningen, een afrekening software en leasing eerdere jaren en de storting in de voorziening afvalbeleid. Daarnaast vallen de lasten voor het composteerterrein € 81.000 hoger uit dan verwacht. Deze worden gecompenseerd door hogere baten. 06 Sportief met elkaar Het voordeel binnen dit programma is € 103.000. Dit komt aan de ene kant door hogere lasten voor het Wolderhuus (€ 167.000).
Aan de andere kant vielen de baten hoger uit doordat gemaakte kosten aan het Wolderhuus doorbelast konden worden (€ 165.000) en door een voordeel van € 90.000 door een Rijksbijdrage die hoger uitviel dan begroot. Het gaat om een SPUK-uitkering ter compensatie van niet-verrekenbare btw op sport. De uiteindelijke hoogte van deze bijdrage is vooraf lastig te bepalen, omdat er een landelijk plafond geldt voor alle gemeenten samen. 07 Sociaal Binnen dit programma is een voordeel van € 943.000 ontstaan. Hieronder staat vermeld waar dit voordeel voornamelijk door is veroorzaakt: • Eenmalige baten met betrekking tot het liquidatiesaldo van Stichting Werkgelegenheidsinitiatieven De Wolden (€ 1.094.000). • Hogere kosten voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne (€ 103.000) onder andere door meer verbouwingskosten waar ook hogere baten tegenover staan. • Hogere kosten algemeen maatschappelijk werk (€ 97.000) doordat in de begroting gerekend is met een te lage indexering van een subsidie. • Extra kosten van € 120.000 voor de driejarige pilot van de inzet van een scheidingscoach bij complexe scheidingen. Deze kosten worden gedekt vanuit de reserve sociaal domein. • Een voordeel op maatwerkvoorzieningen Wmo (€ 104.000) door lager gebruik van Wmo vervoer. • Een nadeel van € 437.000 op de kosten voor huishoudelijke hulp.
Dit nadeel heeft betrekking op de bijdragen aan de deelnemende gemeenten in het kader van de specifieke uitkering met betrekking tot Domein overstijgende Samenwerking. Hier staan hogere baten van € 574.000 tegenover). • Lagere PGB-uitgaven voor de Wmo (€ 111.000) door een verschuiving van PGB naar zorg in natura. • Lagere uitgaven voor GALA dan begroot (€132.000). • Een nadeel van € 287.000 op beschermd wonen. 08 Samen Verder Het voordeel binnen dit programma is € 641.000. Op de budgetten voor bruggen en duikers, maar ook openbare verlichting is € 114.000 minder uitgegeven op onderhoud onder andere doordat de eigen dienst een aanzienlijk deel van de werkzaamheden heeft uitgevoerd en onderhoud is getemporiseerd. Daarnaast was op het onderdeel riolering sprake van een voordeel van € 244.000. Aan de batenkant is daarnaast sprake van een voordeel van € 148.000 door hogere leges kabels en leidingen, straatwerkvergoedingen en een niet geraamde bijdrage van een netwerkbeheerder in het kader van netwerkverzwaring. Ook vielen de baten bij riolering € 112.000 hoger uit dan begroot. 09 Cultuur Er was een voordeel van € 256.000 binnen dit programma. Dit voordeel bestaat uit lagere kosten voor de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (€ 173.000). Op het taakveld Milieubeheer zijn hogere baten gerealiseerd dan oorspronkelijk was begroot (€ 108.000).
De belangrijkste oorzaak hiervan is de teruggave vanuit het BTW-compensatiefonds (BCF).
Gemeente De Wolden
8
Jaarstukken 2025
10 Algemene dekkingsmiddelen Het voordeel bedraagt € 1.483.000. Dit voordeel heeft onder andere betrekking op inkomsten in de meicirculaire 2025 van € 462.000 (tekorten voor rekening Rijk, kinderopvang pleegouders, IBO Problematische schulden en BRP) en het nog niet bestede bedrag van € 95.000 uit 2024 voor ‘Uitvoeringskosten Lbv/Lbv+ regelingen’. Er wordt voorgesteld deze middelen wederom over te hevelen. Daarnaast zijn de begrote baten gebaseerd op de uitkomsten van de septembercirculaire. De werkelijk baten vielen € 634.000 hoger uit onder andere doordat in de decembercirculaire extra middelen ter beschikking zijn gesteld. Ten slotte vielen de rentebaten en dividenduitkeringen € 206.000 hoger uit dan verwacht. 11 Onvoorziene uitgaven. In dit programma is geen sprake van grote verschillen tussen de begroting en de jaarrekening. 12 Overhead Op het programma overhead is er sprake van een nadeel van afgerond € 190.000. Dit komt vooral door een hogere doorbelasting van de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen. 13 Vennootschapsbelasting In dit programma is geen sprake van grote verschillen tussen de begroting en de jaarrekening. 14 Reserves Het nadelig resultaat bedraagt afgerond € 2.500.000. Deze afwijking komt vooral door de extra toevoeging aan de algemene reserve van € 1.678.000 en de reserve integraal huisvestingsplan € 1.136.000.
Gemeente De Wolden
9
Jaarstukken 2025
Kerngegevens A. Sociale structuur Aantal inwoners Waarvan: van 0 t/m 19 jaar van 20 t/m 64 jaar van 65 t/m 74 jaar van 75 jaar en ouder Aantal periodieke bijstandsgerechtigden Aantal uitkeringsgerechtigden ingevolge de: - Wet Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen werknemers (IOAW) - Wet Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ) - Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (BBZ) Aantal tewerkgestelden in sociale werkvoorzieningsschappen/geplaatste aja's Aantal unieke jeugdigen jeugdzorg Aantal unieke Wmo-klanten (oud en nieuw) B. Fysieke structuur** Oppervlakte van de gemeente (in hectares): - binnenwater Aantal woonruimten: - woningen/wonen - logies Gemiddelde woningbezetting
Rekening 2024 31-12-2024 24.665 4.907 13.200 3.528 3.030 211
1-1-2025 24.656 4.828 13.189 3.549 3.090 204
Rekening 2025 31-12-2025 24.819 4.914 13.179 3.577 3.149 200
11
12
8
2
2
2
1
1
1
49
45
41
390 1.261
498 1.282
Rekening
Begroting 2025
2024 22.429 206
1-1-2025 22.635 204
380 1.243 Rekening 2025 31-12-2025 22.428 207
10.593 655 2,33
10.593 655 2,33 2024 Totaal Bedrag per 2025 inwoner 2.741 76.067 498 11.906
C. Financiële structuur (bedragen x € 1.000)
Totaal 2024
Totale exploitatielasten programma’s Opbrengst belastingen en heffingen Algemene uitkering gemeentefonds (incl. 3D-taakmutaties en incl. extra middelen jeugd) Vaste schuld Reserves en voorzieningen Boekwaarde geactiveerde investeringen Financieringsoverschot +/tekort - *** Gewaarborgde geldleningen en garantstellingen
67.610 12.279
Gemeente De Wolden
Begroting 2025
10.604 772 2 2025 Bedrag per inwoner 3.065 480
46.521
1.886
51.177
2.062
23.700 58.352 73.915 8.062 100.432
961 2.366 2.997 327 4.072
22.575 57.379 73.477 9.550 103.571
910 2.312 2.961 385 4.173
10
Jaarstukken 2025
JAARVERSLAG 2025
Gemeente De Wolden
11
Jaarstukken 2025
Programma's
Gemeente De Wolden
12
Jaarstukken 2025
01 De Wolden een veilig thuis Je sociaal en fysiek veilig voelen, dat is een basisbehoefte van ieder mens. We willen dat onze inwoners, ondernemers en bezoekers zich in De Wolden veilig voelen in hun eigen huis, buurt en dorp. Het programma ‘De Wolden een veilig thuis’, richt zich op een veilige leefomgeving. Programmahouder: Inge Nieuwenhuizen Het programma in beeld
Gemeente De Wolden
13
Jaarstukken 2025
Wat hebben we bereikt? Ondermijning In 2025 is verdere uitvoering gegeven aan het plan van aanpak ondermijning. Binnen de organisatie zijn bewustwordingssessies gehouden om collega’s beter in staat te stellen signalen van ondermijning te herkennen en te melden. De informatiepositie is versterkt door meldingen van Meld Misdaad Anoniem (MMA) en de samenwerking met de ketenpartners zoals de politie, het RIEC, arbeidsinspectie en omliggende gemeenten. Aan de hand van 15 MMA-meldingen en meldingen van ketenpartners is casuïstiek uitgelopen en zijn (bestuurlijke) maatregelen getroffen. Daarnaast is beleid en regelgeving aangescherpt. De vernieuwde APV en het regionale beleid Drenthe tegen mensenhandel zijn vastgesteld. Er zijn zeven Bibob-onderzoeken opgestart om te voorkomen dat de gemeente criminele activiteiten ondersteunt.
Gemeente De Wolden
14
Jaarstukken 2025
Alcohol- en drugspreventie De uitvoeringsagenda preventie- en handhavingsplan alcohol en drugs is in september 2025 vastgesteld door het college. Voor de uitvoering hiervan zijn middelen opgenomen in de begroting 2026. Er zijn twee avonden georganiseerd met partners uit het veld zoals een huisarts, ondernemers, pachters buurthuis en zorgverleners. Daarnaast zijn medewerkers van het Wolderhuus getraind in de zogenaamde IVA-aanpak. Ook is er een ouderavond georganiseerd over middelengebruik (Pubers en verleidingen) vanuit de huisarts Zuidwolde in samenwerking met VNN en de gemeente. In 2025 zijn er 36 gevallen van rijden onder invloed van alcohol en/of drugs in De Wolden geregistreerd. In december is de IkPas campagne (abri-reclame) gestart in bushokjes De Wolden. Dit wordt vervolgd in 2026. Evenementen De Wolden is een bruisende gemeente met veel evenementen. Afgelopen jaar is het aantal evenementen iets toegenomen. Het evenwicht tussen levendigheid en leefbaarheid is nog steeds in balans. Binnen kaders van de evenementenverordening en beleidsregels hebben we wederom ingezet op veilige evenementen die een bijdrage leveren aan de levendigheid in de gemeente. Vanuit onze rol als vergunningverlener faciliteren we evenementenorganisaties zoveel mogelijk bij het proces rondom de vergunning aanvraag.
We hebben een informatieavond gehouden voor organisatoren met als onderwerp ‘het weer’, die druk bezocht werd en zorgde voor inhoudelijke kennisuitwisseling en voor verbinding. Ook is gestart met het onderzoek naar de impact van de Omgevingswet op evenementen en integrale herijking van de evenementen regelingen. Dit zal in 2026 worden voortgezet net als het verbreden van het aanspreekpunt voor evenementen met informatie over de Omgevingswet. Inclusie en diversiteit Het opstellen en uitvoeren van een lokale inclusieagenda is een wettelijke taak. De inclusieagenda van De Wolden liep af in 2025. In 2025 is binnen de werkgroep De Wolden Gewoon Toegankelijk de huidige stand van zaken besproken. Een verdere evaluatie en uitwerking van een nieuwe inclusie- en diversiteitsagenda vindt plaats in 2026. In deze agenda is naast toegankelijkheid nadrukkelijk aandacht voor inclusie en diversiteit, waaronder de positie van LHBTIQ+-personen en etnische minderheden. De subsidieregeling De Wolden Toegankelijk is per 1 januari 2026 beëindigd. De inzet op toegankelijkheid wordt voortgezet binnen de bredere uitwerking van de nieuwe inclusie- en diversiteitsagenda. De werkgroep De Wolden Gewoon Toegankelijk schouwt incidenteel gemeentelijke voorzieningen, adviseert bij nieuwe ontwikkelingen en projecten en zet zich in voor betere digitale toegankelijkheid.
De gemeente werkt mee in deze werkgroep om de (fysieke) toegankelijkheid van voorzieningen en openbare ruimte te verbeteren. Bewustwordingsactiviteiten zoals Orange the World (in samenwerking met de Soroptimistenvereniging) en de Drentse Regenboogweek blijven onderdeel van de lopende inzet. In 2025 zijn daarnaast verschillende bewustwordingsactiviteiten georganiseerd, waaronder een raadsavond over de meldcode en een bewustwordingsspel rond huiselijk geweld. De gemeente zoekt hierbij actief de samenwerking op met maatschappelijke organisaties, welzijnsinstellingen en lokale verenigingen. Weerbaarheid (omgaan met crises) In 2025 heeft het kabinet ingezet op het vergroten van de weerbaarheid van de maatschappij en de paraatheid van de krijgsmacht. Daarop heeft het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio Drenthe (VRD) opdracht gegeven om de weerbaarheid in Drenthe te verhogen. In september is binnen de gemeente een werkgroep en een projectleider gestart om plannen vorm te geven. En heeft de VRD een startbijeenkomst georganiseerd voor gemeenten. In het laatste kwartaal van 2025 is binnen de gemeente een start gemaakt met het opstellen van het plan van aanpak, die in het eerste kwartaal van 2026 afgerond zal worden. In 2026 zal de uitvoering van dit plan plaatsvinden.
Het opstellen van de plannen wordt in nauwe samenwerking met de VRD gedaan, omdat een deel van de verantwoordelijkheden bij hen ligt. Waaronder het uitwerken van een plan voor noodsteunpunten. In een aangenomen motie heeft de raad aangegeven dorpshuizen en brandweerkazernes goed te willen voorbereiden op een noodsituatie door hen van noodaggregaten te voorzien. Deze motie sluit nauw aan bij het plan van aanpak in de gemeente.
Gemeente De Wolden
15
Jaarstukken 2025
Beleidsdoelen Veiligheid • Inwoners, ondernemers en recreanten ervaren De Wolden als een veilige woon- en leefomgeving. • Wij zijn een gemeente waar inwoners zich fysiek en sociaal veilig voelen in hun eigen huis en in hun buurt en dorp. • De Wolden behoort tot de veiligste gemeenten in Nederland en we willen dat blijven. • We pakken veiligheidsvraagstukken breed en integraal op, zijn preventiegericht en zoeken samenwerking. Lokale Inclusie • De gemeente is digitaal toegankelijk, ook voor mensen met een auditieve of visuele beperking. Teksten zijn in begrijpelijke taal. • De medewerkers van de gemeente werken oplossingsgericht en kunnen hun communicatie op een respectvolle wijze aanpassen aan de inwoner. • Bij nieuwe (bouw)projecten of beleid is er aandacht voor toegankelijkheid en inclusie. • Ondernemers en inwoners van De Wolden hebben kennis over toegankelijkheid en inclusie. • Voorzieningen zijn bereikbaar en toegankelijk. Zowel fysiek toegankelijk door middel van goed toegankelijke wegen, paden en stoepen en sociaal toegankelijk: iedereen is welkom. • We accepteren geen enkele vorm van discriminatie.
Wat hebben we daarvoor gedaan? 1.1 - Veiligheidsregio Drenthe Activiteit
Bijstelling budget Veiligheidsregio Drenthe (VRD). De VRD heeft zich bezig gehouden met het vergroten van de weerbaarheid en veerkracht. Er is een projectgroep gestart met het project Weerbaar Drenthe die nauw samenwerkt met de Drentse gemeenten.
Verantwoording/realisatie 2025
Daarnaast is het programma toekomstbestendige brandweerzorg voortgezet. Ook is ingezet op het duurzaamheidsprogramma en de verdere versterking van de samenwerking met de GGD. En het inzetten op informatie gestuurde veiligheid en professionalisering Bevolkingszorg is verder gecontinueerd.
Middelen Het verhoogde budget is uitbetaald aan de VRD.
Gemeente De Wolden
16
Jaarstukken 2025
1.2 - Openbare orde en veiligheid Activiteit
Plan van aanpak 'ondermijning'. We hebben maatregelen vanuit het plan van aanpak ondermijning geïmplementeerd. De maatregelen die al in werking zijn getreden zijn gecontinueerd en verbeterd. Daarnaast nemen we deel aan de Drentse Aanpak Ondermijning en de intergemeentelijke samenwerking in de aanpak van ondermijning met onder andere politie, waterschappen, provincie en RIEC.
Verantwoording/realisatie 2025
Binnen onze eigen organisatie zijn wij gestart met deskundigheidsbevordering van interne medewerkers door middel van bewustwordingssessies. Beleidsmatig hebben we de vernieuwde Algemene Plaatselijke Verordening en het beleid tegen mensenhandel vastgesteld. Wij onderzoeken en beoordelen signalen van ondermijning (met onze ketenpartners) en nemen passende maatregelen.
Middelen De begrote middelen zijn volledig besteed.
1.2 - Openbare orde en veiligheid Activiteit
Verantwoording/realisati e 2025
Ophoging budget anti-discriminatievoorziening. Het aantal meldingen bij de antidiscriminatievoorziening laat een aanhoudende, licht stijgende trend zien ten opzichte van 2024. De gemeente blijft deze voorziening organiseren via CMO STAMM. Via deze inkoop wordt ingezet op zowel de behandeling van meldingen als bewustwording en toegankelijkheid van de voorziening. Omdat de beoogde rijks-overname van de antidiscriminatievoorziening is uitgesteld, wordt de voorziening tot en met 2027 via CMO STAMM ingekocht. De gemeente ondersteunt waar mogelijk de communicatieuitingen van CMO STAMM om de bekendheid te vergroten.
Middelen De extra middelen zijn uitbetaald aan CMO STAMM.
Beleidsindicatoren Onderstaande tabel geeft de verplichte beleidsindicatoren weer. Beleidsindicator
Eenheid
Jaar
De Wolden
Nederland
Misdrijven - Diefstallen uit woning
per 1.000 inwoners
2025
2,2
1,2
Misdrijven - Geweldsmisdrijven
per 1.000 inwoners
2025
1,6
4,3
Vernielingen en misdrijven tegen openbare orde en gezag
per 1.000 inwoners
2025
2,2
5,7
Misdrijven - Winkeldiefstallen
per 1.000 inwoners
2025
0,2
2,2
Gemeente De Wolden
17
Jaarstukken 2025
Betrokkenheid verbonden partijen Onderstaande tabel geeft de verbonden partij weer waarin wij participeren. Daarnaast wordt toegelicht hoe deze verbonden partij bijdraagt aan de realisatie van onze doelstellingen. Veiligheidsregio Drenthe Bijdrage aan de gemeentelijke doelstelling
Vergroten veiligheid inwoners van Drenthe en met de partners zorgen voor een goede voorbereiding op rampen en crises.
Beleidsdocumenten • •
Preventie- en handhavingsplan alcohol en drugs 2024-2027 Uitvoeringsagenda preventie- en handhavingsplan alcohol en drugs 2025-2027
Wat heeft het gekost? Onderstaande tabel geeft het resultaat van het programma weer uit de primitieve begroting, de begroting na wijziging en de jaarstukken. Onder deze tabel worden de afwijkingen tussen de jaarstukken en de begroting na wijziging groter dan € 25.000 toegelicht.
(bedragen x € 1.000)
Primitieve Gewijzigde Rekening begroting begroting Restant 2025 2025 2025
Lasten
-2.529
-2.633
-2.539
-95
110 Crisisbeheersing en brandweer
-1.804
-1.801
-1.787
-14
120 Openbare orde en veiligheid
-686
-730
-690
-40
610 Samenkracht en burgerparticipatie
-39
-102
-62
-40
Baten
8
72
44
27
110 Crisisbeheersing en brandweer
0
0
3
-3
120 Openbare orde en veiligheid
8
9
18
-10
610 Samenkracht en burgerparticipatie
0
63
24
40
-2.521
-2.562
-2.494
-67
Resultaat
Lasten 120 Openbare orde en veiligheid (€ 40.000 voordeel) Er is op deze post een voordeel ontstaan van € 40.000. In 2024 zijn de activiteiten uit het plan van aanpak 'ondermijning' niet geheel uitgevoerd, door o.a. onvoldoende personele capaciteit. In 2025 zijn met de overgebleven middelen uit 2024 de resterende werkzaamheden uitgevoerd. Omdat in 2025 hiervoor opnieuw middelen beschikbaar zijn gesteld, zijn de resterende gelden uit 2024 niet geheel besteed, dit verklaart het voordeel op deze post. De in 2025 beschikbaar gestelde middelen zijn wél geheel aan het 'plan van aanpak ondermijning' besteed. 610 Samenkracht en burgerparticipatie (€ 40.000 voordeel) Op deze post is een voordeel van € 40.000 ontstaan t.o.v. de begroting. De ontvangen subsidie van ZonMw was € 63.000 (zie batenkant), maar doordat 'Het Odensehuis' in 2025 noodgedwongen met één dag per week is gestart in plaats van de geplande twee dagen, is er een lager bedrag aan subsidie aan het Odensehuis verleend. Besteding van de subsidie van ZonMw mag ook nog in 2026. Het niet bestede deel van de subsidie wordt doorgeschoven naar 2026. Dit onderdeel is ten onrechte in dit programma gepresenteerd. In 2026 vindt aanpassing naar programma 7 - Sociaal plaats.
Gemeente De Wolden
18
Jaarstukken 2025
Baten 610 Samenkracht en burgerparticipatie (€ 40.000 nadeel) De afwijking bij de baten betreft de overheveling van de vooruit ontvangen subsidie van ZonMw naar 2026 voor een bedrag van € 39.815. Dit onderdeel is ten onrechte in dit programma gepresenteerd. In 2026 vindt aanpassing naar programma 7 - Sociaal plaats.
Waarin hebben we geïnvesteerd? Onderstaande tabel geeft de in dit jaar gedane investeringen weer uit de primitieve begroting, de begroting na wijziging en de jaarstukken. Onder deze tabel worden de afwijkingen tussen de jaarstukken en de begroting na wijziging toegelicht.
Bedragen x € 1.000
Primitieve begroting 2025
Gewijzigde Rekening begroting 2025 2025
Restant
Doorschuif naar 2026
Lasten
12
12
14
-2
0
Warmtepomp brandweerkazerne
12
12
14
-2
0
Resultaat
12
12
14
-2
0
Alleen afwijkingen van meer dan € 25.000 worden toegelicht. Derhalve wordt op bovenstaande tabel geen toelichting gegeven.
Gemeente De Wolden
19
Jaarstukken 2025
02 Krachtig De Wolden Met dit programma stimuleren we de kracht van De Woldense samenleving en faciliteren we de realisatie van initiatieven in de dorpen en buurten. Dat doen we door met veel energie te werken aan de ontwikkeling van een vitale, lokale democratie, transparantie van ons bestuur en de samenwerking in onze netwerken. Dit doen we niet alleen, maar samen met inwoners, ondernemers en partnerorganisaties. Daarbij nodigen we iedereen uit om mee te doen, ook jongeren en nieuwe inwoners. Programmahouder Inge Nieuwenhuizen Het programma in beeld
Gemeente De Wolden
20
Jaarstukken 2025
Wat hebben we bereikt? Initiatiefrijk De Wolden In 2025 is het 10-jarig bestaan van Initiatiefrijk De Wolden gevierd. Met een impactonderzoek is de sociaal- maatschappelijke waarde van Initiatiefrijk De Wolden beschreven en aangetoond. De film “De kracht van het samendoen” laat zien dat inwoners trots zijn op hun dorp en hun bijdrage aan de leefbaarheid in het dorp. In 2025 bestond Zuidwolde 750 jaar. Ter ere daarvan zijn er gedurende het hele jaar activiteiten georganiseerd. Deze activiteiten zijn mede mogelijk gemaakt door een gemeentelijke subsidie van € 37.500 in het kader van Initiatiefrijk De Wolden. In 2025 zijn er 13 initiatieven gehonoreerd vanuit de subsidieregeling Initiatiefrijk De Wolden.
Gemeente De Wolden
21
Jaarstukken 2025
EigenWijsheid De Wolden Ieder dorp heeft een eigen dorpsvisie gemaakt. Om van de dorpsvisie naar een uitvoeringsagenda te komen is met het project EigenWijsheid De Wolden een procesverbetering gestart. De nieuwe werkwijze geeft richtlijnen en kaders hoe dorpen aan de slag kunnen met hun dorpsvisie. Deze aanpak heeft bijgedragen aan optimale en adequate inwonersparticipatie, waarbij ook de ambtelijke organisatie actief meedoet. Er is gewerkt aan het versterken van vertrouwen tussen de belangenverenigingen en gemeente en er is intensief samengewerkt. Het zorgt voor meer structuur en het bespreekbaar maken en verduidelijken van de verwachtingen, kaders en rollen. Ook is er een praatplaat en een brochure opgesteld. Deze zijn helpend tijdens de gesprekken. De aanbevelingen uit het impactonderzoek en de geleerde lessen van Eigenwijsheid De Wolden worden meegenomen in de besluitvorming in 2026 over voortzetting van de subsidieregeling Initiatiefrijk De Wolden. Inwoners betrekken in onze gemeente en bij onze democratie Wij vinden het belangrijk dat ook jongeren worden betrokken in onze gemeente. Nieuwe kiesgerechtigden hebben een persoonlijke brief met uitnodiging gekregen om te stemmen bij verkiezingen. Op deze manier stimuleren we de deelname aan het democratische proces.
Het gaat hierbij om inwoners die de leeftijd van 18 jaar bereikt hebben, genaturaliseerd zijn of nieuw in De Wolden zijn komen wonen. Nieuwe inwoners zijn actief benaderd om op verschillende manieren en momenten mee te doen. Zo zijn zij uitgenodigd voor de wandelingen met de burgemeester, de nieuwjaarsbijeenkomst en de bijeenkomst voor nieuwe inwoners. Hieraan is door veel inwoners gehoor gegeven. De verbindingen met de belangenverenigingen zijn versterkt door hen te betrekken bij de bijeenkomsten voor nieuwe inwoners. De contactgegevens van de belangenverenigingen zijn vermeld op de website en worden benoemd in diverse brieven aan de inwoners. Alle nieuwe inwoners ontvangen bij de welkomstbrief een link naar de video “Welkom in De Wolden”. Regionale samenwerking Door meer ambtelijke inzet kunnen we beter de verbinding leggen met de Regio Zwolle en raken we zowel ambtelijk als bestuurlijk, inhoudelijk steeds beter aangesloten op de programma’s Economie en arbeidsmarkt en Ruimte. Waar het kan, trekken we samen op met onze buurgemeenten in Zuidwest-Drenthe (Hoogeveen, Meppel en Westerveld) en de provincie Drenthe. Op initiatief van De Wolden zijn in februari de colleges bij elkaar gebracht om te verkennen of we tot een gebiedsagenda voor Zuidwest-Drenthe kunnen komen.
Dit overleg heeft er in ieder geval toe geleid dat we voor de 2e ronde van de Regiodeal II Regio Zwolle (programmalijnen Leefbaarheid en Leefomgeving) samen een gebiedsarrangement hebben ingediend. Onze aanvraag ‘Gedeeld Geluk, als kompas voor Zuidwest-Drenthe’ is maximaal gehonoreerd. Samen met onze eigen inbreng en een forse bijdrage van de provincie Drenthe is er voor de komende jaren een bedrag van bijna € 6 miljoen beschikbaar. Afgesproken is dat het gebiedsarrangement een 1e opstap is naar samenwerking en dat de verkenning op een later moment een vervolg krijgt. De raadsexcursie op 5 september stond dit jaar in het teken van de Regio Zwolle. De raad heeft kunnen horen en zien wat er binnen de regio gebeurt en welke successen er behaald zijn. Initiatieven die in regionaal verband worden opgepakt maar die niet altijd direct zichtbaar zijn in onze eigen gemeente maar wel van belang zijn voor de regio als geheel. Die ook van belang zijn bijvoorbeeld richting het Rijk en het aanspraak maken op rijksmiddelen. Daarom heeft de regio Zwolle in 2025 een lobbystrategie vastgesteld. Een onderdeel daarvan is het versterken van ook de Europese banden. Voor de tweede keer is er door regio Zwolle een programma voorbereid voor een bezoek aan Brussel tijdens de EWRC dagen, waar ook een vertegenwoordiging vanuit ons college bij aanwezig was.
Eind 2025 hebben we onze deelname aan de regio Zwolle geëvalueerd en besloten is de deelname te continueren. Via ons P10 lidmaatschap worden op landelijk niveau onze belangen als plattelandsgemeente bij andere overheden behartigd. Via de bestuurlijke en ambtelijke contacten wisselen we kennis en ervaring uit over thema’s die voor plattelandsgemeenten relevant zijn, zoals toekomst landelijk gebied, gewasbescherming en veranderd of veranderend grondgebruik als gevolg van beëindigingsregelingen in de landbouw.
Gemeente De Wolden
22
Jaarstukken 2025
Representatie Tijdens de uitreiking van prijzen, zoals het Raspaard en het Rasveulen, de lokale veteranendag en de bijeenkomst gedecoreerden heeft het college haar aandacht geschonken aan doelgroepen binnen de gemeente om hen te waarderen en te bedanken voor hun inzet voor De Woldense samenleving. Daarnaast heeft de gemeente De Wolden in 2025 stilgestaan bij het 80-jarig lustrum van de bevrijding van het Koninkrijk der Nederlanden door de geallieerde strijdkrachten. In samenwerking met diverse organisaties uit de gemeente is er een aantal initiatieven ondersteund die gezamenlijk hebben bijgedragen aan het blijvend onder de aandacht brengen van de waarde van vrijheid, democratie en de rechtstaat. Zie ook de verantwoording binnen het programma Cultuur. Verkiezingen Door de val van het kabinet Schoof op 3 juni 2025 werden verkiezingen gepland op 29 oktober 2025. Voor de organisatie hiervan is bij de Berap budget beschikbaar gesteld. Het kabinet heeft eenmalig € 60 miljoen beschikbaar gesteld aan gemeenten voor de organisatie. In 2025 is gestart met de voorbereidingen van de verkiezingen van de gemeenteraad die op 18 maart 2026 hebben plaatsgevonden.
Beleidsdoelen Vitale democratie • Ruimte geven aan initiatieven vanuit de samenleving, zowel wanneer het gaat om betrokkenheid bij nieuwe initiatieven als betrokkenheid bij onderhoud en beheer van de openbare ruimte. • Jongeren, nieuwe inwoners en mensen die normaal weinig of niet betrokken zijn meer betrekken bij onze lokale democratie. • Inwoners, organisaties en ondernemers actief de ruimte geven bij het gemeentelijke beleiden besluitvormingsproces. Transparant bestuur • Integer bestuur. • Voldoen aan actuele wetgeving. • Toegankelijke klachten-en bezwaarprocedures. Samenwerking over de gemeentegrenzen • Behartigen van de belangen van de inwoners van De Wolden. Daarbij gaan we altijd uit van een win-win situatie in de samenwerking met onze partners.
Wat hebben we daarvoor gedaan? 0.1 - Bestuur Activiteit
Nieuwe vergadersystematiek gemeenteraad.
Verantwoording/realisatie 2025
De raad werkt inmiddels met het nieuwe vergadermodel 4DeWolden. Uit evaluatie van dit vergadermodel blijkt dat de raad meer transparantie en participatie ervaart. Daarnaast bieden opiniërende vergaderingen meer ruimte voor debat en verdieping.
Middelen
Gemeente De Wolden
De urenuitbreiding is structureel uitgezet in het personeelsbestand van de griffie. De verwachte kosten voor het uitzenden zijn gemaakt.
23
Jaarstukken 2025
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Activiteit Verantwoording/realisati e 2025
Nieuwe inwoners. Er zijn verschillende activiteiten georganiseerd waar nieuwe inwoners actief voor zijn uitgenodigd en bij betrokken zijn.
Middelen Het beschikbare bedrag van € 5.000 is volledig besteed.
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Activiteit
Viering 10 jaar Initiatiefrijk De Wolden. De gemeenteraad heeft € 27.800 beschikbaar gesteld voor de activiteiten die in 2025 zijn uitgevoerd.
Verantwoording/realisati e 2025
Dit betreft het uitvoeren van een onderzoek naar de maatschappelijke waarde van IRDW, het maken van een magazine voor alle inwoners van de gemeente, het maken van een film, het plaatsen van banners in alle dorpshuizen en een fototentoonstelling in het gemeentehuis.
Middelen Het beschikbare budget van € 27.800 is volledig besteed.
Beleidsindicatoren Onderstaande tabel geeft de verplichte beleidsindicatoren weer. Beleidsindicator
Eenheid
Jaar
De Wolden
Nederland
02 niet van toepassing
Betrokkenheid verbonden partijen Er worden binnen dit programma geen verbonden partijen verantwoord.
Beleidsdocumenten • •
Toekomstvisie Lokale Inclusieagenda: De Wolden Gewoon Toegankelijk
Gemeente De Wolden
24
Jaarstukken 2025
Wat heeft het gekost? Onderstaande tabel geeft het resultaat van het programma weer uit de primitieve begroting, de begroting na wijziging en de jaarstukken. Onder deze tabel worden de afwijkingen tussen de jaarstukken en de begroting na wijziging groter dan € 25.000 toegelicht.
(bedragen x € 1.000)
Primitieve Gewijzigde Rekening begroting begroting Restant 2025 2025 2025
Lasten
-3.554
-4.079
-4.368
289
010 Bestuur
-2.407
-2.633
-2.988
355
020 Burgerzaken
-916
-1.069
-1.133
64
610 Samenkracht en burgerparticipatie
-231
-376
-247
-130
Baten
412
535
674
-139
0
0
84
-84
412
535
589
-55
-3.142
-3.544
-3.694
150
010 Bestuur 020 Burgerzaken Resultaat
Lasten 010 Bestuur (€ 355.000 nadeel) Storting voorziening APPA (€ 383.000 nadeel) De overschrijding van € 383.000 wordt veroorzaakt door een extra storting in de voorziening Appa in verband met de overgang van de Appa-pensioenen naar het ABP per 1 januari 2028. Door de Wet toekomst pensioenen moet de gemeente de eerder opgebouwde pensioenaanspraken volledig af financieren via een eenmalige kapitaalstorting aan het ABP. Op basis van de actuele dekkingsgraad van het ABP en de geactualiseerde actuariële verplichtingen blijkt het beschikbare vermogen in de voorziening Appa ontoereikend, waardoor een aanvullende dotatie noodzakelijk is. Met de overgang van de Appa-pensioenen naar het ABP worden toekomstige financiële risico’s afgekocht. Met ingang van 1 januari 2028 zal de voorziening APPA worden opgeheven en vervalt daarmee ook de jaarlijkse schommeling in de voorziening. Hogere kosten salarissen (€ 28.000 nadeel) De kosten voor salarissen vallen € 28.000 hoger uit door extra inzet die is doorbelast. Hierdoor vallen ook de baten hoger uit. Lagere accountantskosten (€ 58.000 voordeel) In 2023 en 2024 bedroegen de accountantskosten € 177.000. Vooraf zijn deze kosten niet exact te bepalen en daarom is er voorzichtig begroot. In 2025 bedroegen de werkelijke kosten € 147.000 waardoor sprake was van een voordeel van € 58.000.
Omdat er in 2026 een aanbesteding plaatsvindt, is niet duidelijk of dit een incidenteel of structureel effect is. Diverse kosten (€ 2.000 nadeel) Daarnaast zijn diverse kosten in 2025 in totaal € 2.000 hoger uitgevallen dan begroot. 020 Burgerzaken (€ 64.000 nadeel) Verkiezingen (€ 19.000 nadeel) De organisatie van verkiezingen is op grond van de Kieswet een verantwoordelijkheid van de gemeente. De vergoeding hiervoor vanuit het Rijk is verwerkt in de algemene uitkering. De landelijke vergoeding is gebaseerd op een gemiddelde kostendekking en dekt niet de exacte kosten van de gemeente. Om de organisatie van de tussentijdse verkiezingen voor de Tweede Kamer en de gemeenteraadsverkiezingen te borgen is binnen de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen extra formatie ingezet. Deze kosten zijn doorbelast aan de gemeenten. Hierdoor is er een overschrijding van de begroting ontstaan bij De Wolden van € 19.000.
Gemeente De Wolden
25
Jaarstukken 2025
Reisdocumenten (€ 31.000 nadeel) Doordat er meer reisdocumenten zijn aangevraagd dan begroot (de verwachte piek hierin kwam eerder dan voorzien bij de decemberbijstelling), zijn de kosten € 31.000 hoger uitgevallen. Dit betreft afgedragen rijksleges. Hier staat geïnde rijksleges tegenover aan de batenkant. Diverse kosten (€ 14.000 voordeel) Daarnaast zijn diverse kosten in 2025 in totaal € 14.000 lager uitgevallen dan begroot. Ten slotte is er binnen het taakveld sprake van een nadeel van € 28.000. Dit komt door een hogere doorbelasting van de Samenwerkingsorganisatie de Wolden Hoogeveen. Voor nadere toelichting wordt verwezen naar programma 12 Overhead. 610 Burgerkracht en burgerparticipatie (€ 130.000 voordeel) Per saldo hebben we een incidenteel voordeel van €130.000 op de lasten voor burger- en kernparticipatie. In 2025 hebben 13 initiatiefnemers een bijdrage gekregen met een totale waarde van € 226.000. De aandacht voor het 10-jarig bestaan van Initiatiefrijk De Wolden heeft ervoor gezorgd dat er meer gesprekken zijn geweest met initiatiefnemers. Een aantal heeft echter niet op tijd de laatste aanvraag rond de begroting sluitend kunnen krijgen. We verwachten dat er in de eerste 2 rondes van 2026 hiervoor aanvragen worden gedaan. We willen de niet-bestede middelen voor een bedrag van € 99.000 bestemmen voor 2026 (zie Bestemming rekening resultaat).
Baten 010 Bestuur (€ 84.000 voordeel) Doorbelasting personeelskosten (€ 31.000 voordeel) Dit voordeel is ontstaan door de doorbelasting aan onder andere een externe gemeente van extra inzet. Het contract met deze gemeente is onlangs met een jaar verlengd. Voorziening APPA (€ 38.000 voordeel) Er is meer onttrokken uit de voorziening dan was begroot, omdat de voorziening op basis van de actuele berekening te hoog bleek en daarom is bijgesteld. Dit leidt tot een voordeel op de baten van € 38.000. Overig Bestuur (€ 15.000 voordeel) Enkele andere kleinere posten binnen dit taakveld hebben per saldo een voordeel van € 15.000. 020 Burgerzaken (€ 55.000 voordeel) Leges reisdocumenten en huwelijksvoltrekkingen (€ 51.000 voordeel) De stijging in het aantal aangevraagde reisdocumenten heeft gezorgd voor hogere leges inkomsten. Ook bij huwelijksvoltrekkingen waren er hogere leges inkomsten. Samen levert dit een voordeel op van € 51.000. Overig Burgerzaken (€ 4.000 voordeel) Enkele andere kleinere posten binnen dit taakveld hebben per saldo een voordeel van € 4.000.
Gemeente De Wolden
26
Jaarstukken 2025
03 Wonen en Duurzaam Dit programma gaat over de fysieke leefomgeving. Het omvat de thema's ruimtelijke ontwikkeling, wonen en duurzaamheid. Programmahouder: Gerrie Hempen-Prent Het programma in beeld
Gemeente De Wolden
27
Jaarstukken 2025
Wat hebben we bereikt? Wonen Een belangrijk onderdeel van onze woon(zorg)visie is het woningbouwprogramma. Hierin is vastgelegd hoeveel nieuwe woningen we tot 2030 willen toevoegen aan de woningvoorraad van De Wolden en in welke prijscategorie deze woningen moeten vallen. De woningmarkt is voortdurend in ontwikkeling, de prijzen van woningen blijven stijgen en ook de bouwkosten nemen toe. Deze snelle veranderingen zijn de aanleiding om het woningbouwprogramma geregeld te actualiseren. In 2024 hebben we een woningmarktonderzoek laten uitvoeren en op basis van de resultaten van dit onderzoek hebben we in het voorjaar van 2025 een aantal aanpassingen in het woningbouwprogramma gedaan. We vinden de betaalbaarheid nog steeds van belang. We hebben de ambitie voor het aantal toe te voegen woningen verhoogd, de prijsgrenzen zijn aangepast en we hebben afgesproken dat we ieder jaar op 1 januari de prijsgrenzen automatisch volgens bepaalde uitgangspunten indexeren. In 2025 zijn 53 nieuwe woningen gerealiseerd. Daarbij is gelet op voldoende woningen voor de verschillende doelgroepen. Door een koerswijziging binnen de enige woningcorporatie in onze gemeente is het streefaantal sociale huurwoningen niet bereikt. We proberen de hier ontstane achterstand in de komende jaren in te lopen.
Gemeente De Wolden
28
Jaarstukken 2025
Nieuwbouw en woningbouwimpuls Het programma woningbouwimpuls heeft als doel het realiseren van het beoogde aantal woningen. We zijn daarmee op koers. Er is voldoende plancapaciteit voor 810 - 1.060 woningen tot en met het jaar 2030. Er zijn 53 woningen bijgekomen en voor de komende jaren verwachten we jaarlijks meer woningen op te leveren. Het aandachtspunt daarbij is dat we ook de juiste woningen bouwen voor de juiste mensen. Helaas hebben we te maken met twee grote knelpunten, namelijk stikstof en gewasbeschermingsmiddelen. Beide zorgen voor beperkingen en vertragingen van bouwprojecten. Voor stikstof kennen we de beperkingen en zijn we vooral in afwachting van oplossingen die op nationaal niveau afgesproken worden. Voor het omgaan met de vijftigmeterzone tussen nieuwe woningen en agrarische grond waar gewasbeschermingsmiddelen mogen worden gebruikt is een handelingskader opgesteld. Deze dient nu als leidraad voor ons handelen en onze beoordeling. Dit handelingskader voorkomt onnodige vertraging. In september is gestart met een groot project gericht op het stroomlijnen van het proces van vergunningverlening. Binnen twee jaar moeten we hiermee meer snelheid en routine opgebouwd hebben, zodat vergunningaanvragen sneller en transparanter door de gemeentelijke organisatie worden behandeld en van een besluit worden voorzien.
We hebben onszelf daarbij scherpe servicenormen opgelegd, die we in 2026 willen bereiken. Het plan voorziet ook in het herkennen van te strakke of overbodige gemeentelijke kaders en het wegnemen van belemmeringen die deze veroorzaken. Transformatie van bestaande gebouwen vindt vooral plaats in de vorm van het herinrichten van agrarische bebouwing en woningbouwsplitsing. Huisvesting van aandachtsgroepen Voor de huisvesting van verschillende aandachtsgroepen – statushouders, mensen die uitstromen uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang, arbeidsmigranten en spoedzoekers – blijft bijzondere aandacht nodig. We kampen al enige jaren met een tekort aan woningen, waardoor we niet (goed) kunnen voldoen aan de halfjaarlijkse taakstellingen voor de huisvesting van statushouders. Voor de huisvesting van statushouders werken we samen met Actium. De statushouders zijn niet de enige groep waarvoor we onvoldoende woningen hebben. Bij het zoeken naar (creatieve) oplossingen voor dit vraagstuk hebben we daarom oog voor alle aandachtsgroepen en doelgroepen die een sociale huurwoning zoeken. Starterslening en uitbreiding verzilverlening Starters op de woningmarkt zijn een doelgroep waar we ons in onze woon(zorg)visie in het bijzonder op richten. Het is voor starters moeilijk om een geschikte woning te vinden in De Wolden. De betaalbaarheid is een belangrijk aandachtspunt.
We hebben het daarom aan het einde van 2024 mogelijk gemaakt om een starterslening aan te vragen via de Stichting Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn). Starters kunnen met deze lening het verschil tussen de koopsom en de hypothecaire lening overbruggen. In 2025 zijn elf startersleningen aangevraagd. Zes hiervan zijn in 2025 toegekend, de andere vijf aanvragen lopen nog omdat de overdracht in de loop van 2026 gepland staat. Een andere mogelijkheid is dat ouders van een starter een verzilverlening kunnen afsluiten en het geleende bedrag aan hun kinderen schenken voor de aankoop van hun eerste woning in de gemeente De Wolden. In 2025 is geen gebruikgemaakt van deze mogelijkheid.
Gemeente De Wolden
29
Jaarstukken 2025
Milieu en duurzaamheid Regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid Vanuit het Rijk is afgelopen jaar geld beschikbaar gesteld voor de uitvoering van het klimaatbeleid, via de regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE). Dit geld is ingezet om extra personeel aan te trekken, kennis te vergroten en expertise in huis te halen om invulling en uitvoering te geven aan de duurzaamheidsambities van onze gemeente. Nationaal Isolatie Programma Vanuit het Nationaal Isolatie Programma (NIP) heeft de gemeente de komende jaren middelen ontvangen waarmee we onze inwoners financieel ondersteunen met het verduurzamen van hun woning. Met deze middelen hebben we onder andere doe-het-zelfisolatievouchers aan onze inwoners beschikbaar gesteld. Van de 615 vouchers zijn er nog 471 beschikbaar voor 2026 en 2027. In 2026 en 2027 organiseren we buurtacties en aanbelacties om onze NIP-regelingen bij inwoners onder de aandacht te brengen. Ook kunnen inwoners kosteloos advies vragen bij een van onze gemeentelijke energieadviseurs. Deze adviseurs kunnen niet alleen advies geven over mogelijke isolatiemaatregelen, maar bijvoorbeeld ook ondersteunen in het aanvragen van de juiste (gemeentelijke, regionale en landelijke) duurzaamheidssubsidies. Op deze wijze verwachten we dat we de nog beschikbare vouchers uit gaan geven.
Invulling opgave Regionale Energie Strategieën (RES) Binnen de RES hebben we als gemeente afgesproken om uiterlijk in 2030 0,1 TWh aan hernieuwbare elektriciteit op te wekken. Om hier verdere invulling aan te geven, is in 2025 de Energiestrategie De Wolden vastgesteld, waarbij we voorwaarden stellen aan hernieuwbareenergieprojecten. Daarnaast zijn we gestart met het gebiedsproces in het kader van de verkenning windenergie Ruinerwold Noord, waarbij we samen met de omgeving de mogelijkheden voor windenergie in het gebied Ruinerwold Noord onderzoeken. In het kader van het project De Wijk 20 hebben we ook vorderingen gemaakt. Zo hebben we in november 2025 percelen aangekocht van de NAM. Daarnaast zijn we in verschillende werkgroepen in overleg met direct omwonenden om richting te geven aan hoe en op welke wijze we opwek, opslag en omzetten van energie kunnen realiseren. Warmtetransitie Allereerst streven we naar maximale energiebesparing. Daarom hebben we inwoners ondersteund met het isoleren van hun woning en met het besparen van energie. Onder andere met de Doe-hetzelfregeling, de Witgoedregeling en de Energiebespaarapp. We streven naar 100% groengas in het gasnetwerk in 2030. We zien op lokaal niveau veel initiatieven voor het produceren van groengas. Projecten lopen echter vast omwille van de stikstofproblematiek.