Discussiestuk evaluatie transitiefonds

Discussiestuk evaluatie Transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw

In De Wolden kunnen agrarische ondernemers sinds 2023 gebruik maken van een gemeentelijk fonds om stappen te zetten richting een Toekomstgerichte Landbouw. Het fonds is tot stand gekomen op initiatief van de gemeenteraad die er in totaal €550.000 voor vrijmaakte. In drie jaar (2022 t/m 2025) zijn in totaal 21 projecten mogelijk gemaakt met een subsidie uit dit fonds. Voor 2026 resteert nog een budget van ongeveer €130.000. Met deze projecten zijn flinke stappen gezet om onder andere de waterkwaliteit en bodemkwaliteit te verbeteren, en het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen te verminderen. In bijgevoegde rapportage 2023-2025 is te lezen welke projecten een subsidie hebben ontvangen. Op 30 juni 2022 stelde de gemeenteraad de vijf kaders vast voor het transitiefonds. Vervolgens werd door het college een subsidieregeling Toekomstgerichte Landbouw uitgewerkt. De subsidieregeling is geldig tot en met 2026. Het is de wens van het college (collegeprogramma 2022-2026 De Wolden geeft Energie) om de subsidieregeling structureel te maken. Maar daarvoor willen we eerst met de gemeenteraad evalueren. Op 8 januari is er een informatieve bijeenkomst voor de gemeenteraad met een presentatie van de resultaten die tot nu toe zijn behaald. Vervolgens is het de bedoeling om voor de komende 4 jaar (2027 t/m 2030) de kaders te bepalen voor de subsidieregeling.

Dat kunnen de huidige kaders zijn maar ook nieuwe kaders. Belangrijke vragen voor deze evaluatie zijn: 1. Draagt het transitiefonds toekomstgerichte landbouw bij aan de doelen van het fonds? (terugkijken) 2. Kan het transitiefonds ook in de komende jaren deze rol vervullen? 3. Zijn de kaders nog steeds de juiste kaders, of is aanpassing nodig?

Beoogd resultaat: Wat wilden we ook alweer bereiken met het transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw? Het transitiefonds Toekomstgerichte landbouw wordt gebruikt om een subsidieregeling te ontwikkelen waarmee projecten kunnen worden gefinancierd. De projecten helpen ondernemers om nog toekomstgerichter te worden door middel van doorontwikkeling, verduurzaming of verbreding. Ook draagt het fonds bij aan kennisontwikkeling, innovatie, samenwerking en meer waardering voor de agrarische sector. Concreet is het streven om tijdens de looptijd (2022 tot en met 2025) 10 projecten te subsidiëren waar 80 agrarische ondernemers aan meedoen. Uit: door de gemeenteraad op 30 juni 2022 vastgestelde kaders

Evaluatie Transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw

8 januari 2026

1.

Draagt het transitiefonds toekomstgerichte landbouw bij aan de doelen van het fonds? (terugkijken) JA Van 2023 tot en met 2025 hebben 21 projecten een subsidie ontvangen uit het Transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw. Deze 21 projecten vertegenwoordigen veel agrarische deelnemers, vooral via werktuigenverenigingen met soms meer dan 200 leden. Totaal is er voor €420.000 toegekend danwel positief geadviseerd. Het overkoepelende doel van het transitiefonds is hiermee behaald. En er is nog €130.000 beschikbaar voor projecten in 2026.

2.

Kan het transitiefonds ook in de komende jaren deze rol vervullen? JA De landbouwsector staat nog steeds voor grote uitdagingen. Veel agrariërs in De Wolden willen investeren in een toekomstgerichte landbouw en zij kunnen daarbij de hulp van het transitiefonds goed gebruiken. Ook in de toekomst. In de begroting 2026-2029 is vanaf 2027 een structurele jaarlijkse bijdrage van €75.000 opgenomen voor het transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw.

3.

Zijn de kaders nog steeds de juiste kaders, of is aanpassing nodig?

Kader 1

DOELEN/THEMA’s

We willen de beweging naar een meer duurzame en toekomstgerichte landbouw stimuleren, zonder op de stoel van de ondernemer te gaan zitten. Het transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw ondersteunt daarom projecten die bijdragen aan twee of meer van onderstaande doelen: -

Verbeteren waterkwaliteit Verbeteren bodemkwaliteit Verlagen CO2 uitstoot Verminderen gebruik chemische gewasbescherming Nieuwe verdienmodellen ontwikkelen Anticiperen op klimaatverandering Aanleg landschapselementen Verbeteren biodiversiteit Bedrijfsvoering natuurinclusiever maken Verkorten voedselketen Betrekken consumenten en buren bij de bedrijfsvoering (informeren, dialoog)

Advies:

Doel/thema toevoegen: het verbeteren van de diergezondheid en/of het dierenwelzijn, voor zover dat aantoonbaar verder gaat dan de huidige wettelijke eisen en de gemaakte afspraken in het convenant ‘Stappen naar een dierwaardige veehouderij’ van juni 2025.

Advies:

Doel/thema toevoegen: advies en ondersteuning bij de gezamenlijke ontwikkeling van groen gasprojecten (geen subsidie voor de productie zelf)

Evaluatie Transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw

8 januari 2026

Kader 2

SAMENWERKING

Wij vinden dat de middelen van het landbouwfonds ook daadwerkelijk binnen de landbouwsector besteed moeten worden. Samenwerking met andere ondernemers, organisaties en personen is mogelijk, maar de subsidieverstrekking is voor de agrarische ondernemer. We nemen alleen subsidieaanvragen in behandeling van 3 of meer samenwerkende agrarische ondernemers/personen. Hiermee willen we bereiken dat innovatieve technieken en kennis breed worden gedeeld in de sector. Advies:

kader 2 niet aanpassen

Kader 3

ALLE SECTOREN

Het transitiefonds is bedoeld voor alle agrarische sectoren in De Wolden. Het is alleen bedoeld voor agrarische ondernemers. Andere ondernemers, organisaties en personen kunnen geen aanspraak maken op een uitkering uit het fonds. Advies:

kader 3 niet aanpassen

Kader 4

BEOORDELING

Behorend bij het transitiefonds Toekomstgerichte landbouw maken we een subsidieregeling. De regeling gaat uit van een maximale gemeentelijke bijdrage van 50% in de subsidiabele kosten, met een maximum van €40.000 per aanvraag. Projecten kleiner dan €1.000 nemen we niet in behandeling. Aanvragen kleiner dan €5.000 worden ambtelijk beoordeeld en toegekend. Grotere aanvragen worden door het college toegekend. De regeling kent geen subsidieplafond per jaar, wel een eindplafond. We starten een onafhankelijke adviescommissie waarin drie personen zitting hebben. Deze personen hebben kennis van de landbouwpraktijk in De Wolden en daarbuiten, van innovatieve technieken en van andere financieringsbronnen. De commissie adviseert het college van B&W over de subsidieaanvragen boven €5000, op basis van de subsidieregeling. Vervolgens neemt het college van B&W de besluiten over subsidietoekenning en vaststelling. In de subsidieregeling komt een artikel dat het college van B&W de mogelijkheid geeft om gemotiveerd af te wijken van de criteria en voorwaarden. In de rapportage wordt ook toegelicht of het college afgeweken is van de criteria en voorwaarden en wat daarvoor de motivatie was. Advies:

Als er vanaf 2027 jaarlijks €75.000 in het transitiefonds komt vraagt dat twee aanpassingen van kader 4: -

-

Het maximale subsidiebedrag per aanvraag verlagen van €40.000 naar €25.000. Zodat het transitiefonds niet na 2 aanvragen al leeg kan zijn. We houden het subsidieaandeel op maximaal 50%. Wel gaan werken met een jaarlijks subsidieplafond van €75.000.

Evaluatie Transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw

8 januari 2026

Kader 5

MONITORING EN EVALUATIE

Het college stelt de subsidieregeling Transitie Toekomstgerichte Landbouw vast en stuurt deze ter informatie naar de gemeenteraad. Jaarlijks wordt er gerapporteerd over de projecten en resultaten. In de rapportage staan de projecten beschreven die een subsidie hebben ontvangen uit het fonds, het aantal deelnemende agrariërs en de doelen die hiermee worden gesteund. Ook is er een jaarlijkse evaluatie en mogelijk bijstelling. Advies:

kader 5 niet aanpassen

Bijlagen: -

Rapportage & evaluatie Subsidieregeling Toekomstgerichte Landbouw 2023-2025 Kaders Transitiefonds Toekomstgerichte landbouw, vastgesteld op 30 juni 2022.

Evaluatie Transitiefonds Toekomstgerichte Landbouw

8 januari 2026