Integrale kadernota Veiligheid Toezicht en Handhaving_dwd.pdf

INHOUD I.

INLEIDEND, HET WAAROM EN HET DOEL VAN DEZE NOTA ...................................... 2

II.

MAATSCHAPPELIJKE ONTWIKKELINGEN ............................................................. 3

III.

VISIE EN UITGANGSPUNTEN ........................................................................... 8

IV.

THEMA’S, WAT GAAN WE DOEN? ....................................................................10

V.

HOE GEVEN WIJ UITVOERING AAN ONZE TAAK? ..................................................13

BIJLAGE 1: ACHTERGROND ....................................................................................16 BIJLAGE 2: VEILIGHEIDSMONITOR ...........................................................................21 BIJLAGE 3: INTERVENTIES......................................................................................22 BIJLAGE 4: STRATEGIE ..........................................................................................23 BIJLAGE 5: REPRESSIEVE HANDHAVING ...................................................................25 BIJLAGE 6: TOETS HANDHAAFBAARHEID .................................................................27

Vastgesteld door de raad op ….

I.

INLEIDEND, HET WAAROM EN HET DOEL VAN DEZE NOTA

Pagina 2 van 28

Iedereen moet zich veilig voelen in onze gemeente. Daarom houden we goed in de gaten dat er voldoende aandacht en inzet is voor de openbare orde en veiligheid. De burgemeester, het Openbaar Ministerie en de politie hebben een eigen rol hierin. Deze drie partners bespreken samen de ontwikkelingen en de aanpak. In die samenwerking wordt ook steeds gekeken om (waar mogelijk) problemen te voorkomen (preventie). Dit vinden we belangrijk en we benoemen het ook bij onze ambitie rond sociale vraagstukken. In deze Integrale kadernota worden alle handhavingsthema’s verbonden en vanuit een helicopterview bekeken. Voor de uitvoering worden jaarlijks uitvoeringsprogramma’s (jaarprogramma’s) opgesteld; de resultaten en opbrengsten van de uitvoering worden jaarlijks geëvalueerd. Vanzelfsprekend maken wij geen plannen zonder onze externe partners te betrekken en te raadplegen. Met het aantreden van een nieuw gemeentebestuur voor de periode 2022 – 2026 is een natuurlijk moment aangebroken om de kaders opnieuw te formuleren. De periode van vier jaar maakt een strategische benadering mogelijk. De gemeenteraad stelt de kadernota vast, het handhavingsbeleid is daarmee democratisch gelegitimeerd. Het college van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk voor de uitvoering.

Deze nota is de opvolger van de laatste kadernota handhaving 2015-2018 en het Integraal Veiligheidsplan De Wolden 2020-2023 en is de basis voor het jaarlijkse handhavingsuitvoeringsprogramma (jaarprogramma). Het doel van deze nota is het schetsen van duidelijke kaders voor integrale handhaving. De nadruk leggen wij op veiligheid en de verbinding van veiligheid met zorg. De verantwoordelijkheid voor een veilige en leefbare gemeente ligt in eerste instantie bij inwoners en bedrijven. De gemeente draagt vooral een grote toezichthoudende verantwoordelijkheid waarvoor zij samenwerking met partners zoekt. Handhaving is in de gemeentelijke Programmabegroting verspreid over meerdere taakvelden. De inzet van medewerkers is ondergebracht in de begroting van de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen (SWO). De grootste uitvoeringskosten zitten in de RUD (milieutaken), de VRD ((brand)veiligheid) en de GGD (volksgezondheid). Uiteraard zijn er nog diverse andere instanties bij de integrale handhaving in De Wolden betrokken, zoals de politie, Staatsbosbeheer, Inspectiediensten (bijv. Arbeidsinspectie), Nederlandse voedsel- en warenautoriteit. Aanvullend op de begroting en jaarrekening wordt jaarlijks verslag gedaan van de realisatie van het jaarprogramma in het jaarverslag. Het jaarprogramma en het jaarverslag worden ter kennisname aan de raad toegestuurd.

II.

MAATSCHAPPELIJKE ONTWIKKELINGEN

Trends en ontwikkelingen Naast de verbinding met politiek en maatschappij, werkt de gemeente samen met een grote diversiteit aan overheden en organisaties op het gebied van vergunningverlening, toezicht, handhaving en veiligheid. Met het oog op de integraliteit van deze kadernota én de beoogde aanpak hebben gesprekken plaatsgevonden. Zo zijn er interviews afgenomen met zowel medewerkers van de organisatie als met externe betrokkenen. Die extern betrokkenen zijn: Provincie Drenthe, politie, Veiligheidsregio Drenthe, RIEC Midden-Drenthe, Openbaar Ministerie en Regionale Uitvoeringsdienst Drenthe.

Pagina 3 van 28

Deze paragraaf geeft inzicht in welke thema’s en ontwikkelingen uit de interviews naar voren kwamen. De samenvatting is opgenomen in bijlage 1. Over het algemeen zien wij dat voor de veelvoorkomende onderwerpen in onze leefomgeving meer verantwoordelijkheid voor de inwoners geldt. De concrete punten vanuit de interviews zijn: -

Huidige visie en uitgangspunten zijn actueel; Behoud het goede vanuit het netwerk; Overlegstructuur heeft extra aandacht nodig na de corona-jaren; Majeure wetsontwikkelingen als de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen.

Daarbij zien we vijf thema’s die de laatste jaren meer aandacht van de gemeente vragen: 1. Verharding in de samenleving De samenleving verhardt. Als gemeente merken wij dat inwoners bij een probleem sneller een stap richting de gemeente zetten in plaats van dat oplossen door onderling contact / overleg. Dit komt bijvoorbeeld voor in het geval van woonoverlast. 2. Radicalisering en polarisatie In relatie tot de bovenstaande ontwikkeling neemt in sommige gevallen deze verharding hevige vormen aan en kan er gesproken worden van radicalisering en polarisatie. Denk daarbij als voorbeeld aan acties tegen de energietransitie of aan boerenprotesten. Deze signalen komen steeds meer voor. 3. Digitale ontwikkelingen (en digitale criminaliteit) De samenleving wordt steeds digitaler. Ook een gemeente wordt steeds digitaler bij de uitvoering van haar taken. Daarom zal ook handhaving en toezicht goede en moderne digitale middelen moeten hebben om het werk uit te voeren (bijvoorbeeld bodycams en handhelds). Daarnaast zien we een verschuiving van fysieke criminaliteit (bijvoorbeeld inbraak) naar digitale criminaliteit (bijvoorbeeld phishingmails). Als gemeente kunnen we een rol spelen in de preventie. 4. Beperkte capaciteit en terugtrekkende beweging van de politie Er is sprake van een beperkte capaciteit bij de politie.

In combinatie met landelijke prioriteiten zorgt dit ervoor dat de politie zich meer richt op haar kerntaken. Vervolgens schuiven sommige taken richting de gemeente, zoals de aanpak van overlast.

Pagina 4 van 28

5. Ondermijning Onze samenleving heeft last van georganiseerde criminaliteit. De effecten zijn niet altijd even zichtbaar, maar ze zijn wel aanwezig, ook in onze gemeente. Denk hierbij aan het aantreffen van drugslabs en drugsafval in het buitengebied en op bedrijventerreinen. Aandacht voor vitale vakantieparken en veilige bedrijventerreinen staat hoog op de agenda. Gemeenten hebben een nadrukkelijke rol bij de aanpak van arbeidsuitbuiting, witwassen en drugshandel. En dan specifiek op het gebied van preventie, signalering, handhaving en hulpverlening. In De Wolden is aandacht voor dit thema. Voor alle medewerkers binnen de gemeente en ook voor netwerkpartners als woningcorporaties of Welzijn De Wolden en voor bedrijven, hebben we een aanspreekpunt. We geven bovendien voorlichting over mensenhandel en hebben aandacht voor personen of organisaties die zich afsluiten van de maatschappij en mogelijk radicaliseren.

Veiligheidsmonitor 2021 De Veiligheidsmonitor is een vierjaarlijks terugkerend bevolkingsonderzoek naar veiligheid, leefbaarheid en slachtofferschap. De Veiligheidsmonitor wordt door I&O research uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Justitie en Veiligheid, gemeenten en de politie. In het onderzoek wordt een representatieve samenstelling van de bevolking meegenomen. In 2021 heeft De Wolden voor de derde keer meegedaan aan de Veiligheidsmonitor. De eerstvolgende Veiligheidsmonitor is in 2025. In juli 2022 zijn de uitkomsten van de veiligheidsmonitor 20211 gepubliceerd. De leefbaarheid en veiligheid in De Wolden zijn op verschillende punten beter dan het gemiddelde van Drenthe. Vooral de tevredenheid over de leefbaarheid van de woonbuurt is hoger en onze inwoners ervaren minder overlast in de buurt. Dat is een mooie uitkomst, maar ook een stimulans om hierop blijven in te zetten. Uit hetzelfde rapport blijkt dat alleen bij het thema burgers en politie het oordeel van de inwoners van De Wolden niet verschillend is van het gemiddelde van Drenthe: de tevredenheid over de politie ligt op hetzelfde niveau als in Drenthe en in de rest van Nederland. Er zijn in De Wolden wel wat minder dan gemiddeld contacten met de politie.

Bron: Rapport: “Hoe veilig is De Wolden”; I&O research Enschede; 2022/173 d.d. juli 2022. 1

Pagina 5 van 28

Uit de analyse van de Veiligheidsmonitor blijkt dat de inwoners met name zorgen hebben op het gebied van fysieke verloedering en verkeersoverlast. Verder blijkt dat onze inwoners de volgende onderwerpen als urgente buurtproblemen aanmerken: -

Hondenpoep; Te hard rijden; Parkeeroverlast.

De uitkomsten zijn in lijn met voorgaande analyses en de vragenlijst die door de gemeente is rondgestuurd. In bijlage 2 is het overzicht met de uitkomsten veiligheidsmonitor 2021, vergeleken met die van 2013 en 2017, opgenomen.

Integraal veiligheidsplan De Wolden 2020-2023 Eind 2019 heeft de raad het integraal veiligheidsplan 2020-2023 vastgesteld. In dit plan zijn de volgende speerpunten opgenomen: -

Woninginbraken; Huiselijk geweld; Digitalisering (cyberpesten, sexting, hacken, fraude, etc.) Ondermijning/ georganiseerde criminaliteit; Aanpak van alcohol en drugs als oorzaak van problemen.

Als overige aandachtspunten zijn daarin genoemd:

Pagina 6 van 28

-

Evenementen en veiligheid; Prostitutie en mensenhandel; Arbeidsmigranten; Geweld tegen hulpverleners; Brandveiligheid.

Jaarlijks formuleren we concrete acties in het uitvoeringsprogramma. Deze komen voort uit het collegeprogramma 2022-2026 en de informatie uit de Veiligheidsmonitor 2021. Daarnaast sluiten we met ons werk en uitvoering aan op het regionaal beleidsplan veiligheid van de Politie NoordNederland 2020-2023 en haar volgende beleidsplannen. De Politie benoemt vier herkenbare thema’s: 1. 2. 3. 4.

(Georganiseerde) ondermijnende criminaliteit; Effectieve verbinding veiligheid en zorg; Cyberveiligheid; Maatschappelijke onrust als gevolg van (overheids)beslissingen.

Pagina 7 van 28

III.

VISIE EN UITGANGSPUNTEN

Visie We vinden het belangrijk dat onze inwoners zich veilig voelen in hun eigen huis en buurt. Veiligheid is een breed begrip dat om samenwerking vraagt. In onze regierol als gemeente spreken we onze veiligheidspartners aan op hun taken en verantwoordelijkheden. We gaan uit van vertrouwen, maar als het nodig is treden we op, handhaven we waar nodig. We willen minder regels vanuit de overheid. En de regelgeving die er is moet na te leven en te handhaven zijn.

Strategische doelstelling Handhaving vormt samen met vergunningverlening en toezicht een belangrijk instrument om de gezondheid, veiligheid en leefbaarheid in de gemeente De Wolden te borgen en te bevorderen. De strategische doelstelling is dan ook: “Het behouden en het verder verbeteren van een veilige, duurzame en gezonde woon-, werk- en leefomgeving in De Wolden.”

Uitgangspunten handhaving De gemeente heeft een bijzondere positie om op de naleving van de regelgeving toe te zien en waar nodig te handhaven. Daar moet zorgvuldig mee worden omgegaan. Waar mogelijk wordt ingezet op het voorkomen van overtredingen. We gaan in gesprek. Is dit niet mogelijk of leidt dit niet tot oplossingen, dan handhaven we. We zoeken naar een balans tussen de roep om “strengere regels en hardere handhaving” en het pleidooi voor “minder knellende regels, minder toezichtlast en meer ruimte voor eigen verantwoordelijkheid en ondernemerschap”. We hanteren de volgende uitgangspunten: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Inwoners, bedrijven en verenigingen zijn primair zelf verantwoordelijk voor de naleving; De gemeente en de ambtelijke organisatie geven het goede voorbeeld; De gemeente is verantwoordelijk voor voorlichting en preventie; We hanteren handhaafbare regels; We zijn geloofwaardig; We beoordelen bestaande en nieuwe regels ook in relatie tot de beschikbare handhavingscapaciteit; 7. Onze kernwaarden zijn “aandacht”, “vertrouwen”, “verantwoordelijkheid”, “betrokkenheid” en “samenwerking”. 8. We conformeren ons aan de “Landelijke Handhavingsstrategie” van IPO, OM, VNG; 9. Handhaving pakken wij zoveel mogelijk integraal op; 10. We handhaven programmatisch; 11. We handhaven zoveel mogelijk informatie- en risico gestuurd; 12. Handhaving proberen wij van een innovatief karakter te voorzien; 13. Handhaving beperkt zich tot het gemeentelijk taakveld en werkt samen met andere partners, zonder taken over te nemen die bij het takenpakket van andere overheidsinstanties behoren.

Integrale handhaving De essentie van integrale handhaving is dat de betrokken partijen elkaar kennen en waar nodig samenwerken. De activiteiten worden afgestemd binnen de verschillende schakels van de keten. Dit betekent dat er afstemming is over de informatie, analyse en duiding. Er wordt een gezamenlijk plan van aanpak opgesteld, uitgevoerd en geëvalueerd. Ook komt er een verantwoording van de resultaten en effecten. En er is afstemming over de rollen, verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de betrokken actoren. Tenslotte is er zicht op de waarschijnlijke gevolgen van de activiteiten.

Menselijke maat De werkwijze in De Wolden is gebaseerd op het principe dat toezicht in eerste instantie een preventieve werking moet hebben, die eruit bestaat dat wettelijke voorschriften zonder sancties worden nageleefd. Met deze werkwijze kunnen overtredingen al in een vroegtijdig stadium worden

Pagina 8 van 28

voorkomen. In de Woldense praktijk blijkt dat handhavers vaak met aanwijzingen en waarschuwingen ervoor kunnen zorgen dat boetes of dwang niet te hoeven worden ingezet. Zoveel mogelijk wordt de menselijke maat gehanteerd. Dat betekent dat bij de inzet van maatregelen wordt gekeken naar noodzaak, geschiktheid en evenredigheid in de uitkomsten/effecten. De handhavers hebben de discretionaire bevoegdheden om deze menselijk maat te hanteren en maatwerk te leveren.

Regierol Naast de uitvoerende rol in het toezicht en handhaven is de regierol van de gemeente ten aanzien van integrale handhaving en integrale veiligheid steeds prominenter geworden. De gemeenteraad heeft een belangrijke rol door de diverse beleidsplannen en ook deze nota vast te stellen. Verder vindt er structureel afstemming en overleg plaats met tal van betrokken partijen op basis van gemeenschappelijke regelingen, convenanten en werkafspraken.

Samenwerking Bij integrale samenwerking gaat het vooral om afstemming en samenwerking. Bijvoorbeeld de samenwerking met diverse ketenpartners in de wijkteams. In de praktijk van handhaving is er een aantal manieren waarop dit gestalte krijgt. 1. Delen van informatie: handhaven betekent vaak weten waar en wanneer de overtreding plaatsvindt. Informatie-uitwisseling is dan ook van cruciaal belang, met in achtneming van de privacywetgeving. Denk daarbij aan informatiedeling ten behoeve van de eigen handhavingsactiviteiten en de beleidsontwikkeling. Ook het versterken van de interne afstemming tussen de diverse gemeentelijke toezichthouders onderling is voor de komende periode een belangrijk aandachtspunt. 2. Delen van deskundigheid: vaak wordt elkaars deskundigheid gebruikt om de professionaliteit van de handhaving te verbeteren. Handhavers delen gespecialiseerde kennis, ervaring en vaardigheden met elkaar. Bijeenkomsten voor het bespreken en oplossen van praktijkproblemen zijn een voorbeeld hiervan. 3. Gecoördineerd optreden: dit betekent afstemming op het gebied van verschillende verantwoordelijkheden, sancties en bevoegdheden. In De Wolden wordt waar het kan integraal toezicht gehouden. Bijvoorbeeld controle in het kader van het wabotoezicht samen met de brandweer. Hiermee worden bedrijven minder vaak belast met controles. 4.

Inzet van mensen: door samen te werken en de inzet van mensen te delen kan hetzelfde werk vaak met minder mensen worden gedaan. Bij een bepaalde actie met de politie samenwerking zoeken, zodat die meteen kan ingrijpen als dat nodig blijkt. Bijvoorbeeld als de FIOD een boekhouding in beslag gaat nemen of als de gemeente een vergunning van een sexinrichting gaat controleren, of een drugspand op naleving van de sluiting.

Pagina 9 van 28

THEMA’S, WAT GAAN WE DOEN?

IV.

Handhaving vindt plaats op verschillende terreinen, ook wel domeinen genoemd. Voor de drie domeinen staat hieronder de belangrijkste wet- en regelgeving voor handhaving: Handhaving in het openbare orde en veiligheidsdomein: •

Algemene Plaatselijke Verordening (APV), Opiumwet, Wet wapens en munitie, Alcoholwet;

Handhaving in het sociaal domein (leerplicht, Wmo, jeugdzorg, uitkeringen, welzijn, kinderopvang). •

Leerplichtwet, Wet maatschappelijke ondersteuning, Jeugdwet, Participatiewet;

Handhaving in het fysieke domein: •

Omgevingswet, Wabo, Wet ruimtelijke ordening, Woningwet, Wet Milieubeheer, Bouwbesluit, Wet natuurbescherming.

Onder de genoemde wetten hangt een aantal concrete onderwerpen. In het jaarprogramma worden de bijbehorende werkzaamheden geprioriteerd, afhankelijk van de beschikbare formatie en actuele ontwikkelingen. De werkwijze en de strategie wordt ook beschreven.

Figuur 1: Uitsnede uit het jaarprogramma 2022

Per domein worden onderstaande onderwerpen in het jaarprogramma uitgewerkt. Het college kan in overleg met de organisatie de prioriteit afstemmen op de capaciteit. Met daarbij de voorgestelde werkwijze en plan van aanpak. In het jaarprogramma wordt voor onderstaande onderwerpen het operationele deel uitgewerkt en vastgesteld.

Openbare orde en veiligheid Onderwerp

Doel

Ondermijning

Preventie, signalering en doorzetten voor handhaving Herkenning signalen van productie (synthetische) drugs vergroten Bewustwording van de gevaren van cybercrime vergroten Vermindering en voorkoming van woninginbraken

(Synthetische) drugs

Cybercrime Woninginbraken

Pagina 10 van 28

Onderwerp

Doel

Overlast wonen, drugs en alcohol Evenementen

Terugdringen van overlast Toezicht op veiligheid tijdens evenementen. Voorbereiding op basis van een risicogerichte behandelaanpak Naleving van de alcoholwet en eventuele kansspelvergunning en terrassenbeleid. Gelijk speelveld regelgeving voor ondernemers Voorkomen en tegengaan alcoholgebruik door jongeren onder 18 jaar

Horeca en speelautomaten

Leeftijdscontroles

Onderwerp

Doel

Uitgaan

Overlast door uitgaanspubliek en bezoekers aan evenementen voorkomen en/of verminderen Surveillance Zichtbaar aanwezig zijn, aanspreekbaar en preventieve werking Prostitutie Signalen mogelijke illegale activiteiten oppakken Zwerfvuil Voorkomen van vervuiling Illegale stort/ door rondslingerend dumping van afval afval Verkeerd aanbieden van Voorkomen van verloedering afval (containers en door afvalcontainers en huishoudelijk afval) voorkomen meeuwenoverlast Parkeeroverlast (verkeer Bevorderen van ordentelijk en parkeren) parkeren en van de doorstroming van het verkeer. Toezicht op parkeren in strijd met wet- en regelgeving Defecte voertuigen/ Verbeteren aanzicht straatbeeld voertuigwrakken Fietsen of brommers in Vermindering verboden gebied / aantal rijdende fietsen of stallingsverbod brommers in Voetgangersgebieden Onbeheerde Voorkomen aantasting (brom)fietsen straatbeeld en terugvinden gestolen fietsen Aanhangers en Verminderen hinder van kampeervoertuigen in de aanhangers en kampeeropenbare ruimte voertuigen in de openbare ruimte Voorwerpen en stoffen op Voorkomen gevaarlijke situaties de weg Verontreiniging Voorkoming van vervuiling door door honden hondenpoep in de openbare ruimte Hinderlijke en gevaarlijke Voorkoming overlast en honden bijtincidenten door loslopende honden in de openbare ruimte Plakken en kladden Verbeteren aanzicht straatbeeld en voorkomen van

verloedering Markt Toezicht uitvoering conform de standplaatsenverordening

sociaal domein

Pagina 11 van 28

Onderwerp

Doel

Basisregistratie personen Registratie overeenkomstig wet (brp) en regelgeving en in overeenstemming met feitelijke situatie, project LAA Ad hoc overlastsituaties Verminderen sociale overlast problematiek Jeugd (zorg)

(Preventief) contact maken, weten wat speelt en leeft Jeugdoverlast Terugdringen en hanteerbaar maken jeugdoverlast Dak- en thuislozen Verminderen van (sociale) overlast van dak- en thuislozen en het re-integreren van deze groep in de samenleving Mensenhandel en Tegengaan van mensenhandel uitbuiting en het wegnemen van de gevolgen ervan Radicalisering, Inzicht om zodoende adequaat polarisatie, discriminatie en tijdig op te kunnen acteren

Fysiek domein Onderwerp

Doel

Handhavingsverzoeken Wabo

Afhandeling van verzoeken naleving van wet- en regelgeving Afhandeling van verzoeken naleving van wet- en regelgeving Afhandeling van verzoeken

Meldingen

Melding anoniem

Vergunningsvrije Controle op bouwkwaliteit en bouwwerken regelgeving Controle tijdens de bouw Controle op bouwkwaliteit en regelgeving Oplevercontroles Controle op bouwkwaliteit en regelgeving Periodieke controles Controle op regelgeving en naleving vergunningvoorwaarden Intrekken oude Actueel bestand met vergunningen vergunningen Illegale bomenkap In stand houden van waardevol openbaar en particulier groen

Prioriteiten De gemeente De Wolden heeft te maken heeft met een groot aantal handhavingstaken. Een kleine 200 wetten en regelgevingen verdeeld over de drie domeinen. Deze handhavingsopgave hangt samen met de uitgestrektheid van een plattelandsgemeente. Dit zorgt ervoor dat het niet mogelijk is om elke handhavingstaak op hetzelfde niveau uit te voeren. De beschikbare handhavingscapaciteit/formatie en de beschikbare middelen brengen met zich mee dat er keuzes moeten worden gemaakt: Wat doen we wel en wat doen we minder of wat (nog) niet. De voor de geprioriteerde thema’s beleidsmatige noodzakelijke opdrachten voor de komende jaren zijn: • • • • • • • • • • •

Evaluatie en vernieuwing preventie- en handhavingsplan Alcoholwet; Gemeentelijk preventie- en handhavingsbeleid drugs; (Uitvoering) beleid mensenhandel, inclusief arbeidsuitbuiting en prostitutie; Evaluatie Evenementenverordening; Evaluatie en vernieuwing Bibob-beleid; Invoering Omgevingswet; Uitvoeringsbeleid Wet kwaliteitsborging (Wkb); Projectmatige aanpak handhaving kantoorpanden energielabel C; Kwaliteitscriteria vth 2.0; Ondermijning, bewustwording en plan van aanpak; De door de inwoners geprioriteerde problemen.

In de met ingang van 2023 op te stellen jaarprogramma’s wordt de inzet geconcretiseerd. Overigens is deze lijst niet uitputtend. Er blijft ruimte voor het inpassen van actuele thema’s.

Pagina 12 van 28

V.

HOE GEVEN WIJ UITVOERING AAN ONZE TAAK?

Jaarprogramma Voor de uitvoering stellen we jaarlijks het jaarprogramma op. Hierin worden de bestuurlijke keuzes gemaakt over de uit te voeren activiteiten. Met daaraan gekoppeld de prioritering, het doel, de werkwijze en de strategie. Het programma wordt afgestemd op de beschikbare capaciteit. Bij het jaarprogramma wordt een significant deel van de capaciteit vrijgehouden voor onvoorziene zaken en voor de “waan van de dag”. Deze gebeurtenissen laten zich niet plannen, maar op het moment dat zij zich voordoen is direct actie nodig. Voorbeelden hiervan zijn assistentie van/aan de politie bij calamiteiten, werkzaamheden in geval van demonstraties, assistentie bij verwarde personen, uitvoering van huisverboden, ontmanteling van drugslabs, de inzet bij protestacties en het organiseren van noodopvang.

Organisatie Deze taken worden uitgevoerd door de circa 70 medewerkers van de afdeling gebiedszaken.

Strategie Er staan de gemeente De Wolden verschillende instrumenten ten dienste om de naleving van regels te bevorderen. In hoeverre de gestelde regels ook daadwerkelijk worden nageleefd, wordt bepaald door diverse factoren. Dit varieert van kennis van de regels, het nut en de noodzaak ervan inzien, tot het bewust overtreden ervan. De gemeente heeft een aantal informele en formele instrumenten om regels te handhaven:

Pagina 13 van 28

-

Het geven van voorlichting en advies; Het voeren van gesprekken/bemiddeling; Het inzetten van waarschuwingsbrieven; Het inzetten van een voornemen tot een dwangsom of tot bestuursdwang; Het intrekken van een vergunning of een ontheffing; Het daadwerkelijk opleggen van een last onder dwangsom of een last onder bestuursdwang.

In de praktijk zullen allerlei tussenvarianten en combinaties van instrumenten worden gehanteerd. Daarbij wordt zoveel mogelijk bovenstaande volgorde aangehouden. Rekening wordt gehouden met de verschillende doelgroepen en de aard van de overtreding. De in te zetten interventies zijn opgenomen in bijlage 3. Doelgroep Bewuste nalever Onbewuste overtreder

Toelichting Kent de regels en leeft die ook na, ongeacht het toezicht. In de basis goedwillend, overtreedt per ongeluk de regels.

Afgedwongen nalever

Houdt zich aan de regels, doordat de sancties afschrikken.

Bewuste overtreder

Houdt zich willens en wetens niet aan regels, neemt bewust het risico.

Inzet instrument Informeren over nieuwe regels, begeleiden in regelgeving. Informeren over en motiveren om de (nieuwe) regels de volgen. Inzet van positieve handhavingssancties, zoals belonen goed gedrag. Informeren over en motiveren om de (nieuwe) regels de volgen. Informeren over wijze van toezicht en sancties. En de gevolgen ervan. Informeren over de (nieuwe) regels en de sancties. Inzet van handhavingsinstrumenten, geen beloning voor de overtreder.

De nalevingsstrategie is het totaal van strategieën dat wordt gehanteerd om de naleving van wet- en regelgeving te bevorderen. Deze strategie bestaat uit drie andere strategieën: -

Preventiestrategie: richt zich op het vergroten van de bewustwording bij inwoners en bedrijven, waardoor mensen het logisch vinden om de regels na te leven. Communicatie vooral in te zetten bij nieuw beleid, thema’s met meeste overtredingen en bij gesignaleerde onduidelijkheden. (Schriftelijk) waarschuwen kan van deze strategie deel uitmaken.

-

Vergunningenstrategie: op te nemen bij het beleid inzake de deelactiviteit. Hier ook Bibobbeleid in meenemen.

-

Handhavingsstrategie: onder te verdelen in de hierna uitgewerkte toezichtstrategie (1), sanctiestrategie (2) en gedoogstrategie (3)

De uitwerking hiervan is opgenomen in bijlage 4.

Pagina 14 van 28

Repressieve handhaving Bij repressieve handhaving is sprake van niet-naleving van een regel en is een overtreding gaande. De instrumenten zijn dan ook gericht op beëindiging van die overtreding. Er wordt onderscheid gemaakt in bestuursrechtelijke, strafrechtelijke en privaatrechtelijke handhaving. De keuze voor de inzet maakt onderdeel uit van de sanctiestrategie. De uitwerking hiervan is opgenomen in bijlage 5.

Toets handhaafbaarheid De gemeente De Wolden stelt regelmatig beleidsregels en algemeen verbindende voorschriften op. Deze lokale regels moeten voldoende waarborgen bevatten voor de praktische handhaafbaarheid en uitvoerbaarheid. Wanneer regels niet goed gehandhaafd en/of uitgevoerd kunnen worden, gaat dit ten koste van de effectiviteit. Bovendien leidt het tot situaties van rechtsongelijkheid. De uitwerking van deze toets is opgenomen in bijlage 6.

Pagina 15 van 28

BIJLAGE 1: ACHTERGROND Coalitieakkoord Het collegeprogramma De Wolden 2022-2026 “De Wolden geeft energie!” is op hoofdlijnen opgesteld. Dit houdt in dat met deze nota in hoofdstuk 6 de ruimte wordt ingevuld op gebied van handhaving en veiligheid. De inbreng van inwoners, ketenpartners en raadsleden is hierbij van groot belang. Deze kadernota sluit aan op dit collegeprogramma.

Trends en ontwikkelingen Naast de verbinding met politiek en maatschappij, werkt de gemeente samen met een grote diversiteit aan overheden en organisaties op het gebied van vergunningverlening, toezicht, handhaving en veiligheid. Vanuit de hierboven genoemde integraliteit van deze kadernota én de beoogde aanpak, hebben gesprekken plaatsgevonden. Zo zijn er uitvoerige interviews afgenomen met zowel SWOmedewerkers als met externe betrokkenen. De volgende externe partijen zijn geïnterviewd: Provincie Drenthe, politie, Veiligheidsregio Drenthe, RIEC Midden-Drenthe, Openbaar Ministerie en Regionale Uitvoeringsdienst Drenthe. Deze paragraaf geeft inzicht in welke thema’s en ontwikkelingen hieruit naar voren zijn gekomen. Over het algemeen zien wij terugkomen dat voor de veelvoorkomende onderwerpen in onze leefomgeving meer verantwoordelijkheid voor de inwoners geldt. De concrete punten vanuit de interviews zijn: -

Huidige visie en uitgangspunten actueel; Behoud het goede vanuit het netwerk; Overlegstructuur heeft extra aandacht nodig na de corona-jaren.

Crisisbeheersing Door de coronacrisis staat crisisbeheersing scherper op de kaart. Ook de Oekraïnekwestie dwingt ons serieus te kijken naar dreiging, schaarste en opvang van extra vluchtelingen. Het is van belang om leerpunten uit deze periode te halen en mee te nemen ter verbetering. De crisisorganisatie, onder de VRD -vlag, vergt tijd en aandacht om tijdens een crisis acuut en adequaat te kunnen reageren.

Buurtgericht werken In het kader van integrale samenwerking wordt er gewerkt in buurtteams. Hierin komen medewerkers van de organisatie vanuit verschillende disciplines samen om zich te richten op specifieke problematiek en casuïstiek in een bepaalde buurt. Handhaving is tevens aandachtspunt van dit team, maar dient voornamelijk als sluitstuk. Het inbrengen van informatie vanuit de ogen- en orenfunctie van de boa’s is belangrijk.

Versterken van de (jeugd) zorg- en veiligheidsketen Het gaat met de meeste van onze jongeren goed. Een deel van de jeugd in onze gemeente vertoont risicogedrag. Een deel van dit gedrag hoort bij opgroeien. Sommige jongeren hebben nu eenmaal meer behoefte aan het verkennen van hun grenzen. We weten echter ook dat de uitingen van risicogedrag soms ernstige (combinaties van) oorzaken hebben, zoals verslaving, problemen thuis of op school en schulden. Zeker voor jongeren met een licht verstandelijke beperking geldt dat zij extra risico lopen om in de problemen te komen. In onze gemeenten willen we zicht krijgen op jongeren met een hoog risicoprofiel: licht verstandelijke beperking, verslavingsgevoelig en (toenemende) schulden. Juist zij hebben een grotere kans om slachtoffer te worden van criminele uitbuiting. Jongeren worden gedwongen om hun bankrekening beschikbaar te stellen voor witwassen, te dealen of in de prostitutie te werken. Als we tijdig weten of er jongeren zijn met het hoge risicoprofiel kunnen we onze interventiemix hierop aanpassen. Bijvoorbeeld door gespecialiseerde verslavingszorg of voorlichting.

Pagina 16 van 28

Uitkomsten raadsavond Ten behoeve van deze kadernota heeft er op 14 oktober 2021 een raadsavond met de gemeenteraad plaatsgevonden. Het doel van deze avond was het betrekken van de raad en het ophalen van input m.b.t. op de onderwerpen, prioriteiten en integrale samenwerking. Tijdens deze bijeenkomst zijn 5 thema’s behandeld, met voorbeelden vanuit de dagelijkse praktijk: 1) 2) 3) 4) 5)

Drugscriminaliteit en ondermijning; Wijkgericht werken; Handhavingsverzoeken; Horeca; Handhaving openbare gronden.

Per thema is het onderwerp toegelicht en zijn dilemma’s voorgehouden. Hoewel de onderwerpen meer een operationeel dan strategisch karakter hebben, is de input waardevol voor de wijze waarop de medewerkers omgaan met toezicht en handhaving. De input op 14 oktober 2021 is gegeven door de voormalige raad. Wij veronderstellen, nu naderhand behoudens de Oekraïnekwestie geen nieuwe majeure thema’s zijn opgekomen, dat deze input kan worden meegegeven aan de nieuwe raad. Vanwege de diversiteit van de onderwerpen en daarmee de uitkomsten kan geen rode draad worden weergegeven. Een aantal belangrijke punten die we hebben opgehaald zijn: -

Preventie, voorlichting en heldere regels; Controles vanuit overheid, alleen risicogericht; Wijkgericht werken uitbouwen, zichtbaarheid en benaderbaarheid zijn van belang Eerst overleg, eventueel inzet buurtbemiddeling, dan pas juridisch handhavingstraject; Overtreders niet belonen (ook: de brutalen hebben niet de halve wereld).

Enquête na raadsavond Voor deze nota hebben wij een enquête uitgezet om de inwoners te bevragen over de thema’s handhaving, veiligheid en leefbaarheid. Voor het integraal veiligheidsplan was in 2019 een enquête uitgezet. Voor een vergelijking hebben we daarom zoveel mogelijk dezelfde vragen gebruikt. Hieronder ter vergelijking de uitkomsten van de enquête met de uitkomsten van de enquête uit 2019.

Pagina 17 van 28

Voelt u zich veilig in uw buurt?

Ja (+vaak) Soms Nee (+heel soms)

2019 92,3 5,7 1,9

2022 86 8 6

2019 6,3 23,8 69,7

2022 24 27 49

Ervaart u overlast in uw buurt?

Ja (+vaak) Soms Nee (+heel soms)

De enquête leverde een bescheiden aantal reacties op. Voorzichtig zouden we kunnen redeneren: geen bericht, goed bericht. We kunnen dan ook niet direct stellen dat er sprake is van een onveiliger gemeente. De inwoners die de moeite hebben genomen om te reageren zijn veelal betrokken met de leefomgeving. Dat is terug te zien in de vrije teksten. Hierin is met name verkeershandhaving een terugkerend onderwerp.

Figuur 1: uitkomst op vraag "op welke van de thema's mag de gemeente meer op handhaven?" Inwoners konden meerdere antwoorden geven. Onder 'anders' is veelal verkeersveiligheid ingevuld.

Omgevingswet In 2023 zal de Omgevingswet een aantal bestaande wetten omtrent de fysieke leefomgeving vervangen en opnemen in één wet. De verwachting is dat toezicht en handhaving een grotere rol zullen vervullen. Deze wet maakt meer vergunningsvrij mogelijk en zorgt daarmee voor meer verantwoordelijkheid voor de bouwers en inwoners. Momenteel werkt de projectgroep aan een goede voorbereiding van de organisatie. Hierin wordt er maximaal ingezet op de optimalisatie van het voortraject. Een belangrijk aspect hiervan is het zodanig informeren van inwoners en bedrijven dat in de vergunningsfase geen verrassingen naar voren komen. Het gaat dus om een optimale dienstverlening voor de vergunningsvrije activiteiten. Op deze wijze dient de inzet van toezicht en

Pagina 18 van 28

handhaving als borging. Wij willen voorkomen dat inwoners, ondernemers en/of de toezichthouders worden verrast in de toezichtfase.

Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) Met de Omgevingswet treedt ook de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in werking. In combinatie met de Omgevingswet zorgt deze wet ervoor dat de verantwoordelijkheid meer bij de bouwer komt te liggen. De gemeente is dan niet meer belast met de controle op de bouwkwaliteit. Echter, de gemeente houdt haar handhavende bevoegdheden. De gemeente kan meer sturen op risico’s. In het jaarprogramma worden de bijbehorende prioriteiten hiervan vastgesteld, waarbij in ieder geval gekeken wordt naar constructie- en brandveiligheid. Het doel hiervan is het voorkomen dat onveilige gebouwen in gebruik worden genomen. Andere aspecten zijn de regels voor wat betreft gezondheid en duurzaamheid. Naast het handhavingsuitvoeringsprogramma wordt er beleid omtrent de risico’s opgesteld, zodat de kwaliteitsborgers bekend zijn met de lokale omstandigheden en daarmee beter voorbereid zijn voor een bouwproject in onze gemeente. De lokale risico’s moeten vooraf inzichtelijk zijn voor de betrokken partijen. Hierop moet het handhavingsbeleid worden aangepast. Immers, deze lokale omstandigheden vragen om specifieke maatregelen. In De Wolden is er door de balievergunning al enige ervaring met een andere manier van werken opgedaan.

Deze werkwijze is vergelijkbaar met het werken onder de Wkb: maximale verantwoordelijkheid voor de bouwer en handhaving door de gemeente op de belangrijkste punten.

Vitale Vakantieparken Ten aanzien van het deel Handhaving & Toezicht binnen het programma Vitale Vakantieparken is in 2022 een inhaalslag ingezet. We zetten daarbij in op het afhandelen van vigerende handhavingsverzoeken, bijv. inzake permanente bewoning en oneigenlijk gebruik van recreatiewoningen, bijvoorbeeld voor het huisvesten van arbeidsmigranten. We proberen nieuwe handhavingsverzoeken te voorkomen, door betere communicatie met parken en omwonenden. Daarnaast zetten we in op handhaving en toezicht op vakantieparken. Ook is een belangrijk onderdeel het toezicht op correct ruimtelijk gebruik op vakantieparken, waarbij parken in transformatie onze speciale aandacht hebben. We controleren op vergunningen en de kwaliteit van uitgevoerde werkzaamheden. Hierbij zoeken we de samenwerking met verenigingen van eigenaren van parken.

Samenwerken De rode draad uit deze interviews ligt in het samenwerken. De gemeente is voor de uitvoering van de taken waarvoor zij is bevoegd afhankelijk van diverse ketenpartners. Verder is de gemeente voor veel instanties een belangrijke partner. In de uitvoering maar ook als oren en ogen, waardoor relevante informatie kan worden gedeeld. De gemeente als eerste overheid dicht bij de inwoners biedt kansen. Maar daarbij komt ook een grote verantwoordelijkheid. Delen van informatie moet voldoen aan privacywetgeving. Samenwerking is ook van belang in de keten. Van beleid, via vergunningverlening en voorlichting tot aan toezicht en handhaving. In deze keten streven wij voortdurend naar actualisering en verbetering.

Evenementen In 2021 is er een evenementenverordening vastgesteld. Het doel hiervan is een betere regulering van de evenementen waardoor er meer voorspelbaarheid ontstaat voor onze inwoners over het aantal en de omvang van evenementen. Tevens zorgt het voor minder regelgeving voor kleinere evenementen door het verruimen van de meldingsplicht. Tenslotte is er een nieuw stelsel van voorschriften ter beperking van de overlast opgenomen. Kortom, de verordening leidt tot een betere balans tussen rust en reuring. Door corona konden veel evenementen geen doorgang vinden onder deze nieuwe verordening. In 2023 wordt deze verordening dan ook geëvalueerd. De uitkomst hiervan kan tot aanpassingen leiden. Het uitgangspunt van de nieuwe verordening is naleving. Hierbij wordt met name ingezet op

Pagina 19 van 28

voorlichting vooraf bij de organisatoren én omwonenden en handhaafbare voorschriften in de vergunning.

Pagina 20 van 28

BIJLAGE 2: VEILIGHEIDSMONITOR Leefbaarheid Fysieke voorzieningen (cijfer) Sociale cohesie (cijfer) Aanpak gemeente (% tevreden)

2013 6,1 7,1 46,3%

2017 6,2 7,2 46,6%

2021 6,8 7,1 49,7%

2013 12% 4% 22% 1%

2017 11% 3% 19% 1%

2021 9,8% 3,7% 18,3% 8,0 1,1%

1%

1%

0,6%

2013 1% 8% 4% 11%

2017 1% 7% 3% 11%

2021 2,5% 4,3% 2,9% 14,6%

2013 71% -

2017 67% -

2021 48,7% 36,5 28,8

2013 1,5 1,7 -

2017 1,5 1,8 -

2021 2,0 1,9 2,6

Overlast in de buurt Fysieke verloedering Sociale overlast Verkeersoverlast Veiligheid buurt (cijfer) Voelt zich vaak onveilig - in het algemeen Voelt zich vaak onveilig - in eigen buurt Slachtofferschap Geweldsdelicten Vermogensdelicten Vernieling Online criminaliteit Politie en burger Functioneren politie (% zeer tevreden) Handhaving in de buurt Zichtbaarheid Preventie (op schaal van 0-4) Sociaal maatregelen (persoonlijk) Techno maatregelen (thuis) Digitaal

Pagina 21 van 28

BIJLAGE 3: INTERVENTIES Vanuit handhaving zijn er verschillende interventies mogelijk. Van licht naar zwaar zijn dit: aanspreken/informeren van de overtreder, waarschuwen, bestuurlijk gesprek, verscherpt toezicht, last onder dwangsom, last onder bestuursdwang tot tijdelijk stilleggen.

Preventie De eerste stap in de handhavingsketen is preventie. Het uitgangspunt hierbij is dat door het actief betrekken van de doelgroep bij de uitvoering en handhaving van beleid het aantal overtredingen kan worden verminderd. Dit kan met name door het wegnemen van onduidelijkheden over de interpretatie van regelgeving en het communiceren van het handhavingsbeleid en de daarin opgenomen stappen bij geconstateerde overtredingen. Normconform gedrag is namelijk groter naarmate de inwoner beter begrijpt waarom de handhaver een bepaald besluit neemt. Daarom vinden we het belangrijk om met inwoners en bedrijven in gesprek te gaan; uitleggen welke afwegingen aan onze zijde worden gemaakt en waarom. Inwoners en bedrijven willen een eerlijke afweging ervaren en willen serieus worden genomen.

Voorlichting en communicatie Onderdeel van preventie is goede voorlichting en communicatie. Adequate preventie houdt in dat de wet- en regelgeving op zichzelf duidelijk is en ook bekend is bij inwoners en bedrijven. Informatievoorziening en voorlichting naar de inwoner zal daarom een bijdrage moeten leveren aan het transparant maken van onze gemaakte keuzes. Met goede voorlichting en communicatie over de invulling en uitvoering van ons beleid willen we bewerkstelligen dat inwoners, bedrijven en instellingen binnen de gemeente weten welke visie we hebben op toezicht en handhaving en welke visie we hebben op het evenwicht in verantwoordelijkheden tussen de handhavende partijen en de samenleving. Kortom, onze inwoners moeten weten wat er van hen wordt verwacht en wat zij van ons kunnen verwachten.

Toezicht Onder toezicht verstaan we het controleren of, en in hoeverre, wettelijke bepalingen worden nageleefd. Toezicht vormt een belangrijke fase in onze handhavingsketen. Toezicht vindt plaats op basis van verleende vergunningen en ontheffingen, in het kader van projecten en naar aanleiding van meldingen, handhavingsverzoeken en klachten/calamiteiten. De wijze waarop het toezicht wordt uitgevoerd, hangt af van de prioriteit die aan een handhavingstaak in het jaarlijkse uitvoeringsprogramma is toegekend.

Sanctioneren Diverse instanties die betrokken zijn bij de uitvoering van handhaving beschikken over een gevarieerd palet aan sanctie-instrumenten. Uiteenlopende sancties die, afhankelijk van het wettelijk regime, kunnen worden ingezet zijn: bestuursdwang, opleggen van een last onder dwangsom, intrekken van de vergunning, en strafrechtelijke instrumenten zoals een boete. In de Bijlagen hierna wordt dit verder toegelicht.

Pagina 22 van 28

BIJLAGE 4: STRATEGIE Toezichtstrategie In de toezichtstrategie is vastgelegd welke vormen van toezicht worden onderscheiden en wat de basiswerkwijze daarbij is. In De Wolden zetten we de volgende toezichtvormen in: controleren met elkaar, controleren na elkaar, controleren voor elkaar, signaleren voor elkaar, ad-hoc controle, projectmatige controle. In de uitvoeringsprogramma’s wordt dit nader toegelicht en toegepast.

Sanctiestrategie In de sanctiestrategie wordt de basis voor het bestuursrechtelijk en strafrechtelijk optreden bij overtredingen vastgelegd. Voorbeelden van de uitwerking van deze strategie in De Wolden zijn het optreden bij hinderlijke en gevaarlijke honden, bij het aantreffen van drugs, bij woonoverlast. Het is afhankelijk van de situatie wat een passende bestuurlijke maatregel is. In algemene zin hebben het college respectievelijk de burgemeester de keuze uit een herstelsanctie of een bestraffende sanctie. Bij een herstelsanctie gaat het om het geheel of gedeeltelijk ongedaan maken van een overtreding dan wel het wegnemen of het beperken van de gevolgen van een overtreding. Bij de bestraffende sanctie gaat om het toevoegen van leed, straf aan de overtreder. In onderstaande tabel staan per sanctiemiddel enkele voorbeelden van de toepassing in De Wolden. Sanctie Dwangsom

Duiding De dwangsom kan worden vastgesteld per overtreding, per tijdseenheid of in een bedrag ineens.

Bestuursdwang

Het op kosten van de overtreder ongedaan maken van de overtreding, waaronder ook sluiting van de inrichting/woning.

Proces-verbaal

Hiermee wordt Justitie op de hoogte gebracht van een overtreding.

Intrekken vergunning

Tijdelijk of permanent intrekken van een (deel van) een vergunning.

Toepassing -Financiële prikkel, in beginsel bij alle overtredingen, behalve als het belang van het voorkomen van direct (milieu-) gevaar, ernstige overlast, of groot gevaar voor de gezondheid, openbare orde of veiligheid zich daartegen verzet. -Bij overtreding van gedragsvoorschriften. -Bij vaststelling van direct (milieu-) gevaar, ernstige overlast, of groot gevaar voor gezondheid, openbare orde of veiligheid (zware overtreding, spoedeisend). -Indien een opgelegde en geïnde dwangsom geen effect heeft gehad en aannemelijk is dat deze ook geen effect meer zal hebben. -Voorbeeld: Leerplichtambtenaren maken een proces-verbaal op bij schoolverzuim. -Bij overtreding van sommige APVbepalingen. -Bij het handhaven van voorschriften voor markten en standplaatsen. -Bij harddrugs of wapens in de horeca. -Bij milieuovertredingen, indien bij voortduring niet wordt voldaan aan de voorschriften.

Gedoogstrategie In de gedoogstrategie wordt afgesproken/vastgelegd in welke situaties en onder welke condities de inzet van maatregelen tegen overtreders tijdelijk achterwege kan blijven. Bijvoorbeeld in geval van illegale bewoning van een recreatiewoning, waarbij de bewoners de recreatiewoning voor tijdelijke huisvesting gebruiken in geval van verhuizing.

Pagina 23 van 28

Het uitgangspunt van de gemeente De Wolden is dat er niet wordt gedoogd. Gedogen kan alleen onder zeer bijzondere omstandigheden (overmacht, onevenredigheid maatregel, zicht op legalisatie). Bij het afzien van handhaven staat het belang, dat door de overtreden rechtsregel wordt beschermd, centraal. Er moeten dan zodanig strikte voorwaarden aan het gedogen worden verbonden dat dit belang voldoende is gewaarborgd en er geen verslechtering optreedt ten opzichte van een legale situatie. In het fysieke domein wordt altijd een gedoogbeschikking opgesteld, voorzien van heldere voorwaarden. Aan de gedoogsituatie wordt een duidelijke eindtijd verbonden.

Landelijke handhavingsstrategie Bij de invulling van de lokale handhavingsstrategie kijken wij naar de uitgangspunten uit de Landelijke handhavingsstrategie, die ten behoeve van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht en de daaraan gekoppelde wetten werd ontwikkeld: -

We opereren onafhankelijk; We opereren professioneel; We acteren betrouwbaar; We opereren vanuit eenvoud: een passende interventie bij iedere bevinding; We opereren waar mogelijk in gezamenlijkheid/in afstemming met andere instanties; De interventieprocessen verlopen overal hetzelfde.

Pagina 24 van 28

BIJLAGE 5: REPRESSIEVE HANDHAVING De gemeente De Wolden heeft verschillende formele en informele instrumenten ter beschikking in de handhavingspraktijk, zoals voorlichting, bemiddeling, waarschuwing en een dwangsom. Bij repressieve handhaving is sprake van niet-naleving van een regel en is een overtreding gaande. De instrumenten zijn dan ook gericht op beëindiging van die overtreding. Er wordt onderscheid gemaakt in bestuursrechtelijke, strafrechtelijke en privaatrechtelijke handhaving. De keuze voor de inzet maakt onderdeel uit van de sanctiestrategie.

Bestuursrechtelijke handhaving Binnen de bestuursrechtelijke handhaving kan onderscheid worden gemaakt tussen verschillende instrumenten. De belangrijkste instrumenten betreffen de last onder bestuursdwang of dwangsom. ▪

▪

▪

Bestuursdwang / dwangsom: De last onder bestuursdwang en de last onder dwangsom betreffen beiden herstelsancties waarbij de overtreder een last tot beëindigen en beëindigd houden van de overtreding krijgt opgelegd. Indien de last niet of niet tijdig wordt uitgevoerd heeft het bestuursorgaan de bevoegdheid om de last door feitelijke handelen ten uitvoer te leggen of de verplichting tot betaling van een geldsom op te leggen. Uitgangspunt is dat in beginsel het instrument last onder dwangsom wordt ingezet, tenzij, gezien de aard van de overtreding, een last onder bestuursdwang meer in de rede ligt. De gemeente kan in sommige gevallen ook preventief een dwangsom opleggen. Dit is een dwangsom die de gemeente oplegt als er nog geen overtreding plaatsvindt, maar het zeer waarschijnlijk is, dat op zeer korte termijn een overtreding zal gaan plaatsvinden. Vergunning of ontheffing: Soms is het intrekken van een verleende vergunning of ontheffing een passende interventie. De wet- en regelgeving op basis waarvan de vergunning of ontheffing is verleend bevat regels ten aanzien van het intrekken van betreffende vergunning of ontheffing. Ook bestaat de mogelijkheid om bijvoorbeeld een uitkering te beëindigen of een registratie in de BRP ambtshalve aan te passen.

Afstemming bestuursrecht met strafrecht Bij ernstige overtredingen kan parallel aan bestuursrecht ook een strafrechtelijk handhavingstraject worden ingezet. Dit gebeurt bijvoorbeeld al bij de huisverboden en het sluiten van drugspanden. Het bestuursrecht en het strafrecht kunnen elkaar op verschillende handhavingsthema’s versterken, bijvoorbeeld als het gaat om ondermijning en andere taakvelden op gebied van veiligheid. Afhankelijk van het taakveld worden de verschillende partners betrokken en worden er afspraken gemaakt. De strafrechtelijke handhaving valt primair onder justitie en politie. Afstemming vindt plaats met de burgemeester in onder meer de Driehoek.

Convenanten Via een aantal convenanten is de verantwoordelijkheid van verschillende partijen op elkaar afgestemd. Daarnaast is een belangrijk doel van deze convenanten om ook de eigen verantwoordelijkheid bij de naleving van wet- en regelgeving van de doelgroep te benadrukken, hetgeen bijdraagt aan de effectiviteit. Het maken van concrete afspraken met bijvoorbeeld horecaondernemers over de eigen acties en verantwoordelijkheden en over de consequenties van het niet voldoen aan deze afspraken, vergroot de legitimiteit van zowel de regelgeving als de handhaving en sanctionering. Zo zijn in het kader van het hennepconvenant afspraken gemaakt met politie, het Openbaar Ministerie, woningcoöperaties, Belastingdienst, en energieleveranciers. Verder hebben we convenanten met horeca-ondernemers (convenant Veilig Uitgaan), met het onderwijs (convenant veilig in en om school), convenant voor de aanpak van ondermijning (convenant RIEC Noord Nederland).

Begunstigingstermijn

Pagina 25 van 28

Op grond van jurisprudentie moet de overtreder een redelijke termijn gegund worden om de overtreding ongedaan te maken. De begunstigingstermijn wordt vooral bepaald door de ernst van de overtreding en de tijd die nodig is om de overtreding ongedaan te maken. Hoe zwaarder de overtreding, des te korter de termijn. Wanneer sprake is van acuut gevaar, kan spoedshalve bestuursdwang worden toegepast. Bezwaar en beroep zijn achteraf mogelijk.

Hoogte dwangsom Het doel van de last onder dwangsom is de overtreding ongedaan te maken of nieuwe overtredingen te voorkomen. Geeft de overtreder hieraan geen gehoor of wordt het maximumbedrag van de dwangsom bereikt, dan kan het bedrag van de dwangsom worden verhoogd, of kan bestuursdwang worden toegepast. Hoe zwaarder de overtreding, des te hoger de dwangsom. De sanctie moet in verhouding staan tot de overtreding (proportionaliteit).

Pagina 26 van 28

BIJLAGE 6: TOETS HANDHAAFBAARHEID Criteria voor nieuw beleid Goede naleving van wet- en regelgeving is belangrijk. Om spontane naleving te bevorderen moeten regels duidelijk, eenduidig en dus handhaafbaar zijn, en voor iedereen bekend. Handhaafbare regels zijn: -

Relevant (regels zijn nodig, actueel en uitvoerbaar); Eenduidig (regels zijn maar op één manier uit te leggen en niet tegenstrijdig); Controleerbaar (regels zijn gebaseerd op zichtbare en/of meetbare feiten).

Met deze criteria voor ogen wordt vanuit handhavingsoptiek in de komende jaren actief getoetst of nieuw op te stellen regels handhaafbaar zijn. Het is belangrijk om de aspecten die de handhaving beïnvloeden al in een vroeg stadium van voorbereiding te bezien. Dan bestaat nog de mogelijkheid om de voorgenomen beleidsregelgeving bij te stellen.

Handhaafbaarheidstoets bij nieuw beleid Bij op opstellen van beleidsregels en de integrale afweging aan de voorkant is het houden van een handhavingstoets noodzakelijk. Bij een nieuw beleidsvoorstel helpt de toets om vast te stellen welke handhavingsstrategie zal worden toegepast. Dat geeft steun bij het maken van een doordachte keuze over het beleid en de mate van handhavingsinspanning die nodig is om het gewenste gedrag te bereiken. Handhaafbare regels dragen bij aan draagvlak voor de naleving ervan.

Interne afstemming We streven naar een situatie waarbij de beleidsmakers in alle drie domeinen het beleid (en de bijbehorende beleidsregels en algemeen verbindende voorschriften) in de voorbereidingsfase toetsen bij de toezichthouders en handhavers. Deze werkwijze moet geïncorporeerd worden in het proces van beleidsvorming, inclusief ervaringen van de naleving van regels van deze specifieke domeinen, zodat die als input dienen voor actualisatie van beleid. Opdat op deze manier aan de voorkant wordt meegedacht over de wijze waarop vergunningverlening, toezicht en handhaving een bijdrage kunnen leveren aan het bereiken van de gewenste maatschappelijke effecten.

Preventieve handhaving Bij preventieve handhaving gaat het niet om formele handhaving op gon van de Algemene wet bestuursrecht. Preventieve handhaving is gericht op de bevordering van de naleving van regels en dient juist ter voorkoming van een formeel repressief handhavingstraject. De handhavingstoets maakt onderdeel uit van de eerdergenoemde preventiestrategie. Andere onderdelen zijn deregulering, voorlichting en communicatie, mediation en toezicht.

Pagina 27 van 28

Pagina 28 van 28