F. Brief raad De Wolden betreffende publicatie onderzoek Investico bij omgevingsdiensten.pdf

Aan de leden van de gemeenteraad

*Z09776ACAC5* DATUM

ONDERWERP ONS KENMERK

14 december 2021 Publicatie onderzoek Investico bij omgevingsdiensten Z.307691/D.513482 Geachte raadsleden, Op 17 november jl. heeft onderzoeksplatform Investico in samenwerking met Trouw en EenVandaag hun onderzoek 'stinken zonder straf - milieuovertreders zelden gestraft’ gepubliceerd. Een onderzoek over geconstateerde overtredingen door omgevingsdiensten. De aanleiding voor dit onderzoek is het rapport van Commissie Van Aartsen, waarin ook is geconcludeerd dat het toezicht op milieuregels 21 jaar na het rapport van de commissie Mans (vuurwerkramp Enschede) nog steeds niet op niveau is gebracht. Daarop heeft Investico besloten zelf vervolgonderzoek te doen. Het onderzoek heeft aandacht gekregen van de pers. Op woensdag 17 november is het onderzoek verschenen in Trouw, op EenVandaag, op radio1 en op diverse lokale omroepen. De Provincie en de RUD Drenthe zijn benaderd door het Dagblad van het Noorden en RTV Drenthe. Wethouder Otter, voorzitter van de RUD Drenthe, heeft de journalisten te woord gestaan. Medewerking onderzoek In de afgelopen vijf maanden hebben alle omgevingsdiensten waaronder de RUD Drenthe meegewerkt aan het onderzoek en daarvoor ook gegevens aangeleverd.

Op basis van de door de RUD Drenthe aangeleverde data, in combinatie met de gegevens uit het vervolgonderzoek van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat I&W (benchmark diensten), is er een aantal conclusies getrokken. Strekking van het onderzoek Investico schrijft: ‘Bedrijven in Nederland kunnen vrijwel straffeloos milieuovertredingen begaan. In grote delen van Nederland controleren de verantwoordelijke omgevingsdiensten bedrijven slechts zelden op milieuovertredingen. Als inspecteurs ondanks het gebrekkige toezicht toch een overtreding vaststellen, leggen zij bijna nooit boetes of andere strafmaatregelen op. Dat blijkt uit onderzoek van Investico voor Trouw en EenVandaag'. Over de RUD Drenthe is de volgende conclusie opgenomen: “In Drenthe krijgen bedrijven gemiddeld eens in de 12 jaar een bezoek van een milieu inspecteur.”

PAGINA 1 VAN 3

PAGINA 2 VAN 3

Z.307691/D.513482

De journalist komt tot deze berekening door het doorgegeven aantal inrichtingen in het inrichtingenbestand van de RUD Drenthe te delen door het aantal controles per jaar. Bij andere diensten ligt deze frequentie volgens het onderzoek van Investico veel hoger. Nuancering Het onderzoeksplatform heeft uitleg gekregen dat die berekening nuancering behoeft, dit is ook opgenomen in het artikel. Binnen Drenthe wordt namelijk risicogericht toezicht gehouden. Dit is een andere benadering dan frequentiegericht toezicht, waar veel andere diensten mee werken (en de RUD Drenthe in het verleden ook). Bij frequentiegericht toezicht worden ongeacht het milieurisico en naleefgedrag controles uitgevoerd bij alle bedrijven. Daarnaast kan ook de diepgang en de tijdsinzet per controle verschillen (bijvoorbeeld meer deelcontroles of juist volledige integrale controles). Risicogericht toezicht De RUD Drenthe hanteert risicogericht toezicht zodat zij toezichthouders dáár in kunnen zetten waar dat het meest nodig is. Daarbij letten zij op risico-inschatting en milieurendement. Er worden door de medewerkers jaarlijks data-analyses uitgevoerd om het naleef-gedrag te bepalen.

Met name de potentiële milieurisico’s, impact op de maatschappij en mogelijke kans om ondermijning in combinatie met dat geconstateerde naleefgedrag bepaald het uiteindelijke risico van een branche en is belangrijk om te beoordelen waar de RUD Drenthe de inzet weer gaan laten plaatsvinden. Dit bepaalt de RUD Drenthe in goed overleg met de ambtelijk vertegenwoordigers van de deelnemers. Het toezicht dat wordt uitgevoerd door de RUD Drenthe richt zich dus veel sterker op die bedrijven en branches waar de ingeschatte risico's het hoogst zijn. Bij bedrijven waar sprake is van een laag risico worden op basis van steekproeven en klachten controles uitgevoerd. Dat kan betekenen dat de RUD Drenthe sommige bedrijven met een hoog risico ieder jaar bezoekt. Maar dat betekent ook dat de RUD Drenthe bij bedrijven met een laagrisico minder vaak komt als zij hierover geen klachten ontvangen. Met het uitvoeren van steekproeven monitort de RUD Drenthe of er - ondanks dat er geen klachten binnenkomen – inderdaad sprake is van laag risico in een bepaalde branche. De journalist van Investico begrijpt dat in Drenthe met een andere methodiek wordt gewerkt, daarom is deze nuancering op ons verzoek ook opgenomen in het onderzoek en ook besproken in de interviews met de pers.

Boetes Voor wat betreft de stelling ‘als inspecteurs ondanks het gebrekkige toezicht toch een overtreding vaststellen, leggen zij bijna nooit boetes of andere strafmaatregelen op’ is ook alleen gekeken naar aantallen. Dus het aantal controles delen door het aantal boetes.

PAGINA 3 VAN 3

Z.307691/D.513482

In het toezicht wordt veelvuldig gebruik gemaakt van waarschuwingen, dwangsommen en soms ook bestuursdwang. Dit zijn middelen om de overtreding te beëindigen. Het uitdelen van een boete vindt plaats op basis van de Landelijke handhavingsstrategie (LHS). Per 2021 is de benodigde BOA-capaciteit bij de RUD Drenthe op orde gebracht. Eens in de 12 jaar wijkt wel fors af – conclusie komt overeen met uitkomsten evaluatie Toch valt op dat de gemiddelde toezichtsfrequentie wel erg laag is t.o.v. andere omgevingsdiensten. Dat het aantal toezichturen in Drenthe fors lager ligt bleek ook al uit de uitgevoerde evaluatie GR RUD Drenthe waarin via een benchmark de dienst is vergeleken met andere omgevingsdiensten. Daaruit bleek ook dat de RUD Drenthe substantieel minder uren beschikbaar heeft binnen de begroting dan vergelijkbare omgevingsdiensten. Een belangrijke aanbeveling vanuit de evaluatie is daarom ook om de Drentse Maat te herijken zodat de RUD Drenthe meer volgens een landelijk gemiddelde kan gaan werken. Daarnaast bevat de evaluatie de aanbeveling om te komen tot een uniform uitvoerings- en handhavingsbeleid waarmee ook de ondergrens voor de uitvoering van de milieutaken door de deelnemers kan worden vastgesteld. Met deze informatie menen wij u voor dit moment voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders,

Vanessa Gosselink-van Dijk secretaris a.i.

Janny Vlietstra burgemeester