J. Evaluatie stichting OCO def.pdf

Evaluatie: DE CLIËNTONDERSTEUNING VAN STICHTING OCO

Februari 2022

Inhoudsopgave 1.

Inleiding ......................................................................................................... 3

1.1

Aanleiding ................................................................................................ 3

1.2

Wat is cliëntondersteuning ......................................................................... 3

1.3

Leeswijzer ................................................................................................ 4

2.

Resultaten ...................................................................................................... 5

2.1

Vindbaarheid, bereikbaarheid en beschikbaarheid .......................................... 5

2.2

Versterking van de eigen regie .................................................................... 6

2.3

De kennis van beleid, regelgeving en de sociale kaart .................................... 7

2.4

Samenwerking met andere partijen ............................................................. 8

3.

Conclusie........................................................................................................ 9

Bijlage 1: verantwoording methodiek ......................................................................10 Bijlage 2: uitkomsten korte enquête .......................................................................11

2

1. Inleiding Stichting OCO is in december 2018 officieel opgericht. De Stichting voor Onafhankelijke Cliëntondersteuning kent één hoofdtaak: het aanbieden van onafhankelijke cliëntondersteuning aan de inwoners van gemeente De Wolden. Daarnaast wordt het bestuur van Stichting OCO gevraagd advies uit te brengen over de dienstverlening en het beleid van gemeente De Wolden. De Stichting bestaat uit een bestuur van vijf bestuursleden en een team van cliëntondersteuners. Dit team is in 2018 begonnen met vijf cliëntondersteuners en op dit moment zijn er drie cliëntondersteuners actief in de gemeente De Wolden namens de stichting.

1.1

Aanleiding

Cliëntondersteuning is een wettelijke taak van de gemeente. De gemeente heeft geholpen met de oprichting van de stichting en verleent jaarlijks subsidie. In 2021 en in 2022 is er € 185.000 subsidie per jaar verleend. De gemeenteraad heeft opdracht gegeven om de cliëntondersteuning van Stichting OCO te evalueren. Het is een belangrijke taak waarvan de raad wil weten of deze adequaat wordt uitgevoerd. In deze evaluatie wordt- conform de opdracht van de gemeenteraadalleen de uitvoering van de cliëntondersteuning geëvalueerd en niet de advies- en signaalfunctie1. Met de advies- en signaalfunctie wordt de feedback van Stichting OCO aan de gemeente bedoeld. Met andere woorden, wat komen de cliëntondersteuners tegen in hun werkveld waarvan zij denken dat de gemeente of een zorginstelling dit beter moet organiseren. De focus van deze evaluatie ligt dus bij de uitvoering van de cliëntondersteuning als taak, zoals deze in de volgende paragraaf is omschreven.

1.2

Wat is cliëntondersteuning

Onafhankelijke Cliëntondersteuning (OCO) is een wettelijke taak van gemeenten. In de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) staat het volgende: Cliëntondersteuning betreft het bieden van informatie, advies en algemene ondersteuning die bijdraagt aan het versterken van de zelfredzaamheid en participatie en het verkrijgen van een zo integraal mogelijke dienstverlening op het gebied van maatschappelijke ondersteuning, preventieve zorg, zorg, jeugdhulp, onderwijs, welzijn, wonen, werk en inkomen. (Wmo art. 1.1.1.) Een cliëntondersteuner biedt zelf geen zorg, maar heeft de taak om de cliënt te helpen bij het vinden van de juiste zorg of het verkrijgen van toegang (een indicatie) voor de juiste zorg. In principe is cliëntondersteuning dan ook kortdurend. Cliëntondersteuning kenmerkt zich daarnaast dat een cliënt zijn of haar eigen keuzes maakt.

Kenniscentrum Movisie heeft in november 2021 een kennisdocument uitgebracht over de stichting. Dit kennisdocument gaat voornamelijk over de opstartfase van Stichting OCO en verschilt daarmee van deze evaluatie. Het kennisdocument staat op https://www.movisie.nl/publicatie/reis-naar-onafhankelijkeclientondersteuning-wolden 1

3

1.3

Leeswijzer

In het volgende hoofdstuk staan de resultaten van deze evaluatie en daaropvolgend de conclusie. De verantwoording voor de methode is als bijlage opgenomen.

4

2. Resultaten Voor goede cliëntondersteuning is het belangrijk dat inwoners snel en gemakkelijk beroep kunnen doen op de ondersteuning (bereikbaarheid en beschikbaarheid), dat de ondersteuner kennis van zaken heeft en dat de ondersteuner de regie van de cliënt versterkt. De samenwerking tussen cliëntondersteuners en andere partijen is ook van belang. De resultaten zijn hieronder in tabellen weer gegeven. In de eerste kolom staat welke doelgroep erop gereageerd heeft. Vervolgens of dit een positieve reactie, neutrale reactie of dat er op dit punt een verbetering moet plaatsvinden.

2.1

Vindbaarheid, bereikbaarheid en beschikbaarheid2

Het is belangrijk dat de cliëntondersteuners goed te vinden zijn en goed te bereiken en dat de inwoners snel geholpen kunnen worden door een OCO-er. Goed

Neutraal

ASD en WMOcliëntenraad

Verbeterpunt De naamsbekendheid van Stichting OCO. De functie van st. OCO: het is niet voldoende bekend wat OCO doet. Verduidelijken wat OCO kan doen voor mensen die te maken hebben met de participatiewet en de WSW.

Cliënten

Het bestuur

Negen van de tien cliënten3 hebben de Stichting OCO zeer gemakkelijk bereikt, één gaf aan gemakkelijk. Doorverwijzing vanaf de Wmo, huisartsen, stichting MEE en andere instanties

Vindbaarheid en naamsbekendheid kan beter. Cliëntondersteuning is geen begrip. Mensen weten niet dat er ondersteuning voor hen beschikbaar is.

Cliëntondersteuners

Cliënten worden door anderen op OCO gewezen, bijvoorbeeld door buren, familie, kennissen.

Bij inwoners en sommige instanties is niet bekend welke taken de cliëntondersteuners hebben.

Naamsbekendheid en vindbaarheid.

Professionele organisaties wijzen naar st. OCO door. Hoewel de dienstverlening van de gemeente in deze evaluatie niet wordt onderzocht, is het een belangrijke opmerking van de ASD en van het bestuur dat ook de gemeente De Wolden een bijdrage kan leveren aan de naamsbekendheid en vindbaarheid van de Stichting OCO. 3 Zie bijlage 2 2

5

Cliëntondersteuning is landelijk geen begrip Weinig cliënten vinden OCO rechtstreeks Consulenten en jeugd- en gezinswerkers

Zaken worden snel opgepakt.

Cliënten komen bij de Stichting door verwijzing, niet rechtstreeks. Zorg voor meer bekendheid.

Overige professionals

2.2

Versterking van de eigen regie

Het is de taak van een cliëntondersteuner om de inwoner te helpen bij het maken van zijn of haar eigen keuzes. Hoe kan de inwoner, na interventie van en/of contact met de cliëntondersteuner, weer zelfstandig of zo zelfstandig mogelijk met hulp van een andere professionals verder? Hierbij is het belangrijk dat de cliëntondersteuner de regie niet overneemt. ASD en WMOcliëntenraad

Goed Een van de leden is zelf op een prettige manier geholpen door OCO.

Neutraal Algemeen nog onvoldoende contact met achterban gehad hierover.

Verbeterpunt

Twee leden brachten in dat de mensen die zij hebben doorverwezen naar OCO goed geholpen zijn. Cliënten Het bestuur Cliëntondersteuners

Consulenten en jeugd- en gezinswerkers

6

Bestuur heeft geen contact (gehad) met cliënten. Cliëntondersteuner kan de cliënt andere keuzes voor leggen, dan de cliënt zelf in gedachten had. De dienstverlening van de cliëntondersteuning hangt af van wat een cliënt kan. Er zijn casussen waar iemand zelf een aanvraag in kan vullen (met eventueel een beetje begeleiding), maar ook casussen waarin de OCO meer moet sturen. Ja.

Wmo-consulenten geven het belang aan om afstemming te blijven zoeken.

Bijvoorbeeld door casussen anoniem met de consulenten te bespreken. Overige professionals

2.3

Ja, doordat: - cliënt wordt geholpen om overzicht te krijgen - goede inschatting in wat cliënt nodig heeft. - praktisch steun gericht op zelfstandigheid of de best-mogelijke situatie voor de cliënt.

De kennis van beleid, regelgeving en de sociale kaart

Wmo, Wlz en Jeugdwet zijn wellicht de belangrijkste en bekendste wetten waar de cliëntondersteuners mee te maken hebben. Daarnaast moeten de cliëntondersteuners kennis hebben van andere wetten en regelgeving zoals Participatiewet, minimaregelingen en Zorgverzekeringswet. Ook kennis van het lokale beleid is van groot belang en bekendheid met de voorzieningen in de regio.

ASD en WMOcliëntenraad Cliënten

Het bestuur

Goed Eigen ervaring: positief, veel kennis, goed geholpen. Tien van de tien cliënten hebben aangegeven dat de cliëntondersteuner heeft begrepen wat hij of zij nodig heeft. Negen van de tien cliënten waren te tevreden met de hulp van de cliëntondersteuner. Gestart met specialisten, nu werken we meer generalistisch met een taakspecialiteit. Kennisniveau van de cliëntondersteuners is goed. Voortdurende professionalisering is belangrijk. Cliëntondersteuners hebben periodiek intervisie en er zijn afspraken gemaakt

7

Neutraal Te weinig contact gehad met de achterban om dit te beoordelen.

Verbeterpunt

over kennisontwikkeling en de mogelijkheid om een cursus of training te volgen. Cliëntondersteuners

Meer ervaring ten opzichte van start, bijvoorbeeld een Wlz-aanvraag verloopt nu efficiënter. Scholing en kennis actueel houden is belangrijk. Bestuur ondersteunt dit.

Consulenten en jeugd- en gezinswerkers Overige professionals

2.4

Generalistisch werken: op alle gebieden, levensdomeinen en voor alle leeftijden. Goed, op alle kennisgebieden en anders wordt het snel en zorgvuldig uitgezocht. Kennis van zaken en weten situatie goed in te schatten.

Overgang tussen Jeugd naar Wmo/Wlz of van Wmo naar Wlz verloopt soms moeizaam. Overbruggingsfase vanuit Wmo wordt gemist bij lange trajecten. ‘Lastige’ doelgroep zijn jongeren die nog niet bij organisaties bekend zijn.

Wisselt wel per cliëntondersteuner.

Samenwerking met andere partijen

Cliëntondersteuners moeten goed samen kunnen werken met consulenten, jeugd- en gezinswerkers en (zorg)professionals. Goed ASD en WMOcliëntenraad Cliënten Het bestuur Cliëntondersteuners

Consulenten en jeugd- en gezinswerkers Overige professionals

8

Neutraal Niet kunnen beoordelen Niet beoordeeld Niet beoordeeld

Verbeterpunt

Door samenwerking is onze positie ten opzichte van andere partijen verbeterd en krijgen we veel doorverwijzingen. Goede samenwerking met Wmoconsulenten. Goed. We denken goed met elkaar mee. Korte lijnen en goed overleg. Goed.

Elkaar bijpraten over ontwikkelingen en beleidswijzigingen binnen het sociaal domein.

3. Conclusie Alle partijen geven aan dat Stichting OCO nog onvoldoende bekend is bij de inwoners van De Wolden. Landelijk is cliëntondersteuning nog altijd geen bekend begrip, dat maakt lokale promotie een uitdaging. Stichting OCO is eind 2021 begonnen met een PR campagne en heeft hiervoor een communicatieadviseur ingehuurd. Dit verbeterpunt is dus bekend bij de Stichting en ze werken hieraan. Waar nodig zal de gemeente dit ondersteunen in de gemeentelijke communicatie. Over de versterking van de eigen regie zijn de alle respondenten positief. De cliëntondersteuning draagt hieraan bij. Volgens de respondenten is er voldoende kennis van de wetgeving en het beleid. De cliëntondersteuners zelf vinden de overgangen van jeugd naar Wmo/Wlz of van Wlz naar jeugd nog wat moeizaam verlopen. Dit is niet vanwege een kennishiaat, maar omdat dit moeilijke trajecten zijn. Ook missen ze hier ondersteuning vanuit de Wmo als een overbruggingsfase wanneer trajecten te lang duren en geven zij dit mee als een signaal aan de gemeente. De samenwerking met andere partijen is goed. De Wmo-consulenten staan open voor verdere contactmomenten over casuïstiek en ontwikkelingen in de wetgeving en beleidswijzigingen binnen het sociaal domein.

“Voor de Wmo-cliëntenraad had ik een oproep gedaan voor nieuwe leden. Er belden ook drie verschillende mensen die opzoek waren naar advies en ondersteuning. Deze mensen heb ik naar Stichting OCO verwezen.”

“Waar het kan proberen we zoveel mogelijk preventief weg te zetten en ervoor te zorgen dat een cliënt ook op langere termijn geholpen is. Daarom vragen we breed uit en komen er dus andere zaken op tafel dan alleen de eerste hulpvraag. We proberen zoveel mogelijk weg te zetten, zodat een cliënt niet op korte termijn weer hulp moet vragen.” -

-

Uit het gesprek met de Wmo-Cliëntenraad

Uit het gesprek met de cliëntondersteuners.

“[Cliëntondersteuning] zorgt voor enorme ondersteuning in mijn schaarse tijd!” -

9

Reactie van een huisarts

Bijlage 1: verantwoording methodiek Voor deze evaluatie is vanuit verschillende hoeken gekeken naar de kwaliteit van de opdracht: -

De Wmo-consulenten en jeugd- en gezinswerkers van gemeente De Wolden hebben input gegeven via een open vragenlijst. De leden van de Adviesraad Sociaal Domein en de leden van De Wmocliëntenraad hebben tijdens hun vergadering een aantal vragen beantwoord. Het bestuur en de cliëntondersteuners zijn geïnterviewd. Er was één sessie met het bestuur en één sessie met de cliëntondersteuners. Drie contactpersonen van professionele organisaties hebben gereageerd op een vraag naar de samenwerking met stichting OCO. 10 cliënten hebben een korte enquête ingevuld. Daarnaast hebben 2 cliënten een korte reactie per e-mail ingevuld. Hierin is geen antwoord gegeven op de vragen. Deze twee e-mails zijn daarom niet in de evaluatie mee genomen.

Het benaderen van de cliënten die een beroep doen op cliëntondersteuning is lastig. Het gaat vaak om kwetsbare mensen. In de eerste plaats kwetsbaar door de situatie waarin zitten, daarnaast heeft een aantal van hen een licht verstandelijke beperking. Zelfstandig een vragenlijst invullen is niet altijd mogelijk. Om deze cliënten niet extra te belasten, zijn daarom de cliëntondersteuners gevraagd om de vragenlijst met de cliënten in te vullen. Dit heeft als nadeel een verhoogd risico op sociaal gewenste antwoorden. Het tweede probleem is dat de gemeente geen toegang heeft tot het klantenbestand van Stichting OCO, de stichting moet namelijk onafhankelijk kunnen werken. Er is daarom geen steekproef gehouden door de gemeente, maar de cliëntondersteuners hebben de deelnemers voor de enquête benaderd. Doordat de opdracht vanuit verschillende hoeken is beoordeeld, kan er beoordeeld worden of de resultaten van de korte enquête afwijkend zijn ten opzichte van de andere resultaten. Geen van de doelgroepen heeft een zeer afwijkende mening ten opzichte van elkaar.

10

Bijlage 2: uitkomsten korte enquête Alleen de drie meerkeuzevragen staan hier in beeld, om te voorkomen dat de identiteit van de cliënt te herleiden is.

1

9

1. Heeft u de cliëntondersteuning makkelijk kunnen bereiken? 10

2. Heeft de cliëntondersteuner begrepen wat u nodig heeft? 1

3. Bent u tevreden over de hulp van de cliëntondersteuner?

11

9