Financieel toezicht vorm en bevindingen 2026

Provinciehuis Westerbrink 1, Assen Postadres Postbus 122, 9400 AC Assen

+31 592 365555 post@drenthe.nl

www.provincie.drenthe.nl

volo ons o €2€9@0@

provincieDrenthe '

Aan: de raad van de gemeente De Wolden Postbus 20 7920 AA ZUIDWOLDE

Gemeente De Wolden ingekomen: 9 'îia "7{ tu id-.) n(re

t.

zaak nr: doc.nr: afdeling:

Assen, 16 december 2025 Ons kenmerk 51/5.4/2025001820 Behandeld door de heer G.C. van Geffen (0592) 36 55 80 Onderwerp: Financieel toezicht: vorm en bevindingen 2026

Geachte raad, Elk jaar besluiten wij vóór aanvang van het begrotingsjaar of voor uw gemeente repressief of preventief begrotingstoezicht geldt. Wij verwijzen u naar artikel 203 van de Gemeentewet. Repressief toezicht is regel. Dit houdt in dat u uw begroting direct kunt uitvoeren. Wij hoeven uw begroting en begrotingswijzigingen niet vooraf goed te keuren. Preventief toezicht is uitzondering. Dit betekent dat de begroting en begrotingswijzigingen eerst door ons moeten worden goedgekeurd, voordat u tot uitvoering kunt overgaan. Besluit: repressief begrotingstoezicht voor 2026 Naar ons oordeel voldoet uw begroting aan de criteria voor repressief toezicht. Daarom hebben wij besloten dat voor uw gemeente voor het jaar 2026 sprake is van repressief begrotingstoezicht. De begroting hebben wij voor kennisgeving aangenomen. Wij verzoeken u om begrotingswijzigingen binnen twee weken na vaststelling aan ons toe te sturen. Overwegingen 1. U hebt de Begroting 2026 en Jaarrekening 2024 tijdig toegestuurd. 2. Uw begroting is naar ons oordeel niet structureel en reëel in evenwicht, maar in de meerjarenraming maakt u aannemelijk dat u dit evenwicht in 2029 tot stand brengt. Wettelijk kader/toetsingscriteria Ons besluit is gebaseerd op de kaders en criteria genoemd in: 1. de Gemeentewet 2. de Algemene wet bestuursrecht 3. het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) 4.

het Gemeenschappelijk financieel toezichtkader 2020 De criteria om voor het repressieve begrotingstoezicht in aanmerking te komen zijn: 1. de Jaarrekening 2024 en de Begroting 2026 zijn tijdig, respectievelijk vóór 15 juli en 15 november 2025, ingezonden;

2

2. de Begroting 2025 is naar ons oordeel in evenwicht of, als dat niet het geval is, in de meerjarenraming is aannemelijk gemaakt dat dit evenwicht uiterlijk in 2028 tot stand zal worden gebracht. Met 'evenwicht' bedoelenwij structureel en reêelevenwicht,datwilzeggendat,opbasisvan het bestaande beleid en het aanvaarde vastgestelde nieuwe beleid, de structurele lasten worden gedekt door structurele baten. Daarbij dienen de begroting en de meerjarenraming uiteraard volledig en reëel te zijn. Opmerkingen naar aanleiding van ons onderzoek op hoofdlijnen Begroting 2026 Wij hebben geconstateerd dat de Begroting 2026 niet voldoet aan het wettelijke criterium van structureel en reëel evenwicht, maar dat de meerjarenraming een sluitend perspectief laat zien. Het structureel begrotingssaldo hebben wij bepaald door het begrotingssaldo te zuiveren van incidentele baten en lasten. Meerjarenraming 2027-2029 De door u overgelegde Meerjarenraming 2027-2029 staat onder druk. Dit omdat de jaren 2027 en 2028 met een beperkt saldo structureel sluitend zijn. Het laatste jaar van de meerjarenraming laat een ruimer sluitend perspectief zien. Het structurele tekort in 2026 en het beperkte saldo daarna wordt voor een groot deel veroorzaakt door de door het Rijk ingevoerde financieringssystematiek. Jaarrekening 2024 Wij hebben uw Jaarrekening 2024 voor kennisgeving aangenomen.

Aandachtspunten voor de Begroting 2027 Incidentele baten en lasten Het inzicht in uw financiële begroting kan verder worden verbeterd. Bij de bepaling of een budget incidenteel dan wel structureel is, dient gekeken te worden naar de aard van de budgetten, zoals ook opgenomen in de Notitie incidentele baten en lasten van de Commissie BBV. Dit geldt zowel voor de baten als de lasten en voor alle incidentele reservemutaties. Het Overzicht incidentele baten en lasten dat in de begroting is opgenomen geeft niet het complete beeld weer van de in de begroting geraamde incidentele baten en lasten en er zijn door ons enkele posten gecorrigeerd die naar aard structureel zijn. Vorig jaar hebben geconstateerd dat het verplichte Overzicht structurele reservemutaties in uw begroting ontbrak, ook nu hebben wij moeten constateren dat het overzicht niet opgenomen is. De weergave hiervan komt ten goede aan de beoordeling van de bestendigheid van de financiële positie. Wij vragen u nogmaals om volgend jaar het Overzicht structurele reservemutaties op nemen. Weerstandscapaciteit Wij hebben geconstateerd dat u bij de berekening van de ratio de bestemmingsreserves Sociaal domein en Ontheemden meeneemt. Bestemmingsreserves maken echter geen deel uit van het beschikbare weerstandsvermogen. Dit betekent dat naar ons oordeel de ratio niet reëel is ingeschat.

Wij verzoeken u bij de Begroting 2027 hier rekening mee te houden, door deze reserves niet mee te nemen in uw berekening of deze reserves onder te brengen bij de algemene reserves. Bovendien vragen wij u aan te sluiten bij de bedragen zoals die door u in de geprognosticeerde balans zijn opgenomen.

3

Onderhoud en actualisatie van beheerplannen Het is goed te constateren dat de beheerplannen nu allemaal zijn geactualiseerd. Het is vanuit risicobeheersing en financieel inzicht goed om actuele plannen te hebben met daarbij de juiste budgetten. Wij constateren dat de onderhoudsbudgetten in lijn zijn gebracht met de vastgestelde onderhoudsplannen. Vorig jaar bent u gestart met het opstellen van een Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (IBOR). Wij constateren dat u nog steeds werkt aan het beleidsplan en nog niet kan inschatten of er financiële gevolgen zijn verbonden voor de uitvoering/uitwerking van de beheerplannen. Wij verzoeken u om dit inzicht in de komende begroting verder te verbeteren. Wij gaan ook dit jaar ervan uit dat als blijkt dat het geraamde budget lager is dan het benodigde budget u gelijktijdig maatregelen zult nemen om dit op te lossen, zodat ook in de toekomst de onderhoudslasten reëel geraamd kunnen worden. Rentetoerekening. Wij hebben geconstateerd dat u op basis van de omslagrente veel meer rente aan de taakvelden doorbelast dan er begrote rentelasten zijn en daarmee de doorbelaste rente niet realistisch raamt. In de notitie rente van de commissie BBV is opgenomen dat bij de begroting het (voor)gecalculeerde omslagrentepercentage binnen een marge van 0,5% worden mag worden afgerond.

U heeft voor 2026 een omslagrente vastgesteld 0p 2,0% terwijl op basis van de begrote rentelasten dat percentage lager zou moeten zijn. Op basis van uw inschattingen van de voorgecalculeerde rente-omslag bent u verplicht in de Jaarrekening 2026 een correctie door te voeren, omdat naar verwachting de afwijking groter zal zijn dan 25%. We gaan ervan uit dat in de komende begroting de omslagrente op een realistische wijze is berekend, zodat ook de door te belasten rentelast correct binnen de betreffende taakvelden opgenomen wordt. Verbonden partijen Wij hebben wederom geconstateerd dat in de paragraaf Verbonden Partijen bij een groot deel van de gemeenschappelijke regelingen niet de juiste gemeentelijke bijdragen zijn opgenomen. Uit aanvullende informatie blijkt dat voor de meeste partijen de bijdragen wel correct in de financiële begroting zijn verwerkt. Net als vorig jaar blijkt dat niet het geval voor de Omgevingsdienst Drenthe, daarvoor is de bijdrage te laag in uw begroting opgenomen en daarmee niet reëel geraamd, hiervoor hebben wij een correctie toegepast. Wij verwachten dat in de volgende begroting de Paragraaf Verbonden Partijen de juiste bijdragen aan alle verbonden partijen volledig en correct worden opgenomen en weergegeven. Tot slot Medio 2026 verrichten wij nader onderzoek naar uw begroting.

Hierbij kijken wij met name naar de financiële positie van uw gemeente in het begrotingsjaar en de komende jaren. De resultaten van dit vervolgonderzoek willen wij waar mogelijk in samenhang met de eerstvolgende rapportage (bijvoorbeeld kadernota of voorjaarsnota) met u bespreken. Wij vragen u deze rapportage dan ook tijdig aan ons toe te sturen.

4

Een afschrift van deze brief zenden wij aan het college van Burgemeester en Wethouders van uw gemeente. Hoogachtend, Gedeputeerde Staten van Drenthe,

y , wnd. voorzitter

, secretaris

Afschrift aan het college van Burgemeester en Wethouders van De Wolden, Postbus 20, 7920 AA Zuidwolde