F. Bedrijven worden nauwelijks gecontroleerd op milieudelicten en krijgen zelden een boete - Trouw.pdf

17-11-2021

Bedrijven worden nauwelijks gecontroleerd op milieudelicten, en krijgen zelden een boete | Trouw

Onderzoek Milieu

Bedrijven worden nauwelijks gecontroleerd op milieudelicten, en krijgen zelden een boete

In Nijmegen werd in september gedemonstreerd tegen asfaltcentrale APN, die meer schadelijke stoffen uitstoot dan is toegestaan. Beeld Hollandse Hoogte / Marcel Krijgsman

In grote delen van Nederland worden bedrijven zelden gecontroleerd op milieuovertredingen. En als voor geconstateerde overtredingen worden bijna nooit boetes of andere strafmaatregelen opgelegd. Dat blijkt uit onderzoek van Investico voor onder meer Trouw en EenVandaag. Adrián Estrada en Tim Staal en Jelle Brandsma 17 november 2021, 01:00

Een onderzoek naar de prestaties van de 29 omgevingsdiensten in Nederland laat grote verschillen zien in het aantal controles, de ontdekte overtredingen en opgelegde straffen. Deze diensten zijn verantwoordelijk voor naleving van milieuregels door de ongeveer 280.000 bedrijven waarop zij actief toezicht moeten houden. Het onderzoek werd gedaan door Investico voor onder meer Trouw en EenVandaag. Van garagehouders tot chemische fabrieken, overal gaan de omgevingsdienst-inspecteurs eens in de zoveel tijd op bezoek om de https://www.trouw.nl/duurzaamheid-natuur/bedrijven-worden-nauwelijks-gecontroleerd-op-milieudelicten-en-krijgen-zelden-een-boete~bc6de8c2/?… 1/4

17-11-2021

Bedrijven worden nauwelijks gecontroleerd op milieudelicten, en krijgen zelden een boete | Trouw

vloeistofdichte vloer te controleren, of de uitstoot van schadelijke stoffen zoals benzeen. Hoe vaak dat gebeurt, bepalen gemeenten en omgevingsdiensten voor het grootste deel zelf. In Brabant werden vaker misstanden geconstateerd Volgens milieucriminoloog Marieke Kluin zou een omgevingsdienst ieder milieubelastend bedrijf op zijn minst eens in de 6 jaar moeten inspecteren; drie op de tien diensten halen dat niet. In Drenthe krijgen bedrijven slechts eens in de 12 jaar bezoek van de milieu-inspecteur, in de regio Veluwe IJssel juist iedere 2,5 jaar.

In 2019 voerden milieu-inspecteurs in totaal 55.000 bedrijfscontroles uit. Bij 17.000 daarvan werd minstens één overtreding geconstateerd. Ook hier zijn er grote verschillen. Omgevingsdienst De Vallei in Gelderland constateert bij een op de zes inspecties een overtreding, Brabant Noord liefst vier keer zoveel: bij twee op de drie. Het gaat om allerlei overtredingen, van het accepteren van afval zonder de juiste papieren tot het verkeerd opslaan van schadelijke stoffen. Het aantal opgelegde straffen loopt nog sterker uiteen. Van de genoemde 17.000 overtreders kregen er slechts 362 een straf opgelegd: een op vijftig. En dat aantal is verre van gelijkmatig verdeeld over de diensten. De https://www.trouw.nl/duurzaamheid-natuur/bedrijven-worden-nauwelijks-gecontroleerd-op-milieudelicten-en-krijgen-zelden-een-boete~bc6de8c2/?… 2/4

17-11-2021

Bedrijven worden nauwelijks gecontroleerd op milieudelicten, en krijgen zelden een boete | Trouw

omgevingsdiensten Zuid-Limburg en het Gelderse Rivierenland legden in het pre-coronajaar 2019 geen enkele boete of andere straf op. Bij acht andere diensten waren de straffen op de vingers van een hand te tellen. De regio’s Haaglanden en Rotterdam kwamen boven de 25 straffen uit, met respectievelijk 45 en 142. Meestal geven milieudiensten slechts een waarschuwing of leggen ze een hersteltermijn met dwangsom op: de ondernemer moet de overtreding binnen die termijn beëindigen of een boete betalen. Boris van de Water, die bij een van de Utrechtse omgevingsdiensten leiding geeft aan 22 milieu-inspecteurs, schat dat een omgevingsdienst jaarlijks tientallen boetes zou moeten uitdelen. Zijn eigen inspecteurs legden er vorig jaar twee op. “Als je netjes de handhavingsrichtlijnen volgt, is dat gewoon te laag. De meeste overtredingen die we vaststellen, zijn van gemiddelde ernst. Maar niet alle gemeenten gaven het signaal dat we de richtlijnen moesten toepassen.” De gemeenten vroegen om ‘motiveringsgesprekken’ in plaats van ‘direct handhaven’, leert het jaarverslag 2019 van omgevingsdienst RUD Utrecht. Geen geloofwaardige stok achter de deur Milieucriminoloog Kluin zegt daarover: “Voor effectieve handhaving moet je wel af en toe de zwaarste sancties inzetten.

Een omgevingsdienst die helemaal nooit of slechts in een enkel geval een straf uitdeelt, heeft geen geloofwaardige stok achter de deur.” De opgevraagde informatie van de omgevingsdiensten bevestigt de bevindingen van een commissie onder leiding van oud-minister Jozias van Aartsen. Die stelde begin dit jaar vast dat het functioneren van de omgevingsdiensten wordt ‘gekenmerkt door fragmentatie en vrijblijvendheid’. De omgevingsdiensten waren in 2008 juist in het leven geroepen om te zorgen voor uniform milieutoezicht en -handhaving. Wat de tekortkomingen van het stelsel in de praktijk betekenen, wist niemand, want zelfs de meest basale gegevens over het functioneren van de diensten waren nooit https://www.trouw.nl/duurzaamheid-natuur/bedrijven-worden-nauwelijks-gecontroleerd-op-milieudelicten-en-krijgen-zelden-een-boete~bc6de8c2/?… 3/4

17-11-2021

Bedrijven worden nauwelijks gecontroleerd op milieudelicten, en krijgen zelden een boete | Trouw

onderzocht. Vera Dalm, lid van de commissie-Van Aartsen, noemt de variatie in de cijfers ‘enorm’ en ‘nog ernstiger dan gedacht’. Pieter-Jan van Zanten, voorzitter van koepelorganisatie Omgevingsdienst NL, reageert: “Eigenlijk is het niet zo relevant hoeveel controles je uitvoert of hoeveel proces-verbalen je uitschrijft. Natuurlijk moet je soms de zwaarste straffen inzetten. Maar het is nog veel belangrijker welk maatschappelijk doel je bereikt.” De regionale verschillen wijt hij aan het korte bestaan van een aantal diensten en de prioriteiten van provincies en gemeenten.

Werkwijze Platform voor Onderzoeksjournalistiek Investico vroeg de 29 omgevingsdiensten naar gegevens, zoals het aantal bedrijven dat onder hen valt, het aantal uitgevoerde inspecties en de opgelegde straffen. De meest risicovolle ‘Brzo’ bedrijven zijn buiten de vragenlijst gehouden: slechts enkele omgevingsdiensten houden zich hiermee bezig. Investico voerde dit onderzoek uit voor Trouw, EenVandaag, De Groene Amsterdammer, Tubantia en De Gelderlander.

Lees ook: Een waarschuwing, daarmee komen milieuovertreders vaak gewoon weg Regionale omgevingsdiensten leggen nauwelijks straffen op, bovendien gaat de ene dienst veel minder vaak op inspectie dan de andere. De diensten werden juist opgericht om strikter en uniformer op te treden tegen milieuovertredingen. Wat gaat er mis en hoe komt dat?

https://www.trouw.nl/duurzaamheid-natuur/bedrijven-worden-nauwelijks-gecontroleerd-op-milieudelicten-en-krijgen-zelden-een-boete~bc6de8c2/?… 4/4