Inspraaknotitie Woldense Hervormingsagenda Jeugd

Inspraaknotitie Woldense Hervormingsagenda Jeugd

1

Inspraak Woldense Hervormingsagenda Jeugd Inzage periode Zoals afgesproken heeft de Woldense Hervormingsagenda Jeugd voor een periode van 6 weken (10 november 2025 tot en met 21 december 2025) ter inspraak gelegen voor onze inwoners en partners. De notitie was beschikbaar via de website van de gemeente. Inwoners zijn hierover geïnformeerd in De Westervelder Wolder Courant in november 2026. De verenigingen voor dorpsbelangen uit De Wolden hebben op 6 november 2025 een uitnodiging ontvangen namens het college van De Wolden om hun zienswijze in te dienen en daarmee bij te dragen aan de Onderwijs Jeugd Agenda en de Hervormingsagenda Jeugd.

Adviesraad sociaal domein De adviesraad sociaal domein is gevraagd om een advies uit te brengen over de Woldense Hervormingsagenda Jeugd. De adviesraad heeft in haar reactiebrief van 4 januari 2026 aangegeven in te kunnen stemmen met de koers zoals beschreven in de Hervormingsagenda. Zij zullen nog met aanvullende adviezen komen die onderdeel kunnen uitmaken van de uitvoeringsagenda die hoort bij de hervormingsagenda. Deze brief vindt u in de bijlage bij deze inspraaknotitie.

2

Inspraakreacties Op basis van de inzageperiode van de Woldense Hervormingsagenda is onderstaande reacties gekomen.

Inspraakreactie 1

Reactie en eventuele aanpassingen

Het plan stelt onder meer dat wordt ingezet op het meer in eigen kring kunnen stellen van hulpvragen (resultaat 2 onder Focuspunt 1). De meting daarvoor wordt gedaan aan de hand van casussen die bekend zijn bij de gemeente. Ten eerste is het hiervoor belangrijk om vast te stellen hoeveel mensen nu al gebruik maken van hun eigen netwerk; in hoeverre is dat op dit moment gemeten of te meten? Daarnaast geeft een meting van casussen een vertekend beeld omdat dan niet de casussen in beeld zijn die geen zorg behoeven [door dat eigen netwerk bijvoorbeeld] of die de zorg niet weten te vinden.

Allereerst willen wij u hartelijk danken voor het geven van een inspraakreactie op de hervormingsagenda jeugd.

Het plan stelt dat de gemeente het standpunt van de Wet Beschikbaarheid Jeugdhulp onderschrijft maar zich af lijkt te zetten tegen een Gemeenschappelijke Regeling. Is de gemeente van plan om niet mee te gaan in de wettelijke verplichting tot het aangaan van een GR op dit vlak? Welke argumenten zijn daarvoor naast de in het plan beschreven opvatting dat een GR regionale belangen boven de lokale zou kunnen plaatsen? De gemeente maakt immers al deel uit van meerdere GR’en waarin oog voor zowel regionale als lokale wensen zijn geborgd. Tegen het argument van een GR staat daarnaast het argument dat wanneer er teveel lokaal georganiseerd wordt er een

In uw reactie gaat u in op het stellen van hulpvragen en in hoeverre dit nu al gemeten is vanuit bestaande casussen. Het antwoord daarop is dat we dit niet hebben gemeten. Dit lichten we graag toe. Onze ambitie is om ondersteuningsvragen van inwoners altijd te beantwoorden met de meest duurzame oplossing. Hierbij gaat de voorkeur uit naar de meest lichte vorm van zorg. We streven naar een bewuste keuze voor informele of formele zorg, of een combinatie daarvan. ”We wijzigen daarom het volgende; -

Het 2e resultaat onder focuspunt 1 wordt verwijderd. In de monitoring voegen we toe dat we inzicht krijgen in het aantal casussen waarin er gebruik wordt gemaakt van informele zorg.

We kiezen voor deze vorm omdat het aantal casussen waarin informele zorg een onderdeel vormt geen doel op zich is. Daarnaast reageert u op het standpunt van ons waar het gaat om de Wet Beschikbaarheid Jeugdhulp. Een Wet die ondertussen is aangenomen en die we

3

te grote versnippering van beleid, taken en uitvoering plaatsvindt en er weinig sturing mogelijk is op het totaal en op de kwaliteit van diensten en zorg die geboden wordt [bijvoorbeeld wanneer dit bij vrijwilligers wordt belegd].

vanuit De Wolden uiteraard zullen uitvoeren.

Inspraakreactie 2

Reactie en eventuele aanpassingen

•

•

In de Hervormingsagenda Jeugd wordt op pg 42 over het voortgezet onderwijs in Dedemsvaart gesproken. Dorpsbelangen Zuidwolde mist hierin het voortgezet onderwijs in Hoogeveen en Meppel, omdat veel jongeren voortgezet onderwijs in Hoogeveen of Meppel volgen.

In de Wolden zijn we er scherp op dat het niet noodzakelijk is om nog meer regionaal te organiseren dan wettelijk bepaald. De Wet beschrijft een aantal zorgproducten die vallen onder het hoogspecialistisch kader. Lichtere vormen van ondersteuning en zorg willen we, waar dit kan, zelf inkopen zodat we beter samen met aanbieders kunnen verkennen hoe we de ondersteuning en zorg nog beter kunnen laten aansluiten bij de Woldense koers. Wanneer we kiezen voor een regionale inkoop dan is onze invloed hierop veel meer beperkt.

Allereerst willen wij u hartelijk danken voor het geven van een inspraakreactie op de hervormingsagenda Jeugd. In uw reactie geeft u aan dat u op blz. 42 het onderwijs in Meppel en Hoogeveen mist. Dat klopt, omdat hier een voorbeeld wordt aangehaald dat is ontwikkeld met het voortgezet onderwijs in Dedemsvaart. Ook met de voortgezet onderwijs scholen in Hoogeveen en Meppel werken we samen, maar toevallig is dit een voorbeeld dat plaatsvindt op de middelbare school in Dedemsvaart.

Tevens missen wij de jeugd die naar het speciaal onderwijs gaat: Zowel SBO als SVO. Immers uit onderzoek en gesprekken met deze jeugd is gebleken dat zij er vaak niet bij horen of dat ze worden Vanuit de samenwerking met het vergeten. onderwijs is er zeker aandacht voor het speciaal onderwijs. Het Samenwerkingsverband PO2203 is een van onze partners in het Lokaal Educatief Overleg (LEA). De landelijke route naar inclusief onderwijs heeft raakvlakken met onze Onderwijs Jeugd Agenda en de

4

Hervormingsagenda Jeugd. Van daaruit is dit ook een van de onderwerpen binnen het LEA overleg.

Inspraakreactie 3

Reactie en eventuele aanpassingen

Hierbij wil ik een zienswijze geven op de hervormingsagenda jeugd. Het is een zeer uitgebreid document, waarin ik mooie plannen en visies lees. Het is fijn te zien dat inwoners, zowel de jeugd zelf als hun naaste omgeving, ook gehoord en meegenomen zijn in de totstandkoming van dit document.

Allereerst willen wij u hartelijk danken voor uw uitgebreide inspraakreactie op de Woldense Hervormingsagenda Jeugd.

Er is 1 punt waar ik me wel echt ernstig zorgen over maak. Het doel : Van (lichte) individuele begeleiding naar Collectieve algemene voorziening. Het gehele document spreekt steeds over het omzetten van individuele begeleiding (interventieniveau 4,5 en 6) omzetten naar Collectieve Begeleiding = feitelijk een vorm van groepsbegeleiding. Waarbij dan ook gesteld wordt “algemene voorziening” Wat ik door het gehele land zie is een visie over een “algemene voorziening” waarbij als belangrijkste kenmerk naar voren wordt gebracht dat een dergelijke voorziening “vrij toegankelijk” is. Dat vertalen veel gemeenten als “er is geen uitgebreid onderzoek in het kader van de Jeugdwet noodzakelijk, er hoeft geen beschikking te worden afgegeven en we beleggen deze algemene voorzieningen bij 1 of 2 contractpartners, die vaak gefinancierd worden via Subsidie regeling of via een Lumpsum jaar bedrag. Belangrijker is echter, de kern van een algemene voorziening. Wat is nou

In uw inspraakreactie lezen wij enerzijds steun voor de door ons voorgestelde koers. Een koers waarbij onze ambitie is dat elk kind en jongere veilig, gezond en kansrijk moet kunnen opgroeien en waarbij de nadruk ligt op preventie, nabije ondersteuning, sterkere netwerken en leren om ander te werken en anders te doen. Anderzijds lezen wij (ernstige) zorgen over de ambitie om individuele ondersteuning en zorg, waar dit kan, om te vormen naar collectieve voorzieningen. Daarnaast lezen we zorgen over de ambitie om het anders te willen doen in relatie tot bestaande wetgeving en de resultaten uit het verleden. Waarom een nieuwe koers en niet eerst de wet zoals deze bedoeld is uitvoeren? Een goed onderzoek uitvoeren, kijken naar wat de echte oorzaak van de problemen zijn. Waarom een nieuwe koers als bestaand verbeterd kan worden? In onze reactie gaan we in op beide zorgen die naar voren komen in uw inspraakreactie. De ambitie van de Woldense Hervormingsagenda Jeugd is om alle kinderen en jongeren in De Wolden zo kansrijk mogelijk te laten opgroeien. En, 5

eigenlijk daadwerkelijk een “algemene voorziening? “ Als voorbeeld kunnen we dan een inloop middag benoemen voor jeugd, bijvoorbeeld in de bibliotheek, soms met een duidelijk leerdoel of richting een bepaalde doelgroep. Waar je een poster voor ophangt, adverteert in de krant en de jeugd zichzelf (of door bv ouders/verzorgers/leerkrachten) voor aangemeld kan worden. Landelijk zien we bv. Algemene voorzieningen in de vorm van dagopvang dak-en thuislozen, was- en strijk voorzieningen enz. Er is echter nu een trend gaande binnen gemeenten en de zorg, waarbij gesteld wordt dat van individueel maatwerk, eenvoudig omgezet kan worden naar algemene voorzieningen. In dit geval zelfs van Individuele begeleiding naar Algemene Collectieve voorzieningen. Het klinkt mooi, maar in de praktijk is het naar mijn mening niet haalbaar en ook juridisch gezien zou dit geen stand kunnen houden. Denk om eerlijk te zijn, dat is ook het belangrijkste vindt ik, is het voor de jeugd ook niet helpend en niet goed om vanuit een dergelijk standpunt te gaan werken. Recent is er nog een uitspraak gedaan door Rechtbank Noord-Nederland, weliswaar in de WMO, maar voor de Jeugdwet verwachten we binnen niet al te lange tijd ook dergelijke uitspraken, waarin aangegeven is dat Individuele Begeleiding NOOIT een algemene voorziening KAN zijn. ECLI:NL:RBNNE:2025:4928

wanneer er problemen ontstaan tijdens het opgroeien deze zo snel en normaal mogelijk samen op te lossen. Binnen de jeugdzorg zijn we steeds meer gericht op het voorkomen van escalaties, waardoor er steeds minder ruimte lijkt te zijn voor de zoektocht naar echte oplossingen. De analyse van Dr. Sharon Stellaard in haar proefschrift “Boemrangbeleid” laat zien dat veertig jaar aan hervormingen in de jeugdzorg vaak hebben geleid tot méér complexiteit en uitsluiting, in plaats van de beoogde eenvoud en inclusie. Haar oproep tot bezinning is de basis van deze Woldense Hervormingsagenda Jeugd. Zolang we blijven hervormen zonder echt te veranderen, blijven we in dezelfde patronen gevangen. De inzet van professionele individuele zorg wordt vaak als oplossing gezien, terwijl dit niet altijd past bij de ondersteuningsvraag. Dit is wat ons betreft een van de redenen waarom er een landelijke hervormingsagenda is gekomen. Omdat we te vaak zorg inzetten die niet past bij de ondersteuningsvraag, waardoor de vraag niet opgelost wordt en de situatie alleen maar verslechterd. Een van de gevolgen is dat de beschikbaarheid van professionele individuele jeugdzorg onder druk staat waardoor de kinderen en jongeren die het nodig hebben op een wachtlijst terecht komen en de kinderen en jongeren die er wel gebruik van maken niet geholpen worden omdat de vorm van zorg niet past bij hun vraag.

Dat willen we niet meer. In de Woldense Hervormingsagenda kiezen we bewust voor het normaliseren van hulp, voor nabijheid en maatwerk. Dat 6

Maatwerkvoorziening 9. “Zoals ook het college erkent, moet individuele begeleiding altijd worden afgestemd op de persoon; welke begeleiding eiser nodig heeft en voor hoeveel uur dit noodzakelijk is, moet worden afgestemd op zijn individuele behoefte. Zoals hiervoor al is overwogen, moet daartoe de specifieke situatie van eiser volledig in kaart worden gebracht, inclusief welke concrete ondersteuning naar aard en omvang nodig is om een passende bijdrage te leveren aan zijn zelfredzaamheid of participatie. Individuele begeleiding kan naar het oordeel van de rechtbank dan ook niet worden gezien als ‘algemene voorziening’ zoals gedefinieerd in artikel 1.1.1, eerste lid, van de Wmo 2015: een aanbod van diensten of activiteiten dat, zonder voorafgaand onderzoek naar de behoeften, persoonskenmerken en mogelijkheden van de gebruikers, toegankelijk is en dat is gericht op maatschappelijke ondersteuning. Dit betekent naar het oordeel van de rechtbank dat individuele begeleiding dus beschouwd moet worden als ‘maatwerkvoorziening’ zoals gedefinieerd in voornoemd artikellid, te weten: op de behoeften, persoonskenmerken en mogelijkheden van een persoon afgestemd geheel van diensten. Dit brengt gelet op het bepaalde in artikel 2.3.6, eerste lid, van de Wmo 2015 mee dat eiser de vrijheid heeft om te kiezen voor een pgb en in het verlengde daarvan voor zijn vaste zorgverlener.”

betekent ook dat in sommige gevallen een collectieve oplossing een betere oplossing is dan de op dit moment gebruikelijke individuele zorg. Soms zal deze collectieve voorziening in de vorm van een algemene voorziening zijn, waarbij er gebruik van kan worden gemaakt zonder indicatie. Dit past bij onze ambitie om hulp te normaliseren en breed in te zetten op preventie. De verschuiving naar collectieve en algemene voorzieningen betekent overigens niet dat individuele begeleiding als maatwerkvoorziening verdwijnt of zonder onderzoek wordt ingezet. Wanneer kinderen en jongeren met een hulpvraag bij de gemeente komen dan zal er altijd samen met de consulent worden gezocht naar de eventuele vraag achter de vraag en naar een passende oplossing. Dit is ook waar onze hervormingsagenda op inzet. Om dit nog beter te doen. Tot slot delen wij uw oproep om zorgvuldig, rechtmatig en met oog voor het individuele kind of jongere te blijven werken. De hervormingsagenda is voor ons geen afschaling van verantwoordelijkheid, maar een uitnodiging om beter, zorgvuldiger en samen te werken — binnen de kaders van de Jeugdwet.

Zoals eerder gezegd, dit betreft een uitspraak in het kader van de WMO , niet voor de Jeugdwet. Bij de jeugdwet zijn de 7

eisen met betrekking tot het onderzoek art. 2.3 Jeugdwet, de onderbouwing EN het verplicht afgeven van een beschikking nog steviger juridisch verankerd. Waar bij de WMO een afwijkende aanvraag methodiek is ingevoerd, via een melding, onderzoek binnen 6 weken, met daarna pas een aanvraagmogelijkheid voor de inwoner voor maatwerkvoorzieningen. Is er bij de Jeugdwet de AWB geldig, waarbij altijd een goed onderzoek volgens stappenplan CRVB moet plaatsvinden en er altijd een beschikking moet volgen. Er wordt nu door u gesteld dat zoveel mogelijk individuele voorzieningen over zouden moeten gaan naar algemene collectieve voorzieningen. Houdt dit dan in dat op dit moment de meeste jeugd met een individuele maatwerk voorziening, dan een verkeerde voorziening toegekend hebben gekregen en eigenlijk groepsbegeleiding toegekend hadden moeten krijgen ? Uit veel dingen in deze hervormingsagenda proef ik de sfeer van “we doen het nu niet goed, dus gaan we dingen veranderen, in de hoop dat het daarna beter wordt” Naar mijn idee is de Jeugdwet, de Algemene Wet Bestuursrecht, Verdrag rechten van het Kind, Mensenrechtenverdrag, regels KNMG, wet BIG etc. alles bij elkaar wel lastig voor de overheid. Tegelijkertijd hebben we deze wetten niet voor niks ingevoerd. Een aanvraag voor jeugdhulp op basis art. 4.1 Awb, het onderzoek art.

2.3 Jeugdwet, het verplichte stappenplan wat gevolgd moet worden, met daarbij de juiste deskundigheid die ingezet moet worden.

8

Het is niet zonder reden dat deze regels er zijn en als de gemeente in staat is om deze op correcte wijze uit te voeren, dan zul je zien dat toegekende ondersteuning aan onze jeugd en gezinnen, ongeacht dit om algemene voorzieningen gaat of individueel maatwerk noodzakelijk is (wat groepsbegeleiding primair ook is ! ) doelmatiger en goedkoper zal zijn. We kunnen iets anders noemen, maar daarmee verander je de feitelijke situatie niet. Het lost niks op. Iets oplossen doe je door een probleem te analyseren, duidelijk te krijgen waar er nog zaken ontbreken, ook in staat bent tot zelfreflectie (ook als gemeente ! ) en daarin stappen durft te ondernemen. Wat ik mis in de hervormingsagenda is gewoon de uitvoering van de wet zoals die daadwerkelijk bedoeld is ! Goed onderzoek, betekend goed en open in gesprek gaan met de inwoner, goed LUISTEREN naar de inwoner, de hulpvraag niet zelf invullen naar algemeen door zorg gebruikte termen, maar laat de inwoner het zelf duidelijk verwoorden. Dan zul je automatisch zien dat inwoners zelf soms “voorzieningen/ondersteuning” aandragen/vragen, die niet binnen het gebruikelijke jeugdhulp kader vallen. Vaak zijn er al veel dingen te winnen als jongeren kunnen meedoen, een sport kunnen beoefenen, naar een club kunnen, dat kunnen ook “clubs” zijn die door jeugd en jongvolwassenen zelf bedacht en opgericht zijn.

Out of the box mee denken en ook kijken naar andere mogelijkheden, als vervoer probleem is, dan meekijken naar vervoer mogelijkheden ipv gelijk aangeven dat dat eigen verantwoordelijkheid is of niet binnen jeugdhulp valt. Als een sportclub niet gefinancierd kan worden of de kleding 9

niet, zorgen dat daarvoor mogelijkheden komen. Soms kan dat vanuit de gemeente, soms zijn daar andere organisaties al jaren goed in. Zoals stichting Leergeld, die vreemd genoeg nog niet actief is in gemeente De Wolden. Dit terwijl ook in De Wolden nog best veel kinderen in armoede opgroeien. Waarom iets nieuws bedenken, als er al bestaande zaken zijn die verbeterd zouden kunnen worden ? De visie in dit document is om juist hetgeen wat zo belangrijk is, goed onderzoeken wat een kind/gezin ECHT nodig heeft, niet te gaan doen. Naar mijn idee omdat dat lastig is en veel tijd kost. Het is echter niet voor niets een wettelijke plicht voor gemeenten ! Er valt veel te winnen bij verbeteren van de toegang, verbeteren van beleid, het maken vaneenvoudige normen en kaders. Als dat op orde is en er voor elk kind/gezin een goed “plan” gemaakt is, duidelijk op papier is gezet wat nodig is, wat daarvoor de voorwaarden zijn en eenvoudige regels zijn opgesteld, is er ook goede controle mogelijk op kwaliteit en kwantiteit van daadwerkelijk verstrekte hulp. Ongeacht waaruit deze hulp bestaat. Fraude preventie en aanpak is daar essentieel onderdeel van. 60% van de zorggelden stroomt verkeerd weg ! Zonder goed onderzoek, goede verslaglegging en duidelijke eenvoudige regels blijft dit zo en wordt het alleen maar erger.

Vertrouw wat meer op de jeugd, op de inwoners zelf ! En luister naar wat zij zelf aangeven. In plaats van hen juist op nog meer, zorg, afhankelijke posities te zetten.

10

11

Bijlage 1 Reactie Adviesraad sociaal domein

Aan: College van Burgemeester en Wethouders van Gemeente de Wolden Van: Adviesraad Sociaal Domein de Wolden Datum: 4 januari 2026 Betreft: Voorlopige Reactie Onderwijs Jeugd Agenda en Hervormingsagenda Jeugd -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Geachte leden van het College, Wij ontvangen van u op 11 november 2025 de adviesaanvraag over de volgende stukken: • Onderwijs Jeugdagenda en de Hervormingsagenda Jeugd. U biedt ons een reactietermijn tot en met 21 december 2025. Via mail berichten wij u op 11 december 2025, dat nadere behandeling in de ASD geagendeerd staat voor de ASD-vergadering van 12 januari a.s. Wij melden daarbij dat we zo spoedig mogelijk ná 12 januari een compleet advies naar u zullen verzenden, waarbij inhoudelijk ingegaan zal worden op beide nota’s. Intussen begrijpen we uit contact met de portefeuillehouder dhr. Turksma en de beleidsmedewerker (op 18 december 2025) dat enige voortgang op deze onderwerpen van belang is. “Jeugd- en onderwijspartners willen graag aan de slag met de uitvoering.” “Daartoe hebben ambtelijke organisatie en College van B&W op korte termijn behoefte aan een eerste reactie vanuit de ASD.” Gezien de tijdsplanning (bestuurlijk en politiek én de benodigde doorlooptijd én de komende gemeenteraadsverkiezingen), hebben we begrip voor het verzoek van uw kant.

De ASD heeft na de contacten van 18 december intern, digitaal overleg gehad. De voltallige ASD stemt in met “groen licht” op deze documenten, los van eventuele inhoudelijke opmerkingen en/of suggesties. We vertrouwen erop dat eventuele inhoudelijke suggesties vanuit de ASD zowel in het College, als in de besluitvormende vergadering van de Gemeenteraad aan bod kunnen komen en zo mogelijk, ook meegenomen zullen worden bij het opstellen van de uitvoeringsnota’s.

12

Overigens zijn wij tot nog toe tevreden over het proces dat door de beide beleidsmedewerkers is gehanteerd. Transparant m.b.t het proces (plan van aanpak) en tussentijds informerend naar de ASD. Wij vertrouwen erop dat we met bovenstaande meewerken aan de gewenste doorlooptijd van dit besluitvormingsproces. Met vriendelijke groet, Namens de ASD Kees de Rijk, voorzitter.

13