Coalitieakkoord 2026-2030 Eigen-wijs De Wolden, sterke dorpen sterke toekomst

STERKE DORPEN STERKE TOEKOMST

COALITIEAKKOORD 2026-2030

EIGEN-WIJS DE WOLDEN

VOORWOORD Gemeentebelangen en VVD presenteren het coalitieakkoord ‘Eigen-wijs De Wolden, sterke dorpen, sterke toekomst’. Met dit akkoord kiezen wij voor een koers op hoofdlijnen: duidelijk in ambitie en flexibel in uitvoering. We geven ruimte aan samenwerking, nieuwe ideeën en initiatieven uit de samenleving. Daarbij vertrouwen we op de kracht van onze dorpen. De komende vier jaar ligt onze focus op een aantal belangrijke onderwerpen. Daarmee geven we richting aan het werk voor de komende periode. Dat doen we samen met de gemeenteraad, inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties. Samen werken we aan een veilig en een vitaal De Wolden. Gemeentebelangen De Wolden en VVD De Wolden

2

INLEIDING De Wolden is een gemeente van sterke dorpen, betrokken inwoners en ondernemende mensen. Naoberschap, verenigingen en eigen initiatief vormen hier de basis. Dat is de kracht van onze gemeente en het vertrekpunt van dit akkoord. Met eigen-wijs De Wolden geven we richting aan hoe we werken en keuzes maken: we doen de dingen op onze eigen manier.

Eigen Eigen staat voor de kracht en eigenheid van onze dorpen en inwoners. Voor ruimte om zelf initiatief te nemen en keuzes te maken die passen bij De Wolden.

NIET ALLES TEGELIJK De komende jaren staan we voor grote uitdagingen. De vraag naar woningen groeit, de druk op de zorg neemt toe en vanuit Den Haag krijgen gemeenten steeds meer taken, terwijl de financiële middelen achterblijven. Tegelijkertijd blijft het belangrijk om te werken aan vertrouwen in de politiek — ook hier in De Wolden. Dat vraagt om duidelijke keuzes. Niet alles kan tegelijk. KEUZES MAKEN Wij kiezen voor leefbare dorpen, voldoende woningen, bereikbare voorzieningen, veiligheid, een sterke lokale economie en betrouwbare dienstverlening. We willen dichtbij inwoners staan, duidelijk communiceren en doen wat we beloven. Daarbij kiezen we voor dorpen waarin alle generaties mee kunnen doen. We hebben daarbij extra aandacht voor jongeren, omdat hun kansen om te blijven of terug te keren bepalend zijn voor de toekomst,

Wijs Wijs staat voor doordacht handelen, met oog voor de toekomst én trots op onze gemeente.

leefbaarheid en reuring van onze dorpen. Dat betekent ook dat we keuzes durven maken. We kijken kritisch naar regels, subsidies, samenwerkingen en taken die weinig bijdragen aan onze doelen of onnodig veel druk veroorzaken. VERTROUWEN GEVEN WAAR HET KAN We geloven in de kracht van inwoners, ondernemers en vrijwilligers. Waar inwoners initiatief nemen, geven wij ruimte en ondersteuning in plaats van onnodig te sturen. Dat is voor ons eigen-wijs besturen: vertrouwen geven waar het kan. Daar hoort een open, betrokken en nuchtere bestuursstijl bij. We werken samen, binnen én buiten onze gemeente, maar altijd vanuit onze eigen koers en met oog voor wat goed is voor De Wolden. Zo bouwen we samen aan sterke dorpen en een sterke toekomst.

3

4

EIGEN-WIJS DE WOLDEN STERKE DORPEN, STERKE TOEKOMST

LEEFBAARHEID

WONEN

LANDBOUW & NATUUR

ONTHEEMDEN

DUURZAAM

Leefbare dorpen met ruimte voor ontmoeten, verenigingen, voorzieningen en eigen initiatief zijn de basis van onze gemeente.

We bouwen door en zorgen dat iedereen die hier wil (blijven) wonen een passende woning kan vinden.

We werken aan een toekomstbestendig buitengebied door samenhang tussen landbouw, natuur, water en leefomgeving.

We bieden ontheemden een plek en stimuleren deelname aan onze samenleving, met oog voor draagkracht van de dorpen.

We werken stap voor stap aan een duurzame toekomst met haalbare oplossingen die passen bij onze inwoners, ondernemers en omgeving.

SOCIAAL DOMEIN

ECONOMIE

DIENSTVERLENING

BASIS THEMA’S

FINANCIËN

Iedere inwoner moet mee kunnen doen. We zorgen voor sterke sociale gemeenschappen met goede zorg en ondersteuning; dichtbij en toegankelijk.

We versterken de lokale economie en geven ondernemers de ruimte om te groeien en te vernieuwen. Een sterke lokale economie zorgt voor levendige dorpen, werkgelegenheid en kansen voor ondernemers.

We willen een gemeente zijn die duidelijk communiceert, meedenkt en doet wat zij belooft: praktisch, toegankelijk en betrokken.

Ook in de basis blijven we investeren in wat ertoe doet: een veilige, gezonde en leefbare omgeving, met oog voor onze dorpen en slim gebruik van onze middelen.

De Wolden blijft financieel gezond door discipline en duidelijke keuzes: investeren waar het kan, bijsturen waar het moet.

Samen werken we aan sterke dorpen en een sterke toekomst

5

AMBITIE

STERKE DORPEN MAKEN DE WOLDEN STERKE DORPEN, STERKE TOEKOMST

Wij willen sterke en vitale dorpen waar het prettig wonen is, mensen naar elkaar omzien en inwoners samen met de gemeente hun leefomgeving vormgeven. Dat is voor ons leefbaarheid. Daarbij geloven we in eigenwijs De Wolden: ruimte voor initiatief, verantwoordelijkheid en oog voor de eigenheid van ieder dorp.

IEDER DORP IS ANDERS

Leefbaarheid verschilt per dorp en per inwoner. Ieder dorp is anders en vraagt om een eigen aanpak. We geloven dat inwoners zelf het beste weten wat er speelt in hun dorp en wat nodig is om de leefbaarheid te versterken. Daarom zetten we de komende jaren nadrukkelijk in op samenwerking met dorpen. Dat doen we op basis van nieuw partnerschap: gelijkwaardigheid, vertrouwen, gezamenlijk eigenaarschap en verantwoordelijkheid. We delen opgaven en dilemma’s en zoeken samen naar oplossingen die passen bij het dorp. Elk dorp heeft een dorpsvisie of werkt aan een nieuwe versie. Vanuit de principes van eigen-wijsheid De Wolden maken we samen uitvoeringsagenda’s. Daarbij voeren

we ook het gesprek over onderwerpen die inwoners en dorpen direct raken, zoals het sociaal domein, de opvang van ontheemden en duurzaamheidsopgaven.

VEILIGHEID & WEERBAARHEID

Veiligheid en maatschappelijke weerbaarheid zijn onmisbaar voor de leefbaarheid in De Wolden. Inwoners moeten zich veilig voelen in hun eigen dorp en erop kunnen vertrouwen dat zij in tijden van crisis of spanning op elkaar en op de gemeente kunnen rekenen. Veiligheid gaat daarbij verder dan een veilige openbare ruimte. Het betekent ook dat we huiselijk geweld en femicide voorkomen en ondermijnende criminaliteit aanpakken. Wij zorgen ervoor dat De Wolden ook tijdens een crisis blijft functioneren. Dat doen we met goede samenwerking in de dorpen en met voorzieningen zoals noodstroompunten op strategische locaties. Tegelijk vraagt dit ook iets van de gemeente. Als het dorp centraal staat, moeten we ruimte bieden voor maatwerk. Wat in het ene dorp werkt, past niet automatisch bij een ander dorp. Dat vraagt soms om andere keuzes en een andere manier van werken.

Leefbare dorpen met ruimte voor ontmoeten, verenigingen, voorzieningen en eigen initiatief zijn de basis van onze gemeente.

6

WAAR ZETTEN WE OP IN? •

We voeren het gesprek met dorpen op basis van wat inwoners zelf ervaren én wat beschikbare gegevens laten zien over leefbaarheid, gezondheid, inkomen en vrijwilligerswerk. Daarbij betrekken we inwoners van alle leeftijden.

•

We koppelen de subsidieregeling Initiatiefrijk De Wolden sterker aan dorpsvisies en uitvoeringsagenda’s. Zo sluiten plannen en financiering beter op elkaar aan.

•

We werken nu op verschillende manieren en onder verschillende benamingen met de samenleving samen. Dat maakt het voor inwoners soms onduidelijk waar ze terechtkunnen. Daarom kiezen we voor één duidelijke en samenhangende aanpak richting dorpen: eigen-wijs De Wolden 2040.

LEEFBAARHEID •

We werken nog meer van buiten naar binnen: vanuit inwoners en dorpen richting organisatie en bestuur. Daarbij houden we ruimte voor verschillen tussen dorpen.

•

We voorkomen en dringen huiselijk geweld en femicide terug door vroeg signaleren, goede samenwerking en passende hulp. Daarbij werken we nauw samen met onze partners in het Veiligheidshuis.We stellen een plan van aanpak maatschappelijke weerbaarheid op, zodat inwoners, dorpen en gemeente beter voorbereid zijn op crises en noodsituaties.

•

We geven ruimte aan de levendigheid in onze dorpen door kleine en grote evenementen mogelijk te maken. Dorpsfeesten zijn belangrijk voor ontmoeting, leefbaarheid en sociale samenhang, vooral voor jongeren.

7

AMBITIE

WONEN VOOR ELKE GENERATIE WONEN ALS TOPPRIORITEIT

Wonen is onze topprioriteit. Het woningtekort is groot en vraagt om snelle en duidelijke keuzes. We willen dat inwoners – jong en oud – in onze gemeente een passende woning kunnen vinden. Daarbij werken we volgens het principe van eigen-wijs De Wolden: we benutten onze eigen mogelijkheden, maken keuzes die passen bij onze dorpen en stimuleren eigen initiatief, zoals CPO-projecten*.

RUIM 1.000 EXTRA WONINGEN

We sturen op de bouw van ruim 1.000 extra woningen in de periode 2027– 2036, gebaseerd op de verwachte groei en woonbehoefte. Eind 2026 volgt het Volkshuisvestingsprogramma met verdere uitwerking. Tegelijk bouwen we nu door én leggen we de basis voor nieuwe projecten na 2030.

DOORBOUWEN MET KOERS

Het ontwikkelen van woningbouwprojecten is complex en kost tijd, maar juist daarom houden we koers en bouwen we stap voor stap verder. De woningbouwimpuls is in gang gezet. Nu komt het erop aan om door te pakken: plannen moeten worden uitgevoerd en woningen moeten worden gebouwd. Daarom geven we het realiseren van woningen op korte termijn eerste prioriteit. Op korte termijn realiseren van woningen heeft onze eerste prioriteit. Daarbij zetten we nu al de volgende stap door nieuwe grootschalige projecten voor te bereiden, zodat we ook na 2030 kunnen blijven voldoen aan de groeiende woningbehoefte. Zo zorgen we ervoor dat we niet alleen vandaag bouwen, maar dat ook in de toekomst voldoende woningen gerealiseerd worden.

We bouwen door en zorgen dat iedereen die hier wil (blijven) wonen een passende woning kan vinden.

8

WAAR ZETTEN WE OP IN? •

We versnellen de woningbouw (woningbouwimpuls) en geven woningbouw voorrang bij botsende belangen. Lopende projecten ronden we af en we starten tijdig nieuwe. We stimuleren het ontwikkelen van CPO-projecten.

•

We willen jonge inwoners aan De Wolden binden. We bouwen meer betaalbare starterswoningen en zorgen dat die beschikbaar blijven voor starters.

•

We maken het aantrekkelijk voor jongeren om te blijven én terug te keren. We bieden onder andere een starterslening aan.

•

We verzoeken de woningcorporatie en marktpartijen nadrukkelijk om meer te investeren in levensloopbestendige en zorggeschikte woningen, zowel nieuw als bestaand.

•

We stimuleren senioren om tijdig te verhuizen naar een passende woning, zodat de doorstroming op gang komt. We verruimen de mogelijkheden voor woningsplitsing, erfdelen en andere woonvormen. Ook gaan we verder met de transformatie van minder vitale vakantieparken naar wonen.

•

We houden een goede balans tussen sociale huur en koopwoningen. Tegelijk verminderen we de afhankelijkheid van één corporatie door actief een tweede partner aan te trekken.

WONEN •

We blijven zoeken naar flexibele oplossingen voor jongeren, statushouders, internationale werknemers en spoedzoekers. We nemen regie op de ruimte: we werken zo snel mogelijk toe naar één omgevingsplan voor De Wolden, in nauwe afstemming met de provincie.

•

We maken voor de dorpen duidelijk waar ruimte is voor ontwikkeling, met een eigen ruimtelijke visie als aanvulling op de Toekomstvisie ‘Samen aan zet! 2022-2040’. De eigen ambities en wensen van het dorp spelen hierbij een grote rol.

•

We nemen het voortouw bij woningbouwprojecten waar nodig en ondersteunen waar mogelijk. Met actief grondbeleid en nieuwe bouwlocaties bij grotere kernen versnellen we de woningbouw. Wonen gaat boven winst.

•

We betrekken omwonenden tijdig en zorgvuldig bij woningbouwprojecten en verwachten datzelfde van ontwikkelaars.

•

We voeren een leegstandsverordening in om leegstand van woningen en panden tegen te gaan.

*CPO = Collectief Particulier Opdrachtgeverschap. Dit zijn woningbouwprojecten waarbij een groep particulieren gezamenlijk de woningen ontwikkelen en laten bouwen.

9

AMBITIE

RUIMTE VOOR LANDBOUW ÉN NATUUR LANDBOUW HOORT BIJ DE WOLDEN

Landbouw is onlosmakelijk verbonden met De Wolden. Onze ongeveer 330 agrarische bedrijven, voornamelijk melkveehouders en akkerbouwers, zorgen voor voedsel en werkgelegenheid. Daarnaast zijn ze de grootste grondgebruiker en daarmee bepalend voor het Woldense landschap en de kwaliteit van onze natuur. Tegelijk staan zij voor grote veranderingen, zoals het terugdringen van uitstoot en het verbeteren van bodem, water en biodiversiteit.

VERBINDING TUSSEN LANDBOUW EN NATUUR

Wij kiezen voor een sterke verbinding tussen landbouw en natuur. Onze ambitie is dat zoveel mogelijk agrarische bedrijven een duurzaam toekomstperspectief hebben in onze gemeente, waarbij ruimte is voor een gezonde bedrijfsvoering én voor het versterken van natuur, landschap en biodiversiteit.

AGRARIËRS ALS LANDSCHAPSBEHEERDERS

houtwallen, akkerranden en sloten, en door het toepassen van natuurinclusieve maatregelen, leveren zij een zichtbare bijdrage aan het verbeteren van biodiversiteit.

RUIMTE VOOR EIGEN KEUZES

Een duurzaam toekomstperspectief kan vele verschillende vormen hebben, afhankelijk van wat past bij het bedrijf en de ondernemers. Juist daarin past onze eigenwijze benadering: we bieden ruimte voor eigen keuzes, ondernemerschap en eigenheid. Er is ruimte voor doorontwikkeling, groei, innovatie en verduurzaming, verbreding van bedrijfsactiviteiten en omschakeling. De Wolden gaat hierbij niet op de stoel van de ondernemer zitten. We kiezen voor stimuleren en faciliteren in plaats van reguleren, in lijn met de Landbouwvisie Zuidwest Drenthe.

BOEREN BLIJVEN BOEREN

Voorop staat dat boeren in De Wolden kunnen blijven boeren. Tegelijk werken we samen aan een toekomstbestendig landschap waarin landbouw en natuur elkaar versterken.

Wij zien agrariërs als belangrijke beheerders van ons landschap. Door het onderhouden en ontwikkelen van landschapselementen zoals

We werken aan een toekomstbestendig buitengebied door samenhang tussen landbouw, natuur, water en leefomgeving.

10

WAAR ZETTEN WE OP IN?

LANDBOUW & NATUUR

•

We starten een programma Landelijk Gebied dat duidelijkheid geeft over de toekomst van de landbouw, natuur, ruimtelijke keuzes en ontwikkelruimte. We ontmoedigen bollenteelt en stimuleren voedselproductie, binnen de kaders van rijk en provincie. De input vanuit de Raadswerkgroep Bollenteelt nemen we hierin mee.

•

We continueren onze dienstverlening via een vast aanspreekpunt. We stellen een vroegtijdig vooroverleg in voor agrariërs met plannen voor bedrijfsaanpassingen, zodat de haalbaarheid van die plannen sneller duidelijk is. Het vergunningenproces zal daardoor vlotter verlopen en agrariërs krijgen eerder duidelijkheid.

•

We sluiten aan bij landelijke- en provinciale afspraken over gewasbescherming en stellen geen extra lokale regels.

•

•

We handhaven de subsidieregeling Toekomstgerichte Landbouw en ondersteunen boeren bij innovatie, verduurzaming, verbreding (zoals agrarisch natuurbeheer) en omschakeling, onder andere via regionale samenwerking met bijvoorbeeld de Gebiedscoöperatie Zuidwest Drenthe.

We blijven ons stevig inzetten op groengas via monomestvergisting als bijdrage aan minder uitstoot en de energietransitie. Het is een belangrijke ambitie in onze energiestrategie om in 2030 uitsluitend nog groengas te gebruiken. We zetten ons tot het uiterste in om deze ambitie waar te maken.

•

We nemen het initiatief om samen met de Reestdalgemeenten (Hardenberg, Staphorst, Ommen en Dalfsen) te verkennen hoe we binnen de Regio Zwolle kunnen samenwerken aan innovatie en verduurzaming van de landbouw.

11

AMBITIE

SAMEN VERANTWOORDELIJK VOOR OPVANG EN MEEDOEN ZORGVULDIG EN HUMAAN OPVANGEN

We nemen onze verantwoordelijkheid voor de opvang van mensen die veiligheid zoeken. Dat doen we zorgvuldig, humaan en binnen de kaders van de Spreidingswet. Maar wel vanuit ons eigen-wijze perspectief.

KEUZES DIE PASSEN BIJ ONZE DORPEN

We maken keuzes die passen bij onze dorpen, houden oog voor de draagkracht van onze gemeenschap en zorgen voor een zorgvuldige balans. Opvang en huisvesting moeten in evenwicht zijn met de druk op de woningmarkt, zorg en onderwijs.

PASSEND BIJ DE WOLDEN

We gaan ons Handelingskader Opvang Vluchtelingen versterken en verder aanscherpen, omdat we zien dat het op onderdelen onvoldoende houvast biedt, met name bij nieuwe en complexe opgaven. Wij geven actief en zorgvuldig invulling aan onze verantwoordelijkheid op een manier die past bij onze eigen schaal, de eigen kracht en sociale samenhang van De Wolden.

We bieden ontheemden een plek en stimuleren deelname aan onze samenleving, met oog voor draagkracht van de dorpen.

12

WAAR ZETTEN WE OP IN? •

We actualiseren het handelingskader zodat het beter aansluit bij de huidige maatschappelijke en bestuurlijke werkelijkheid. Daarbij betrekken we inwoners met verschillende perspectieven, maatschappelijke organisaties, dorpsbelangen en het COA. Het gesprek hierover voeren we niet pas bij concrete locatievraagstukken, maar actief en continu in de kernen. Daarmee is dit onderwerp onderdeel van het gesprek met de dorpen in het kader van eigen-wijs De Wolden 2040.

•

We voeren landelijke opgaven, waaronder de Spreidingswet, uit en stellen daarbij duidelijke lokale randvoorwaarden.

•

We kiezen voor kleinschalige, gespreide opvang die past bij de schaal van De Wolden.

ONTHEEMDEN •

We betrekken de gemeenteraad vroegtijdig bij strategische keuzes over opvanglocaties. Heldere besluitvorming draagt bij aan voorspelbaarheid en bestuurlijk draagvlak.

•

We zorgen voor heldere communicatie over opgaven, rechten en plichten van doelgroepen. Feitelijke informatie en het open gesprek kunnen helpen om beeldvorming te nuanceren en polarisatie tegen te gaan.

•

We zetten actief in op participatie, werk, taal en inburgering, zodat mensen zo snel mogelijk meedoen in de samenleving. Opdrachten richting maatschappelijke organisaties gaan we herzien.

•

We blijven in contact met betrokken organisaties en uitvoeringspartners over de uitvoerbaarheid. Aandacht voor leefbaarheid, openbare orde en veiligheid zijn essentieel.

13

AMBITIE

DUURZAAM: DOEN WAT PAST BIJ DE WOLDEN LOKALE ENERGIE, DUURZAME KOERS

De energietransitie is noodzakelijk én biedt kansen om De Wolden sterker en toekomstbestendig te maken. Wij kiezen voor een duidelijke koers: we wekken onze energie zoveel mogelijk lokaal en duurzaam op en werken toe naar een aardgasvrij De Wolden in 2040.

EIGEN-WIJS EN LOKAAL GEDRAGEN

Onze aanpak is eigen-wijs: oplossingen moeten passen bij onze dorpen en landschap en er is ruimte voor lokaal initiatief. Lokaal opwekken betekent ook lokaal profiteren: opbrengsten komen ten goede aan onze inwoners en leefbaarheid.

BETAALBAAR VOOR IEDEREEN

Betaalbaarheid staat voorop. De transitie moet voor iedereen haalbaar zijn. Daarom zetten we in op slimme en betaalbare oplossingen en ondersteunen we inwoners en ondernemers waar nodig.

KLEINSCHALIG, REALISTISCH

We zijn geen voorstander van grootschalige opwek van energie uit wind en zonneparken. Onze voorkeur ligt bij kleinschalige, lokaal gedragen en goed ingepaste initiatieven die aansluiten bij de schaal van onze dorpen en het landschap en recht doen aan lokaal eigenaarschap. Daarbij blijven we overige landelijke en technische ontwikkelingen volgen.

ACTIEF AAN DE SLAG

We zijn ons ervan bewust dat we deze opgave niet alleen kunnen realiseren. Voor ontwikkelingen zoals groengas en uitbreiding van het elektriciteitsnet (in het kader van netcongestie) zijn we afhankelijk van keuzes van de rijksoverheid, de provincie en netbeheerders. We wachten niet af: we nemen zelf initiatief, werken actief samen met onze partners en zetten in op het slim benutten van de ruimte die we wél hebben.

We werken stap voor stap aan een duurzame toekomst met haalbare oplossingen die passen bij onze inwoners, ondernemers en omgeving.

14

WAAR ZETTEN WE OP IN? •

We voeren de Energiestrategie 2025–2040 uit en werken via een Warmteprogramma toe naar een energieneutraal en aardgasvrij De Wolden in 2040.

•

De lopende verkenning naar windenergie in Ruinerwold wordt afgerond, waarbij het inwonersalternatief een belangrijke plek houdt.

•

We stellen een duidelijk afwegingskader op, dat we gebruiken bij de toetsing en beoordeling van energie-initiatieven in onze gemeente. Hierin worden verschillende belangen integraal beoordeeld waaronder landschappelijke kwaliteit, betaalbaar houden van energie, gezondheid en leefbaarheid, participatie van inwoners, lokaal eigenaarschap, draagvlak en de bijdrage aan onze energieambitie.

•

DUURZAAM •

We betrekken inwoners actief via Dorps Energie Strategieën en kijken per dorp welke oplossingen het beste passen bij de lokale situatie. Juist door inwoners vroegtijdig te betrekken en te laten participeren, ontstaat meer begrip, eigenaarschap en draagvlak voor de noodzakelijke veranderingen.

•

De ambitie voor 100% groengas in 2030 blijft, maar we kijken ook naar andere oplossingen, zoals biogas en bodemenergie. Als gemeente hebben we een regierol in deze transitie, waarbij we ook willen faciliteren en verbinden.

•

Iedereen moet kunnen meedoen en profiteren van lagere energielasten en meer wooncomfort. Daarom continueren wij onze duurzaamheidsregelingen.

We zoeken naar oplossingen voor netcongestie. Daarbij wordt onder andere gekeken naar slimme energiesystemen, lokale opslag en energiehubs waarin bedrijven en inwoners energie met elkaar kunnen delen.

15

AMBITIE

OOG VOOR MENSEN DIE STEUN NODIG HEBBEN DRUK OP ZORG

De druk op het sociaal domein neemt toe door veranderingen in de samenleving. We zien een groeiende zorgvraag, een toenemende vergrijzing, zorgen over mentale gezondheid van jongeren, veranderingen op de arbeidsmarkt en veranderende wet- en regelgeving. Dat vraagt om duidelijke keuzes. Keuzes die passen bij wie wij zijn en hoe wij in De Wolden samenleven.

DE KRACHT VAN ONZE DORPEN

Onze kracht ligt in de dorpen: betrokken inwoners, sterke netwerken en naoberschap. Daar bouwen we op voort. We kiezen voor een eigen-wijze aanpak. We vertrouwen op de kracht van onze dorpen; zorgzame gemeenschappen met ruimte aan initiatief en keuzes die in onze gemeente passen. Niet alles hoeft vanuit systemen of zorg te worden opgelost, dat kan ook juist dichtbij, anders en/of in de eigen omgeving met de vele vrijwilligers die De Wolden kent.

IEDEREEN MOET MEE KUNNEN DOEN

Wij willen dat iedereen mee kan doen, op een manier die past bij iemands mogelijkheden en situatie. We kijken daarom eerst naar wat mensen zelf kunnen en wat er mogelijk is in hun eigen netwerk en dorp. Dat is niet alleen effectief, maar versterkt ook de

onderlinge verbondenheid. Tegelijk nemen we onze verantwoordelijkheid en zorgen we dat hulp beschikbaar is voor wie dat nodig heeft; toegankelijk, passend en dichtbij. Iedereen moet kunnen meedoen.

SAMENREDZAAMHEID EN MAATWERK

We bouwen verder aan een sterke, veerkrachtige samenleving waarin inwoners en gemeente samen verantwoordelijkheid nemen. We investeren in ontmoeting, samenredzaamheid en lokale kracht. Initiatieven zoals zorgzaam samenleven in Ruinerwold laten zien wat er mogelijk is. Geen dorp is hetzelfde. Daarom kiezen wij bewust voor maatwerk. Met een aanpak per dorp kijken we samen met inwoners, verenigingen en organisaties wat nodig is om een dorp leefbaar en toekomstbestendig te houden.

EEN STERKE BASIS VOOR JEUGD

Ook zetten we in op een goede basis voor kinderen en jongeren: veilig opgroeien, kansen krijgen en mee kunnen doen. Scholen, verenigingen en dorpen spelen daarin een sleutelrol. Dat vraagt ook iets van de gemeente: meer kijken naar wat nodig is en minder vanuit regels denken. We geven ruimte waar het kan en nemen verantwoordelijkheid waar het moet. Altijd met vertrouwen in de kracht van de samenleving.

Iedere inwoner moet mee kunnen doen. We zorgen voor sterke sociale gemeenschappen met goede zorg en ondersteuning; dichtbij en toegankelijk.

16

WAAR ZETTEN WE OP IN? •

We maken samen met maatschappelijke partners een analyse van de belangrijkste opgaven en ontwikkelingen in het sociaal domein voor de periode 2026-2030. Die vertalen we in duidelijk beleid en heldere opdrachten aan maatschappelijke partners zoals Welzijn De Wolden.

•

We zetten in op gezondheid en preventie volgens het principe van Positieve Gezondheid. Uiterlijk in 2027 stellen we een gezondheidsnota vast, met focus op leefstijl, mentale veerkracht en sociale verbondenheid.

•

We nemen het sociaal domein nadrukkelijk mee in dorpsvisies, met ruimte voor maatwerk per dorp.

•

We versterken zorgzame gemeenschappen en breiden succesvolle initiatieven, zoals in Ruinerwold, uit naar andere dorpen.

SOCIAAL DOMEIN •

We voeren de Hervormingsagenda Jeugd en Onderwijs-jeugdagenda uit. We werken vanuit de overtuiging dat de oplossing niet ligt in het organiseren van steeds meer zorg in ketens, maar in het versterken van de omgeving waarin jongeren opgroeien. We kiezen daarom voor een integrale en inclusieve benadering voor kinderen en gezinnen, met de school als centrale plek.

•

We ontwikkelen de buurtteams verder door, zodat ze nog beter aansluiten bij de dorpen en gerichter kunnen werken.

•

We actualiseren ons beleid voor armoede en schulden. Dat leggen we vast in toekomstbestendig beleid.

17

AMBITIE

RUIMTE VOOR ­ONDERNEMERSCHAP EN WERK ONDERNEMERS ALS MOTOR

Ondernemers zijn de motor van De Wolden. Zij zorgen voor werk, levendige dorpen en brede welvaart. Onze economie is stabiel, maar staat onder druk door beperkte ruimte, arbeidsmarktkrapte en veranderingen zoals de energietransitie. Tegelijk liggen er kansen door technologie voor innovatie en groei.

EIGEN-WIJZE ECONOMIE

Wij bouwen voort op het Economisch Actieplan met een nieuw plan voor 2027-2030. We zetten in op een sterke, toekomstbestendige economie. Dat doen we op onze eigen-wijze manier: met ruimte voor ondernemerschap, passend bij de schaal en het karakter van onze dorpen. We zoeken steeds de balans tussen economische groei en een aantrekkelijke leefomgeving.

RECREATIE EN LOKALE KRACHT

Verblijfsrecreatie is een belangrijke pijler onder onze lokale economie en leefbaarheid. Toerisme en recreatie zorgen

voor werkgelegenheid, ondersteunen voorzieningen en versterken de aantrekkelijkheid van onze dorpen en het buitengebied. De Wolden kent een divers aanbod aan sterke, toonaangevende ondernemingen die hieraan bijdragen. Ook de energietransitie speelt een rol. Netcongestie vormt een belemmering, maar biedt ook kansen om slimmer en duurzamer samen te werken. Daarnaast kent De Wolden veel zelfstandig ondernemers. Dat is een kracht, maar brengt ook kwetsbaarheid met zich mee, bijvoorbeeld bij economische tegenwind of beperkte groeimogelijkheden.

RUIMTE, SAMENWERKING EN TALENT

Een sterke economie vraagt om ruimte, samenwerking en talent. Daarom zetten we in op vitale dorpen, aantrekkelijke werklocaties en voldoende goed opgeleid personeel, zodat De Wolden ook in de toekomst economisch sterk en leefbaar blijft.

We versterken de lokale economie en geven ondernemers de ruimte om te groeien en te vernieuwen. Een sterke lokale economie zorgt voor levendige dorpen, werkgelegenheid en kansen voor ondernemers.

18

WAAR ZETTEN WE OP IN? •

We dagen onze ondernemers uit om met ons mee te denken over de inrichting van een Ondernemersfonds. Het Ondernemersfonds zien wij als motor om gezamenlijk te investeren in sterke bedrijventerreinen, aantrekkelijke dorpskernen en het stimuleren van lokale economische ontwikkeling en innovatie.

•

We kiezen nadrukkelijk voor een sterke, toekomstbestendige economie waarin samenwerking centraal staat en ondernemers de ruimte krijgen om te groeien, te innoveren en te verduurzamen.

•

We blijven ons inzetten voor voldoende bedrijfskavels, door de mogelijkheden die de provincie biedt optimaal te benutten en vooruit te kijken naar de vraag van morgen. Dat betekent dat we gronden beschikbaar moeten hebben voordat de uitbreidingsvraag ontstaat.

•

Nieuwe bedrijventerreinen worden ingericht voor de toekomst en gefaseerd ontwikkeld, zodat we flexibel kunnen inspelen op de behoefte van ondernemers. Daarbij bewaken we een gezonde mix van gevestigde bedrijven, nieuwe investeringen en kansen voor startende en jonge ondernemers.

•

Bij uitbreiding van bedrijventerreinen hebben we niet alleen oog voor onze lokale ondernemers. We willen ook ruimte bieden aan innovatieve bedrijven die van buiten onze gemeente onze lokale economie versterken en vernieuwen. Dit maakt onderdeel uit van de nog vast te stellen bedrijventerreinenvisie.

ECONOMIE •

We investeren in de kwaliteit van wat we al hebben. We zetten ons maximaal in om succesvolle en groeiende bedrijven die passen bij de economische identiteit en vitaliteit van De Wolden te behouden. We doen dit door in contact te staan met onze ondernemers en actief mee te denken en op zoek te gaan naar (fysieke) ruimte.

•

We blijven stevig inzetten op het toekomstbestendig maken van bedrijventerreinen met het opzetten van sterk parkmanagement, aantrekkelijke werkomgeving en duurzame energieoplossingen. Daarmee versterken we niet alleen onze economie, maar ook de leefbaarheid van onze bedrijventerreinen en dorpen.

•

Ondernemers, waaronder winkeliers, moeten kunnen rekenen op een gemeente die naast hen staat. We schrappen onnodige regels en zetten in op duidelijke procedures en snelle dienstverlening. Onze houding is daarbij helder: we denken in oplossingen en kijken samen naar wat wél mogelijk is. Door jongeren kansen te bieden en talent te benutten investeren we in de economie van morgen. We kijken kritisch naar wat de Human Capital Agenda van de Regio Zwolle ons biedt.

•

We versterken, verduurzamen en ontwikkelen het toeristisch-recreatief aanbod als onderdeel van onze lokale economie. De energietransitie beschouwen we als een kans om onze economie slimmer en duurzamer te maken. We ondersteunen initiatieven die bijdragen aan innovatie en samenwerking, juist ook waar uitdagingen zoals netcongestie om nieuwe oplossingen vragen.

19

AMBITIE

DE WOLDEN: TOEGANKELIJK EN BETROUWBAAR STERK VERTROUWEN CENTRAAL

We werken aan sterk vertrouwen tussen gemeente en inwoners. Een goede dienstverlening aan onze inwoners vormt de basis voor dat vertrouwen. De gemeente is er voor hen.

AFSPRAAK IS AFSPRAAK

We zijn toegankelijk, betrouwbaar en helder: we doen wat we zeggen en zeggen wat we doen. Afspraak is afspraak. De kracht van De Wolden ligt in de inwoners, verenigingen, ondernemers, organisaties en onze dorpen.

We willen een gemeente zijn die duidelijk communiceert, meedenkt en doet wat zij belooft: praktisch, toegankelijk en betrokken.

20

WAAR ZETTEN WE OP IN? •

We betrekken inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties vroegtijdig bij plannen en besluitvorming. Daarbij communiceren we open, begrijpelijk en op een manier die past bij de doelgroep en het onderwerp. Inwoners en ondernemers weten waar zij terechtkunnen en hebben waar mogelijk één vast aanspreekpunt.

•

We versterken de betrokkenheid van groepen die in de reguliere besluitvorming minder vaak worden bereikt, zoals jongeren, jongvolwassenen en het ‘niet uitgesproken midden van de samenleving’. Hiervoor zetten we vernieuwende en digitale participatievormen in. We zullen actief het gesprek aan gaan met de raad rondom participatie en hopen dat dit onderdeel gaat worden van de nog te ontwikkelen raadsagenda.

DIENSTVERLENING & ORGANISATIE •

Onze digitale dienstverlening is veilig, gebruiksvriendelijk en toegankelijk. Daarbij breiden we het gebruik van WhatsApp als dienstverleningskanaal verder uit en verkennen we de kansen van kunstmatige intelligentie (AI).

•

Uitgangspunt blijft persoonlijk contact. We investeren extra in dienstverlening passend bij de eigen-wijsheid van De Wolden.

•

Samenwerking is voor De Wolden cruciaal. Wel zijn we kritisch op datgene dat bijdraagt aan de te realiseren doelen en daarom willen we een lobbyagenda maken om te bepalen of en hoe we willen blijven deelnemen aan samenwerkingsverbanden.

•

We werken klantgericht, oplossingsgericht en met oog voor de menselijke maat.

•

•

We verkorten reactietijden en doorlooptijden zo veel mogelijk. We investeren in de klantgerichtheid van de backoffice (de zogenaamde tweede lijn).

Om meer voordelen uit de ambtelijke samenwerking te halen willen we meer werkprocessen harmoniseren, waarbij onze eigen-wijsheid herkenbaar moet blijven.

•

We ondersteunen organisatoren actief, onder andere bij vergunningaanvragen en regelgeving, zodat initiatieven toegankelijk blijven en niet onnodig worden belemmerd. We gaan werken aan gericht evenementenbeleid.

21

AMBITIE

FINANCIEEL STERK DE WOLDEN BEGROTING OP ORDE

De basis van onze begroting is op orde door scherper te sturen en realistischer te plannen. Tegelijkertijd zijn de financiële vooruitzichten onzeker en zien we vanaf 2027 nieuwe tekorten ontstaan. Dat vraagt om duidelijke keuzes en strakke prioritering.

FINANCIEEL GEZOND BLIJVEN

Ons uitgangspunt is helder: wij willen een financieel gezonde gemeente blijven, met ruimte om te investeren – nu en in de toekomst. Daarom voeren wij een eigen‑wijs financieel beleid: nuchter, verantwoord en gericht op de lange termijn. We maken keuzes die passen bij De Wolden, investeren gericht waar dat nodig is en blijven kritisch op wat écht bijdraagt aan onze doelen.

RUIMTE VOOR DE TOEKOMST

Zo houden we grip op onze financiën en behouden we de ruimte om te blijven bouwen aan sterke dorpen en een sterke toekomst.

De Wolden blijft financieel gezond door discipline en duidelijke keuzes: investeren waar het kan, bijsturen waar het moet.

22

WAAR ZETTEN WE OP IN? •

We maken heldere keuzes en geven sturing door het herijken van het Meerjareninvesteringsplan, het doorlichten en beoordelen van subsidies op bijdrage aan beleidsdoelen en de aanscherping op ons beleid rondom reserves en voorzieningen.

•

We zorgen dat inkomsten en uitgaven in balans zijn. Dat doen we door de lokale inkomsten minimaal mee te laten stijgen met de kostenontwikkeling. En uitgaven alleen te verhogen wanneer dat onvermijdelijk is.

•

We gaan actief op zoek naar financiële bijdragen vanuit Europa, de Rijksoverheid en provincie.

FINANCIËN •

We zorgen voor een sluitende meerjarenbegroting, waarbij het voor 2027 en 2028 waarschijnlijk nodig is om onze algemene reserve aan te spreken. Bij nieuwe wensen en ontwikkelingen hanteren we het principe ‘oud voor nieuw’.

•

We zien toe op financiële discipline. Dat betekent dat de begroting leidend is, nieuwe plannen integraal afgewogen worden en alleen uitgevoerd worden met een duidelijke dekking. Tegenvallers vangen we in principe binnen bestaande budgetten op. Zowel nieuw als bestaand beleid – inclusief subsidies – wordt periodiek geëvalueerd en waar nodig aangepast of beëindigd.

23

AMBITIE

THEMA’S VOOR EEN STERK DE WOLDEN Er zijn onderwerpen die blijvend belangrijk zijn voor De Wolden. Hier bouwen we voort op bestaand beleid en zetten we in op verdere versterking en ontwikkeling. Ook op deze thema’s werken we volgens het principe van eigen-wijs De Wolden: keuzes die passen bij onze gemeente, ruimte voor initiatief en oog voor de eigenheid van onze dorpen. Hierbij gaan we verstandig om met onze middelen en richten we ons op wat écht bijdraagt aan de kwaliteit van leven in De Wolden.

Ook in de basis blijven we investeren in wat ertoe doet: een veilige, gezonde en leefbare omgeving, met oog voor onze dorpen en slim gebruik van onze middelen.

24

WAAR ZETTEN WE OP IN?

BASIS THEMA’S

•

We stellen samen met inwoners een beheerplan openbare ruimte op en maken duidelijke afspraken over onderhoud en verwachtingen en waarderen ruimte voor initiatief.

•

We behouden en benutten ons erfgoed beter via het nog te maken Erfgoedprogramma in het kader van de Omgevingswet en maken actief gebruik van subsidiemogelijkheden van de provincie.

•

Bij woningbouw en bedrijventerreinen is verkeersveiligheid een belangrijk uitgangspunt. We zorgen voor goede ontsluiting en houden daarbij nadrukkelijk rekening met kwetsbare verkeersdeelnemers, zoals fietsers en voetgangers. We stimuleren het fietsen en wandelen door te investeren in veilige en goede fiets- en wandelinfrastructuur. De komst van de fietssnelweg biedt extra kansen; we zetten actief in op het benutten en stimuleren van het gebruik hiervan. De inzet van nachtbussen willen we graag behouden, zodat onze jeugd op een veilige manier kan uitgaan.

•

Sport en bewegen zijn niet alleen belangrijk voor gezondheid, maar ook voor de sociale functie en ontmoeting. We willen dat onze sportvoorzieningen op peil zijn en dat er een gevarieerd sportaanbod in de gemeente is. In de toekomst is het niet ondenkbaar dat sportverenigingen gaan nadenken over eventuele samenwerking. Daar waar dit speelt, faciliteren wij graag het gesprek. We gaan uiterlijk in 2027 een nieuwe beleidsnota sport vaststellen waarin dit een onderdeel wordt.

•

Afval zien wij niet als restproduct, maar als waardevolle grondstof. Daarom blijven we inzetten op bronscheiding en kiezen we er bewust voor om niet over te stappen op na-scheiding. Juist door afvalstromen aan de bron goed te scheiden, behouden materialen hun kwaliteit en kunnen ze optimaal worden hergebruikt. Wanneer bijvoorbeeld plastic in contact komt met restafval, neemt de waarde en herbruikbaarheid aanzienlijk af. Dit past ook bij de gemeentelijke ambitie om in 2050 100% circulair te zijn. Daarbij geldt ook: hoe beter afval wordt gescheiden, hoe lager de verwerkingskosten en daarmee de afvalstoffenheffing voor onze inwoners is.

•

Wij hechten waarde aan onze eigen lokale identiteit. Wiede Wold heeft laten zien dat er in onze gemeente genoeg talent is voor initiatieven van onderop. We zien de nieuwe cultuurvisie ‘het platteland als podium’ als stevige basis en werken deze verder uit in een uitvoeringsprogramma Cultuur. We maken nieuwe afspraken met de bibliotheek omdat gemeenten vanaf 2026 moeten zorgen voor een goede en bereikbare bibliotheek. Daarbij kijken we ook naar taalvaardigheid en ontmoeting.

25

COALITIEAKKOORD 2026-2030