brief gemeenteraad afronden onderzoek SWO

Aan de leden van de Gemeenteraad Datum: 17 september 2025 Onderwerp: Afronding vooronderzoek SWO Ons kenmerk: Geachte leden van de raad, Op 9 januari 2025 hebben wij u ons onderzoeksprogramma voor dit jaar toegezonden1. Daarin kon u lezen dat de Hoogeveense Rekenkamer (HRK) voornemens was om dit jaar één groot onderzoek te doen naar de SWO. Wij schreven in het programma dat de HRK overwoog om daarvoor een vooronderzoek te laten uitvoeren om het onderzoek met de nodige objectiviteit en distantie uit te kunnen voeren. Dit voorjaar hebben we Klaartje Peters, Bijzonder hoogleraar Lokaal en regionaal bestuur aan de Universiteit van Maastricht, verzocht dit vooronderzoek voor ons uit te voeren. In het vooronderzoek zijn de verschillende invalshoeken voor een onderzoek naar de SWO belicht waarbij vooral de bruikbaarheid voor de gemeenteraad als leidend uitgangspunt is genomen. Verschillende invalshoeken voor onderzoek Een klassieke insteek, passend bij de wettelijke taak van rekenkamers, is om te onderzoeken of de doelen die de gemeente Hoogeveen zich bij de start van de SWO had gesteld, met de ambtelijke fusie zijn behaald. De conclusie van het vooronderzoek is dat een dergelijk effectiviteitsonderzoek (ofwel doeltreffendheidsonderzoek) niet alleen ondoenlijk, maar ook niet zinvol is.

Het is ondoenlijk, omdat ruim 10 jaar na de start niet goed kan worden vastgesteld of de doelen van de gemeente zijn behaald. Dat komt vooral omdat er bij de start geen duidelijke (meetbare) doelen zijn gesteld en geen nulmeting is verricht. Het probleem van de tussentijdse ontwikkelingen die de onderzoeksresultaten verstoren, geldt ook voor een impactonderzoek. Een andere mogelijke invalshoek zou zijn om onderzoek te doen naar de kostenverdeling tussen de beide gemeenten. Er zijn goede redenen om als rekenkamer niet aan een dergelijk onderzoek te beginnen. Hoogeveen is ongeveer twee zo groot als De Wolden, en dus is de bestaande 70%-30%-verdeling niet onlogisch. Een invalshoek zou ook kunnen zijn om onderzoek te doen naar het functioneren van de SWO en de tevredenheid daarover in het heden. Rekenkamers mogen zich op grond van hun wettelijke taak bezighouden met alles wat valt onder de doeltreffendheid, doelmatigheid en rechtmatigheid van het gevoerde bestuur. Maar in een gemeente met een ‘gewone’ eigen ambtelijke organisatie ga je als rekenkamer toch ook geen onderzoek doen naar het functioneren van de ambtelijke organisatie? 1

Zie: https://hoogeveen.notubiz.nl/modules/1/Ingekomen%20stukken/1008385

Als raad ga je over het wat en niet het hoe. Het is meer voor de hand liggend dat dergelijk onderzoek door (of in opdracht van) de colleges van de beide gemeenten zou worden uitgevoerd. Andere vormen van onderzoek, naar bijvoorbeeld de betrokkenheid van de gemeenteraad, de waarde(n) van ambtelijke samenwerking, een waarderend onderzoek en het onderzoeken van opties voor de bestuurlijke toekomst zijn beoordeeld. De expert-onderzoeker van het vooronderzoek heeft dit de HRK afgeraden uit te voeren met het oog op haar rol en de meerwaarde voor de gemeenteraad. Conclusie Ook gegeven het feit dat het bestuur van de SWO in januari van dit jaar heeft aangekondigd zelf de strategische doelen en doelstellingen voor de SWO voor de komende jaren te willen concretiseren 2, komt de Rekenkamer tot de conclusie dat er geen zinvolle aanpak voor een onderzoek is te formuleren waarmee de gemeenteraad van Hoogeveen verder geholpen zal zijn. Daarom heeft de HRK besloten op dit moment geen verder onderzoek naar de SWO te zullen instellen. Wij kijken met belangstelling uit naar de strategische doelen en doelstellingen die door de SWO zullen worden geformuleerd en mogelijk voor de toekomst een goede basis zijn voor een Rekenkameronderzoek. Afrondend In de bijlage van deze brief vindt u het advies van hoogleraar Peters dat de basis van onze conclusies vormt.

De Rekenkamer oriënteert zich op dit moment op het opstarten van een ander onderzoek dit kalender jaar. We zullen u hier binnenkort nader over infomeren. Mocht u voordien vragen hebben kunt u deze stellen via rekenkamer@hoogeveen.nl Met vriendelijke groet, Namens de Hoogeveense Rekenkamer,

Mr. A.H. Teeuw voorzitter In afschrift naar het college van b en w van Hoogeveen, de directie van de SWO en de Rekenkamer van De Wolden.

2

Zie: https://hoogeveen.notubiz.nl/modules/1/Ingekomen%20stukken/1016057