Brief aan gemeenteraad (incl. bijlage).pdf

O

gemeente

DE WOLDEN Gemeenteraad De Wolden Postbus 20 7920 AA ZUIDWOLDE

IIMINIIMIIN DATUM ONDERWERP ONS KENMERK

16 april 2021 Oud papier inzameling met behulp van vrijwilligers of door de reguliere inzameldienst Z.268090/D.442081

Geachte raadsleden, In de begrotingsvergadering van 19 november 2020 heeft uw raad een motie aangenomen waarbij u ons college vraagt om te onderzoeken wat de voor- en nadelen van een oud papier inzameling met behulp van vrijwilligers zijn en wat deze zijn bij inzameling door de reguliere inzameldienst. Ons college heeft het onderzoek uit laten voeren door de SWO. Bronnen die daarbij geraadpleegd zijn: 1. De eigen kennis van OPK-inzameling in de gemeenten De Wolden en Hoogeveen; 2. Een onderzoek in opdracht van Area Reiniging, uitgevoerd door bureau BRUUT, naar de meest efficiënte inzameling van OPK in gemeenten Emmen, Hoogeveen en Coevorden; 3. Omrin medewerkers die het contractmanagement uitvoeren voor de Drentse gemeenten (Markerein-overleg); 4. Internet. De uitkomst van dat onderzoek is dat een inzameling met minicontainers uitgevoerd op werkdagen door de reguliere inzameldienst met zijladers de meest (kosten)efficiënte is.

Postadres Postbus 20 7920 AA Zuidwolde Bezoekadres Raadhuisstraat 2 7921 GD Zuidwolde Teie 0

In de gemeente De Wolden kan deze inzameling technisch eenvoudig worden ingevoerd, omdat alle huishoudens al over een geregistreerde minicontainer beschikken en omdat de dienst met ingang van 2022 zonder aanbesteding kan worden ingeroepen bij de inzameldienst die ook het PMD, GFT en restafval in opdracht van de gemeente inzamelt. Behalve (kosten)efficiënt is inzameling met zijladers door de reguliere inzameldienst betrouwbaarder, duurzamer en veiliger. Zie hiervoor de bijgevoegde notitie.

14 0528 E-mail gemeente@dewolden.nl

ln e net

Een eventueel besluit om OPK met ingang van 2022 te laten inzamelen door de reguliere inzameldienst betekent tevens dat vrijwilligers niet meer nodig zijn. De organisaties die de vrijwilligers leveren verliezen daardoor inkomsten. Dit zou echter niet de reden mogen zijn om door te

dewolden.nl

PAGINA 1 VAN 2

O

gemeente

DE WOI.LEA. Z.268090/D.442081

blijven gaan op de huidige weg. De inzameling zou dan bewust inefficiënt

Ordenuden omn geho dstroom een nuit Va de afvalstoffenheffing gel naar v rij w i Il ig e rso rg ani sati es in stand te houden. Daarvoor is de heffing niet

-edoeld.b De verenigingen die nu behulpzaam zijn bij de OPK-inzameling doen dat al vele jaren, sommige al decennia. De inzameling wordt uitgevoerd naar tevredenheid van de inwoners en de gemeente. De verenigingen verdienen het niet om, zonder dat er onderzoek plaatsvindt naar alternatieven, aan de kant gezet te worden. Ons college wil dan ook samen met de verenigingen zoeken naar alternatieven, die een bijdrage leveren aan het woonplezier in De Wolden en die een financiële vergoeding rechtvaardigen. Hierbij dient opgemerkt te worden dat ons college van mening is dat bekostiging daarvan niet per definitie zou moeten plaatsvinden uit de afvalstoffenheffing. Conform het vorenstaande gaat ons college uitvoering geven aan het 2° en 3° punt van uw motie door de uitkomsten uit de notitie en de bestuurlijke richting met de vrijwilligersorganisaties te bespreken om gezamenlijk te komen tot een aanvaardbare oplossing

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders,

•

,

/

postadres Postbus 20 7920 AA Zuidwolde Bezoe adre Raadhuisstraat 2 7921 GD Zuidwolde Telefoon 14 0528 E-ma I gemeente@dewolden.nl Internet dewolden.nl

Roger

--' cr

Vanessa Gosselink-Van Dijk secretaris

Bijlage(n): Motie gemeenteraad d.d. 12 november 2020 Notitie "Voor- en nadelen van de oud papier inzameling met behulp van vrijwilligers of door de reguliere inzameldienst"

EEEEEll @PvoA CDA

M.8.9

GROEN LINKS

Motie Begroting 2021-2024 Programma 08 - De Wolden actief en opgeruimd Onderwerp: Ophalen oud papier met behulp van vrijwilligers. De raad van de gemeente De Wolden in vergadering bijeen op 12 november 2020. Overwegende dat: • vorig jaar voor het in stand houden van het huidige systeem bij het ophalen van oud papier en karton (OPK) met behulp vrijwilligers, raadsbreed een amendement is ingediend en aangenomen; • onlangs een nieuwe aanbesteding heeft plaatsgevonden voor inzameling van GFT, plastic en restafval; • bij deze aanbesteding gelijktijdig een optie tot de mogelijkheid voor het ophalen van oud papier is meegenomen; • het huidige ophaalsysteem voor oud papier op zaterdag met achterladers steeds lastiger aan te besteden zal worden mede in het kader van de veiligheid/verantwoordelijkheid voor de deelnemende vrijwilligers, is van oordeel dat: • het beter is om tijdig in te spelen op de veranderingen en eventuele moeilijkheden ten aanzien van het aanbesteden; • dit wat ons betreft altijd in overleg met de aanspreekpunten van alle deelnemende vrijwilligersorganisaties hoort te gebeuren, verzoekt het college: • te onderzoeken wat de voor- en nadelen zijn van het oud papier ophalen met behulp van vrijwilligers of in het reguliere ophaalschema door de inzamelaar; • met de uitkomst van dit onderzoek in gesprek te gaan met alle vertegenwoordigers van de vrijwilligersorganisaties

die betrokken zijn (plus reserves) bij het ophalen van oud papier; • richting toekomst samen met hen te komen tot een voor alle partijen aanvaardbare oplossing of alternatief, en gaat over tot de orde van de dag.

Z uidwolde, 12 november 2020 Namens de gezamenlijke fracties van de gemeenteraad De Wolden:

Gemeentebelangen Petra Haanstra

CDA Karin Brouwer-Dekker

GroenLinks Imke Berghuis-Wiersema

D66 Albert Haar

PvdA Mark Turksma

Voor -en nadelen van de oud papier inzameling met behulp van vrijwilligers of door de reguliere inzameldienst

Algemeen

--------~·snot:trle~---------------------------------------De huishoudens beschikken over een 240 liter minicontainer voor de gescheiden inzameling van OPK.

Inzameldienst Er is een overeenkomst gesloten met Van den Hende BV uit Oude Pekela. De overeenkomst eindigt op 1 januari 2022. De overeenkomst regelt de inzet van inzamelvoertuigen en de verwerking (verkoop) van het ingezamelde OPK. Verlenging is niet mogelijk. Dit jaar dient via een Europese aanbesteding een nieuwe inzameldienst gecontracteerd te worden.

Inzameling en inzamelgebieden De gemeente is opgedeeld in 16 inzamelgebieden. In elk gebied wordt maandelijks 1 inzameling gehouden. Er wordt ingezameld met achterladers. In 2 inzamelgebieden wordt naast inzameling met achterladers ook ingezameld met afzetcontainer. Deze containers staan in: Zuidwolde: bedrijfsterrein Klooster & Dekker, Comité Soweto (182 ton). Koekange: bedrijfsterrein Fa. Kuiper, meerdere organisaties (tonnage onbekend).

Vrijwilligers De inzameling wordt uitgevoerd met beladers (vrijwilligers) van scholen, verenigingen en kerken. Voor het aanwijzen van deze organisaties gelden beleidsregels. De inzameling vindt in hoofdzaak op zaterdag plaats. In 1 inzamelgebied wordt op woensdagavond ingezameld (fort). Elke zaterdag worden gemiddeld 7 voertuigen ingezet. Gemeente De Wolden heeft voor de vrijwilligers een collectieve verzekering ( arbeidsongeschiktheid en overlijden) afgesloten. De inzameling met vrijwilligers loopt al jaren uitstekend. Er zijn voldoende organisaties/vrijwilligers voor de inzamelingen. In een aantal gebieden wordt ingezameld door een collectief van organisaties. In maart 2020 zijn enkele inzamelingen uitgevallen of overgenomen door de inzameldienst. Vrijwilligers wilden vanwege corona niet inzamelen.

1.

2.

Ruinerwold Ouderraad o.b.s. De Dissel Ouderraad c.b.s. De Arendsvleugel Muziekvereniging Sempre Sereno Paardensportvereniging De Woldruiters Volleybalclub Ruinerwold Korfbalvereniging KIOS

Koekange Tennisvereniging De Marke Korfbalvereniging KIA Muziekvereniging De Bergklanken Voetbalvereniging Vitesse'63 Ponyclub De Bosruiter Ouderraad o.b.s De Rozebottel Ouderraad c.b.s. Pr. Johan Frisoschool

3.

Koekangerveld Stichting De Veldhoek

4.

Drogteropslagen Ouderraad o.b.s. De Klimtoren

5.

Zuidwolde Oudervereniging o.b.s. Het Groene Hart Ouderraad c.b.s. De Heidevlinder

6.

Linde

7.

Alterveer

Plaatselijk belang Linde Gereformeerde Kerk Alterveer/Kerkenveld

8.

Kerkenveld Ouderraad o.b.s. De Bosrand

9.

De Wijk

10.

Veeningen

Ouderraad o.b.s. De Horst Ouderraad o.b.s. Het Veldboeket

11.

De Stapel Buurtvereniging De Stapel

12.

Ruinen

Dorpsbelangen Rune. De inzameling wordt uitgevoerd door meerdere verenigingen. Dorpsbelangen coördineert.

13.

Ansen Dorpsbelangen Ansen. De inzameling wordt uitgevoerd door meerdere verenigingen. Dorpsbelangen coördineert. 14. Echten Dorpsbelangen Echten. De inzameling wordt uitgevoerd door meerdere verenigingen. Dorpsbelangen coördineert. 15. Oosteinde lichting VriendenvanDe WVezeboom 16. Fort Ouderraad o.b.s. Het veldboeket

Tonnage In 2020 is 1791 ton OPK ingezameld. Ingezamelde tonnen OPK 2020 per maand 200,00 180,00 160,00 140,00 120,00 100,00

l 1

80,00 • 60,00 -, 40,00 ~ 20,00 0,00 jan feb mrt april mei jun

jul

aug sep okt nov dec

Tonnen ingezameld OPK 2010 t/m 2020 ----------------- --- ---

3.000 2.500

2.469

2.400 - 2.240

137

2.000

1.990

1.960

1.985

1.987

1.946

1.934

2014

2015

2016

2017

2018

2019

1 500 1 000 500 0 2010

2011

2012

2013

2020

Opbrengst uit verkoop 2020 De gemeente is na inzameling eigenaar van het OPK. De grondstof wordt verkocht aan Van den Hende. De verkoop heeft € 71.514,- opgeleverd. De gemiddelde verkoopprijs was € 39,94 per ton. De verkoopprijs wordt maandelijks vastgesteld aan de hand van Markberichten Oud Papier en karton, gemiddelde prijs voor bont OPK. Verkoopprijs OPK 2020

€ 70,00

€ 60,00 €50,00 € 40,00 €30,00 € 20,00 €10,00 -+------------------------€0,00 jan

feb

mrt

april

mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

dec

Opbrengst verkoop OPK 2010 t/m 2020 35) 311.020 300000 255.814 250000 205.250 ll9.4lo- ll96]) l 162.963 157.676

200000 150000

126.298

- - -1,r5T4

100000

- _- -1

50000 0

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2015

2017

2018

2019

2020

Kosten Van den Hende 2020 Voor de inzet van de inzamelvoertuigen rekent Van den Hende BV een tarief van € 40,per ton. Kosten in 2020 € 71.640,-

Vergoeding vrijwilligers 2020 De vergoeding aan de vrijwilligers bedraagt € 50,- per ton. Vergoeding in 2020 € 89.550,-.

Vergoeding Nedvang 2020 De gemeente ontvangt van Nedvang een registratievergoeding over 23 % van het ingezamelde tonnage. In 2020 bedroeg de vergoeding € 7,74 per ton. Vergoeding 2020 €3.188,-

Aanbesteding legen minicontainers In 2020 ishetlegen van de restafval, GFT en PMD-containersaanbesteed. Hierin is ook e en prijs opgevraagd voor het Ie en van OPK-containers in een fre uentie van eens er 6 we en 8,7 keer per jaar). Suez heeft aangegeven dit te willen doen voor € 61.073,-. Hiervan kan vanaf 2022 gebruik worden gemaakt. Suez koopt het ingezamelde OPK voor de gemiddelde tonprijs voor bont papier zoals vermeldt in Marktberichten Oud Papier (maandelijks vastgesteld). Deze verkoopprijs wordt nu ook gehanteerd bij de verkoop aan Van den Hende.

Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing mag slechts kostendekkend worden ingezet. De gemeente mag de kosten die worden gemaakt voor de inzameling van huishoudelijke afvalstromen ten laste brengen van de afvalstoffenheffing. Dus ook als dit in samenwerking met vrijwilligers gebeurt. Er moeten dan echter wel reële prijzen van toepassing zijn. Als vrijwilligers tegen een vergoeding ondersteunen bij het inzamelen van OPK, terwijl Suez het zonder vrijwilligers goedkoper kan, is er sprake van een verkapte subsidiëring. Het is niet toegestaan om de afvalstoffenheffing daarvoor te gebruiken

Met behulp van vrijwilligers Voordelen a. Sociale aspect van het samen inzamelen b. Hogere motivatie voor huishoudens om OPK gescheiden in te zamelen c. Verlaagt inzamelkosten voor de gemeente d. De vrijwilligersorganisatie besteden de vergoeding aan activiteiten die van waarde zijn voor de samenleving van De Wolden Toelichting: a. Hiervan is sprake, maar door de inzet van inzamelvoertuigen zijn er tegenwoordig veel minder vrijwilligers nodig. Per voertuig twee beladers. Het sociale aspect van het samen inzamelen lijkt daardoor nu minder groot dan vroeger. b. Hiervan is sprake. De wetenschap dat verenigingen, kerken en scholen geld verdienen aan OPK inzameling is voor veel huishoudens reden om aan de inzameling mee te doen. Met de invoering van diftar zal de motivatie meer komen te liggen bij de eigen portemonnee.

c. OPK is grondstof voor nieuw papier en karton en heeft daarmee waarde. Verenigingen, kerken en scholen zamelen al lang in om inkomsten te verwerven. De inzameling vermindert de verwerkingskosten van restafval. Gemeenten zijn de inzameling door verenigingen, kerken en scholen om die reden gaan stimuleren met garantieprijzen of vergoedingen. Het OPK werd destijds los/gebundeld ingezameld met aanhangwagens en karren. Later werd de gescheiden inzameling van OPK wettelijk verplicht en zijn gemeenten de inzameling zelf gaan oppakken. In veel gevallen samen met vrijwilligers. Door de komst van zijladers zijn vrijwilligers in principe niet meer nodig. Het argument

dat de inzameling door vrijwilligers de inzameling goedkoper maakt is daardoor niet meer aan de orde. d. Dit is zonder twijfel het geval.

Nadelen a. Veiligheid vrijwilligers b. Continuïteit inzameling (onvoldoende vrijwilligers)

,[ZameldenS[OOT deZaterdad d. Hoge inzamelkosten zaterdag e. Zes wekelijks inzameling met vrijwilligers lastig f. Afzetcontainer leidt tot inzameling van bedrijfsafval Toelichting: a. Wanneer een vrijwilliger tijdens de inzameling gewond raakt of erger leidt dit naast persoonlijk leed tot negatieve publiciteit voor de gemeente en imago schade. De gemeente heeft een verzekering afgesloten waarmee de vrijwilligers zijn verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid en overlijden. b. Er zijn nu voldoende organisaties die mee willen doen aan de inzameling. Er zijn bij normale omstandigheden geen signalen dat de organisaties moeite hebben met het beschikbaar krijgen van vrijwilligers. Dit komt o.a. door de hoge vergoeding die de gemeente betaalt en dat de inzameling goed georganiseerd is, in de zin van voldoende inzamelvoertuigen en niet te grote inzamelroutes waardoor de vrijwilligers in maximaal 3 uur klaar zijn (09.00 - 12.00 uur). Wanneer hierin gewijzigd wordt kan de beschikbaarheid afnemen.

c. De grotere afval inzamelbedrijven doen waarschijnlijk niet mee aan inschrijvingen op inzamelingen op zaterdag met vrijwilligers. Chauffeurs willen niet meer werken op zaterdag. Een ander veel gehoord argument is het veiligheidsrisico van een inzameling met vrijwilligers. Van den Hende twijfelt over door gaan met OPK-inzameling. Voertuigen staan de hele week stil en op zaterdagmorgen zijn veel voertuigen nodig. Men denkt erover na om alleen nog in te schrijven op verwerking/vermarkting van OPK. d. Door gebrek aan concurrentie en loontoeslagen op zaterdag stijgt de inzamelprijs. Dit Geldt ook voor inzameling met vrijwilligers. e. In de aanbesteding is uitgegaan van een 6 wekelijke inzameling. Wanneer alleen gekeken wordt naar de tonnages is dit goed mogelijk. Echter het is niet duidelijk wat de invloed is van het verpakkingskarton van online bestellingen. Hierdoor kan een zes wekelijkse inzameling met vrijwilligers op problemen stuiten, doordat de inzamelvoertuigen op de bestaande inzamelgebieden/routes, niet efficiënt kunnen worden ingezet en doordat de inzameling door vrijwilligers in korte tijd dient plaats te vinden. Zie punt b. Dit kan voor een inzameling op zaterdag meer voertuigen en vrijwilligers vragen. f. De afzetcontainer bij Klooster & Dekker wordt gebruikt door huishoudens die een binding hebben met de Gereformeerde kerk in Zuidwolde.

Bij deze huishoudens wordt ook opgehaald door vrijwilligers met een aanhangwagentje en afgevoerd naar K&D. De container wordt waarschijnlijk ook gebruikt voor verwijdering van OPK van bedrijven. In 2020 is met deze container 182 ton ingezameld. In het verleden zijn alle afzetcontainers waar inwoners OPK naar toe konden brengen verwijderd vanwege risico voor brand. Alleen deze container is blijven staan. Over het gebruik van de container bij Kuiper Koekange is weinig bekend. Navraag bij

Van den Hende heeft opgeleverd dat er weinig mee wordt ingezameld. Enkele tonnen per jaar. Misschien voor een groot deel OPK van Kuiper. De vergoeding voor het OPK komt ten goede aan de 7 inzamelaars in Koekenge. De inzameling met afzetcontainer geeft ruimte aan verwijdering van bedrijfs-OPK op kosten van de gemeente.

Alleende reguliereinzameldienst Voordelen a. Veiliger b. Duurzamer c. Bedrijfszekerder d. Goedkoper e. Geen juridisch/financieel risico Toelichting: a. Veiliger omdat met zijladers wordt ingezameld. Er staan geen mensen achter op een treeplank die daar af kunnen vallen of kunnen worden aangereden door een achteropkomend voertuig. b. Duurzamer omdat in de aanbesteding kan worden geëist dat er met voertuigen wordt ingezameld die beschikken over een Euro VI-motoren. Dit bijvoorbeeld in tegenstelling tot Van den Hende die met oudere voertuigen inzamelt (vaak Euro III). Van den Hende zegt niet anders te kunnen omdat nieuwe auto's niet rendabel te maken zijn met alleen inzet op zaterdag. Wanneer de gemeente voertuigen met Euro VI motoren gaat eisen in een aanbesteding dan zal niet worden ingeschreven zegt Van den Hende, tenzij een overeenkomst wordt geboden met een duur waarbinnen nieuwe voertuigen kunnen worden afgeschreven of wanneer een inzameling met vrijwilligers op werkdagen mogelijk wordt gemaakt (minder voertuigen nodig). c. Bedrijfszekerder, omdat de inzameling niet afhankelijk is van vrijwilligers. De inzameldienst is op grond van de overeenkomst gehouden de inzameling uit te voeren. Naleving van de overeenkomst kan worden afgedwongen/het niet nakomen van de overeenkomst heeft financiële consequenties voor de inzameldienst. d. Goedkoper.

Op basis van de nu beschikbare informatie is een OPK inzameling door de inzameldienst op werkdagen circa € 10,- per aansluiting goedkoper. Hierbij nogmaals opgemerkt dat de dienstverlening vermindert vanwege de zes wekelijkse inzameling. e. Geen juridisch/financieel risico doordat reële kosten voor OPK-inzameling worden doorberekend in de afvalstoffenhefing.

Nadelen a. Sociale aspect is weg b. Vrijwilligersorganisaties missen structurele inkomsten c. Lagere dienstverlening Toelichting: a. Spreek voor zich. b. De inkomsten uit OPK zijn voor de vrijwilligersorganisatie structurele inkomsten. Het verliezen van deze inkomsten zal een "gat" in hun begroting betekenen. Als voorbeeld

de twee basisscholen in Zuidwolde die samen 350 ton OPK inzamelen en daarvoor een vergoeding ontvangen van € 17.500,-. c. De prijs waarvoor Suez het OPK wil inzamelen is gebaseerd op een zes wekelijkse inzameling. Dit is 3,3 inzamelingen minder dan nu door de vrijwilligers worden uitgevoerd. De dienstverlening komt daardoor op een lager niveau te liggen.