Bijlage Drugs in het preventie- en Handhavingsplan gemeente De Wolden 2024-2027
Tekst van het document
Bijlage: Drugs in het Preventie- en Handhavingsplan gemeente De Wolden 2024 - 2027
Inhoud A. Inleiding ..............................................................................................................3 A1. Preventie- en Handhavingsplan alcohol & drugs.................................................3 A2.
Verschil tussen alcohol en drugs volgens de wet ................................................3
B. Probleemanalyse ...................................................................................................3 B1. Drugsgebruik................................................................................................3 B1.1. Waarom gebruiken mensen drugs .................................................................3 B1.2. Gevaren/gevolgen van drugs ....................................................................5 B1.3. Omvang en trends ..................................................................................6 B2. Drugsoverlast ...............................................................................................8 C. Beleid, wetgeving, ambitie, doelstelling ..................................................................10 C1. Landelijk drugsbeleid , gebruik ......................................................................10 C1.1. Ambitie preventie ..................................................................................11 C.1.2. Doelstelling preventie .........................................................................11 C2. Landelijk drugsbeleid, handel, De Opiumwet ...................................................11 C2.1. Opiumwet .........................................................................................11 C2.2. Bestuurlijke Opiumwet gemeente De Wolden 2022.
................................11 C2.3. Coffeeshopbeleid De Wolden 2001 ........................................................11 C2.4. Ambitie handhaving ...............................................................................11 C2.5. Doelstelling Handhaving .........................................................................11 C3. Wegenverkeerswet ......................................................................................11 C3.1 Ambitie handhaving ...................................................................................11 C3.2 Doelstelling handhaving ..............................................................................11 D. Activiteiten .........................................................................................................12 D1. Preventie ...................................................................................................12 D2.
Handhaving ................................................................................................13
E. Aansluiting Preventie- en Handhavingsplan alcohol ...................................................14
2
A. Inleiding A1. Preventie- en Handhavingsplan alcohol & drugs De raad van De Wolden heeft november 2022 aangegeven het beleid t.a.v. drugsgebruik en drugshandel te willen integreren in het Preventie- en Handhavingsplan alcohol 2024-2027. Deze bijlage geeft informatie over de ‘drugsbijdrage’ in dit plan.
A2. Verschil tussen alcohol en drugs volgens de wet Drugs worden ingedeeld naar wettelijke status: legale (wettelijk toegestaan) en illegale (verboden) middelen. Illegale middelen staan op de Opiumwet. De Opiumwet verbiedt het bezit, de handel, de verkoop, het vervoer en de productie van de middelen die onder die wet vallen. In Nederland is het gebruik van drugs niet strafbaar. De overheid wil er hiermee voor zorgen dat mensen die door drugsgebruik in de problemen komen zich vrij voelen om hulp te zoeken. De Opiumwet bestaat uit twee lijsten: Lijst 1: drugs waarvan de overheid vindt dat ze een onaanvaardbaar/onacceptabel risico hebben voor de gezondheid (‘harddrugs’). Voorbeelden: Cocaïne, XTC, GHB, heroïne Lijst 2: drugs die volgens de overheid minder risico’s voor de gezondheid hebben dan de mindelen op lijst 1. Middelen op deze lijst worden ook wel ‘softdrugs’ genoemd. Voorbeelden: hasj en wiet, paddo’s en slaap- en kalmeringsmiddelen. Legale drugs die niet op de Opiumwet staan, zijn bijvoorbeeld alcohol, tabak en cafeïne. Legaal betekent niet dat alles mag, ook voor legale drugs bestaan er allerlei wetten en regels (zoals leeftijdsgrenzen voor alcohol en tabak). (Jellinek: Beoordeelt op de kans op lichamelijke schade, kans op verslaving en sociale schade, dan staat alcohol op de derde plaats na heroïne en tabak.)
B. Probleemanalyse B1.
Drugsgebruik
B1.1. Waarom gebruiken mensen drugs Om goed beleid te maken is het van belang om te weten waarom mensen drugs gebruiken. Met deze kennis kunnen beleid en interventies gericht ingezet worden om de oorzaken van drugsgebruik aan te pakken. Verslavingszorg Noord Nederland (verder: VNN): Waarom gebruiken mensen drugs? Drugs zijn middelen die de hersenen prikkelen. De meest gebruikte drugs zijn alcohol en tabak. Mensen gebruiken drugs om zich te verdoven, hun waarneming te veranderen, of om gestimuleerd te worden. Dit kan zijn uit nieuwsgierigheid, maar het kan ook zijn dat mensen met gebruik hun problemen proberen te vergeten. Hieronder noemen we de effecten die verschillende soorten drugs geven: Ontspannen en verdoven. Voorbeelden hiervan zijn heroïne en andere opiaten, maar ook alcohol en slaapmiddelen. Oppeppen.
3
Je voelt je meer alert of lijkt meer energie te hebben. Voorbeelden hiervan zijn cocaïne en amfetamine maar ook tabak en koffie. Je waarneming veranderen. Je ziet en beleeft de wereld anders. Voorbeelden zijn LSD, hasj en wiet, paddo’s en andere tripmiddelen. Jellinek (de expert op het gebied van verslaving): Waarom worden drugs gebruikt? Er zijn redenen waarom mensen met gebruik beginnen en er zijn redenen waarom mensen met gebruik doorgaan. Redenen om te beginnen Reden om met drugs te beginnen zijn vaak nieuwsgierigheid of omdat iemand bij een bepaalde groep wil horen. Ook aanbod kan iemand overhalen om met drugs te beginnen. Nieuwsgierigheid leidt in de meeste gevallen wel tot gebruik, maar vaak is het een eenmalig experiment. Dat kan men zien door het aantal mensen te vergelijken dat ooit van zijn leven heeft gebruikt en dat de laatste maand nog heeft gebruikt. Redenen om met gebruik door te gaan Er zijn ook redenen waarom mensen met gebruik doorgaan. Bij het doorgaan met gebruik gaan persoonlijke en genetische factoren een steeds grotere rol spelen. Genetische factoren Drugs kunnen bij de één een sterker en positiever effect opleveren dan bij ander. Het beloningscentrum in de hersenen (het centrum dat ervoor zorgt dat iemand zich lekker voelt) functioneert niet bij iedereen hetzelfde. Na gebruik van drugs kan het beloningscentrum in verschillende mate geprikkeld worden.
Dit kan bij de één een extremer effect opleveren dan bij de ander. Dit is deels genetisch bepaald. Personen die een zeer positief effect ervaren zullen eerder geneigd zijn om met drugs door te gaan dan personen die bij wie dit effect minder uitgesproken is. Persoonlijke factoren Hierbij is het belangrijk of erom positieve of negatieve redenen gebruikt wordt. Zo zijn ‘om me even minder naar te voelen’ of ‘gebruik als slaap- en kalmeringsmiddel’ negatieve redenen. Maar ook gebruik als ontspanning kan negatief zijn, als men zonder dat middel niet meer kunt ontspannen. Positieve redenen zijn bijvoorbeeld ‘omdat het gezellig is’ of ‘omdat het lekker smaakt’. Als er om negatieve redenen met gebruik doorgegaan wordt, is gebruik vaak veel riskanter dan wanneer er om positieve redenen doorgegaan wordt. Bij negatieve redenen wordt snel, vaak, veel en dagelijks gebruikt en dan ligt problematisch gebruik of verslaving op de loer. Onthoudingsverschijnselen en verlangen Mensen kunnen soms erg naar het effect van een drug verlangen. Ze kunnen dan geen weerstand bieden aan de drang om te gebruiken. Daarbij leveren sommige drugs sterke onthoudingsverschijnselen op zoals alcohol, GHB, heroïne en tabak. Maar ook een drug als cocaïne kan bij stoppen een lang aanhoudend depressief gevoel opleveren.
De onthoudingsverschijnselen worden als zeer onprettig ervaren en voeden het verlangen om weer te gaan te gebruiken. Onderzoek naar motieven Onder andere is aan coffeeshopbezoekers gevraagd waarom zij blowen. Zij gaven de volgende redenen op: ontspanning/rustgevend, gezelligheid, lekker, slaap/kalmeringsmiddel, smaak, prettig gevoel, roes, inspiratie/creativiteit, verveling, verslaving. Gebruik vanwege verveling, verslaving en slaap/kalmeringsmiddel zou men gebruik om negatieve redenen kunnen noemen. Ook achter het gebruik om de roes kan een negatieve reden zitten.
4
Andere redenen om drugs te gebruiken kunnen zijn: beter presteren, spiritualiteit, spanning, nieuwsgierigheid, sociale druk, versterking zelfvertrouwen en verdoven van nare gevoelens. B1.2. Gevaren/gevolgen van drugs
Zie Preventie- en Handhavingsplan 2024-2027: 3.2
Loket gezond leven RIVM/VWS: Drugsgebruik brengt gezondheidsrisico’s met zich mee, maar de verschillen per middel zijn groot. Drugsgebruik kan leiden tot acute gezondheidsrisico’s (zoals paniekaanvallen of bewusteloosheid), of gezondheidsschade op de lange termijn. Sommige drugs zijn erg verslavend. Daarnaast kan drugsgebruik gevolgen hebben voor de naaste omgeving, bijvoorbeeld als er kinderen of een partner in het spel zijn, en maatschappelijke schade veroorzaken, zoals criminaliteit en overlast. Gevolgen voor de gezondheid Korte termijn Drugsgebruik kan leiden tot acute gezondheidsincidenten. Zo’n incident kan veroorzaakt worden door overdosering, vervuilde drugs en het combineren van verschillende drugs of drugs met alcohol. Maar persoonlijke kenmerken (denk aan vermoeidheid, psychische instabiliteit) en de fysieke omstandigheden (een hoge omgevingstemperatuur of een panieksituatie) kunnen elk middelengebruik risicovol maken. Zo kan cannabisgebruik leiden tot somberheid en GHB gebruik tot bewusteloosheid en ademhalingsstoornissen. In een kleinschalig onderzoek onder ecstasy-gebruikers wordt gepleit voor meer onderzoek naar gezondheidsincidenten door ecstasy omdat het er op lijkt dat veel ecstasy-gebruikers niet naar een EHBO gaan maar wel klachten als black outs of geheugenverlies ervaren.
Ook kunnen gebruikers zichzelf en anderen in gevaar brengen als ze onder invloed van drugs aan het verkeer deelnemen. In sommige gevallen maakt drugsgebruik agressief of ontstaan opgefokte situaties omdat mensen onder invloed anders reageren dan normaal verwacht kan worden. Tot slot hebben mensen onder invloed van drugs vaker onveilige seks of achteraf spijt van een seksuele ervaring. Gecombineerd gebruik van drugs en alcohol Het combineren van alcohol met drugs (en drugs onderling) leidt tot extra gezondheidsrisico's en onvoorspelbare effecten. Twee voorbeelden: • Alcohol is een verdovend middel. Als iemand alcohol combineert met een ander verdovend middel, zoals GHB versterken deze middelen elkaars werking. Een kleine hoeveelheid GHB kan in combinatie met alcohol al leiden tot levensbedreigende ademhalingsstoornissen. • Als alcohol wordt gecombineerd met een stimulerend middel, zoals cocaïne, kunnen de middelen gevoelsmatig elkaars werking opheffen. Gebruikers denken daardoor dat ze meer alcohol kunnen drinken. De combinatie van alcohol met een stimulerend middel kan onvoorspelbare effecten geven, zoals agressief gedrag. Lange termijn Op lange termijn kan drugsgebruik schadelijk zijn door het ontstaan van lichamelijke en psychische problemen en afhankelijkheid.
Het risico op verslaving verschilt per drug: sommige drugs (zoals heroïne en GHB zijn snel verslavend, andere drugs (zoals ecstasy) hebben dat effect veel minder, al zijn er wel mensen die uitgaan zonder ecstasy niet leuk meer vinden. Ook de lichamelijke problemen verschillen per middel. Zo kan het snuiven van cocaïne op den duur het neusslijmvlies beschadigen en het injecteren van drugs vergroot het risico op infectieziekten.
5
Middelengebruik op jonge leeftijd. Zie Preventie- en Handhavingsplan 2024-2027: 3.2. Jongeren lopen extra risico door gebruik van drugs omdat hun lichaam en hersenfuncties nog niet volgroeid zijn. Middelengebruik op jonge leeftijd kan op korte termijn leiden tot gedragsproblemen en concentratiestoornissen, en op de lange termijn tot depressie, verslaving en andere gezondheidsschade. Ook zijn er aanwijzingen dat het gebruik van alcohol en drugs op jonge leeftijd een verstorend effect heeft op de ontwikkeling van de hersenen. Middelengebruik kan een rol spelen bij voortijdig schoolverlaten, met als gevolg een toenemende kans op werkloosheid, slechtere gezondheid en psychosociale problemen. Jongeren die in de adolescentie bijvoorbeeld beginnen met blowen behalen een lager schoolniveau, hebben een grotere kans op verslaving en wanneer zij er aanleg voor hebben lopen zij meer risico chronische psychische aandoeningen te krijgen]. Gevolgen voor de omgeving Regelmatig drugsgebruik en verslaving heeft niet alleen negatieve gevolgen voor de gebruiker maar ook voor zijn of haar sociale omgeving en de maatschappij. Het gaat hier om verstoring van gezins- en familierelaties, problemen op school of op het werk, het veroorzaken van overlast of het vertonen van crimineel gedrag, negatieve invloed op het veiligheidsgevoel, kosten voor gezondheidszorg, ziekteverzuim en criminaliteit.
Gevaren voor de omgeving Ook de productie van drugs geeft veel overlast en onveiligheid in gemeenten. Hennepteelt veroorzaakt stank en verhoogt het brandgevaar (met name in woonwijken) en schade aan woningen. Ecstasylaboratoriums dumpen afval in natuurgebieden en drugscriminelen proberen te infiltreren in gemeentebesturen en andere publieke organisaties. Dit ondermijnt het lokale gezag en verslechtert de veiligheid en leefbaarheid. B1.3. Omvang en trends Omvang Zie Preventie- en Handhavingsplan 2024-2027: 2.2.1. Landelijke cijfers gebruik en incidenten Trimbos: https://www.trimbos.nl/kennis/cijfers/drugs/ Tal van monitors en onderzoeken leveren informatie op over middelengebruik. De Nationale Drug Monitor (NDM) bundelt deze gegevens over middelengebruik in de algemene bevolking en scholieren, drugsincidenten, cliënten in de verslavingszorg, de drugsmarkt, en over alcohol- en druggerelateerde criminaliteit en biedt een interpretatie van al deze gegevens. Daardoor is het Jaarbericht van het Trimbos-instituut en WODC hét naslagwerk voor een volledig en actueel overzicht van de Nederlandse situatie omtrent drugs, alcohol en tabak. Cijfers de Wolden gebruik jongeren In het najaar van 2019 heeft GGD Drenthe een groot onderzoek gehouden onder jongeren in klassen 2 en 4 van het voortgezet onderwijs in de provincie Drenthe. Zie bijlage I.
De tabellen tonen de percentages voor De Wolden, met daarnaast ook het percentage in de provincie Drenthe. Waar de aantallen dit toelaten, zijn de resultaten ook gepresenteerd naar geslacht, leeftijdscategorie, en opleidingsniveau. De gemeentelijke resultaten zijn vergeleken met de rest van Drenthe. Als uit deze statistische analyses naar voren komt dat een verschil niet op toeval berust, dan noemen we de uitkomst statistisch significant. In de tabellen wordt dit aangegeven met een *.
6
Tabel 44. Wel eens hasj of wiet gebruikt in % jongen meisje
12-15 jaar
16-18 jaar
VMBO overig
ja 8 3 4 12 5 Ooit wiet of hasj gebruikt* nee 92 97 96 88 95 *Significant verschil tussen de gemeente De Wolden en de rest van Drenthe Tabel 45. Gebruik van hasj of wiet in de laatste 4 weken in % jongen meisje 12-15 16-18 jaar jaar
VMBO overig
ja 1 1 1 2 2 Laatste 4 weken hasj of nee 99 99 99 98 98 wiet gebruikt * *Significant verschil tussen de gemeente De Wolden en de rest van Drenthe
VMBO-t
HAVO
VWO
5 95
9 91
1 99
VMBO-t
HAVO
VWO
Total De Wolden 5 95
Total Drenthe
Total Drenthe
96
0
2
0
Total De Wolden 1
100
98
100
99
6 92
4
Tabel 46. Gebruik van XTC, paddo’s, amfetaminen, GHB en lachgas Hoe vaak XTC gebruikt
Hoe vaak paddo’s gebruikt
Hoe vaak amfetaminen gebruikt
Hoe vaak GHB gebruikt
Hoe vaak lachgas gebruikt
Totaal De Wolden % 100 0 0 100 0 0 100 0 0 100 0 0 93 1 6
Niet gebruikt In laatste 4 weken Langer dan 4 weken geleden Niet gebruikt In laatste 4 weken Langer dan 4 weken geleden Niet gebruikt In laatste 4 weken Langer dan 4 weken geleden Niet gebruikt In laatste 4 weken Langer dan 4 weken geleden Niet gebruikt In laatste 4 weken Langer dan 4 weken geleden
Totaal Drenthe % 98 0 1 99 0 0 99 0 1 99 0 0 91 2 7
Conclusie De Wolden Er zijn zeer weinig jongeren, 1%, in De Wolden gebruiken die hasj of wiet gebruiken. Het gebruik van lachgas is erg laag. Het gebruik van alcohol daarentegen geeft een score van 77%. De omvang van drugsgebruik door jongeren in De Wolden is niet problematisch, het gebruik van alcohol wel. De werkelijke omvang van middelen gebruik in De Wolden is niet bekend of zichtbaar. Deze hoeft ook niet per definitie problematisch te zijn. Het jongerenwerk heeft mogelijk niet alle groepen in beeld en lang niet iedereen zoekt hulp bij de betreffende instanties. Meting Coronaperiode Jeugd GGD Drenthe In het najaar van 2021 (sep-nov) heeft GGD Drenthe in samenwerking met GGD GHOR en het RIVM een extra grootschalig onderzoek gehouden in Drenthe onder jongeren uit klas 2 en 4 van het voortgezet onderwijs. Dit is onderdeel van de landelijke Gezondheidsmonitor Jeugd. https://www.gezondheidsgegevensdrenthe.nl/media/1690/gm-jeugd-de-wolden.pdf Tabel 34. Wel eens hasj of wiet gebruikt in % jongen meisje
12-15 jaar
16-18 jaar
VMBO overig
ja 9 2 5 6 8 Ooit wiet of hasj gebruikt* nee 91 98 95 94 92 *Significant verschil tussen de gemeente De Wolden en de rest van Drenthe
7
VMBO-t
HAVO
VWO
8 92
2 98
4 96
Total De Wolden 5 95
Total Drenthe 8 92
Tabel 35. Gebruik van hasj of wiet in de laatste 4 weken in % jongen meisje 12-15 16-18 jaar jaar
VMBO overig
ja 0 1 1 1 0 Laatste 4 weken hasj of nee 100 99 99 99 100 wiet gebruikt * *Significant verschil tussen de gemeente De Wolden en de rest van Drenthe
VMBO-t
HAVO
VWO
Total Drenthe
0
Total De Wolden 1
3
0
97
100
100
99
95
5
Tabel 36. Gebruik van XTC, paddo’s, amfetaminen, GHB en lachgas Hoe vaak XTC gebruikt
Hoe vaak paddo’s gebruikt
Hoe vaak amfetaminen gebruikt
Hoe vaak GHB gebruikt
Hoe vaak lachgas gebruikt
Hoe vaak 3-MMC gebruikt
Totaal De Wolden % 100 0 0 100 0 0 100 0 0 100 0 0 97 0 3 100 0 0
Niet gebruikt In laatste 4 weken Langer dan 4 weken geleden Niet gebruikt In laatste 4 weken Langer dan 4 weken geleden Niet gebruikt In laatste 4 weken Langer dan 4 weken geleden Niet gebruikt In laatste 4 weken Langer dan 4 weken geleden Niet gebruikt In laatste 4 weken Langer dan 4 weken geleden Niet gebruikt In laatste 4 weken Langer dan 4 weken geleden
Totaal Drenthe % 98 0 1 99 0 1 99 0 1 99 0 1 95 1 4 99 0 1
*Significant verschil tussen de gemeente De Wolden en de rest van Drenthe
Conclusie De corona-periode heeft in De Wolden niet geleid tot een toenamen van middelengebruik onder jongeren. Trends Drugsgebruik is onderhevig aan trends. Zo was het gebruik van lachgas onder jongeren heel trendy, dat is nu op retour. Nieuwe drugs hebben de belangstelling van jongeren (nieuwsgierigheid), in veel gevallen eindigt dit na verloop van tijd. Er komen ook regelmatig nieuwe designer-drugs op de markt. Vaak zijn er concentraties van locaties waar bepaalde drugs worden gebruikt. De trends zijn zeker niet altijd landelijk, soms heel lokaal. Drugsgebruik volwassenen (18-34 jaar) De resultaten Gezondheidsmonitor volwassenen Drenthe 2022, De Wolden laten zien dat het gebruik van drugs vanaf 18 jaar hoger is. Drugsgebruik ooit Ooit canabis gebruikt Ooit amfetamine gebruikt Ooit XTC gebruikt Ooit paddo’s gebruikt Ooit cocaïne gebruikt Ooit GHB gebruikt Ooit lachgas gebruikt Ooit 3-MMC gebruikt Ooit Andere drugs gebruikt
Totaal De Wolden % 20 7 14 4 8 1 20 8 1
https://www.gezondheidsgegevensdrenthe.nl/media/1745/tabellenboek_dewolden_volwass enen_2022_def.pdf
8
B2. Drugsoverlast Hiermee wordt overlast, overtredingen, problematiek bedoeld n.a.v. handel, kweek, dealen, verkoop van drugs. Gegevens de De Wolden: de laatste jaren zijn er in De Wolden meerdere overtredingen geweest van de Opiumwet. Er zijn kwekerijen opgerold. N.a.v. een toename van kwekerijen en drugslabaratoria in Noord Nederland is er een grootschalige voorlichtingscampagne georganiseerd. De Wolden.nieuws.nl: https://de-wolden.nieuws.nl/nieuws/37405/grootschalige-campagne-tegendrugslabs-in-drenthe/ 9 maart 2021 Zuidwolde – Vanaf vandaag start een grootschalige campagne, die mensen bewust moet maken van de gevaren van drugslabs in hun omgeving. Politie Noord-Nederland, RIEC Noord Nederland en LTO Noord bestrijden gezamenlijk de drugslabs in Drenthe. Er is voor Drenthe gekozen omdat hier meermaals drugslabs gevonden werden, zoals in Nijeveen, Zuidwolde en Kerkenveld. De campagne ‘niet onder mijn neus’ richt zich enerzijds op ondernemers in de buitengebieden om deze te behoeden voor de gevaren van drugscriminaliteit. Anderzijds wordt de campagne ingezet om mensen te wijzen op de signalen van ondermijning, zodat zij eerder melding kunnen maken bij verdacht gedrag. Aanleiding is het stijgende aantal opgerolde drugslabs en dumpingen van drugsafval in Noord-Nederland.
Vorige week werd al bekend dat er een stijgende lijn in Noord-Nederland te zien is, wanneer het gaat om productie- en dumplocaties van synthetische drugs. Om maatschappelijke weerbaarheid tegen deze vorm van criminaliteit te vergroten, starten Politie Noord-Nederland, RIEC Noord Nederland en LTO Noord een gezamenlijke campagne om vooral de drugs uit de buitengebieden te weren. Tweeledige campagne De campagne, die wordt gefinancierd vanuit de intensiveringsmiddelen die het samenwerkingsverband van het RIEC Noord vanuit het Rijk heeft ontvangen, is tweeledig. “In eerste instantie willen we de ondernemers in de buitengebieden waarschuwen en zo voorkomen dat drugscriminelen voet aan de grond krijgen hier.” Legt Sybrand Buma, voorzitter van stuurgroep RIEC Noord-Nederland uit. “We richten ons op ondernemers in de buitengebieden, omdat juist die locaties aantrekkelijk blijken te zijn. Denk aan agrariërs of andere ondernemers met grote schuren of loodsen. We willen als overheid voorkomen dat ze hun gebouwen verhuren aan criminelen en geven met behulp van deze campagne aan hoe ontzettend gevaarlijk het is als je je toch laat verleiden. Ondernemers hebben meestal geen goed beeld van de enorme risico’s voor zichzelf en hun omgeving.
Eénmaal ingestapt, is het vaak geen optie meer om er zonder kleerscheuren uit te komen.” Signalen herkennen De campagne richt zich daarnaast ook op inwoners uit Drenthe, om de signalen van ondermijning te leren herkennen. Bij ondermijning is er geen duidelijke grens meer tussen onderwereld en bovenwereld. Het doel van de campagne is dat mensen eerder melding kunnen maken bij verdacht gedrag omdat zij de signalen van criminaliteit herkennen. “Ook voor omwonenden brengt een drugslab enorme risico’s met zich mee. Denk aan
9
brand en explosiegevaar door het gebruik van ongekeurde ketels en de veelheid gascilinders in een kleine ruimte. Daarnaast heb je kans dat je chemische dampen zoals zoutzuur dampen inademt. Het is geen “ver van m’n bed show” meer, de drugslabs zitten echt niet meer alleen in het zuiden van het land.” Zegt Jon Warmerdam van Bureau Drugszaken, die de overheid regelmatig traint in de strijd tegen drugs. Verschillende kanalen De partners van het RIEC samenwerkingsverband zetten de komende maanden verschillende kanalen in om zo de drugscriminaliteit te helpen verminderen. Op www.nietondermijnneus.nl is een korte film te zien waar je mee wordt genomen in een drugsverhaal. Ook is te zien hoe je een drugslab of drugscrimineel herkent en wat je met die informatie moet doen. Via commercials op RTV Drenthe, social media en posters en flyers worden inwoners van Drenthe de komende tijd gewezen op die signalen. Het RIEC samenwerkingsverband heeft voor Noord Nederland intensiveringsgelden ontvangen. Het doel van deze rijksmiddelen is om de aanpak van ondermijning te versnellen. Onderdeel van de aanpak is het bevorderen van de weerbaarheid en het vergroten van de bewustwording. Dat is precies het doel van deze campagne.
C. Beleid, wetgeving, ambitie, doelstelling Landelijke wetgeving en beleid bepalen de kaders voor gemeentelijk beleid. Het landelijk drugsbeleid steekt in op preventie, hulpverlening en bestrijding handel en overlast. De Wolden volgt deze lijn.
C1. Landelijk drugsbeleid, gebruik https://www.loketgezondleven.nl/gezondheidsthema/drugs/landelijk-beleid Het landelijke drugsbeleid van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport richt zich op het voorkomen van het gebruik van drugs en het beperken van de risico’s voor de gebruiker, diens directe omgeving en de samenleving. De overheid doet dit door te zorgen voor goed preventief beleid, passende hulpverlening, bestrijding van drugscriminaliteit en het aanpakken van overlast door drugsgebruik. Het landelijke beleid biedt kaders voor het gemeentelijke beleid. Het drugsbeleid van VWS is vanouds vormgegeven langs de volgende lijnen: 1. het voorkomen van gebruik, 2. indien er toch wordt gebruikt, voorkomen van gezondheidsschade (acute incidenten, verslaving et cetera), 3. de inzet van vroegsignalering en kortdurende interventies om te voorkomen dat mensen een verslaving ontwikkelen, 4. het zorgen voor adequate behandeling van mensen die in de problemen komen door middelengebruik en verslaving, en 5. het beperken van gezondheidsschade ofwel ‘harmreduction’. Anders gezegd: voorkomen is beter dan behandelen, behandelen is beter dan harmreduction en harmreduction is beter dan niets doen.
10
De gemeente De Wolden streeft ernaar dat haar jonge inwoners gezond, veilig en kansrijk kunnen opgroeien. Drugs horen daar niet bij, drugsgebruik is nooit zonder risico’s. (https://www.vnn.nl/meer-over-middelen/risicos-en-gevolgen-van-drugs) Jellinek: Het gebruik van drugs op jonge leeftijd is extra slecht. Elk gebruik van drugs heeft risico’s. Hoe meer en hoe vaker iemand gebruikt hoe groter de risico’s. Maar ook hoe jonger hoe groter de risico’s. Dat heeft 4 redenen: • • • • •
Je hersenen ontwikkelen zich tot hun 24e. Gebruik van alcohol en drugs kan van invloed zijn op de ontwikkeling van de hersenen. Gebruik op jonge leeftijd vergroot de kans op probleemgebruik later in het leven. Als je jong bent heb je minder lichaamsvocht en bloed. Alcohol en drugs bereiken bij een gelijke dosis een hogere concentratie in het bloed dan bij een volwassene. Als je jong bent kun je de risico’s van alcohol en drugs minder goed inschatten en ben je veel minder bereid om met deze risico’s rekening te houden. Over het algemeen is het zo dat hoe later er met druggebruik begonnen wordt, hoe kleiner het risico is dat men ermee in de problemen komt. Er is dus veel voor te zeggen, om zo lang mogelijk het gebruik van drugs uit te stellen.
https://www.jellinek.nl/vraag-antwoord/waarom-is-gebruik-van-drugs-op-jonge-leeftijdextra-slecht/ C1.1. Ambitie preventie Wat we uiteindelijk willen bereiken met de Woldense aanpak is de realisatie van een gedragsverandering: iedereen vindt het vanzelfsprekend dat je geen drugs gebruikt. Bij gebruik van drugs door jongeren worden altijd de betreffende hulpverleningsinstanties binnen het netwerk ingeschakeld. C.1.2. Doelstelling preventie Elke inwoner van De Wolden heeft de kennis van de gevaren gebruik drugs.
C2. Landelijk drugsbeleid, handel, De Opiumwet C2.1. Opiumwet De Opiumwet stelt de import, export, productie, teelt, de handel en het in bezit hebben van drugs strafbaar. https://wetten.overheid.nl/BWBR0001941/2022-07-01 C2.2. Bestuurlijke Opiumwet gemeente De Wolden 2022. Met deze beleidsregel wordt het volgende beoogd: • de gemeente De Wolden onaantrekkelijk maken als vestigingsplaats voor drugshandel en productie; (herhaling van de) ernstige verstoring van de openbare orde voorkomen; • aantasting van het woon- en leefklimaat voorkomen; • de rust in de directe omgeving doen weerkeren; • brandgevaarlijke, chemisch gevaarlijke en bouwkundig gevaarlijke situaties opheffen of voorkomen; • verhinderen dat de woning of het lokaal opnieuw wordt gebruikt ten behoeve van het drugscircuit en de georganiseerde drugshandel; C2.3. Coffeeshopbeleid De Wolden 2001 Besloten is dat in de gemeente geen coffeeshops worden toegelaten ter voorkoming van aantasting van het woon- en leefklimaat en openbare orde (nuloptie hanteren). C2.4. Ambitie handhaving Er is geen handel, teelt en productie van drugs in De Wolden.
11
C2.5. Doelstelling Handhaving Bij geconstateerde import, export, productie, teelt, handel of het bezit van drugs, wordt gehandhaafd volgens de Opiumwet.
C3. Wegenverkeerswet De Wegenverkeerswet verbiedt rijden onder invloed van stoffen die de rijvaardigheid beïnvloeden. Dat geldt voor middelen uit de Opiumwet maar ook voor veel geneesmiddelen. C3.1 Ambitie handhaving Er is geen deelname aan het verkeer onder invloed van drugs. C3.2 Doelstelling handhaving Bij geconstateerde deelname aan het verkeer onder invloed van drugs wordt gehandeld volgens de verkeerswet.
D. Activiteiten D1. Preventie Het beste is als mensen helemaal niet gebruiken. In eerste instantie heeft de samenleving hier een eigen verantwoordelijkheid in (ouders, omgeving et cetera). Daarnaast zet een groot aantal partijen zich in om te voorkomen dat (jonge) mensen beginnen met drugsgebruik. Een belangrijke preventietaak ligt bij gemeenten, daarbij ondersteund door VNN en GGD. In De Wolden is er het preventiemenu voor het basisonderwijs. Het thema genotmiddelen gaat over zowel alcohol, tabak en drugs. Preventiemenu In de gemeente De Wolden is in schooljaar 2017-2018 het preventiemenu basisonderwijs opgestart. Er is een aanbod voor ouders, onderwijzers/ directie betreffende genotmiddelen (alcohol, drugs, roken, gamen). Er is een aanbod voor jongeren op de VO en MBO scholen in de omliggende gemeenten. Zie Preventie- en Handhavingsplan 2024-2027: 2.2.2. en 7.3.3. Voorkomen van gezondheidsschade Het eerste beleidsdoel is gericht op het voorkomen dat mensen beginnen met drugsgebruik. De praktijk is echter dat er jongeren zijn die ondanks het feit dat drugs illegaal zijn en ondanks alle voorlichting en preventie, toch (incidenteel of geregeld) drugs gebruiken. Doelstelling is dan om er – voor zover mogelijk - voor te zorgen dat het risico op (gezondheids)problemen wordt beperkt. Gebruikers hebben hier uiteraard ook een eigen verantwoordelijkheid.
Het is van belang dat mensen die een verslaving dreigen te ontwikkelen of waarbij het druggebruik tot andere (gezondheids)problemen dreigt te leiden, snel worden opgemerkt en worden ondersteund om erger te voorkomen. Vooral kwetsbare mensen – onder hen vaak jongeren - die al te kampen hebben met andere problemen vormen een hoogrisicogroep die extra aandacht verdient: mensen met ADHD, gedragsstoornissen en andere psychische stoornissen, personen met een licht verstandelijke beperking, jongeren in het speciaal onderwijs en de jeugdzorg en kinderen van verslaafde ouders bijvoorbeeld, hebben een hogere kans tot problematisch middelengebruik. In De Wolden worden deze signalen en casuïstiek besproken in de buurtteams. Hierin werken onder andere wijkagenten, buurtwerkers, wijkbeheerders, bewonersconsulenten van de woningcorporatie en de geestelijke gezondheidszorg samen.
12
De zorgroute De lijn is dat alle drugs en alcohol gerelateerde klantcontacten van de partners via afstemming met de toegang van het CJG worden afgestemd. Dit via de gezamenlijke afgesproken zorgroute en dus met zo min mogelijk stappen. Dit om te komen tot snelle interventies/trajecten door de juiste organisaties, het voorkomen van overlap, zien van een breder perspectief (is er meer aan de hand?) en het voorkomen van hiaten. Evenementen De gemeente heeft een belangrijke taak als het gaat om de afgifte van vergunningen voor festivals en feesten. De gemeente De Wolden kan daarbij eisen te stellen aan preventie. →Zie Preventie- en Handhavingsplan 2024- 2027, 7.1.II
Huisregels Door middel van huisregels kan de organisator, al dan niet gebaseerd op wet- en regelgeving, aangeven wat er wel en niet getolereerd wordt tijdens het evenement. Deze huisregels hebben een privaatrechtelijk karakter, wat inhoudt dat bezoekers bij het betreden van het evenemententerrein (stilzwijgend) akkoord gaan met de regels. Zij dienen hierover wel tijdig geïnformeerd te worden Hoewel gebruik van drugs volgens de wet niet strafbaar is, kan de organisator van het evenement via de huisregels communiceren dat drugs niet zijn toegestaan. Hiermee wordt een duidelijke norm neergezet en biedt personeel handvatten om bij overtreding van de huisregels op te treden. Opgenomen huisregels: zie Preventie- en Handhavingsplan 2024-2027, 7.1 II A. De volgende huisregels moeten door de evenementenorganisatie vooraf worden gecommuniceerd: • Het is niet toegestaan drugs en overige geestverruimende middelen mee het terrein op te nemen of in bezit te hebben. • Indien drugs gevonden worden bij de toegangscontrole of op het terrein, worden deze in beslag genomen en de betreffende bezoeker wordt van het terrein verwijderd. Indien nodig wordt de politie ingeschakeld. • Bezoekers onder invloed van drugs worden niet toegelaten tot het terrein. Huisregels en vervolgingsnorm Er is een landelijke vervolgingsnorm vastgesteld voor drugsbezit.
Om het justitiële apparaat niet overmatig te belasten, gaat men niet over tot vervolging bij bezit van drugs voor eigen gebruik. Lokaal kan daarvan in uitzonderingsgevallen worden afgeweken. Uiteraard moeten de betrokken veiligheidsprofessionals bij het evenement de vervolgingsnorm kennen, zodat ze weten wanneer ze de politie moeten inschakelen. Die informatie wordt meestal door de politie met hen besproken in de voorbereidingen van een evenement of bij reguliere overleggen met beveiliging. Kweek, teelt De gemeente De Wolden neemt altijd deel aan grote preventieve acties zoals “Niet onder mijn neus”. Zie B2.
D2. Handhaving Drugs en evenementen.
13
Momenteel is het drugsgebruik in De Wolden onder jongeren zeer gering. Dit leidt tot de vraag: handhaving strikt of pragmatisch? De Leidraad voor gemeenten 3.0 van het Trimbos instituut zegt hierover: Een vraag die in veel gemeenten leeft, is of er bij evenementen beter gekozen kan worden voor een pragmatische aanpak waarin het gebruik van kleine hoeveelheden drugs gedoogd wordt en geen strafvervolging wordt ingezet bij bezit van kleine hoeveelheden voor eigen gebruik, of voor een strikter regime waarin flink wordt ingezet op het tegengaan van drugsbezit en -gebruik. In de eerste aanpak staan gedachten centraal als: drugsgebruik is zeer lastig tegen te gaan, de toezichtcapaciteit is beperkt en kan beter ingezet worden op het oppakken van dealers in plaats van gebruikers. Het voorkomen van gezondheidsschade door riskant drugsgebruik is de grootste prioriteit. Vanuit deze argumenten worden veelal preventieve interventies voorgesteld. Met een strikter drugsbeleid wil men een duidelijk signaal afgeven dat drugs niet getolereerd worden, het bezit ervan verboden is en dat grote risico’s kleven aan het gebruik van drugs. In dat geval worden strengere toegangscontroles voorgesteld, waar bijvoorbeeld de inzet van drugshonden tot de mogelijkheden behoort.
Ervaring leert dat het zoeken is naar een juiste balans tussen deze twee aanpakken en het zaak is de verschillende doelen niet uit het oog te verliezen. Tot op heden is niet bewezen dat een zeer repressief of zero tolerance beleid de inzet van de menskracht en financiële bronnen rechtvaardigt en dat een repressief beleid het meenemen en gebruiken van drugs op evenementen vermindert. Het is daarnaast ook mogelijk dat de repressieve aanpak een negatief effect heeft. Zo bestaat de zorg dat bezoekers voor de start van het evenement alvast een flinke hoeveelheid drugs innemen om niet gesnapt te kunnen worden bij de controle en daardoor een verhoogd risico lopen op gezondheidsincidenten. Ook komen strenge controles vaak niet ten goede aan de sfeer op het evenemententerrein en kunnen mensen die onwel worden zich geremd voelen in het vragen van hulp. Angst in combinatie met drugsgebruik kan bovendien ook zorgen voor (sterkere) negatieve psychische effecten. Een te soepel regime aan de andere kant kan drugsgebruik mogelijk weer in de hand werken en daarmee bijdragen aan het ontstaan van gezondheidsincidenten en veiligheidsproblemen. Een pragmatische aanpak voor De Wolden volstaat. handel, kweek, dealen, verkoop van drugs. Bij constatering zal altijd worden opgetreden volgens de Opiumwet
E. Aansluiting PHP alcohol In het Preventie- en Handhavingsplan Alcohol staat (hoofdstuk 6) onder de aanpak dat er jaarlijks een risicoanalyse wordt gemaakt m.b.t. alcoholgebruik en overlast door jongeren. Dit kan worden uitgebreid ook voor drugs. Dit voor zowel gebruik en handel. Landelijke ontwikkeling Het Experiment gesloten coffeeshopketen van VWS moet duidelijk maken of gereguleerde productie, distributie, en verkoop van cannabis mogelijk is. Ook wordt de kwaliteit van deze cannabis gecontroleerd. Uit het experiment zal blijken wat de effecten zijn op de gebieden als criminaliteit, veiligheid en volksgezondheid. Dit experiment wordt ook wel het wietexperiment of wietproef genoemd. Het gaat om de ontwikkeling van een Preventie- en Handhavingsplan Drugs.
14