D GGD - Begroting GGD Drenthe 2022

Beleidsbegroting | 20 22 Inclusief Meerjarenraming 2022-2025

GGD Drenthe | juni 2021 Mien Ruysweg 1 9408 KA Assen T. (0592) 306 300 E. info@ggddrenthe.nl I. www.ggddrenthe.nl

Inhoud

Inhoud

2

Inleiding

3

Belangrijkste resultaten in de beleidsbegroting 2022

4

Beleidsbegroting 2022

5

1. Programma’s

5

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6

Programma Beschermen Programma Bevorderen Programma Bewaken Programma Jeugd Veilig Thuis Drenthe Programma Additioneel Overig

5 14 16 18 22 24

2.

Paragrafen

37

2.1 2.2 2.3

Paragraaf Bedrijfsvoering Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Paragraaf Financiering

37 39 42

3.

Financiële begroting

44

3.1

Begroting 2022

44

3.2

Meerjarenraming 2022 - 2025

45

3.3

Gemeentelijke bijdragen 2022 - 2025

48

3.4

Reserves en voorzieningen 2022-2025

50

3.5

Incidentele baten en lasten

53

Bijlage 1

Verklarende woordenlijst

55

Bijlage 2

Overige overzichten

57

2

Inleiding Op het moment van schrijven van deze begroting, begin 2021, bevinden we ons midden in de COVID-19 crisis. Deze crisis heeft nog altijd grote impact op het functioneren en organisatie van GGD Drenthe. Het organisatieonderdeel IZB+, dat specifiek voor de bestrijding van COVID-19 in het leven is geroepen, is met honderden medewerkers en met grote toewijding aan de slag met testen, bron- en contactonderzoek (BCO), voorlichting en, sinds begin 2021, ook met vaccineren. Er gelden strenge maatregelen die nog steeds invloed hebben op onze reguliere dienstverlening. Medewerkers werken voornamelijk thuis en de communicatie intern en extern verloopt nagenoeg alleen via beeldschermen. Het functioneren van de GGD-en in de COVID-19 crisis ligt onder een vergrootglas vanwege gebleken kwetsbaarheden in ICTsystemen, de praktijk rondom vaccineren en testen. Er is nog geen zicht op het moment dat we deze crisis achter ons kunnen laten. Wel kunnen we ervan uitgaan dat de crisis aanleiding zal geven tot uitgebreide evaluatie van het functioneren van alle betrokken partijen die een rol spelen in de bestrijding van deze crisis, waaronder zeker ook de GGD-en. De recente evaluatie van het functioneren van de GHOR is daar reeds een voorbode van. Het zal niet verbazen dat in het licht van het voorgaande het opstellen van een begroting voor 2022 een hachelijke onderneming is.

Er zijn vele onzekerheden die mogelijk impact gaan hebben op hoe 2022 voor GGD Drenthe zal verlopen. Ook in het geval wij nog dit jaar uit de crisis komen en er geen structurele veranderingen bij de GGD-en voorzien zijn, dan nog zal de organisatie tijd nodig hebben om te herstellen en te ‘normaliseren’. Niettemin hebben wij gemeend u een begroting voor 2022 voor te leggen waarbij wij er vooralsnog van uitgaan dat 2022 zoveel mogelijk als een ‘normaal’ jaar zal verlopen. Alleen zaken die wij nu al kunnen voorzien als uitvloeisel van de COVID-19 crisis, met name op het gebied van bedrijfsvoering, hebben wij opgenomen in de begroting. Wij gaan ervan uit dat in de loop van 2021 veel duidelijk zal worden. Het voornemen is dat eind 2021 e.e.a. ook zijn beslag krijgt in een vernieuwde beleidsvisie van GGD Drenthe voor de komende vier jaren. De nog te werven nieuwe Directeur Publieke Gezondheid zal een belangrijke rol gaan spelen bij de vormgeving van de verdere toekomst van GGD Drenthe. Een toekomst die wij als GGD Drenthe, als ankerpunt in de publieke gezondheid, hoe dan ook met vertrouwen tegemoet zien. Namens het algemeen bestuur

Harmke Vlieg

Hans Kox

Voorzitter

Secretaris

3

Belangrijkste resultaten in de beleidsbegroting 2022 Beschermen Bevorderen Bewaken Jeugd Veilig Thuis

4

Beleidsbegroting 2022 1. Programma’s 1.1

Programma Beschermen

1. Infectieziektebestrijding GGD Drenthe zet zich in voor het voorkómen, opsporen en bestrijden van infectieziekten. Wat willen we bereiken?  Door inzet op preventie, vroegtijdige signalering en bestrijding beperken we de gezondheidsschade door infectieziekten.  We houden preventie van infectieziekten op een eigentijdse manier onder de aandacht.  Verspreiding van bacteriën die resistent zijn tegen antibiotica wordt voorkomen. De DI-PG heeft daarin een centrale rol.  Het GGD vaccinatiecentrum is beschikbaar voor inwoners, instellingen bedrijven in Drenthe. Zij krijgen informatie over vaccinaties en kunnen vaccinaties regelen. Wat gaan we daarvoor doen? Infectiepreventie Het belang van infectiepreventie is door de coronacrisis nog meer benadrukt. Om infecties te voorkomen delen we ook in 2022 informatie over infectieziekten met inwoners van Drenthe, ketenpartners en interne medewerkers. Dit doen we met nieuwsbrieven, campagnes, netwerkbijeenkomsten en scholingen. Opvolgen van meldingen en outbreakmanagement Bij een melding van een infectieziekte volgen we deze op. We zorgen ervoor dat de patiënt en de omgeving optimaal beschermd wordt. We blijven oefenen met handelen tijdens een uitbraak samen met GGD Groningen en Friesland. Aanpak antibioticaresistentie Mensen die antibioticaresistente bacteriën dragen kunnen deze verspreiden.

Om de verspreiding te voorkomen is eenduidig beleid nodig, zowel landelijk als regionaal. De Deskundige Infectiepreventie Publieke Gezondheid (DI-PG) verbindt tussen landelijke en regionale netwerkpartners. Het GGD vaccinatiecentrum Later dan gepland komt er een vervolg op het plan voor een vaccinatiecentrum. In 2021 geven we het vaccinatiecentrum vorm. In 2022 bestendigen we het centrum als onderdeel van onze dienstverlening. Het vaccinatiecentrum is bedoeld voor de Drentse inwoners, maar ook voor instellingen en bedrijven. We geven informatie over vaccinaties. We bieden zowel ‘standaard’ vaccinaties aan (zoals het RVP), als vaccinaties op maat. We streven ernaar om de vaccinatiegraad hoog te houden en aanpassingen in het RVP soepel door te voeren. Binnen het vaccinatiecentrum werken we aan een online dashboard met vaccinatiegegevens. Zo kunnen we gemeenten geïnformeerd houden over de vaccinatiegraad.

5

Begroot 2022 Aangiften meldingsplichtige ziekten (art.26) Aantal oefeningen draaiboeken outbreaks Totaal aantal meldingen infectieziekten Aantal openbare gezondheidszorg-diagnostieken Aantal besmettingen met hepatitis A per 10.000 inwoners Aantal georganiseerde groepsvoorlichtingen gericht infectiepreventie

op

Begroot 2021

Begroot 2020

Realisatie 2020

90 2 1.200 30 0,1

90 2 1.200 30 0,1

80 2 1.200 30 0,1

46 0 692 2 0

20

20

20

25

Tabel 1 infectieziektebestrijding

2. Seksuele gezondheid De GGD zet zich in voor een goede seksuele gezondheid van de Drentse inwoners. De GGD’en van Drenthe, Friesland en Groningen werken samen in het Centrum Seksuele Gezondheid Noord-Nederland (Sense). We richten ons vooral op groepen met een verhoogd risico: jongeren, migranten, sekswerkers, lesbische vrouwen/homoseksuele mannen/biseksuelen/transgenders (LHBT) en mannen die seks hebben met mannen. We houden spreekuren en geven voorlichting. GGD Groningen coördineert het Centrum Seksuele Gezondheid, dat door het ministerie van VWS wordt gefinancierd. Wat willen we bereiken?  We bevorderen – in samenhang met SENSE Noord-Nederland - de seksuele gezondheid van de inwoners van Drenthe.  We gaan door op de ingezette lijn door ons specifiek te richten op de thema’s seksueel grensoverschrijdend gedrag en de doorgaande lijn seksuele ontwikkeling voor de jeugd.  In 2022 weten we hoe de subsidieregeling Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg (ASG) vanaf 2023 wordt gefinancierd, waar het organisatorisch is ingebed en wat dit betekent voor de GGD. Wat gaan we daarvoor doen? Preventie en behandeling van seksueel overdraagbare aandoeningen Onze dienstverlening blijft bestaan uit collectieve preventie activiteiten – zoals voorlichting, training en publieksinformatie – én individuele preventie en behandeling, via spreekuren en testfaciliteiten.

In 2022 wordt meer ingezet op de collectieve preventie. Individuele preventie blijft gericht op de risicogroepen jongeren, mannen die seks hebben met mannen (MSM), migranten, sekswerkers en LHBT. Gezonde seksuele ontwikkeling Voor de jeugd ontwikkelen we een doorgaande lijn seksuele ontwikkeling. We nemen daarin thema’s op als een respectvolle omgang met elkaar en seksueel grensoverschrijdend gedrag, voorkoming van Soa’s/AIDS en ongewenste zwangerschappen. We maken gebruik van bestaande structuren zoals de Jeugdgezondheidszorg, Gezonde school en Nu Niet Zwanger. Functiedifferentiatie Het vernieuwde dienstverleningsaanbod leidt ook een andere mix van professionals. We denken aan een verpleegkundig specialist, een seksueel consulent en een voorlichter. We werken de mogelijkheden voor functiedifferentiatie in 2022 verder uit. Financiering Sense wordt tot 2023 gefinancierd volgens de subsidieregeling Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg (ASG) van het ministerie van VWS. De ASG was vanuit het perspectief van de publieke gezondheid een 6

aanvulling op de reguliere gezondheidszorg. In 2023 wordt deze regeling anders vorm gegeven. Mogelijk leidt dit tot andere inhoudelijke keuzes. Begroot 2022 Seksuele gezondheid Activiteiten/campagnes onder jongeren Activiteiten onder migranten Activiteiten onder LHBT Activiteiten t.b.v. prostituees Bijscholing aan professionals SENSE Aantal Soa consulten Vindpercentage Soa Aantal gevonden Soa Aantal consulten (Sense) Aantal Hepatitis B vaccinaties voor risicogroepen

Begroot 2021 12 30 45 45 8

850 17% 145 75 120

Begroot 2020 14 30 45 45 8

Realisatie 2020 12 30 40 40 2

2 24 0 10 2

900 900 314 17% 17% 9% 155 153 29 100 130 4 120 120 27 Tabel 2 seksuele gezondheid en SENSE

3. Crises, rampen en incidenten De GGD geeft in Drenthe invulling aan de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) en is verantwoordelijk voor publieke gezondheidszorg tijdens rampen en crises. GHOR De Directeur Publieke Gezondheid (DPG) geeft leiding aan de GGD en aan de GHOR. Dit is een wettelijke verankerde taak. De GHOR werkt onder verantwoordelijkheid van het bestuur van de Veiligheidsregio Drenthe (VRD). De DPG legt rechtstreeks verantwoording af aan het bestuur van de VRD over de GHOR-taken.

In verband met de werkzaamheden ten behoeve van COVID-19, personele wisselingen en uitval zijn de meeste doelen uit de begroting van 2020 niet bereikt. Ook 2021 zal grotendeels nog in het teken staan van COVID-19 en het weer opbouwen van het team. Daarom is er voor gekozen de begrotingsdoelen uit 2021 door te schuiven naar 2022. Deze komt dus grotendeels overeen met die van 2021. Wat willen we bereiken? • We zijn voorbereid op het effectief optreden bij zowel interne en externe rampen, crises en incidenten. • Een passend ondersteuningsaanbod gericht op incidenten en/of crises met (kans op) een maatschappelijke/sociale impact waarbij gecoördineerde inzet van psychosociale hulpverlening en/of zorgcoördinatie nodig is. • De continue beschikbaarheid van een opgeleide gezondheidskundig adviseur gevaarlijke stoffen (GAGS) in opgeschaalde situatie blijft gewaarborgd. Wat gaan we daarvoor doen? Crisisorganisatie We voldoen aan het landelijk kwaliteitskader crisisbeheersing en OTO (opleiden, trainen en oefenen). We organiseren OTO-activiteiten ten behoeve van de crisisorganisatie. Ook optimaliseren of initiëren we planvorming naar aanleiding van inzetten, OTO-activiteiten en maatschappelijke ontwikkelingen zodat we bij daadwerkelijke inzet er klaar voor zijn en blijven. 7

Doorontwikkeling psychosociale hulpverlening (PSH) We stellen een werkwijze op voor gecoördineerde psychosociale hulpverlening en/of inzet van (zorg) partijen bij incidenten en/of crises met (kans op) een maatschappelijke impact. Dit doen we o.a. in samenwerking met de Veiligheidsregio Drenthe (VRD). 4. Technische Hygiënezorg Technische Hygiënezorg (THZ) houdt toezicht op de kinderopvang door inspecties en voorlichting. Daarmee wordt de veiligheid, hygiëne en gezondheid bevorderd. Daarnaast worden tatoeage- en piercingshops geïnspecteerd. Wat willen we bereiken?  We dragen bij aan de bevordering van de veiligheid, hygiëne en gezondheid bij kinderopvanglocaties. Daarbij geven we integraal advies in samenwerking met infectieziektebestrijding en milieu en gezondheid. • Wij schrijven inspectierapporten met goede kwaliteit en volgens de landelijke richtlijn. Daarop kunnen gemeenten hun handhavingstaak rond de kwaliteit van de kinderopvang baseren. • We informeren gemeenten over ontwikkelingen en trends in het naleven van de Wet Kinderopvang op kindercentra; • We dragen bij aan infectiepreventie door hygiëne-inspecties uit te voeren bij de tatoeage- en piercingshops. Wat gaan we daarvoor doen? Inspecties kinderopvang We voeren inspecties uit op alle kinderopvangcentra in de gemeenten. Elke geregistreerde locatie krijgt een inspectiebezoek.

Het gaat hierbij om kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang, gastouderbureaus. We hebben daarbij inzicht in de kwaliteit van de kinderopvang door de uitvoering van inspecties op basis van de Wet kinderopvang. Het gaat hierbij om veiligheid, gezondheid, pedagogische kwaliteit, kwaliteit van het personeel en de werkwijze op de kinderopvangroepen. De inspecties bij geregistreerde gastouders vinden plaats via een steekproef. We blijven in gesprek met houders en kunnen onze bevindingen goed onderbouwen. De toezichthouders hebben een onafhankelijke rol en houden daarin ook rekening met het beleid van de gemeenten. Dienstverlening en samenwerking De inspecteurs zijn voldoende opgeleid en beschikbaar om alle inspecties goed uit te voeren. We gebruiken het systeem Gemeenschappelijke InspectieRuimte (GIR), waar ook de gemeenten mee werken. We signaleren trends en ontwikkelingen in de naleving van de Wet kinderopvang. We stellen deze informatie beschikbaar aan gemeenten en adviseren hen hierover. We werken samen met handhaving en toezicht van de gemeente, door in gesprek te gaan met de ambtenaren kinderopvang. Zo houden we elkaar op de hoogte van de ontwikkelingen in de kinderopvang. Het gaat hierbij om zowel landelijke als regionale ontwikkelingen. Uniformiteit Uniformiteit in beoordelen en rapporteren is belangrijk voor een objectief inspectierapport.

Tegelijkertijd realiseren we ons dat een inspectiebezoek altijd een momentopname is. De situatie tijdens het bezoek kan beïnvloed worden door meerdere factoren. We blijven inzetten op uniformiteit door de landelijke 8

richtlijnen te volgen. Intern werken we met intercollegiale toetsing waarin casuïstiekbespreking centraal staat. Begroot 2022 Reguliere inspecties Inspecties KDV/BSO/GOB Gastouders nieuw en steekproef 5% Totaal regulier Onvoorzien inspecties KDV, BSO/GOB nieuw (OVR) KDV, BSO/GOB nieuw (ONR) KDV, BSO/GOB/GO nader onderzoek of herstelaanbod KDV, BSO/GOB/GO inspectie incidenteel GO ophoging steekproef > 5% Totaal onvoorzien Aantal inspecties Tattoo & piercing Totaal

Begroot 2021

Begroot 2020

Realisatie 2020

670 247 917

656 251 907

624 256 880

313 216 529

150

141

177

69

158 115 166 589

157 124 166 588

156 124 pm 457

92 82 10 253

50

50

50

40

1.556

1.545

1.387 822 Tabel 3 technische hygiënezorg

5. Milieu en gezondheid De GGD biedt voorlichting en advies over het effect van het binnen- en buitenmilieu op de gezondheid. We signaleren milieu-gerelateerde gezondheidsproblemen en adviseren over het effect van schadelijke stoffen op de gezondheid bij milieu-incidenten. De GGD adviseert daarnaast over de wijze waarop de leefomgeving kan bijdragen aan gezondheid. Wat willen we bereiken:    

We geven advies aan burgers, gemeenten en provincie bij blootstelling aan schadelijke of hinderlijke stoffen uit het milieu, om hun gezondheid te beschermen. We streven naar gezondheidswinst via de leefomgeving. Een goed instrument daartoe is advisering van gemeenten over gezondheidsaspecten in omgevingsvisies, –plannen en vergunningaanvragen. We beantwoorden alle adviesvragen gericht aan de GGD integraal binnen de gestelde termijn via het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Ook adviseren we gemeenten adequaat over gezondheidsaspecten van de energietransitie. Denk aan windturbines of nul-op-de-meter (NOM) woningen.

Wat gaan we hiervoor doen: Behandelen van meldingen en klachten Inwoners van Drenthe kunnen bij ons terecht met vragen, meldingen of klachten over het effect van het binnen- of buitenmilieu op de gezondheid. Dat geldt ook voor gemeenten en provincie. Bij (risico op) blootstelling aan gevaarlijke stoffen wordt de gezondheidskundig adviseur gevaarlijke stoffen (GAGS) ingezet. Er worden in Noord Nederlands verband nieuwe GAGS functionarissen opgeleid. Omgevingswet/gezonde leefomgeving De Omgevingswet wordt in 2022 ingevoerd. Veel Drentse gemeenten zijn nog met hun lokale omgevingsvisie en – plannen bezig. Bij het opstellen van de plannen kan de GGD als deskundige partner ondersteunen en adviseren over de inbedding van gezondheidsaspecten in de gezonde leefomgeving. 9

Initiatiefnemers, overheden en belanghebbenden kunnen vergunningen aanvragen en in het digitale systeem (DSO) zelf bekijken welke regels en beleid van toepassing zijn. We behandelen alle adviesvragen gericht aan de GGD vanuit een integrale gezondheidsblik binnen de gestelde termijn. We verwachten dat het aantal adviesvragen aan de GGD in trajecten van vergunningverlening de komende jaren toe neemt. We monitoren de vraag in relatie tot de nodige formatie om gemeenten goed en tijdig te kunnen blijven adviseren. Energietransitie Bij de verdere uitwerking van de regionale energie strategie (RES) van Drenthe adviseert de GGD over een gezonde energietransitie. De Omgevingswet kan hierbij als instrument dienen. We verwachten ook dat veel huizen over zullen gaan van gas op een of andere vorm van duurzame energie, en woningbouwcorporaties hebben steeds meer NOM woningen. Mogelijk leiden het gebruik van windturbines of andere nieuw technologieën tot vragen. Wij adviseren over gezondheidsaspecten binnen deze ontwikkelingen.

Gezondheidskundig Adviseurs Gevaarlijke Stoffen Bij (risico op) blootstelling aan gevaarlijke stoffen wordt de gezondheidskundig adviseur gevaarlijke stoffen (GAGS) ingezet. Om 24/7 bereikbaar en beschikbaar Noord Nederland te kunnen garanderen worden nieuwe GAGS functionarissen opgeleid.

Begroot 2022 Aantal meldingen/klachten  Binnenmilieu Aantal beleidsadviezen Aantal GAGS inzetten in Drenthe Aantal gemeenten waarin M&G actief is i.h.k.v. de Omgevingswet

Begroot 2021

Begroot 2020

Realisatie 2020

170 65 50 30

180 65 25 26

170 90 25 28

166 55 32 13

12

12

12

12

Tabel 4 Milieu en Gezondheid

6. Openbare Geestelijke Gezondheidszorg Vangnet & advies Met de vangnetfunctie van de GGD worden gezondheidsrisico’s beperkt voor mensen die in een ongezonde situatie leven en soms daarbij anderen overlast bezorgen, bijvoorbeeld door vervuiling, problemen met aantallen huisdieren of ongedierte. Wat willen we bereiken? Problemen van woningvervuiling en verwaarlozing oplossen waardoor kwaliteit van leven wordt verbeterd en reguliere hulpverlening verder kan. Wat gaan we daarvoor doen? Met de functie vangnet en advies ondersteunen en adviseren we hulpverleners en hun cliënten bij problemen op het gebied van woningvervuiling, verwaarlozing, hoarding, grote aantallen huisdieren en ongedierte. Waar nodig organiseren we een schoonmaakactie. De vangnet- en adviesfunctie wordt uitgevoerd door sociaal verpleegkundigen OGGZ, die ook een aantal andere OGGZ-taken uitvoeren (zie daarvoor het programma additioneel). Het verschil met die activiteiten is dat de cliënten bij deze vangnet en adviesfunctie reeds in zorg zijn en er geen bemoeizorg ingezet hoeft te worden.

10

Begroot 2022 Inzet soc. vpk. in vangnet en advies

Begroot 2021 45

Begroot 2020 50

Realisatie 2020

60 42 Tabel 5 OGGz vangnet en advies

7. Tuberculosebestrijding In de bestrijding van tuberculose werkt GGD Drenthe samen met het Regionaal Expertise Centrum. Er wordt gescreend bij risicogroepen en indien nodig behandeling ingezet. De dienstverlening wordt uitgevoerd door GGD Groningen via een dienstverleningsovereenkomst. Wat willen we bereiken? • We bestrijden tuberculose door preventie, screening en behandeling van de ziekte. Wat gaan we daarvoor doen? Preventie, screening, behandeling We screenen mensen met een verhoogd risico op (latente) tuberculose. Het gaat onder meer om immigranten, buitenlandse studenten en asielzoekers. We vaccineren kinderen met een verhoogd risico. Als mensen toch geïnfecteerd zijn met tuberculose geven we behandeling en begeleiding. We doen de bron-en contactopsporing om verdere verspreiding te voorkomen. Integratie tuberculose- en infectieziektebestrijding Tuberculose komt in Nederland weinig voor. Het eerdere plan om te onderzoeken of de uitvoering van de tuberculosebestrijding samengevoegd kan worden met de uitvoering van de infectieziektebestrijding in Drenthe schuiven we door tot 2022. Daarbij wordt geborgd dat specialistische kennis toegankelijk blijft.

Begroot 2022 Aantal BCG vaccinaties Latente tuberculose infectie aangemeld Aantal opgespoorde latente infecties TBC per 100.000 inwoners in het werkgebied Aantal mantouxtesten om TBC vast te stellen Aantal röntgenfoto’s van de longen Aantal nieuwe patiënten Aantal nieuwe TBC gevallen per 100.000 in het werkgebied

Begroot 2021

Begroot 2020

Realisatie 2020

130 15

130 15

150 20

41 5

3,05

3,05

4,06

1,01

350 400 12 2,44

350 400 12 2,44

350 88 350 773 12 4 2,44 0,81 Tabel 6 tuberculosebestrijding

8. Rijksvaccinatieprogramma Met de uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) worden kinderen beschermd tegen ernstige infectieziekten. Wat willen we bereiken? Een vaccinatiegraad van 95% Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoering RVP:

11

De uitvoering van het RVP vindt plaats onder regie van de gemeenten. In heel Drenthe vaccineren we kinderen en jongeren voor de DTP & BMR, HPV en Men ACWY op speciaal daarvoor georganiseerde groepsvaccinaties. Daarnaast worden in de gemeenten die de JGZ dienstverlening 0-4 jaar afnemen bij de GGD (Noordenveld, Midden Drenthe, Westerveld, De Wolden, Borger-Odoorn, Hoogeveen, Assen en Emmen) de vaccinaties van deze doelgroep gegeven op de consultatiebureaus. Uitbreiding vaccinaties: In 2022 staat de introductie van de HPV voor jongens gepland. Deze introductie is in 2021 uitgesteld vanwege de Covid-19 pandemie. De vaccinatieleeftijd voor de HPV wordt in 2022 vervroegd van 13 naar 9 jaar. Voor alle jongens (9-18 jaar) wordt een inhaalcampagne opgezet. We verwachten dat de HPV vaccinatiegraad ongeveer 60% gaat worden, dit zou een aanzienlijke verbetering zijn van het 2019 resultaat (HPV meisjes 51.9%). Vaccinatiegraad: We zetten in op een groot bereik van het RVP. We doen dit voor kinderen van 0-4 jaar via voorlichting en advies in ons ouderportaal en het consultatiebureau. De professionals zijn geschoold om met ouders in gesprek te gaan over hun vragen met betrekking tot vaccineren. Voor de doelgroep boven de vier jaar organiseren we (al dan niet aangepaste) groepsvaccinaties op diverse locaties en extra spreekuren voor inhaalmomenten.

We zetten in op goede informatie en advies voor (aanstaande) ouders over het belang van vaccineren. Voor zwangere vrouwen worden op verschillende plaatsen in Drenthe maternale kinkhoest vaccinatie (22 weken prik) spreekuren georganiseerd. Begroot 2022 Vaccinatiegraad DKTP kleuters Vaccinatiegraad DTP basisschool Vaccinatiegraad BMR basisschool Vaccinatiegraad HPV meisjes Vaccinatiegraad HPV jongens Vaccinatiegraad Men ACWY Vaccinatiegraad MKV

95,0% 95,0% 95,0% 60,0% 60,0% 90,0% 70%

Begroot 2021

Begroot 2020

95,0% 95,0% 95,0% 70,0% 70,0% 92,0% 60-70%

95,0% 95,0% 95,0% 50,0% n.v.t. 90,0% n.v.t.

Realisatie 2019 93,4% 95,6% 95,5% 51,9% n.v.t. 92,9% n.n.b.

cijfers over 2020 volgen in de tweede helft van 2021 via het RIVM

Tabel 7 rijksvaccinatieprogramma

12

9.

Begroting programma Beschermen

Programma Beschermen

Baten

Totaal Baten Lasten

Product Crises en incidenten Infectieziektebestrijding Milieu en Gezondheid Openbare geestelijke gezondheidszorg Seksuele gezondheid Technische hygiënezorg Tuberculose bestrijding Crises en incidenten Infectieziektebestrijding Milieu en Gezondheid Openbare geestelijke gezondheidszorg Seksuele gezondheid Technische hygiënezorg Tuberculose bestrijding

Totaal Lasten Totaal Beschermen

Rekening 2020 108 8.886 467 82 219 1.229 547 11.537 -108 -8.886 -467 -82 -219 -1.229 -547 -11.537 0

Primitieve begroting 2021 143 963 490 87 245 1.325 556 3.810 -143 -963 -490 -87 -245 -1.325 -556 -3.810 0

Begroting 2022 148 1.008 537 90 251 1.350 574 3.957 -148 -1.008 -537 -90 -251 -1.350 -574 -3.957 0

Tabel 8 financieel overzicht Beschermen

De stijging van de begroting 2022 wordt veroorzaakt door de loon- en prijscompensatie van 2022 (2,18%). Daarnaast heeft er een wijziging plaats gevonden in de financiering van de Psychosociale Hulp bij Ongevallen en Rampen (PSHOR). Met het wijzigen van de Wet Veiligheidsregio’s (WVR) loopt deze bekostiging niet langer via de begroting van de Veiligheidsregio, maar wordt verschoven naar de begroting van de GGD. Per saldo verloopt deze wijziging voor de Drentse gemeenten budgettair neutraal, aanzien de verlaging van de begroting van de VRD gelijk is aan de verhoging van de begroting van de GGD. Het gaat om een bedrag van € 51.695. 10.

Begroting programma Beschermen derden

Programma Beschermen - derden

Rekening 2020

Baten Totaal Baten Lasten Totaal Lasten

Totaal Beschermen - derden

Product Geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio 970 Rijksvaccinatieprogramma jeugd 976 1.946 Geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio -970 Rijksvaccinatieprogramma jeugd -976 -1.946 0

Primitieve begroting 2021 927 1.026 1.953 -927 -1.026 -1.953 0

Begroting 2022 945 1.046 1.991 -945 -1.046 -1.991 0

Tabel 9 financieel overzicht Beschermen derden

De stijging van de begroting 2022 wordt veroorzaakt door de loon- en prijscompensatie van 2022 (2,18%). Daarnaast nemen we in de begroting de vaccinaties mee die in het landelijk RVP zijn opgenomen. Dat geldt ook voor de uitbreiding waarover op landelijk niveau besluitvorming heeft plaats gevonden. Het gaat om de HPV (Humaan Papilloma Virus) vaccinatie voor jongens en een inhaalmogelijkheid voor personen van 18 tot en met 26 jaar. Aan de groep 18 tot en met 26 jaar zullen alle vaccinaties beschikbaar worden gesteld die eerder voorbehouden waren voor personen tot 18 jaar. De financiering van het HPV vaccin voor jongens tot 18 jaar zal lopen via het gemeentefonds. Voor de uitbreiding van het RVP voor personen van 18 tot en met 26 jaar is geen (juridische) relatie met de 13

jeugdgezondheidszorg en zal om die reden niet worden toegevoegd aan het gemeentelijke RVP pakket. De financiering hiervan zal via het RVIM lopen.

1.2

Programma Bevorderen

1. Gezondheidsbevordering De GGD adviseert de Drentse gemeenten over interventies en beleid die de gezondheid van de inwoners bevorderen. De interventies zijn effectief en lokaal toepasbaar. De GGD adviseert ook bij lokale en regionale preventienetwerken. We vertalen landelijke initiatieven gericht op het stimuleren van gezond gedrag naar de Drentse context. De resultaten van onderzoek en kennis over de lokale situatie vormen daarvoor de basis. Wat willen we bereiken?  We adviseren en ondersteunen gemeenten bij hun gezondheidsbeleid en de in te zetten interventies. Daarmee dragen we bij aan het bevorderen van de gezondheid van inwoners van de Drentse gemeenten. De coronacrisis heeft de opgaven voor volksgezondheid, zorg en leefomgeving niet veranderd. Sommige opgaven zijn wel groter of urgenter geworden. We spelen op maat in op vragen en behoeften van gemeenten over gezondheidsbevordering. Gemeenten waarderen onze adviezen over gezondheidsbevordering en passen deze toe.  Bij het opstellen van omgevingsvisies en omgevingsplannen nemen gemeenten het belang van gezondheid mee. Zij wegen de impact op gezondheid mee bij het beoordelen van vergunningsaanvragen.  Vanuit de eigen uitvoering van onze publieke gezondheidstaken dragen we bij aan het meerjarenprogramma ‘Drenthe samen gezond in beweging’. Dat doen we in samenhang met het project ‘aan de slag met preventie’.

Thema’s die hierin prioriteit krijgen zijn: roken, alcohol, drugs, overgewicht en bewegen, eenzaamheid, mentale druk en psychische gezondheid. De thema’s benaderen we in samenhang met elkaar. Daarbij hebben we aandacht voor achterliggende problematiek en overerfbaarheid. Bij het thema mentale druk is ook aandacht voor psychische problematiek bij jongeren en suïcidepreventie.  We bundelen en versterken de inzet op preventie en zijn aanjager voor regionaal preventiebeleid in Drenthe Wat gaan we daarvoor doen? Advisering gemeenten In 2020 bracht het Ministerie van VWS de landelijke nota gezondheidsbeleid uit. Gemeenten hebben tot juni 2022 om het lokale gezondheidsbeleid door de gemeenteraad vast te laten stellen. We adviseren bij het ontwikkelen van de lokale nota’s. En zijn vanzelfsprekend nauw betrokken bij de realisatie van lokale preventieakkoorden. In 2021 biedt het Kabinet een contourennota over de toekomst van de zorg aan de Tweede Kamer aan. Nederland heeft een goede gezondheidszorg, maar de houdbaarheid daarvan staat onder druk. Het Kabinet stelt in de contourennota drie hoofdthema’s vast waarop actie nodig is. Eén van deze hoofdthema’s is preventie en gezondheid. De plannen gaan richting een regionale aanpak voor uitvoering en financiering van preventie.

GGD Drenthe neemt namens de Drentse gemeenten initiatief om met relevante netwerkpartners een passend regionaal preventiebeleid in Drenthe te ontwikkelen.

14

We duiden samen met gemeenten en de lokale netwerkpartners de resultaten van de Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen. De gemeente ontvangt een toepasbaar advies op de onderdelen waar inzet wenselijk is en hoe dat te doen. Vanuit de opbrengst van deze gesprekken werken we aan thematische verdieping van de resultaten. Gezonde leefomgeving en de Omgevingswet Vanuit Gezondheidsbevordering blijven we samen met de collega’s van Milieu en Gezondheid gemeenten adviseren over het inbedden van gezondheidsaspecten in de lokale omgevingsvisie en omgevingsplannen. We verwachten dat het aantal adviesvragen aan GGD Drenthe in trajecten van vergunningverlening de komende jaren toe neemt. We zullen dit monitoren in relatie tot de beschikbare formatie die nodig is om gemeenten goed en tijdig te kunnen blijven adviseren (zie ook milieu en gezondheid). Borging projectresultaten ‘Aan de slag met preventie’ We adviseren gemeenten in 2022 bij de uitvoering van het plan van aanpak en mogelijkheden voor structurele borging. Waar mogelijk versterken we ook de samenwerking met andere organisaties, zoals de zorgverzekeraars, woningbouwcorporaties of huisartsen, als dat nodig is om tot een breder gedragen (lokale) aanpak van preventie te komen. Meerjarenprogramma ‘Drenthe samen gezond in beweging’ Drenthe gaat met een integraal meerjarenprogramma werken aan preventie en sport en bewegen.

Het meerjarenprogramma is een kapstok voor de verschillende projecten, programma’s en activiteiten. GGD Drenthe draagt met advisering en onderzoek bij aan het uitvoeringsprogramma van dit meerjarenprogramma. Samenwerken met ketenpartners en binnen gezondheid gerelateerde netwerken Ook in 2022 participeren we actief in de lokale, regionale en landelijke gezondheid gerelateerde netwerken. Daarin adviseren we over gezondheidsbevordering en werken we toe naar samenhang in de aanpak. We participeren in kennisnetwerken zoals de academische werkplaatsen waaronder de Werkplaats Sociaal Domein Noord, FAITH, Kennislab BIOR Noord en Aletta Jacobs School of Public Health. En we sluiten aan bij de verschillende Drentse netwerken zoals Drenthe Gezond, Alliantie van Kracht, Drents Zorglandschap en het Drents Netwerk Positieve Gezondheid. 2.

Begroting programma Bevorderen

Programma Bevorderen

Totaal Bevorderen

Baten Totaal Baten Lasten Totaal Lasten

Product Gezondheidsbevordering algemeen Gezondheidsbevordering algemeen

Rekening 2020 328 328 -328 -328 0

Primitieve begroting 2021 373 373 -373 -373 0

Begroting 2022 386 386 -386 -386 0

Tabel 10 financieel overzicht Bevorderen

De stijging van de begroting 2022 wordt veroorzaakt door de loon- en prijscompensatie van 2022 (2,18%).

15

1.3

Programma Bewaken

1. Epidemiologie De GGD monitort de gezondheid en de leefstijl van de inwoners van Drenthe door de uitvoering van monitor-onderzoeken, onderzoek op basis van de registraties van de jeugdgezondheidszorg of andere bronnen. Resultaten en duiding worden teruggekoppeld aan gemeenten en andere partners, en kunnen leiden tot beleidsimpulsen en in te zetten interventies door de gemeenten. Wat willen we bereiken?  We blijven een bijdrage leveren aan de nieuwe integrale aanpak preventie door cijfers, informatie en kennis te verzamelen op laag schaalniveau.  We voorzien gemeenten van informatie vanuit de registraties van de jeugdgezondheidszorg.  Een goed lopend GGD panelonderzoek waarmee we snel kunnen inspelen op de actualiteit en gemeenten kunnen voorzien van informatie over actuele thema’s. Wat gaan we daarvoor doen? Informatieloket In 2022 willen we een stap verder zetten met het informatieloket. Het informatieloket is ‘een ingang voor informatievragen’. Het doel van het informatieloket is het efficiënt en effectief afhandelen van informatie vraagstukken door synergie van VRD en GGD. Samen met de aanvrager zoeken we naar oplossingen vanuit een brede kijk op beschikbare informatie en technieken en maken daarbij gebruik van de expertise van de VRD en de GGD (Data VRD en GGD, data modellering, data-analyse en data science, presentatie (web/GEO/nprinting)).

Panelonderzoek GGD Drenthe In 2021 hebben we een start gemaakt met de opzet van een GGD panel. We trekken hierin gezamenlijk op met GGD Groningen. In 2022 bouwen we dit panel verder uit en halen we informatie op over actuele thema’s die spelen. Gegevens jeugdgezondheidszorg Overeenkomstig voorgaande jaren zullen gemeenten worden voorzien van gegevens over onder- en overgewicht en andere onderwerpen verzameld tijdens de contactmomenten JGZ. Samenwerking op onderzoek De samenwerking met regionale en bovenregionale onderzoeksbureaus die in 2019 concrete invulling heeft gekregen met het project ‘Aan de slag met preventie in Drentse gemeenten’ wordt voortgezet. AWPGNN en Aletta School of Public Health Ook blijven we samenwerken binnen de Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Noord-Nederland en Aletta. We zoeken naar mogelijkheden om deze samenwerking en gezamenlijk onderzoek verder uit te breiden.

16

2.

Begroting programma Bewaken

Programma Bewaken

Baten Totaal Baten Lasten Totaal Lasten Reserveringen Totaal Reserveringen

Totaal Bewaken

Product Epidemiologie Gezondheidsmonitor jeugd Epidemiologie Gezondheidsmonitor jeugd Epidemiologie

Rekening 2020 392 53 445 -434 -53 -488 42 42 0

Primitieve begroting 2021 415 55 470 -400 -55 -455 -15 -15 0

Begroting 2022 428 54 483 -413 -54 -467 -15 -15 0

Tabel 11 financieel overzicht Bewaken

De stijging van de begroting 2022 wordt veroorzaakt door de loon- en prijscompensatie van 2022 (2,18%).

17

1.4

Programma Jeugd

Jeugdgezondheidszorg In de jeugd wordt de basis gelegd voor de rest van het leven, dus een goede start is belangrijk. Tegelijkertijd zijn de kindertijd en adolescentie kwetsbare fases in een mensenleven. Er zijn tal van zaken die mis kunnen gaan bij het opgroeien, zowel fysiek als mentaal en sociaal. Met de jeugdgezondheidszorg (JGZ) volgt en beoordeelt de GGD de ontwikkeling van kinderen en jongeren in Drenthe. Op die manier komen ook kwetsbare kinderen zo vroeg als kan in beeld, ook als zij zelf of hun ouders zelf geen vragen formuleren. Voor de groep 0-18 jaar doen we dat in acht Drentse gemeenten. Voor de groep 4-18 jaar doen we dat in alle Drentse gemeenten. Deze gezondheidsbevordering kent vele kanten: van het tijdig opsporen van erfelijke ziektes tot tips voor ouders over opvoeden, van vaccineren tegen gevaarlijke infectieziektes tot het tijdig signaleren van medische of sociaalemotionele problemen. Ook zet de JGZ in op leefstijlverbetering. Daarnaast hebben we een netwerkfunctie: we werken met veel partijen samen, stimuleren hen om alert te zijn op signalen van kwetsbare kinderen en zijn op die manier een spin in het web. Omdat we alle kinderen zien en longitudinaal inzicht hebben in hun ontwikkeling en die van andere kinderen in het gezin, kunnen we een breed perspectief geven als er problemen optreden bij een kind of gezin.

Onze professionals gaan uit van de eigen kracht van ouders en jeugdigen, normaliseren en preventie staan hierbij centraal. Tijdens de contacten met ouders en jongeren signaleren we of er risico’s zijn, op zowel medisch als psychosociaal gebied als in de leefomgeving van een kind. We verwijzen zo nodig naar de juiste hulp of zorg en werken hierbij nauw samen met andere partners. De dienstverlening is vormgegeven volgend het Landelijk Professioneel Kader (LPK). Wat willen we bereiken? De grote maatschappelijke bewegingen zoals verdergaande autonomie en assertiviteit van burgers, toenemende diversiteit in gezinssamenstellingen en sociaaleconomische en culturele verschillen, de 24/7 economie en de online wereld zijn een aantal ontwikkelingen die van invloed zijn op de wijze van dienstverlening van de JGZ. Om ouders en kinderen blijvend te ondersteunen bij opgroei- en opvoedvraagstukken is het noodzakelijk dat de JGZ vindbaar, bereikbaar en dichtbij is op die momenten, op die locatie (fysiek of digitaal) en langs die weg waarop kind of ouder dit vraagt.

Kinderen en ouders worden steeds meer in de gelegenheid gesteld om zelfregie en eigenaarschap over hun eigen gezondheid en welbevinden te nemen door het beschikbaar stellen van gezondheidsinformatie en gepersonaliseerd advies, het bieden van digitale zelfdiagnostiek en zelfzorgmogelijkheden en het aangaan van een gelijkwaardige dialoog tussen kind/ ouder en professional anderzijds. Tegelijkertijd creëert deze beweging van flexibilisering en digitalisering meer ruimte voor een groep kinderen en ouders die niet zelfstandig hun weg vindt en die nu juist extra zorg, aandacht en begeleiding van de JGZ nodig hebben, zorg op maat dus. Door meer maatwerk verwacht de JGZ zowel recht te doen aan de groep kinderen waarmee het goed gaat als voor de groep die extra ondersteuning nodig heeft.    

Wij verlenen preventieve, sociale en medische zorg en dragen daardoor bij aan het gezond en veilig opgroeien van jeugdigen in Drenthe. Verhoging van de effectiviteit van onze dienstverlening door toegankelijke zorg op maat. Vergroting van het (online) bereik t.b.v. informatie, advies en dienstverlening. Verhoging van de kwaliteit door inzet van betrouwbare bronnen, samenwerking en slim gebruik van data en onderzoek. 18

  

Versterken en faciliteren van de zelf(klant)regie, kennis, eigenaarschap en zelfredzaamheid. Alle jongeren hebben inzicht in hun eigen leefstijl. Ze kunnen op verschillende manieren informatie krijgen en in contact komen met een JGZ professional. We dragen bij aan de beleidsontwikkeling van scholen en gemeenten t.a.v. gezondheid.

Wat gaan we daarvoor doen? Basistaken jeugdgezondheidszorg We geven flexibel invulling aan het Basispakket JGZ, volgens het Landelijk Professioneel Kader (LPK). We doen dat in acht gemeenten voor de doelgroep 9 maand tot 18 jaar en in vier gemeenten voor de doelgroep 4 tot 18 jaar. De contacten zijn verdeeld over de verschillende leeftijdsfasen: prenataal huisbezoek aan zwangere met verhoogd risico, de hielprik en gehoorscreening direct na de geboorte, contactmomenten op het consultatiebureau en contactmomenten op de basisschool en het voortgezet onderwijs. De lichamelijke, sociale en emotionele ontwikkeling van het kind wordt gevolgd. We adviseren, ondersteunen of verwijzen waar dat nodig is. Vernieuwing dienstverlening De lokale invulling van de vastgestelde landelijke strategische koers en ontwikkelagenda JGZ, vormt een belangrijke basis voor de doorontwikkeling van de JGZ-dienstverlening. Deze doorontwikkeling richt zich op het toekomstbestendig maken van het bereik en de effectiviteit van de JGZ. Binnen Drenthe wordt dit uitgevoerd onder de naam JGZ in Flow: meer zorg op maat! We gaan aan de slag met:  Maatwerkzorgpad voor ieder kind: in dialoog met de ouder/jongere wordt besproken wanneer, in welke vorm en bij wie een volgend contact plaats vindt.

Als hulpmiddel hierbij wordt het taxatie instrument GIZ geïmplementeerd en worden interactieve vragenlijsten voor de gezondheidsonderzoeken op het basisonderwijs en de logopedische screening ingezet. Medewerkers worden getraind en gecoacht op de veranderde uitvoering van hun werkzaamheden.  E-consulten: Ontwikkeling van kwalitatieve digitale vormen van monitoring, signalering en informeren. Startend met de 2 en 3 jarige peuterconsulten.  E-communicatie: Verdere uitbreiding van eigentijdse, gepersonaliseerde en laagdrempelige bereikbaarheidsopties voor de klant voor opvoed en opgroei informatie, zowel binnen als buiten kantoortijden.  Afspraken opties klant: de afspraaktijden van de consultatiebureaus sluiten aan bij de klant zo ook de mogelijkheden voor ouders wat betreft het zelf maken van afspraken met de JGZ. Praktijkonderwijs De gezondheidsonderzoeken op het praktijkonderwijs worden vernieuwd om zo, gelijk aan het reguliere VO, beter aan te sluiten bij de belevingswereld van deze groep jongeren. O.a. met behulp van leefstijllessen wordt ingezet op het vergroten van het bewustwordingsproces rondom leefstijl. Beleidsadvisering We leveren gezondheidscijfers voor de scholen, partners en gemeenten in digitale vorm aan.

19

Begroot 2022

Begroot 2021

Begroot 2020

Realisatie 2020

in zorg*: 0-4 jaar 12.000 11.800 12.000 12.444 4-12 jaar 40.000 39.500 40.000 40.411 12-18 jaar 35.000 34.500 35.000 35.969 Totaal in zorg 87.000 85.800 87.000 88.824 Bereik: 0-4 jaar 11.000 11.800 12.000 10.936 4-12 jaar 14.000 13.800 14.000 13.616 12-18 jaar 9.000 9.000 9.000 6.340 Totaal bereik 34.000 34.600 35.000 30.892 Aantal individuele contacten: 0-4 jaar 50.000 50.000 51.000 44.947 4-12 jaar 21.500 21.500 21.500 19.956 12-18 jaar 12.000 12.000 12.000 6.421 Totaal individuele contacten 83.500 83.500 84.500 71.324 * een deel van deze jeugdigen zit buiten Drenthe op school maar zolang het dossier niet opgevraagd is zijn ze bij GGD Drenthe in zorg. Tabel 12 jeugdgezondheidszorg

2.

Begroting programma Jeugd

Programma Jeugd

Baten

Totaal Baten Lasten

Totaal Lasten Reserveringen Totaal Reserveringen Totaal Jeugd

Product Alle kinderen in beeld Gezondheidszorg 0 tot 4 jarigen Gezondheidszorg 12+ Gezondheidszorg 4 tot 12 jarigen Risicokind centraal Alle kinderen in beeld Gezondheidszorg 0 tot 4 jarigen Gezondheidszorg 12+ Gezondheidszorg 4 tot 12 jarigen Risicokind centraal Gezondheidszorg 4 tot 12 jarigen

Rekening 2020 106 4.748 1.211 4.143 1.064 11.274 -106 -4.748 -1.211 -4.143 -1.064 -11.274 0 0 0

Primitieve begroting 2021 110 4.766 1.273 4.129 1.098 11.376 -110 -4.766 -1.273 -4.129 -1.098 -11.376 0 0 0

Begroting 2022 0 5.274 2.630 3.481 458 11.843 0 -5.274 -2.630 -3.540 -458 -11.902 59 59 0

Tabel 13 financieel overzicht Jeugd

De stijging van de begroting 2022 wordt veroorzaakt door de loon- en prijscompensatie van 2022 (2,18%). In 2020 heeft er een capaciteitenberekening plaats gevonden. Dat heeft geleid tot een vereenvoudiging van de producten binnen het programma jeugd. We kennen nu binnen het programma jeugd de volgende producten: - Gezondheidszorg 0- 4 jarigen; - Gezondheidszorg 4-12 jarigen; - Gezondheidszorg 12+; - Speciaal onderwijs 20

De capaciteitenberekening heeft tot een verschuiving geleid binnen het programma jeugd. Daarnaast staat er een onttrekking aan de reserve organisatieontwikkeling begroot. In 2021 is er een start gemaakt met de doorontwikkeling – JGZ in Flow: meer zorg op maat!. Conform besluit in het AB van december 2020 zal de financiering van de doorontwikkeling onttrokken worden aan de reserve organisatieontwikkeling.

21

Programma Additioneel 1.5 Veilig Thuis Drenthe Veilig Thuis Drenthe (VTD) staat voor het voorkomen en stoppen van huiselijk geweld en kindermishandeling en het duurzaam borgen van veiligheid voor alle inwoners van Drenthe, van jong tot oud. Omdat iedereen recht heeft op een veilig thuis. We geven advies en bieden ondersteuning aan inwoners en professionals die met deze vermoedens of situaties te maken hebben. Als het nodig is doen we onderzoek. Er wordt gewerkt aan herstel van veiligheid op korte en lange termijn en wij monitoren dit. Met de versterking van de lokale teams kan Veilig Thuis sneller overdragen en haar expertise toevoegen in plaats van overnemen. Wat willen we bereiken? • We hebben geweld eerder en beter in beeld; • We dragen bij aan het zo snel mogelijk stoppen en duurzaam oplossen van geweld; • De pilot multidisciplinaire aanpak MDA++ is structureel aanbod;  We zetten in op versterking van de verbinding met het lokale veld;  We ontwikkelen ons tot expertisecentrum die het lokale veld ondersteunt bij vraagstukken van huiselijk geweld en kindermishandeling. Wat gaan we daarvoor doen? De uitvoering van Veilig Thuis wordt bepaald door het wettelijk kader, het landelijk handelingsprotocol Veilig Thuis en het landelijk actieprogramma ‘Geweld hoort nergens thuis’, regionaal vertaald in de ‘Drentse regiovisie kindermishandeling en huiselijk geweld’.

Geweld hoort nergens thuis, zeker niet in je eigen huis, waar je veilig moet zijn en je je veilig moet voelen om jezelf te kunnen zijn, te groeien en je te ontwikkelen. Veel mensen hebben thuis niet zo’n veilige omgeving. De schade die dit veroorzaakt is groot. Daar mag niemand van wegkijken. Onze opgave is huiselijk geweld en kindermishandeling terug te dringen, de schade ervan beperken en zo de cirkel van geweld, de overdracht van generatie op generatie, te doorbreken. Bron: Geweld hoort nergens thuis. Aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling. April 2018. Ministeries J&V en VWS, VNG. ‘Geweld hoort nergens thuis’ is opgebouwd langs drie actielijnen waarbinnen de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling wordt versterkt. In Drenthe hebben we een vierde actielijn toegevoegd, gericht op het optimaliseren van de samenwerking. 1. Eerder en beter in beeld Door het geweld eerder en beter in beeld te hebben, kan de duur van het geweld worden verkort en kan erger worden voorkomen. Als Veilig Thuis werken we volgens de uitgangspunten van Vogtländer en van Arum. Dit model bestaat uit vijf fasen1

1 Vijf fasen van Vogtländer en van Arum.

1) Werken aan directe veiligheid met een veiligheidsplan waarin met direct betrokkenen afspraken worden gemaakt om het geweld te stoppen; 2) Werken aan stabiele veiligheid met een hulpverleningsplan voor risico gestuurde zorg; 3) Werken aan herstel van de ontwikkeling van de individuele gezinsleden en met herstelplannen voor trauma-geïnformeerde en herstelgerichte zorg; 4) Werken aan stabilisatie door het evalueren en bijstellen van eerder gestelde doelen; 5) Werken aan het leren omgaan met terugval met een toekomstplan

22

Het beter in beeld brengen van geweld is ook van belang voor de hulp aan het slachtoffer en diens omgeving. De norm is dat, ook bij twijfel, burgers en iedereen die een zorgrelatie tot de persoon/het gezin heeft, in actie komt en meldt bij Veilig Thuis.  We blijven het aantal meldingen en adviesaanvragen volgen en handelen af binnen de afgesproken termijnen (5 dagen of 10 weken). Eventuele wachtlijsten worden snel opgelost.  In 2022 hebben we verbeteracties uitgezet op basis van de resultaten van de landelijke evaluatie van Veilig Thuis- instrumenten (het handelingsprotocol, het informatieprotocol en de Basisset Uniforme Registratie).  We werken aan verbeteracties n.a.v. de uitkomsten van het recidievenonderzoek uit 2021. Het onderzoek geeft een beeld of een betrokkene vaker in beeld is geweest bij Veilig Thuis. 2. Stoppen en duurzaam oplossen De tweede actielijn richt zich op het zo snel mogelijk stoppen van geweld. Samenwerkende hulpverleners bieden samenhangende hulp, gericht op duurzaam herstel van veiligheid. Voor het hele gezinssysteem wordt steun of hulp georganiseerd die bijdraagt aan herstel en veerkracht. Alle gezinsleden en hun sociale netwerk zijn betrokken (systeemgericht). Waar nodig in samenwerking met de veiligheidsketen.  In 2022 is er duidelijkheid over de structurele inbedding en financiering van de multidisciplinaire aanpak MDA++.

De besluitvorming hierover vindt plaats in 2021. MDA++ is een samenwerking tussen Veilig Thuis, VNN, Yorneo, Accare, UMCG, politie, GGZ Drenthe en beoogd het duurzaam stoppen van acuut en/of structureel huiselijk geweld en kindermishandeling bij multiproblem gezinnen. Het team doet onderzoek en maakt samen met de cliënt en gezinsleden een plan van aanpak.  De onderzoeksresultaten van de landelijke monitor 2021 (Verwey-Jonker naar werkzame elementen van MDA++) worden ingezet. 3. Specifieke groepen en aandachtsgebieden In 2021 is onze basiskennis verbreed op de 19 geweldsthema’s. In 2022 is de bestuurlijke besluitvorming afgerond voor de oprichting van een expertisecentrum Veilig Thuis Drenthe.  We hebben kennis in huis op het gebied van specifieke doelgroepen zoals ouderenmishandeling, eer-gerelateerd geweld, mensenhandel, stalking, scheiding en seksueel misbruik, alcohol/drugs en risicozwangerschap. Thema’s die al bekend zijn worden doorontwikkeld.  We geven voorlichting, advies en training aan betrokkenen en professionals. 4. Samenwerking De ambitie is dat Veilig Thuis een onderdeel is van een samenwerkingsnetwerk. Met alle samenwerkingspartners zijn afspraken gemaakt over hoe kennis en informatie uitgewisseld kan worden. Het doel is om van elkaar te leren, nog eerder het geweld te stoppen, te werken aan herstel en duurzaam herstel mogelijk te gaan maken.

 We zetten in op een zo effectief mogelijke werkwijze, samen met gemeenten, zorgaanbieders en de beschermingsketen.  We kiezen voor een warme overdracht. We organiseren gezamenlijke informatiebijeenkomsten. Hierin heeft Veilig Thuis de rol van expert als het gaat om veiligheid.

23

Begroot 2022 Advies en consult/ondersteuning (extern) Melding (intake en triage), zowel MK als VK Regulier onderzoek inclusief onderzoek HG MK Monitoring Voorwaarden en Vervolg Huisverboden

2.600 2.200 400 590 200 60

Begroot 2021 2.600 2.200 400 590 200 60

Begroot 2020 2.617 2.165 428 590 216 56

Realisatie 2020 2.940 2.169 211 449 150 48

MK = met kinderen / ZK = zonder kinderen / HG= huiselijk geweld

Tabel 14 Veilig Thuis Drenthe

1.6 Programma Additioneel Overig In dit programma beschrijven we de additionele taken die we op dit moment hebben en verwachten dat deze (mogelijk in een andere vorm) doorlopen in 2022. 1. Jeugdgezondheidszorg. In het verlengde van de basistaken van de jeugdgezondheidszorg voert de GGD additionele taken uit in opdracht van diverse gemeenten. Kansrijke start en Nu Niet Zwanger Ongeveer 14% van de kinderen in Nederland heeft een minder gunstige start bij de geboorte. Dat komt door vroeggeboorte, een te laag geboortegewicht of een combinatie van beide. Deze gezondheidsproblemen hebben gevolgen voor hun gezondheid en ontwikkeling op jonge en latere leeftijd. Kinderen van vrouwen in achterstandswijken hebben zelfs een aanzienlijk groter risico op sterfte en ziekte rond en kort na de geboorte. Deze verschillen worden veroorzaakt door bijvoorbeeld leefstijl, voeding en sociale omgeving[1] Iedere baby verdient een goede start in het leven. De eerste 1000 dagen van het kind zijn cruciaal voor de ontwikkeling. Door ouders zo vroeg mogelijk van de juiste adviezen te voorzien en door snel in te grijpen bij beginnende problematiek, kunnen we voorkomen dat er (later) zwaardere en duurdere 2e lijns zorg nodig is. Kinderen de best mogelijke start geven, zodat ze zich optimaal kunnen ontwikkelen. De Jeugdgezondheidszorg maakt deel uit van de zorgketen prenatale zorg.

De Jeugdverpleegkundige heeft een belangrijke rol in de begeleiding van risico-zwangeren of kwetsbare zwangere vrouwen en het volgen/monitoren van deze doelgroep. Vanuit het landelijk actieprogramma Kansrijke Start wordt gewerkt aan verbetering van signalering en ondersteuning van (aanstaande) ouders in de periode van zwangerschapswens, zwangerschap en de eerste twee levensjaren van een kind. Hiervoor worden lokale coalities ingericht. Binnen de coalities worden

[1]

Kansrijke start

Samen met gemeenten en partijen uit ondermeer de geboortezorg en de jeugdgezondheidszorg wil de minister een landelijk programma neerzetten. Het programma Kansrijke Start zal zich onder andere richten op het verbeteren van de samenwerking tussen wijkteams, kraamzorg, de verloskundige zorg en de jeugdgezondheidszorg. Ook het verbeteren van de voorlichting over anticonceptie en een gezonde zwangerschap bij (aanstaande) ouders zal een belangrijk aandachtspunt zijn.

24

verbindingen gelegd tussen medische- en sociale ketens. De GGD werkt van oudsher op het snijvlak van beide ketens. Vanuit die rol kunnen we een belangrijke bijdrage leveren aan de coalities. We doen dit vanuit de werkzaamheden van de JGZ en door het inbrengen van de kennis en expertise vanuit de GGD. Eén van de onderdelen van Kansrijke Start is het programma Nu Niet Zwanger. In 2021 zijn inmiddels 6 van de 12 Drentse gemeenten aangesloten bij dit programma. We verwachten dat in 2022 meer gemeenten aangesloten zullen zijn. Prenataal en geboortezorg Daar waar sprake is van kwetsbare gezinnen kan de JGZ een prenataal huisbezoek brengen om de situatie met de aanstaande ouders in kaart te brengen en eventuele begeleiding geven of het gezin toeleiden naar hulp. Ook onderhoudt zij contacten met de verloskundigen, kraamzorg en de ziekenhuizen. Met de kraamzorg worden afspraken gemaakt over overdracht en risico signalering. De begeleiding die de Jeugdverpleegkundige daarna kan geven is Prezorg en Voorzorg. Niet elke risico zwangere voldoet aan de strenge criteria van Voorzorg of is gemotiveerd om het totale traject (2,5 jaar) Voorzorg te doorlopen. Daarvoor kan Prezorg worden geïndiceerd. Prezorg richt zich met een 6-tal van huisbezoeken op dezelfde doelgroep.

Er wordt echter geen eis gesteld aan de leeftijd, zwangerschapsduur, opleidingsniveau en of het de zwangerschap van het eerste kind betreft. Verder is het programma minder intensief. Binnen haar ondersteunende rol zet zij in op:  Het aannemen van een gezonde leefstijl; belangrijke thema’s: gezonde voeding, roken, alcohol en drugs bespreekbaar maken  Goede risicotaxatie en volgen van/monitoren ontwikkelingen in een gezin  Het verstevigen van een sociaal netwerk;  Het ontwikkelen van opvoedvaardigheden;  De stap naar opleiding en werk;  En indien van toepassing, een stabiele relatie;

Voor- en Vroegschoolse educatie De JGZ heeft in het Basispakket JGZ de taak om een (dreigende) achterstand van de (taal) ontwikkeling van een kind te signaleren en zo nodig te verwijzen. Dit gebeurt tijdens de consulten van 14 maanden en 2 jaar op het consultatiebureau. Een extra consult, om de taal ontwikkeling beter in kaart te brengen of te volgen, valt onder de basistaken. Intensiever begeleiding bij toeleiding en monitoring VVE maken onderdeel uit van de additionele activiteiten: a) Het extra motiveren van ouders; b) Het indiceren voor VVE; c) Het actief volgen van VVE-kinderen en het actief monitoren van het bereik van de doelgroep. Een Jeugdverpleegkundige kan bijvoorbeeld een extra consult uitvoeren of een huisbezoek brengen om ouders te adviseren over het stimuleren van de taalontwikkeling en het belang van VVE. Het voordeel van de JGZ-er is dat zij bekend is bij de ouders en ze kan dan ook heel gericht voorlichting en advies geven passend bij het gezin.

‘Gezonde School’ en ‘Jong Leren Eten’ Het programma ‘Gezonde School’ wordt steeds belangrijker binnen landelijk en lokaal preventiebeleid. Met Gezonde School worden scholen geholpen om te werken aan een gezonde leefstijl. Volgens een stappenplan werken scholen aan verschillende thema's. Scholen die structureel aan gezondheid werken, 25

kunnen het vignet Gezonde School aanvragen en zich profileren als Gezonde School. De GGD ondersteunt hierbij. De adviseurs Gezonde School blijven hierbij advies en ondersteuning aan scholen bieden. In 2021 hebben we een extra subsidie aangevraagd voor de inzet van de adviseurs op “maatregel 7”, met als doel om scholen te ondersteunen en adviseren bij het vormen van leerlingen en studenten tot burgers die verantwoordelijk en respectvol omgaan met hun eigen seksualiteit en die van de ander. De scholen dragen daarmee bij aan het voorkomen van onbedoelde (tiener)zwangerschappen. Ook het programma Jong leren eten loopt in 2022 door. Het heeft als doel dat kinderen en jongeren van 0 tot 18 jaar meer weten van (duurzaam geproduceerd) voedsel zodat ze later gezonde en bewuste keuzes kunnen maken. Jong leren eten wordt in Drenthe uitgevoerd door IVN Noord en GGD Drenthe. Een van de jeugdverpleegkundigen is makelaar van jong leren eten in Drenthe. Extra ondersteuning gezinnen en jeugd als partner in het voorliggend veld Een aantal gemeenten geeft de JGZ een aanvullende taak vanuit de jeugdwet. Het gaat om extra ondersteuning van kinderen en ouders door jeugdverpleegkundigen. Soms wordt de jeugdverpleegkundige ook extra ingezet in de zorgstructuur van de scholen, in samenwerking met de IB’er en de schoolmaatschappelijkwerker (1-2-3 tje).

Daarnaast kunnen door de jeugdverpleegkundige workshops seksuele weerbaarheid en groepsgerichte ondersteuning worden gegeven aan kinderen in een scheidingssituatie voor het vergroten van hun weerbaarheid. Jeugdverpleegkundigen worden in Emmen ingezet als praktijk ondersteuner Jeugd bij huisartsen (HAO). Preventieve logopedie Met preventieve logopedie worden stoornissen in de spraak- en taalontwikkeling van jonge kinderen vroeg ontdekt. Ouders en leerkrachten krijgen voorlichting en advies om de spraak en taalontwikkeling te stimuleren. 2. Gezondheidsbevordering additioneel Gemeenten maken gebruik van aanvullende gezondheid bevorderende activiteiten en op vraag adviseren bij projecten en beleid die de gezondheid beschermen of bevorderen. Aan de slag met preventie in de Drentse gemeenten ‘Aan de slag’ is een vierjarig project gesubsidieerd door ZonMw. De partners zijn: de 12 gemeenten van Drenthe, GGD Drenthe, SportDrenthe, CMO STAMM, de Werkplaats Sociaal Domein Noord en de Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Noord-Nederland. GGD Drenthe is penvoerder. Het doel is door middel van integrale inzet op preventie een mix van interventie(s) te volgen en hiervan te leren met elkaar. Dit draagt uiteindelijk bij aan de gezondheid van Drentse inwoners. In 2020 stelden alle gemeenten in de lokale werkgroep een uitvoeringsplan vast. Er zijn tien bovenlokale leernetwerken geweest.

De Hanze Hogeschool en CMO STAMM hebben een theoretisch kader en onderbouwing gegeven voor het aspect ‘leren’. Met de Werkplaats Sociaal Domein is een Webinar aangeboden over inwoners in een kwetsbare situatie. Er is een monitoringplan opgesteld. Als gevolg van COVID-19 heeft ZonMw drie maanden budgetneutrale verlenging toegekend. Project ‘Kwetsbare ouderen: de nieuwe uitdaging voor de publieke gezondheid’. In 2020 is een vierjarig onderzoeksproject gestart van het lectoraat Public Health en Healthy Ageing Hanzehogeschool Groningen, RIVM en de drie noordelijke GGD’en. NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek) financiert het project. Het onderzoek richt zich op twee sporen. Enerzijds 26

brengt het onderzoek de spreiding van kwetsbaarheid bij ouderen in beeld. Daarbij is aandacht voor het opsporen van specifieke risicogroepen en risicofactoren. Anderzijds richt het onderzoek zich op het ontwikkelen, uitvoeren en evalueren van interventies in de praktijk. Het gaat hierbij om interventies om kwetsbaarheid voor te zijn en een gezonde en vitale derde levensfase te bevorderen. De inzet vanuit GGD Drenthe in het project is het inbrengen van praktijkvragen vanuit Drentse gemeenten. Daarnaast ‘voeden’ we Drentse gemeenten met kennis en expertise die vanuit het project is opgedaan. GO! Noord-Nederland Het project Gezond Leefomgeving Noord-Nederland is een samenwerking tussen Hanzehogeschool Groningen, RIVM en de drie noordelijke GGD’en. Het project is gestart in 2018 en duurt vier jaar. Het doel is stapsgewijs samen met inwoners kansen identificeren en benutten om de directe leefomgeving in dorpen gezonder in te richten. Hiervoor wordt de in Utrecht ontwikkelde GO Methode toegepast in landelijk gebied. GGD Drenthe doet samen met de gemeente Emmen mee in dit project. In 2020 hebben zij zich gericht op toepassing van de GO! Methode en aan de slag met preventie in één van de dorpen in Emmen. De GO! methode richt zich op gezonde leefomgeving. Aan de slag met preventie richt zich op gezond gedrag.