E. OD Drenthe DWD
Tekst van het document
Zienswijze Gemeenschappelijke Regeling Naam Gemeenschappelijke Regeling
Omgevingsdienst Drenthe (OD Drenthe)
Portefeuillehouder
Albert Haar
1. Inleiding Achtergrond van de gemeenschappelijke regeling De OD Drenthe (voorheen RUD Drenthe) is, op grond van het Besluit omgevingsrecht, opgericht in 2014 door alle Drentse gemeenten en de provincie. Vanaf de start worden alle uitvoerende milieu- en bodemtaken (vergunningverlening, toezicht, handhaving en advies) in mandaat uitgevoerd door de omgevingsdienst. De gemeenten en de provincie zijn opdrachtgever voor de uitvoering van de milieutaken, de omgevingsdienst is opdrachtnemer. Gezamenlijk zijn de gemeenten en de provincie eigenaar van OD Drenthe (eigenaarsrol). De OD Drenthe heeft een directeur, een Algemeen Bestuur en een Dagelijks Bestuur. Het Algemeen Bestuur bestaat uit bestuurders van gemeenten en provincie en stelt onder andere de koers, de begroting en het beleid van de dienst vast. Het Dagelijks Bestuur geeft sturing aan de uitvoering van deze besluiten en stelt daarvoor het jaarprogramma vast. De directeur geeft leiding aan de organisatie. Landelijke onderzoeken na o.a. de vuurwerkramp in Enschede en de cafébrand in Volendam toonden aan dat specialistische milieukennis vaak ontbrak bij gemeenten en provincies. Daarom is gekozen voor regionale bundeling van expertise, zodat kwaliteit, onafhankelijkheid en uniformiteit beter zijn geborgd.
Waarover gaat de gemeenschappelijke regeling Met circa 260 professionals ondersteunt de OD Drenthe de gemeenten en de provincie bij milieu/VTHtaken en de bescherming van de leefomgeving. Wet- en regelgeving waar de OD Drenthe mee werkt zijn bijvoorbeeld: Omgevingswet, Wet milieubeheer, regelgeving omtrent externe veiligheid, energie, luchtkwaliteit, geluidshinder, etc. Inzet omvat onder meer: • Vergunningverlening en beoordeling van meldingen; • Toezicht en handhaving, inclusief energie-, asbest- en ketentoezicht; • (Strafrechtelijk) optreden tegen milieucriminaliteit; • Behandeling van klachten en calamiteiten (omtrent milieuthematiek); • Advies over bodem, omgevingsveiligheid, lucht, geluid, geur en licht.
Wat doet de gemeenschappelijke regeling De OD Drenthe voert voor de deelnemers milieutaken uit: afhandeling vergunningaanvragen/meldingen, toezicht en handhaving, bodemtaken en alle overige milieuspecialismen (zie bovenstaande voor aanvulling). Daarmee heeft zij een belangrijke rol in de zorg voor een veilige, schone en duurzame leefomgeving in Drenthe. Visie: De OD Drenthe. Dé milieupartner die met trots en passie werkt aan een veilige, duurzame en gezonde leefomgeving.
1
Missie: De OD Drenthe is de omgevingsdienst voor de inwoners en bedrijven van Drenthe. We hebben de milieukennis en kunde, zijn betrouwbaar, innovatie- en toekomstgericht. Samen met onze partners dragen we proactief en resultaatgericht bij aan een belangrijke taak: een schoon en veilig Drenthe. Nu én voor volgende generaties.
2. Samenwerking De 12 Drentse gemeenten en de provincie zijn deelnemers in de Omgevingsdienst Drenthe (OD Drenthe). Namens gemeente De Wolden zit wethouder Albert Haar in zowel het Algemeen- als Dagelijks Bestuur.
3. Actuele ontwikkelingen Terugblik U&H-strategie Milieu Drenthe (2026-2029) De Drentse gemeenten en de provincie zijn als bevoegd gezag verantwoordelijk voor de uitvoering van de VTH‑taken milieu. In de recent vastgestelde regionale U&H‑strategie zijn de ambities en uitvoeringskaders vastgelegd, met als uitgangspunt een sobere en doelmatige uitvoering ter afdekking van de (bestuurlijke) risico’s van de Drentse milieutaken. De strategie bestrijkt een groot deel van het takenpakket. Naast de uitvoering van het uniforme takenpakket voor alle deelnemers (jaarprogramma) bestaat de mogelijkheid om naar behoefte specifieke opdracht/projecten af te nemen. In 2026 wordt de strategie via een implementatieprogramma vertaald naar interne processen en werkafspraken. Herijking Drentse maat Op basis van de U&H-strategie wordt ook de Drentse Maat geactualiseerd. Met deze systematiek, gebaseerd op het bedrijvenbestand en kentallen, wordt gezocht naar een nieuwe en betrouwbare basis voor de toekomstige begroting en programmering. Dit is nog een lopend vraagstuk. Project opgelopen werkvoorraad Invoering/Impact Omgevingswet Aanvankelijk heeft het bestuur besloten om in 2024 slechts 5% urenimpact op te nemen ondanks dat uit de impactanalyse een verwachte stijging van 18% bleek. Via uitvoeringskeuzes is dit teruggebracht naar 9%.
De toegekende 5% is na 2024 – op uitdrukkelijk verzoek vanuit diverse raden – als 0-lijn gehanteerd voor de begroting. Monitoring laat zien dat de toename in vraag door extra taken en complexiteit aanzienlijk hoger is dan past binnen de begroting. Hierdoor zijn de werkvoorraden in de vergunningverlening opgelopen. Deze situatie is ongewenst en heeft directe gevolgen voor de Drentse bedrijven en ruimtelijke ontwikkelingen. Het bestuur heeft besloten om een project te starten om deze opgelopen werkvoorraden in 2026 en 2027 weg te werken. Hiervoor is in de ontwerpbegrotingswijziging 2026 circa 9300 uur incidentele capaciteit opgenomen, voorlopig verdeeld naar rato van het Jaarprogramma 2026. In de Voorjaarsrapportage wordt de verwachte inzet per deelnemer toegelicht; afrekening vindt plaats op basis van de werkelijke uren. Tegelijkertijd wordt onderzocht welke structurele capaciteit nodig is om tijdige en toekomstbestendige uitvoering van de vergunningverlening te borgen. Onderzoek overheadkosten loskoppelen van uurtarief Het bestuur heeft de wens geuit om te onderzoeken hoe het integrale tarief gedifferentieerd kan worden. Hierbij gaat het om het splitsen van de kosten in een lager uurtarief voor primaire taken en het apart afrekenen van de overheadkosten. Keuzes en consequenties worden in beeld gebracht.
De achterliggende reden voor het verzoek is het bereiken een concurrerender uurtarief. Op dit moment worden de werkelijke lasten gedeeld door de feitelijke ingezette uren van de opdrachtgevers. Hieruit volgt een integraal tarief.
2
Nieuwe huisvesting De organisatie verhuist omstreeks juni 2026 naar een groter kantoorpand in Assen, dat in 2025 is aangekocht, vanwege sterke groei sinds de oprichting. De personeelsomvang is sinds de oprichting bijna verdubbeld van 119 naar 229 fte zonder dat het aantal werkplekken is toegenomen. Gezien de financiële uitdagingen heeft het bestuur besloten om de huidige huisvestingslasten als kaderstellend te hanteren.
Toekomst Bovenstaand worden reeds onderwerpen benoemd waar een begin mee is gemaakt, maar nog niet allemaal afgerond zijn. Daarom is de bovenstaande alinea ook relevant voor dit stuk. • • • • •
Implementatie U&H-strategie Milieu Drenthe (2026-2029) (zie bovenstaand) Project opgelopen werkvoorraad (zie bovenstaand) Herijking Drentse maat (zie bovenstaand) Nieuwe huisvesting (verhuizing in 2026) (zie bovenstaand) Onderzoek overheadkosten loskoppelen van uurtarief (zie bovenstaand)
Landelijk en regionaal vragen onder meer de volgende onderwerpen extra aandacht de komende jaren: • Zeer zorgwekkende stoffen (o.a. PFAS) • Waterkwaliteit (Kaderrichtlijn Water (KRW)) • Energietransitie en energiebesparing • Schone Lucht Akkoord • Gezondheid en industrie-omwonendenrelaties • Ondermijning en milieucriminaliteit
4. Financiën Begroting 2027 De ontwerpbegroting 2027 is gebaseerd op de ontwerpbegrotingswijziging 2026 van de OD Drenthe. Daarnaast is rekening gehouden met jaarlijkse indexatie (3,9%; loon en prijsontwikkelingen), de periodieke reservering voor de aanbesteding van het zaaksysteem (dit is een structurele afspraak) en het project opgelopen werkvoorraad vergunningverlening (9.300 uren incidenteel). Het project ‘opgelopen werkvoorraad’ wordt naar rato van het Jaarprogramma over de deelnemers verdeeld, in plaats van deze verdeling pas bij de jaarrekening te factureren. Gedurende het jaar wordt de (daadwerkelijke) inzet omtrent het project ‘opgelopen werkvoorraad’ voor 2027 inzichtelijk gemaakt en verwerkt in een begrotingswijziging 2027. Er is een toenemende vraag naar de dienstverlening van de OD Drenthe die binnen de gehanteerde financiële 0-lijn (impact Omgevingswet) niet kan worden verleend. Hierdoor zijn werkvoorraden opgelopen. In 2027 vindt een voortzetting plaats van de incidentele inzet (9.300 uren) voor het wegwerken van de werkvoorraad vergunningverlening. Gemeentelijke bijdrage (op basis van de gemeentelijke begroting 2027): Onderdeel
Bedrag / antwoord
Gemeentelijke bijdrage 2027
€ 1.574.796
Dekking binnen begroting
Nee
Kosten
€ 216.131
Incidenteel / Structureel
Structureel
3
Meerjarenperspectief (op basis van de ontwerpbegroting 2027 e.v.): Jaar
2027
2028
2029
2030
Lasten
€ 31.824.000
€ 33.550.000
€ 33.914.000
€ 34.943.000
Baten
€ 31.679.000
€ 33.046.000
€ 33.970.000
€ 35.019.000
Resultaat voor bestemming
€ -145.000
€ - 503.000
€ 57.000
€ 76.000
Resultaat na bestemming
€-0
€-0
€-0
€-0
Ontwerpbegrotingswijziging 2026 Er vindt een tweede begrotingswijziging 2026 plaats. In deze wijziging is het volgende verwerkt: a. Verwerking jaarprogramma 2026 - hogere vraag provincie Drenthe (circa 6.500 uren); b. Incidentele inzet project opgelopen werkvoorraad vergunningverlening; c. Verhoging ICT kosten Emmen; d. Hogere personele lasten en bedrijfsvoeringskosten De financiële gevolgen voor gemeente De Wolden naar aanleiding van deze wijziging zien er als volgt uit: Ontwerpbegroting 2026: € 1.620.359 Begroting na 2e wijziging 2026: € 1.726.306 Verschil: € 105.948 De deelnemersbijdrage in 2026 wordt verhoogd met € 105.948
Jaarrekening 2025 Het begrotingsjaar (van de OD Drenthe) 2025 is afgesloten met een positief rekeningresultaat van €1.300K. De algemene reserve heeft eind 2025 een saldo van €382K (conform Drentse afspraken). Het positief rekeningresultaat wordt in een aantal noodzakelijke bestemmingsreserves (voor incidentele kosten) gestort. Ook wordt een deel teruggestort naar de deelnemers. De teruggave aan Gemeente De Wolden over het jaar 2025 zal circa € 107.218 zijn.
5. Zienswijze Voorstel: Er wordt voorgesteld om geen zienswijze in te dienen op de ontwerpbegroting 2027. Er wordt voorgesteld om wel in te stemmen met de ontwerpbegrotingswijziging 2026.
Toelichting op de zienswijze Het voorstel is om geen zienswijze in te dienen op de ontwerpbegroting 2027. De ontwerpbegroting is gebaseerd op de voorgaande ontwerpbegroting(wijziging) inclusief reeds gemaakte (bestuurlijke) afspraken omtrent een jaarlijkse dotatie voor de aanbesteding van het zaaksysteem. Tevens wordt rekening gehouden met loon- en prijsontwikkelingen (indexatie). Het onderwerp dat nadere onderbouwing vereist, betreft het project ‘opgelopen werkvoorraad’. De impact van de invoering van de Omgevingswet werd aanvankelijk geraamd op een effect van 18% op de dienstverlening van de OD Drenthe. Door doelgerichte en efficiënte uitvoeringskeuzes is deze impact teruggebracht tot 9%. Als gevolg van de zogenoemde ravijnjaren is vervolgens bestuurlijk besloten om (structureel) 5% beschikbaar te stellen ter mitigering van de effecten van de Omgevingswet, later aangeduid als de financiële nullijn. Deze financiële nullijn blijkt echter niet houdbaar. De complexiteit en systematiek van de Omgevingswet leiden tot een aantoonbare toename van de vraag, hetgeen resulteert in een oplopende werkvoorraad en
4
verhoogde werkdruk, inclusief het ontstaan van achterstanden. Op dit moment is de beschikbare capaciteit ontoereikend om tijdig aan de vraag van de deelnemers te voldoen. Dit leidt tot langere doorlooptijden en achterstanden. Het gevolg hiervan is dat bepaalde milieuvraagstukken van deelnemers stagneren en dat enkele deelnemers genoodzaakt zijn zelfstandig externe milieuexpertise in te huren. Deze ontwikkeling is ongewenst en leidt per saldo niet tot lagere uitvoeringskosten. Op de langere termijn is het handhaven van de financiële nullijn dan ook niet houdbaar.
Alternatief Het voorgestelde besluit is het niet indienen van een zienswijze op de ontwerpbegroting 2027 en wél in te stemmen met de tweede ontwerpbegrotingswijziging 2026. Alternatief: Wel een zienswijze indienen op de ontwerpbegroting 2027 Gevolg: Er kan een (politiek) signaal worden afgegeven omtrent de financiële aspecten van de ontwerpbegroting (deelnemersbijdrage). Het is aan de raad om hier een standpunt in te nemen. Alternatief: Niet instemmen met de ontwerpbegrotingswijziging 2026 Gevolg: Het project ‘opgelopen werkvoorraad’, dat samenhangt met de (onhoudbare) financiële nullijn, kan mogelijk geen doorgang vinden indien meerdere gemeenteraden een vergelijkbare zienswijze indienen. In dat geval blijven de werkzaamheden zich echter verder opstapelen, nemen de achterstanden toe en worden de bestaande knelpunten verder versterkt. Deze ontwikkeling is onwenselijk in een periode waarin wordt ingezet op versnelling van de woningbouw (waarbij veelal milieuadvies noodzakelijk is), waarin het bevorderen van economische bedrijvigheid binnen gemeenten als prioriteit wordt gezien en waarin van overheden wordt verwacht dat signalen van overlast bij inwoners serieus worden genomen en problemen tijdig en adequaat worden aangepakt.
5