Document · PDF

Gemeente De Wolden Accountantsverslag - boekjaar 2024

Besluitvormende vergadering: “D’r op an” 26 juni 2025, gemeente De WoldenBij agendapunt: Stukken accountant11.086 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 16 Jun 2025

Accountantsverslag 2024 Gemeente De Wolden, 16 juni 2025

Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 16 Jun 2025 Deloitte Accountants B.V. Audit Meander 551 6825 MD Arnhem Postbus 30265 6803 AG Arnhem Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl

Aan de gemeenteraad van de gemeente De Wolden Raadhuisstraat 2 7920 AA ZUIDWOLDE Onderwerp Accountantsverslag 2024 Datum 16 juni 2025 Ons kenmerk 25063CAF09/WK Behandeld door drs. V.V. Jongbloed RA 06 2025 2002 vjongbloed@deloitte.nl B.K. Bakker RA 06 5333 0130 kbakker@deloitte.nl

Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2024 van de gemeente De Wolden. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2024 van de gemeente De Wolden. De jaarrekening 2024 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente De Wolden. Bij deze jaarrekening hebben wij een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld verstrekt. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging d.d. 7 oktober 2024 en met ons auditplan, dat op 16 oktober 2024 is besproken met de leden van uw financiële werkgroep. Wij hebben het concept van dit accountantsverslag ambtelijk besproken met de ambtelijke organisatie op 19 mei 2025 en op 23 mei 2025 met uw portefeuillehouder financiën, de gemeentesecretaris en de gemeentecontroller. Tenslotte hebben wij de inhoud van dit accountantsverslag toegelicht aan de leden van de financiële werkgroep in de vergadering op 2 juni 2025. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V.

drs. V.V. Jongbloed RA

Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is een zogenoemde affiliate van Deloitte NSE LLP en maakt onderdeel uit van het internationale netwerk van Deloitte Touche Tohmatsu Limited.

Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 16 Jun 2025

Inhoudsopgave Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

• Kernboodschap jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

• Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

Bevindingen jaarrekening

• De financiële positie van uw gemeente

• Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Interne beheersing

• Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing

Bijlagen

• Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen

• Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle

• Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen

• Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2024

• Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging

Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 16 Jun 2025

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 16 Jun 2025

Kernboodschap jaarrekeningcontrole De basis voor onze controle is het auditplan 2024 dat met de leden van de financiële werkgroep is besproken. In dit accountantsverslag geven wij u inzicht in de belangrijkste bevindingen bij de jaarrekening en de (ontwikkeling van de) interne beheersing van de gemeente De Wolden. Wij hebben tijdens onze jaarrekeningcontrole de rekeningsaldi en transactiestromen samenhangend met de balans en het overzicht van baten en lasten gecontroleerd. In deze kernboodschap koppelen wij ons overstijgende beeld terug van deze controle en geven wij beknopt een managementsamenvatting voor de gemeente De Wolden. In het hoofdstuk ‘Bevindingen jaarrekeningcontrole 2024’ hebben wij onze bevindingen meer in detail toegelicht. Onderwerp

Boodschap

Overall beeld jaarrekeningcontrole 2024:

Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2024 van de gemeente De Wolden uitgevoerd en hebben een goedkeurende controleverklaring bij de jaarrekening 2024 verstrekt. Het is positief u te kunnen melden dat het jaarrekeningproces bij uw gemeente dit jaar opnieuw op onderdelen is verbeterd. De stappen die zijn genomen, resulteren in een meer gestroomlijnde uitvoering van de jaarrekeningcontrole. Deze verbeteringen zijn een direct resultaat van heldere afspraken en de toegewijde inspanningen van alle betrokken afdelingen. Belangrijk is de vooruitgang die geboekt is op het gebied van de kwaliteit van het controledossier, waaronder de SiSa-dossiers.

Constructief jaarrekeningproces, waarbij sprake is van heldere communicatie tussen uw organisatie en het auditteam. Op onderdelen constateren wij verbetering van de kwaliteit van de controledocumentatie.

Tegelijkertijd zien wij nog mogelijkheden tot verdere verbetering in het opstelproces van de jaarrekening, waaronder de kwalitatieve verbetering van de eerste aanlevering van de concept-jaarstukken en de onderbouwing van een aantal specifieke jaarrekeningposten (overlopende posten, onderhoudsvoorziening en de voortgezette controle op de baten). Wij adviseren om de interne controle voor de hierboven benoemde jaarrekeningposten aan te scherpen. Dit met als doel om de juiste verantwoording in de concept jaarrekening te waarborgen, waarbij sprake is van gestructureerde specificaties en brondocumentatie. Dit leidt tot het voorkomen van aanvullende steekproeven met als gevolg een efficiëntere jaarrekeningcontrole. Het auditteam gaat rond de zomerperiode nader in gesprek gaan met uw ambtelijke organisatie over de realisatie van deze kwaliteitsverbetering. De controle van het sociaal domein is over het algemeen goed verlopen waarbij wij hebben vastgesteld dat de verantwoorde lasten in de jaarrekening getrouw zijn weergegeven. De aanlevering voor de controle informatie voor de dossiercontroles was tijdig. Voor de dossiervorming kunnen stappen worden gezet inzake het begrijpelijk en zichtbaar vastleggen. Wel hebben wij vastgesteld dat de onderliggende dossiers op clientniveau uiteindelijk wel deugdelijk zijn onderbouwd om een conclusie te trekken over de getrouwheid.

Voor de prestatielevering binnen het Sociaal Domein heeft de gemeente werkzaamheden zoals een clienttevredenheidsonderzoek uitgevoerd waarmee met diverse ‘bouwstenen’ een adequaat beeld kan worden gevormd dat de zorg ook wordt geleverd.

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 16 Jun 2025

Kernpunten accountantsverslag jaarrekeningcontrole In dit hoofdstuk zijn de kernpunten van de jaarrekeningcontrole overzichtelijk weergegeven. Deze kernpunten lichten wij in het vervolg van dit accountantsverslag nader toe.

Categorie

Onderwerp

Observatie en/of aanbeveling

Algemeen

1. Controleverklaring

1. Wij hebben een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid bij de jaarrekening 2024 verstrekt.

2. Rechtmatigheid

2. Het college heeft in haar rechtmatigheidsverantwoording rechtmatigheidsfouten gerapporteerd groter dan de verantwoordingsgrens. Hiervan is € 2,162 miljoen aan te merken als acceptabele rechtmatigheidsfouten en € 2,193 miljoen als niet-acceptabele rechtmatigheidsfouten.

3. Fraude

Financiën

1. Financiële positie 2. Kwaliteit jaarstukken

Sociaal domein

3. De gemeente De Wolden beschikt over een geactualiseerde frauderisicoanalyse. Wij hebben het college geadviseerd het onderwerp regelmatig op de agenda van de financiële werkgroep te zetten en hiermee een open dialoog te bewerkstelligen. 1. Het eigen vermogen is per ultimo 2024 licht gedaald ten opzichte van 2023. Het weerstandsratio eveneens afgenomen, van 3,22 naar 2,93. De weerstandscapaciteit ad € 27,22 miljoen is voldoende voor de door het college onderkende risico’s ad € 9,28 miljoen (benodigde weerstandscapaciteit). 2. De kwaliteit van de jaarstukken is versterkt ten opzichte van voorgaand jaar.

1. Ontwikkeling kosten

1. In 2024 zijn de lasten voor Jeugdzorg hoger dan geraamd. Voor WMO geldt een beperkt voordelig saldo.

2. Actualiteiten

2. De gemeente De Wolden wordt geconfronteerd met een prijsindexaties in de zorgkosten, welke financiële consequenties tot gevolg hebben. Daarnaast is er ook sprake van problematiek bij de zorginstellingen. Hier is er sprake van capaciteit problemen waardoor de gevraagde zorg niet geleverd kan worden.

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 16 Jun 2025

Bestuurlijke samenvatting Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen jaarrekeningcontrole

Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 16 Jun 2025

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Getrouwheid

Rechtmatigheid

Welke verbeteringen zien wij?

•

Wij hebben een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld van de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, verstrekt.

•

De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 0,82 miljoen respectievelijk € 2,45 miljoen.

•

Wij hebben tijdens onze controle van de WNT geen feitelijke afwijkingen geïdentificeerd die de materialiteitsgrens conform het controleprotocol WNT te boven gaan.

•

Het college van B&W heeft in haar rechtmatigheidsverantwoording fouten gerapporteerd groter dan de verantwoordingsgrens, waarvan € 2,162 miljoen acceptabel is en € 2,193 miljoen nietacceptabel.

•

In de paragraaf bedrijfsvoering zijn de bevindingen groter dan de rapporteringstolerantie toegelicht door het college.

•

De gehanteerde verantwoordings- en rapportagegrens bedraagt € 2,451 miljoen respectievelijk € 50.000.

•

Wij hebben de conclusies van het college in ons getrouwheidsoordeel betrokken waaruit geen materiële tekortkomingen zijn gebleken.

•

Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd ten aanzien van de SiSa-bijlage die als bijlage bij de jaarstukken is opgenomen. In Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2024 is de voorgeschreven tabel met fouten en onzekerheden opgenomen.

Wij zien dat uw gemeente de volgende verbeteringen heeft gerealiseerd: • • •

Welke aandachtspunten zien wij?

De kwaliteit van het controledossier is opnieuw verbeterd ten opzichte van voorgaand jaar en de stijgende lijn wordt voortgezet. Daarnaast ervaren wij dat de samenwerking tussen het college/de ambtelijke organisatie en ons gedurende het controleproces 2024 sterker is geworden en de communicatielijnen kort zijn: wij weten elkaar te vinden en bespreken belangrijke zaken vroegtijdig in het proces. Het niveau van de concept-jaarstukken is toegenomen en voldeed in grote mate aan de verslaggevingsvereisten. Wij blijven benadrukken dat het van belang is dat een functionaris met voldoende kennis en expertise van de verslaggevingsregels (BBV) een finale beoordeling uitvoert op de jaarstukken, inclusief de cijfermatige opstellingen en vereiste toelichtingen, alvorens deze aan ons worden overhandigd voor de accountantscontrole. De verantwoording over en de interne controle van de SiSa-bijlage zijn sterk verbeterd ten opzichte van voorgaand jaar. De verantwoording is een kwalitatief goede basis ter onderbouwing voor de externe controle. Wij zien een verbetering in de volgbaarheid en de tijdigheid van de verantwoording. Gezien de omvang van de SiSa-regelingen en de complexiteit hoog is, vragen wij u blijvende aandacht voor een gedegen SiSa verantwoording.

Daarnaast onderkennen wij de volgende belangrijke aandachtspunten: •

De dossiervorming onderliggend aan de balansposten (overlopende passiva, overlopende activa en onderhoudsvoorziening) is zeer omvangrijk, waarbij leesbare specificaties en brondocumentatie op onderdelen ontbreken of niet juist zijn. Wij bevelen aan om de dossiervorming te vereenvoudigen, waardoor fouten in de verantwoording kunnen worden voorkomen. Hierbij zal de nadruk moeten liggen op een juist bronbestand. Aanvullend is het raadzaam om een interne controle uit te voeren op de mutaties binnen deze jaarrekeningposten om aanvullende selecties te voorkomen.

•

Jaarlijks controleren wij door middel van een voortgezette controle de volledigheid en afgrenzing (juiste periode) van de lasten en baten. Wij constateren dat voor een tweede opvolgende jaar een afwijking tijdens deze werkzaamheden. Hierbij is onterecht geen transitorische positie opgenomen binnen de jaarstukken. Wij adviseren u om een interne richtlijn op te stellen, rekening houdend met een periode en grensbedrag, en de interne controlewerkzaamheden zichtbaar vast te leggen.

•

De preventieve interne beheersingsmaatregelen zijn onvoldoende effectief om nieuwe aanbestedingsfouten te voorkomen. De omvang van de nieuwe fouten is afgenomen ten opzichte van voorgaand jaar, echter is er opnieuw sprake van nieuw geconstateerde fouten. Ons advies is, conform de managementletter, om de naleving van de Europese aanbestedingsregels strikter in te bedden in de interne beheersing van uw organisatie.

•

De rechtmatigheidsverantwoording had diverse aanpassingen nodig om te voldoen aan de daaraan gestelde eisen. In goede samenwerking is de definitieve verantwoording tot stand gekomen. Wij adviseren om een interne werkwijze op te stellen omtrent het opstellen van de rechtmatigheidsverantwoording. Dit biedt handvaten om de verantwoording op een uniforme en juiste wijze op te stellen.

Accountantsverslag 2024/ 25063CAF09/WK/8

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 16 Jun 2025

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Welke aandachtspunten zien wij? (vervolg)

•

Wij hebben vastgesteld dat de algemene subsidieverordening niet wordt nageleefd. Wij hebben niet vastgesteld dat dit heeft geleid tot financiële onrechtmatigheid. Wel bestaat het risico dat subsidies onrechtmatig verstrekt en/of vastgesteld worden.

Financiële positie

•

De financiële positie ultimo 2024 is licht afgenomen ten opzichte van 2023.

•

De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2024 bedraagt € 27,22 miljoen (2023: € 28 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente De Wolden onderkende en aanwezige risico’s van € 9,28 miljoen (2023: € 8,7 miljoen).

•

Uw jaarrekening toont een jaarlijks verschil tussen de begroting en realisatie. Hierdoor is het gerealiseerde resultaat over 2024 € 2,47 miljoen hoger is dan begroot (na wijziging).

•

Uit het overzicht van baten en lasten over 2024 blijken afwijkingen in zowel de lasten, baten als saldi. Er is sprake van een voordelig resultaat van circa € 3,87 miljoen ten opzichte van de begroting na wijziging. De voornaamste oorzaken hiervan betreffen een voordeel vanuit de energietoeslag, voordelen uit eerdere afgifte grondexploitatie kavels van Hoge Akkers, voordelen uit afrekeningen binnen het sociaal domein en specifieke uitkeringen welke eind 2024 zijn ontvangen.

•

Wij constateren dat de afwijking in het resultaat in de jaarstukken ten opzichte van de begroting na wijziging, ondanks de decemberbijstelling, aanzienlijk is. Wij adviseren in 2024 nader onderzoek te doen naar de (structurele) oorzaken van het rekeningsaldo 2024 en te bezien hoe het realiteitsgehalte en de voorspellende waarde van de begroting, tussentijdse informatievoorziening en de decemberbijstelling is te verbeteren.

Kwaliteit verslaggeving

•

Tijdens de controle hebben wij het door de ambtelijke organisatie toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Wij concluderen dat een kwaliteitsslag is gerealiseerd ten opzichte van voorgaande jaren en op onderdelen een duidelijke verbetering zichtbaar is. De jaarstukken voldoen aan de verwachtingen en de verslaggevingsvereisten.

Interne beheersing

•

Op basis van de interim-controle 2024 hebben wij tekortkomingen geïdentificeerd in de interne beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving. Onze belangrijkste bevindingen zijn met u gedeeld in de vorm van de managementletter. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.

•

Naar aanleiding van onze jaarrekeningcontrole zijn geen nieuwe significante bevindingen geconstateerd ten aan zien van de interne beheersing.

•

Wij hebben werkzaamheden ten aanzien van uw IT-omgeving uitgevoerd, waarover wij in onze managementletter aan uw organisatie hebben gerapporteerd. Wij hebben diverse tekortkomingen in de IT-omgeving geconstateerd. Als gevolg van deze conclusie konden wij tijdens onze controle 2024 niet steunen op de IT-omgeving en (informatie uit) de applicaties en hebben wij een volledig gegevensgerichte aanpak gehanteerd. Deze aanpak is overeenkomstig voorgaande jaren.

•

Vorig jaar hebben wij geconstateerd dat de dossiervorming omtrent prestatielevering van onvoldoende niveau was. Wij zien dat uw gemeente afgelopen jaar heeft gewerkt aan de bewustwording binnen de organisatie inzake het verbeteren van de vastlegging omtrent prestatielevering. Dit wordt gedaan middels i) het uitvoeren van steekproeven op de juiste vastlegging van prestatielevering door de interne audit; ii) het opstellen en uitvoeren van de nieuwe regeling budgetbeheersing waarin de vastlegging van de prestatiebeoordeling is opgenomen en iii) de implementatie van de modules contractenbeheer en verplichtingenadministratie in iFinanciën. Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij geconstateerd dat positieve stappen zijn en worden gezet. De kwaliteit van de prestatielevering is verhoogd ten opzichte van voorgaand jaar, maar biedt nog ruimte voor verbetering.

•

Wij hebben geconstateerd dat de verantwoorde bestedingen vanuit de zorgaanbieders getrouw zijn verantwoord en op een rechtmatige wijze tot stand gekomen.

•

In 2024 zijn de lasten van de zorg uit Jeugdzorg voor € 0,37 miljoen hoger uitgevallen dan geraamd. In 2024 is op basis van de werkelijke lasten van de zorg vanuit WMO sprake van een beperkte overschrijding ten opzichte van de lasten begroot na wijziging.

•

Zorgaanbieders hebben op dit moment te maken met sterk oplopende kosten als gevolg van loonstijgingen en oplopende huisvestingslasten. De gemeente De Wolden staat in nauw contact met de verschillende partijen om problemen snel op tafel te krijgen en te komen tot passende oplossingen.

•

Door de druk op de zorgmarkt (financiële positie zorgaanbieders, tekort aan personeel) is sprake van een toenemende zorgvraag die steeds vaker niet meer in balans is met het zorgaanbod. Zowel in de WMO als Jeugdzorg is deze ontwikkeling zichtbaar. Dit is een breed maatschappelijk probleem waarbij het voor gemeenten slechts beperkt mogelijk is hierin keuzes te maken.

Realiteitsgehalte begroting

Sociaal domein

Accountantsverslag 2024/ 25063CAF09/WK/9

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 16 Jun 2025

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Overig Frauderisico’s en fraude(risicoanalyse)

•

Zie de bijlagen A bij dit accountantsverslag waaruit blijkt welke (niet)-gecorrigeerde bevindingen, onzekerheden en tekortkomingen in de toelichtingen wij hebben geconstateerd.

•

In bijlage C is onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging te vinden.

•

Vanuit de controlestandaarden, die voor ons als controlerend accountant gelden, wordt de beheersing van handmatige journaalposten, altijd als een significant risicogebied beschouwd, omdat deze een manier kunnen zijn voor het management om de interne beheersing te doorbreken. Bij de controlewerkzaamheden ten aanzien van het voorgenoemde frauderisico zijn geen onregelmatigheden geconstateerd.

•

Wij hebben kennis genomen van de geactualiseerde frauderisicoanalyse van uw gemeente. Met deze analyse heeft u aangetoond zich bewust te zijn van mogelijke frauderisico’s. Wij constateren dat risicogerichte maatregelen worden en zijn getroffen. In de frauderisicoanalyse maakt uw organisatie een afweging inzake de omvang van een mogelijke afwijking en de waarschijnlijkheid dat dit ook plaatsvindt. Hierbij wordt het risico ook gekoppeld aan de relevante bewering van het risico. Wij zien dit als een positieve ontwikkeling binnen de frauderisicoanalyse. Hierbij is het raadzaam om de overwegingen van de inschatting (hoog, middel of laag) ook te documenteren.

•

Tevens hebben wij als onderdeel van onze werkzaamheden voor de jaarrekeningcontrole vastgesteld dat binnen uw organisatie op een adequate wijze opvolging wordt gegeven aan integriteitsmeldingen. Tijdens onze controle over 2024 zijn door ons geen fraudegevallen geconstateerd.

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 16 Jun 2025

Bevindingen jaarrekening

Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 16 Jun 2025

De financiële positie van de gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is licht verslechterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2024 bedraagt € 0,17 miljoen nadelig. Per saldo is tussentijds € 2,64 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2024 circa € 2,47 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2024 54,8% van het balanstotaal (ultimo 2023: 53%) en is ten opzichte van 2023 procentueel verder toegenomen. Deze toename wordt enerzijds veroorzaakt door het gerealiseerde resultaat over 2024 en anderzijds wordt deze mutatie deels gecompenseerd door de daling van zowel de vlottende passiva als de langlopende schulden.

Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming.

Eigen vermogen (x € 1.000)

2024

2023

2022

2021

Eigen vermogen per 1 januari

53.257

48.521

42.421

39.727

Mutaties reserves

-/- 2.642

-/- 1.511

1.011

-/-1.334

Gerealiseerd resultaat

2.472

3.224

5.090

4.028

Gerealiseerd totaal saldo baten en lasten

-/- 170

4.737

6.100

2.694

Eigen vermogen per 31 december

53.087

53.257

48.521

42.421

Exploitatieresultaat (x € 1.000) Totale baten

78. 846

Totale lasten

-/- 79.016

Gerealiseerd totaal saldo baten en lasten

-/- 170

Af: stortingen in reserves

-/- 2.704

Bij: onttrekkingen aan reserves

5.346

Saldo mutaties reserves

2.642

Gerealiseerd resultaat

2.472

Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 16 Jun 2025

De financiële positie van de gemeente Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2024 laat een nadelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 0,17 miljoen zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 4,03 miljoen (begroting na wijziging).

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1.000)

8.000 6.000

De jaarrekening 2024 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van € 2,47 miljoen.

4.000 2.000

In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. In de paragraaf bedrijfsvoering heeft het college de rechtmatigheid van de begrotingsafwijkingen nader toegelicht.

(2.000) 2021

Verderop in dit accountantsverslag gaan wij nader in op de voorspellende waarde van de begroting. In de rechtmatigheidsverantwoording heeft het college een overzicht opgenomen van overschrijdingen van de lasten op programmaniveau. Daarbij heeft het college onderscheid gemaakt tussen overschrijdingen die zij aanmerkt als acceptabel en niet-acceptabel. In de paragraaf bedrijfsvoering geeft het college een nadere toelichting op de niet acceptabele begrotingsafwijkingen boven de vastgestelde rapportagegrens van € 50.000.

2022

2023

2024

Mutaties in reserves (x € 1 .000)

2.000 1.000 (1.000) (2.000) (3.000) 2021

2022

2023

2024

Gerealiseerd resultaat (x € 1 .000) 6.000 4.000 2.000 2021

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

2022

2023

Interne beheersing

2024

Accountantsverslag 2024/ 25063CAF09/WK/13 Bijlagen

Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 16 Jun 2025

De financiële positie van de gemeente Kengetallen voor gemeente De Wolden (begroot en werkelijk over de periode 2021-2024)

Solvabiliteit De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Als sprake is van een forse schuld en veel eigen vermogen (totaal van algemene en bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. Grondexploitatiequote De grondexploitatiequote geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten van de gemeente. In de regel geldt: hoe hoger de grondexploitatiequote, hoe groter het risico dat de gemeente loopt.

60% 50% 40% 30%

Netto schuldquote

20%

Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de ‘druk’ van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie.

10% 0% 2021

Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is ook van belang te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerende zaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken.

Grondexploitatiequote

Solvabiliteit

70%

2022

2023

Begroot

Werkelijk

2024

80%

70%

60%

50%

40%

30%

20%

10%

2022

2023

Begroot

Werkelijk

2024

0% 2021

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

2021

Structurele exploitatieruimte

Netto schuldquote

1,6% 1,4% 1,2% 1,0% 0,8% 0,6% 0,4% 0,2% 0,0% -0,2% -0,4%

Bestuurlijke samenvatting

2022

2023

Begroot

Werkelijk Bevindingen jaarrekening

2024

2021

2022

2023

Begroot

Werkelijk

2024

Accountantsverslag 2024/ 25063CAF09/WK/14

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 16 Jun 2025

De financiële positie van de gemeente Saldo baten en lasten | Begroting vs realisatie (x € 1.000)

Voorspellende waarde van uw begroting

7.000 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 (1.000) (2.000) (3.000) (4.000) (5.000)

De jaarrekening 2024 sluit met een negatief totaalsaldo van baten en lasten van € 0,17 miljoen. Na de mutaties in de reserves bedraagt het gerealiseerd resultaat € 2,47 miljoen voordelig. De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college haar beleid en doelen kan realiseren. Uit het overzicht van baten en lasten over 2024 blijken afwijkingen in zowel de lasten als baten. Er is sprake van een hoger voordelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 3,87 miljoen ten opzichte van de begroting na wijziging. De voornaamste oorzaken hiervan betreffen een voordeel vanuit de energietoeslag, voordelen (winstneming) uit eerdere afgifte grondexploitatie kavels van Hoge Akkers, voordelen uit afrekeningen binnen het sociaal domein en voordelen uit specifieke uitkeringen onder andere inzake de opvang van ontheemden.

Begroting 2022

Realisatie 2023

Begroting 2024Realisatie 2024

100.000 80.000 60.000 40.000 20.000 -

De gemeenteraad heeft (uiteraard) de focus op het realiseren van gestelde doelen. De vraag is of op basis van beschikbare capaciteit en mogelijkheden deze doelen altijd realistisch gepland worden. De begroting is meer gebaseerd op ambitie dan op wat werkelijk gerealiseerd kan worden.

Begroting 2022

Realisatie 2022

Begroting 2023

Realisatie 2023

Begroting 2024 Realisatie 2024

Lasten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1.000)

Wij adviseren maatregelen te nemen om voor zowel de investeringen als de exploitatiebegroting de voorspellende waarde van uw begroting en de uitvoeringskracht dichter bij elkaar brengen.

90.000 80.000 70.000 60.000 50.000 40.000 30.000 20.000 10.000 Begroting 2022

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Begroting 2023

Baten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1.000)

Wij constateren dat de afwijking in het resultaat in de jaarstukken ten opzichte van de begroting na wijziging meerdere jaren op rij aanzienlijk is. In dat licht adviseren wij u nader te onderzoeken en eventueel maatregelen te nemen om de voorspellende waarde van uw begroting en de uitvoeringskracht dichter bij elkaar brengen. U heeft reeds een goede stap gezet door een decemberbijstelling uit te voeren.

Realisatie 2022

Bestuurlijke samenvatting

Realisatie 2022

Bevindingen jaarrekening

Begroting 2023

Realisatie 2023

Begroting Realisatie 2024 20242024/ 25063CAF09/WK/15 Accountantsverslag

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 16 Jun 2025

De financiële positie van de gemeente Het weerstandsvermogen is licht afgenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. De ratio weerstandsvermogen is gedaald naar 2,93 (2023: 3,22). Beschikbare weerstandscapaciteit

Weerstandscapaciteit (x1.000) 30.000 25.000

De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 27,22 miljoen (2023: € 28 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is daarmee afgenomen ten opzichte van voorgaand jaar. De afname ligt in lijn met de afname van het eigen vermogen.

20.000

Benodigde weerstandscapaciteit

5.000

De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s. Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 9,28 miljoen (2023: € 8,7 miljoen). Uw weerstandscapaciteit van € 27,22 miljoen is ruim toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 9,28 miljoen. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag.

15.000 10.000 0 2021

2022

2023

Beschikbare weerstandscapaciteit

2024

Benodigde weerstandscapaciteit

Ratio weerstandscapaciteit 3,50 3,00 2,50 2,00 1,50 1,00 0,50 -

2021

2022

2023

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

2024 Accountantsverslag 2024/ 25063CAF09/WK/16 Bijlagen

Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 16 Jun 2025

Rechtmatigheidsverantwoording In de jaarstukken 2024 heeft het college voor het tweede jaar een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen waarin zij zich verantwoordt over de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties (inclusief begrotingsrechtmatigheid). Verantwoordings- en rapportagegrens De gemeenteraad heeft in de financiële verordening 2023 de verantwoordings- en rapportagegrens vastgesteld. De verantwoordingsgrens bedraagt 3% van de lasten inclusief toevoegingen aan de reserves (afgerond € 2,451 miljoen) en de rapporteringsgrens bedraagt € 50.000. De verantwoordingsgrens heeft het college gehanteerd bij het opmaken van de rechtmatigheidsverantwoording en de uiteindelijke conclusie daaromtrent. Fouten en onduidelijkheden die de verantwoordingsgrens niet overschrijden, zorgen voor een positieve uiting van het college waaruit blijkt dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rapporteringsgrens bepaalt de diepgang van de toelichting van het college in de paragraaf bedrijfsvoering. Het college van B&W heeft in haar rechtmatigheidsverantwoording voor € 4,355 miljoen aan onrechtmatigheden gerapporteerd. Van deze onrechtmatigheden is € 2,162 miljoen als acceptabel aangemerkt, waardoor € 2,193 miljoen aan niet-acceptabele rechtmatigheidsfouten resteren.

Normenkader Het college heeft het van toepassing zijnde normenkader in kaart gebracht. Dit normenkader is door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering op 30 januari 2025. Wij hebben vastgesteld dat dit normenkader leidend is geweest voor het college om te komen tot de rechtmatigheidsverantwoording en de toelichtingen in de paragraaf bedrijfsvoering. Het college heeft de financiële verordening vorig jaar geactualiseerd. Deze is door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering van 29 februari 2024. In de financiële verordening zijn specifieke richtlijnen opgenomen over de wijze en diepgang van rapporteren over rechtmatigheid en de wijze waarop het college om dient te gaan met begrotingsafwijkingen. Wij constateren dat het begrip tijdigheid niet nader is ingevuld in de financiële verordening en dat voor onderschrijdingen eveneens geen richtlijnen zijn opgenomen. Wij adviseren u als gemeenteraad deze elementen nader te duiden en in de financiële verordening te verankeren.

Begrotingscriterium Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten, laste en balansmutaties, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en de hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). Uitgangspunt hiervoor is het niveau waarop de raad de budgetten in de begroting en bij investeringen geautoriseerd heeft. In de begroting zijn de bedragen voor de lasten en baten vermeld die door de raad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting. De gemeenteraad en het college hebben afspraken gemaakt in welke situatie lastenoverschrijdingen onrechtmatig maar acceptabel zijn (lastenoverschrijdingen zijn en blijven onrechtmatig, maar zijn onder voorwaarden acceptabel wat betekent dat het college deze niet hoeft toe te lichten in de paragraaf bedrijfsvoering). Dit is door de gemeente De Wolden op juiste wijze toegepast in de jaarstukken 2024. Wij hebben vastgesteld dat het college specifieke werkzaamheden heeft uitgevoerd ten aanzien van het begrotingscriterium, zijnde controle op programmaoverschrijdingen en controle op kredietoverschrijdingen. Kredietoverschrijdingen De totale kredietoverschrijding betreft € 92.000.

Dit bedrag is op basis van de afspraken tussen het college en de gemeenteraad als niet-acceptabel aan te merken. Begrotingsrechtmatigheid De totale lastenoverschrijding op de programma’s bedraagt € 2,123 miljoen. Daarnaast is voor een bedrag van € 1,410 miljoen aan onrechtmatige overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten opgenomen. Samen met de kredietoverschrijdingen van € 0,092 miljoen leidt dit leidt tot een totale begrotingsonrechtmatigheid van afgerond € 3,625 miljoen.

Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld aan de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen c.q. voorwaarden zijn afkomstig uit de relevante wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader, en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Gemeenten stellen via de financiële verordening en/of onderliggende nota’s kaders vast die van invloed zijn op verslaggeving. Het gaat hier om de invulling van de ruimte die het BBV geeft voor eigen gemeentelijke kaders. Denk hierbij aan grenzen voor het activeren van investeringen, afschrijvingstermijnen, omgang met reserves en voorzieningen en dergelijke. Deze vallen onder het getrouwe beeld en vallen per definitie onder de reikwijdte van de reguliere accountantscontrole. Ook voorwaarden die direct van invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening worden niet opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording.

Hierbij kan worden gedacht aan het niet naleven van voorwaarden met betrekking tot recht, hoogte, duur, termijnen, normbedragen, doelgroep en grondslag bij bijvoorbeeld bijstandsverlening, maatschappelijke ondersteuning, inkomensoverdrachten en het opleggen van belastingen dat tot gevolg heeft dat de bijhorende lasten of opbrengsten onjuist of onvolledig zijn. Het niet naleven van deze voorwaarden heeft direct invloed op het getrouwe beeld van deze posten in de jaarrekening. Díe onderwerpen die niet onder het getrouwheidsoordeel van de accountant vallen, hebben we onderstaand nader toegelicht inclusief de wijze waarop het college deze in haar werkzaamheden heeft betrokken.

Op basis van de afspraken tussen het college en de gemeenteraad is van deze overschrijdingen € 2,162 miljoen als acceptabel aan te merken. De overschrijdingen zijn namelijk conform de financiële verordening tijdig gemeld, ontstaan vanuit een open-einde regeling of worden gecompenseerd door hogere baten.

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Accountantsverslag 2024/ 25063CAF09/WK/17 Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 16 Jun 2025

Rechtmatigheidsverantwoording (vervolg) Aanbestedingen Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de aanbestedingsregels jaarlijks een ‘spendanalyse’ uit en voert een interne controle uit ter onderbouwing van de rechtmatigheidsverantwoording. Uit de interne controle is gebleken dat over 2024 sprake is van € 0,73 miljoen aan lasten (2023: € 3,81 miljoen) waarbij de gemeente niet heeft voldaan aan de geldende Europese aanbestedingsvoorschriften. Deze fouten bestaan voor € 0,35 miljoen uit overeenkomsten uit voorgaande jaren en reeds ook geconstateerd en meegenomen in de rechtmatigheidsverantwoording 2023. Daarnaast is in 2024 een viertal nieuwe onrechtmatige inkopen geconstateerd. Deze overeenkomsten met een omvang van € 0,38 miljoen. De aard van de onrechtmatige inkopen is divers en ziet toe op diverse diensten. Wij hebben geen onrechtmatige inkopen vastgesteld anders dan uw organisatie heeft geconstateerd. Dit laat zien dat de kwaliteit van de door uw organisatie uitgevoerde spend-analyse van voldoende niveau is. Gezien de omvang van de nieuw geconstateerde fouten dringen wij aan, conform de managementletter, om de naleving van de Europese aanbestedingsregels strikter in te bedden in de interne beheersing van uw organisatie.

Wij hebben begrepen dat hiervoor het plan van aanpak wordt uitgevoerd en de nodige stappen zijn gezet ter waarborging van het naleven van de Europese aanbestedingsregels.

Proces Voorgaand jaar hebben wij in het accountantsverslag gerapporteerd over verbetermogelijkheden voor het proces omtrent de rechtmatigheidsverantwoording. Met name ten aanzien van de diepgang van de onderbouwingen in de memoranda en het borgen van het opstelproces in de interne organisatie. Uw organisatie heeft dit jaar zelfstandig de rechtmatigheidsverantwoording opgesteld. De rechtmatigheidsverantwoording had diverse aanpassingen nodig om te voldoen aan de daaraan gestelde eisen wegens de onduidelijke gestelde kaders. In goede samenwerking is de definitieve verantwoording tot stand gekomen. Wij adviseren om een interne werkwijze op te stellen omtrent het opstellen van de rechtmatigheidsverantwoording. Dit biedt handvaten om de verantwoording op een uniforme en juiste wijze op te stellen. Wij merken op dat de onderbouwingen binnen de memoranda inhoudelijk op het juiste niveau zijn.

Misbruik en oneigenlijk gebruik Het criterium Misbruik & Oneigenlijk gebruik (M&O) vormt een belangrijk onderdeel van de rechtmatigheidsverantwoording van de gemeente. Dit criterium richt zich op het voorkomen en bestrijden van misbruik en oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving. De gemeente De Wolden heeft verschillende verordeningen waarin diverse aspecten vanuit M&O zijn opgenomen. Voor het boekjaar 2024 zijn geen onrechtmatigheden geïdentificeerd met betrekking tot het M&O-criterium.

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 16 Jun 2025

Sociaal domein Actualiteiten Sociaal Domein Binnen het zorgdomein (WMO en Jeugd) is een landelijke ontwikkeling zichtbaar waarbij de lasten de afgelopen jaren fors zijn toegenomen. Waar dit in eerste instantie hoofdzakelijk kwam door een toenemende zorgvraag zien we in 2023 en 2024 dat er met name sprake is van een toenemende zorgzwaarte met betrekking tot de jeugdzorg. Dit betekent dat cliënten vaak een zwaardere en daarmee duurdere vorm van zorg behoeven. De gemeente De Wolden wordt hierdoor geconfronteerd met een toenemende zorgvraag, welke aanzienlijke financiële consequenties heeft. Terwijl de zorgkosten stijgen, moet de gemeente tegelijkertijd nauwlettend de budgetten beheren en strategisch alloceren om aan deze groeiende behoefte te voldoen. Complicerende factor bij het inschatten van de ontwikkeling van zorgkosten in de komende jaren is de verwachte ontwikkeling van de tarieven van zorgaanbieders. Zorgaanbieders hebben op dit moment te maken met sterk oplopende kosten als gevolg van loonstijgingen en oplopende huisvestingslasten. Dit leidt ertoe dat financiële posities van zorginstellingen in toenemende mate onder druk komen te staan wat naar verwachting een prijsopdrijvend effect heeft op de tarieven.

Daarnaast zijn er landelijk reeds jeugdzorgaanbieders die niet meer aan de financiële verplichtingen kunnen voldoen waarbij aan gemeenten op basis van het convenant ‘Bevorderen continuïteit jeugdhulp’ een (verplichte) bijdrage aan deze instellingen wordt opgelegd.

Capaciteitsbeperkingen en een gebrek aan personeel belemmeren het vermogen van de gemeente adequate zorg in te kopen, ondanks de beschikbare financiële middelen. Dit resulteert in een kloof tussen wat de gemeente wenst te bieden en wat feitelijk haalbaar is. Dit speelt in zowel WMO als Jeugdzorg. In toenemende mate zal daardoor niet de zorgvraag bepalend zijn in de omvang van de zorguitgaven maar ook het aanbod. Dit is een breed maatschappelijk probleem waarbij het voor gemeenten slechts beperkt mogelijk is hierin keuzes te maken. Het is voor de gemeente essentieel efficiënte en effectieve oplossingen te vinden die de financiële druk verminderen en tegemoetkomen aan de zorgnoodzaak. De situatie vereist een geïntegreerde aanpak waarbij financiële duurzaamheid en kwalitatieve zorgverlening centraal staan. Indien (een deel van) de kosten structureel hoger blijkt uit te vallen, dan ontkomt u mogelijk niet aan het vrijmaken van structurele middelen om de verwachte toekomstige tekorten te dekken. Uw gemeente erkent de urgentie van dit dilemma en de daarmee gepaard gaande financiële en operationele uitdagingen. Dit blijkt ook uit recente gesprekken met de ambtelijke organisatie. Wij adviseren het college om de impact van de ontwikkelingen op uw gemeente actief te blijven monitoren om tijdige informatievoorziening inzake de verwachte zorgkosten te waarborgen.

Wij bevelen aan zichtbare en verwachte ontwikkelingen van de kosten binnen het zorgdomein aandachtig te monitoren om deze kosten ook in de toekomst nauwkeurig te kunnen inschatten. Echter, er doet zich een aanhoudend probleem voor: zorginstellingen hebben moeite om aan deze stijgende vraag te voldoen.

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 16 Jun 2025

Voorzieningen en Voorraad onderhanden werk (Grondexploitatie) Voorzieningen

De voorraad onderhanden werk

Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of in eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de toekomst liggen. Binnen de voorzieningen maakt u, conform het BBV, onderscheid naar: voorzieningen voor ‘verplichtingen, verliezen en risico’s’, ter ‘egalisering van kosten’ (groot onderhoud) en ‘voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is’.

De waardering van de balanspost bouwgronden in exploitatie is onderhevig aan diverse schattingen. Uw gemeente beschikt over wee actieve grondexploitatie-complexen. De boekwaarde van deze grondexploitaties bedraagt per ultimo 2024 € 0,26 miljoen (2023: € 1,32 miljoen). De daling in de boekwaarde wordt voornamelijk veroorzaakt door de gerealiseerde verkopen binnen de grondexploitatie Hoge Akkers voor € 1,69 miljoen. Daartegenover staan de tussentijdse winstneming van € 0,2 miljoen en diverse investeringen in de complexen per saldo € 0,37 miljoen. In 2024 zijn naast de boekwaarde, ook de nog te realiseren kosten en nog te realiseren opbrengsten in omvang afgenomen ten opzichte van 2023.

Wij hebben het schattingsproces beoordeeld en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden ten aanzien van de juiste waardering, presentatie en volledigheid van de voorzieningen uitgevoerd. Voorziening ‘ter egalisatie van kosten’ Het BBV biedt de mogelijkheid tot het vormen van een egalisatievoorziening voor onderhoudslasten. Eén van de voorwaarden voor het vormen en in stand houden ervan is dat aan de onderhoudsvoorziening een actueel (maximaal 5 jaar oud) meerjarenonderhoudsplan ten grondslag ligt. In 2021 zijn door een externe partij inspecties uitgevoerd die als basis dienen voor het meerjarenonderhoudsplan 2023-2032, hiermee voldoet uw gemeente aan de voorwaarde van een actueel onderhoudsplan. Tijdens de controle van de jaarrekening 2024 hebben wij vastgesteld dat de onttrekkingen aan de voorzieningen lager zijn dan begroot volgens het meerjarenonderhoudsplan (MJOP). Op basis van gesprekken met onder andere de projectleider vastgoed is vastgesteld dat enkel sprake is van uitstel van de werkzaamheden en niet van afstel.

Als gevolg van de gerealiseerde opbrengsten en de fase waarin de grondexploitatie-complexen in ontwikkeling zijn, is het waarderingsrisico van de grondexploitaties verder afgenomen. Wij hebben voornamelijk werkzaamheden verricht voor het belangrijke schattingselement binnen de grondexploitatie, de nog te realiseren opbrengsten. Naar verwachting bedragen deze nog circa € 1,1 miljoen. Op basis van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden achten wij de uitgangspunten van de gemeente en de waardering van de grondexploitatie-projecten in de jaarrekening 2024 aannemelijk.

Wij hebben gedurende de controle ervaren dat de administratieve onderbouwing van de voorziening per ultimo 2024 arbeidsintensief is en ook het verwerken van de kosten/onttrekkingen gedurende het jaar extra inzet van de ambtelijke organisatie vraagt. Het BBV biedt de mogelijkheid géén onderhoudsvoorziening te vormen maar de onderhoudslasten jaarlijks ten laste van de staat van baten en lasten te brengen. Wij hebben het college deze mogelijkheden in overweging gegeven.

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 16 Jun 2025

Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze voorgaande accountantsverslagen hebben wij uitgebreid gerapporteerd over het belang van een actuele frauderisicoanalyse. Deze frauderisicoanalyse zou in onze optiek een door het college vastgesteld document moeten zijn. Wij adviseren hierbij dat het college periodiek het gesprek voert met de financiële werkgroep over deze analyse zodat continu aandacht blijft voor het onderwerp fraude. De interne frauderisicoanalyse is op 25 februari 2025 vastgesteld door het college. Hiermee is onze aanbeveling de frauderisicoanalyse te actualiseren opgevolgd.

In de geactualiseerde analyse wordt ingegaan op de inschatting van de waarschijnlijkheid dat een risico zich voordoet en de inschatting van de mogelijke omvang. Tevens is een koppeling gemaakt met de relevante bewering. Ter verdere verbetering van de frauderisicoanalyse adviseren wij de afwegingen voor de waarschijnlijkheid en omvang zichtbaar te documenteren. Werkzaamheden fraude Wij hebben ten behoeve van onze controle van de jaarrekening met betrekking tot het – vanuit onze beroepsregels – voorgeschreven frauderisico op ‘management override of controls’ aanvullende werkzaamheden uitgevoerd. Dit frauderisico kan zich (met name) voordoen in de handmatige journaalposten (memoriaalboekingen).

Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen, die wij vervolgens doorspreken met uw juridisch controller. Daarnaast hebben wij op basis van onze controle en de besprekingen met de medewerkers binnen uw organisatie geen fraudegevallen geconstateerd. Onze conclusie is dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties. Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing.

Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben de accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.

Onze werkzaamheden zien derhalve toe op data-analyse-werkzaamheden op de memoriaalboekingen. Wij hebben bij het uitvoeren van onze werkzaamheden geen signalen en/of indicaties dat er sprake is van fraude. Accountantsverslag 2024/ 25063CAF09/WK/21 © 2025. Deloitte Nederland

Kernboodschappen jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 16 Jun 2025

Overige bevindingen Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Wij hebben geen fouten geconstateerd met betrekking tot naleving van de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) en de publicatieverplichtingen van de WNT. Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2024. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •

De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2024 voldoende voor de doelstelling van onze controle.

•

Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).

•

Het normenkader 2024, dat door de gemeenteraad is vastgesteld in haar vergadering op 30 januari 2025.

Onze communicatie met het management Wij hebben het management ter confirmatie een aantal schriftelijke bevestigingen gevraagd aangaande haar verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving.

Geen meningsverschil met het college en het ambtelijk management of beperking in reikwijdte van de controle Er zijn geen meningsverschillen met het management geweest en er waren geen beperkingen tijdens het uitvoeren van onze controle. Naar onze mening is ons bij het uitvoeren van onze controleopdracht door het management en de medewerkers van de gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.

Kwaliteit en transparantie van de jaarstukken Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2024 voldoen aan de vereisten uit het BBV. Wij hebben bij onze werkzaamheden de jaarstukken integraal doorgenomen en hebben daarbij – naast de verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening – vanuit het belang en begrip van de gebruikers van de jaarstukken vooral gelet op de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de daarin opgenomen toelichtingen en analyses.

Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van uw gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting op de jaarrekening 2024, onder ‘Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling’. Wij hebben het, door het college en het ambtelijk management, toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de toegepaste inschattingen goed onderbouwd en redelijk zijn in finale jaarstukken, alsook consistent zijn gebruikt.

Wij hebben van het college van gemeente De Wolden een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Bijlagen

Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 16 Jun 2025

Interne beheersing

Digitally signed by Vanessa Jongbloed on 16 Jun 2025

Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2024 Managementletter 2024, toegespitst op de interne (financiële) beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2024 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle was primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing, voor zover van belang voor onze controle op de getrouwheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Voor de bevindingen van de interim-controle verwijzen wij naar onze managementletter 2024 uitgebracht aan de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen d.d. 13 januari 2025. Deze managementletter hebben wij op 12 februari jl. besproken met de leden van uw financiële werkgroep. In de managementletter hebben wij een aantal aandachtspunten voor het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2024 benoemd. Als onderdeel van onze werkzaamheden voor de jaarrekening zijn wij nagegaan of onze aandachtspunten uit de boardletter voldoende zijn opgevolgd. Voor zover de opvolging en/of onze controle ervan hiertoe aanleiding geven, hebben wij onze bevindingen in dit accountantsverslag bij het betreffende onderwerp verwerkt.

Actualisatie beleidsdocumenten In de managementletter over 2024 hebben wij gerapporteerd over het feit dat een aantal beleidsdocumenten verouderd is. Hierbij heeft u aangegeven hiermee bezig te zijn en de destijds genoemde beleidsdocumenten, waaronder de nota risicomanagement en weerverstandsvermogen zijn geactualiseerd in 2025. Wij vragen uw blijvende aandacht voor de actualisatie van alle relevante documenten en kaders. Memoriaalboekingen (significant) Memoriaalboekingen zijn (correctie)boekingen die niet via de reguliere boekingsproces plaatsvinden. Deze boekingen zijn hierdoor in opzet meer risicovol en daarom besteden wij bij onze controle extra aandacht aan deze boekingen. Uw organisatie heeft ook aanvullende aandacht voor dit onderdeel in de vorm van een periodieke toetsing.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15680759/1