Collegevoorstel Ontwerp UH strategie De Wolden

Burgemeester en wethouders Datum: 15 april 2025 Onderwerp Ontwerp Uitvoerings- en handhavingsstrategie Drenthe 2026-2029 Wij willen Streven naar het behoud van een duurzame, veilige en gezonde fysieke leefomgeving. Wij besluiten 1. In te stemmen met de Ontwerp Uitvoerings- en handhavingsstrategie Drenthe 2026-2029, met in achtneming van de voorgestelde zienswijze. 2. De raad kennis te laten nemen van de Ontwerp Uitvoerings- en handhavingsstrategie Drenthe 2026-2029. 3. De raad voor te stellen een zienswijze in te dienen op de Ontwerp Uitvoerings- en handhavingsstrategie Drenthe 2026-2029. Want 1.1 De Uitvoerings- en Handhavingsstrategie Drenthe 2026-2029 vervangt tijdig de huidige strategie. De gemeenten en de provincie zijn in Drenthe als bevoegd gezag verantwoordelijk voor een adequate uitvoering van de vergunningverlening, het toezicht en de handhaving. Deze uitvoeringstaken zijn voor het taakveld milieu belegd bij de Omgevingsdienst Drenthe (hierna: OD Drenthe). Er geldt een wettelijke verplichting tot vaststelling van een regionale Uitvoerings- en Handhavingsstrategie (hierna: U&H-strategie Drenthe). Eind 2021 is de U&H-strategie Drenthe voor de periode 2022-2026 door uw college vastgesteld. Ook de andere gemeenten en de provincie in Drenthe stelden, als bevoegd gezag, deze strategie vast.

De huidige U&H-strategie Drenthe loopt in 2026 af en daarom is een vernieuwde, geactualiseerde en geconcretiseerde U&H-strategie Drenthe 2026-2029 opgesteld. Deze bevat de ambities voor de milieutaken en de kaders waarbinnen de uitvoering dient plaats te vinden. De concrete vertaling naar producten en uren wordt gemaakt in het jaarprogramma. 1.2 De gewenste operationele hanteerbaarheid is gerealiseerd. De huidige U&H-strategie Drenthe 2022-2026 biedt in de praktijk te weinig kaders voor de deelnemers om op te sturen én voor de OD Drenthe om de milieutaken uit te voeren. In de U&H-strategie Drenthe 2026-2029 is de strategie geactualiseerd en geconcretiseerd. Daarvoor is een meer tactische invulling gerealiseerd. Daarnaast is meer verbinding gelegd met lokale en regionale ambities op inhoudelijk vlak, alsmede met actuele landelijke ontwikkelingen bij de omgevingsdiensten. 1.3 De U&H-strategie Drenthe 2026-2029 is opgesteld door de deelnemers. De vernieuwde U&H-strategie Drenthe is opgesteld door adviesbureau Arena Consulting in opdracht van de deelnemers en in nauwe afstemming met de OD Drenthe. In 2024 heeft er zowel een bestuurlijke bijeenkomst plaatsgevonden als een reactietraject voor portefeuillehouders en ambtelijk betrokkenen van de deelnemers. In december 2024

heeft een Webinar plaatsgevonden voor raads- en statenleden. De uitkomsten zijn verwerkt in de voorliggende U&H-strategie Drenthe 2026-2029. Uiteindelijk wordt de U&H-strategie Drenthe door de individuele colleges van de gemeenten en de provincie vastgesteld. 2.1 Het is wenselijk de raad te betrekken bij de uitvoeringstaken die zijn belegd bij de OD Drenthe. Wettelijk is bepaald dat het college de raad moet informeren over het uitvoerings- en handhavingsbeleid. De vaststelling van de U&H-strategie Drenthe is een collegebevoegdheid. Bij de behandeling van de huidige strategie spraken de raden en staten de wens uit om bij een actualisatie intensiever betrokken te worden. Daarom is een zienswijzeprocedure opgenomen bij de besluitvorming over de U&H-strategie Drenthe. Dit is in lijn met de zienswijzebevoegdheid in de gemeenschappelijke regeling. Daarnaast zal bij de regionale zomeroverleggen (voorheen zomermarkten) GR’en in mei , aandacht worden besteed aan de vernieuwde U&H-strategie Drenthe en is het mogelijk om vragen te stellen. 3.1 Het totstandkomingsproces van de U&H-strategie Drenthe 2026-2029 is zorgvuldig doorlopen. Het voorliggende concept is zorgvuldig opgesteld, met actieve betrokkenheid van alle deelnemers en de OD Drenthe, onder deskundige begeleiding van Arena Consulting.

Het advies van het Eigenarenoverleg aan het Algemeen Bestuur (hierna: AB) van de OD Drenthe luidt als volgt: ”Het eigenarenoverleg adviseert in te stemmen met het gevraagde besluit. Het proces van het opstellen van de U&H-strategie Drenthe is zorgvuldig doorlopen”. De ontwerp U&H-strategie Drenthe is behandeld in de vergadering van 7 april 2025 van het AB van de OD Drenthe. Ondanks het zorgvuldig doorlopen proces en de betrokkenheid van zowel bestuurders als raden en staten, blijft het raadzaam om een duidelijk signaal af te geven door het indienen van een zienswijze. Met het oog op het naderende ravijnjaar 2026 en de bijbehorende voorbereidende ombuigingen voor de gemeente De Wolden, is het van belang dat de deelnemersbijdrage als gevolg van de vernieuwde strategie niet aanzienlijk toeneemt. Deze zorg dient nadrukkelijk kenbaar te worden gemaakt richting de OD Drenthe. Tevens is meer duidelijkheid gewenst aangaande de (eventuele) consequenties van de vernieuwde U&H-strategie voor gemeente De Wolden en haar inwoners.

Maar 1.1 Er is zorg met betrekking tot mogelijk financiële gevolgen bij de uitwerking van de U&H-strategie Drenthe 2026-2029 naar het jaarprogramma. De vernieuwde U&H-strategie Drenthe balanceert tussen ambities en beschikbare middelen en waarborgt een evenwichtig uitvoeringsniveau. Drenthe kiest daarbij niet voor een koploperspositie, aangezien dit niet in lijn is met de Drentse milieuopgave en financieel niet doelmatig, maar evenmin voor het minimaal wettelijk vereiste niveau, vanwege de daarmee gepaard gaande risico’s en het interbestuurlijk toezicht. De U&H-strategie wordt concreet vertaald in het jaarprogramma, met producten en uren op basis van de “Drentse Maat”. Dit instrument koppelt uitvoeringsbeleid aan ervaringscijfers en de begroting van de OD Drenthe. Gelijktijdig met de besluitvorming over de vernieuwde U&H-strategie in (het najaar van) 2025 vindt een heroriëntatie van

de Drentse Maat plaats, waardoor doorrekening naar het jaarprogramma 2026 en de begroting 2027 mogelijk wordt. Het uitgangspunt is dat de vernieuwde U&H-strategie niet leidt tot een wijziging van de totale begroting van de OD Drenthe. Echter kan door een meer risicogerichte aanpak verschuiving optreden van inzet van (deelnemers met) beperkte milieurisico’s naar (deelnemers met) grotere milieurisico’s. De Wolden is nauw betrokken bij de heroriëntatie van de Drentse Maat om snel te anticiperen op eventuele (financiële) gevolgen.

Achtergrond Uw college ontving de Ontwerp U&H-strategie Drenthe 2026-2029 en een begeleidende brief d.d. 8 april 2025 van het Dagelijks Bestuur van de Omgevingsdienst Drenthe. In die brief staat informatie over de inhoud van de U&H-strategie en het proces van vaststellen. Uw college wordt verzocht om de raad uit te nodigen om uiterlijk 30 juni 2025 een zienswijze in te dienen m.b.t. de Ontwerp U&H-strategie Drenthe 2026-2029. De formele besluitvorming over de U&H-strategie Drenthe 2026-2029 door de bevoegde gezagen (de colleges) én de implementatie met behulp van de herijkte Drentse Maat vinden plaats in (het najaar van) 2025.

De financiële gevolgen zijn Doordat de U&H-strategie Drenthe is opgesteld vanuit ‘budgetneutraliteit’, wordt verwacht dat als gevolg van de in 2025 vast te stellen vernieuwde U&H-strategie Drenthe geen wijziging in de begroting van de OD Drenthe 2026 nodig is. Wel kan het leiden tot een verschuiving van inzet van (deelnemers met) beperkte milieurisico’s naar (deelnemers met) grotere milieurisico’s. Zoals bij “Maar” onder 1.1 vermeld, worden eventuele financiële gevolgen op deelnemersniveau pas duidelijk bij de vertaling naar het jaarprogramma 2026 en de begroting 2027. Gelijktijdig met de besluitvorming over de U&H-strategie Drenthe 2026-2029 in (het najaar van) 2025 vindt een heroriëntatie op de Drentse Maat plaats.

Alternatieven Een alternatief is om af te zien van het indienen van een zienswijze. Dit wordt echter niet als wenselijk beschouwd, aangezien het van belang is een duidelijk signaal af te geven dat de financiële gevolgen van de invoering van de nieuwe strategie beperkt dienen te blijven in verband met de komst van het ravijnjaar. Tevens is meer duidelijkheid gewenst aangaande de (eventuele) consequenties van de vernieuwde U&H-strategie voor gemeente De Wolden en haar inwoners.

Participatie Voorafgaand aan de al aangekondigde zienswijzeprocedure, is op 10 december 2024 een Webinar voor raads- en statenleden georganiseerd. In het Webinar lag de nadruk op de toelichting van de VTH-milieudoelen, de bijbehorende risico’s en de borging van kwaliteit. Van de gelegenheid om daarna als individuele raads- en statenleden aan de voorkant

opmerkingen mee te geven is geen gebruik gemaakt. Er bestaat de gelegenheid om in 2025 verder in gesprek te gaan met raden en staten. Dit kan in het najaar van 2025 nader ingevuld worden naar aanleiding van uitkomsten uit de zienswijzeprocedure U&Hstrategie Drenthe 2026-2029, de ontwikkeling van de vernieuwde Drentse Maat en bij het opstellen van het jaarprogramma 2026.

Communicatie Eventuele zienswijzen worden, via de gemeenschappelijke regeling OD Drenthe, betrokken bij de U&H-strategie Drenthe 2026-2029 die (al dan niet aangepast) ter vaststelling wordt aangeboden aan de bevoegde gezagen.

Bijlagen 1. Brief van Dagelijks Bestuur Omgevingsdienst Drenthe d.d. 8 april 2025; 2. Ontwerp U&H-strategie Drenthe 2026-2029, versie 13 februari 2025; 3. Raadsvoorstel; 4. Raadsbesluit; 5. (Concept)Zienswijze Ontwerp Uitvoerings- en handhavingsstrategie Drenthe 2026-2029.