Bijlage 1 Bodemonderzoek Wolvenweg 10

Toepassingssituatie

Klasse wonen of industrie

PFAS = 3 PFOA = 7

Tijdelijke aanpak

Klasse landbouw/natuur (=achtergrondwaarde)

PFAS = 1,4 PFOA = 1,9

Grond en baggerspecie toepassen in grondwaterbeschermingsgebieden

Gebiedskwaliteit, indien niet bekend 0,1

Grond en baggerspecie toepassen op de bodem

Toen op veel plaatsen in de Nederlandse (water)bodem PFAS werden aangetroffen, werd het gemis gevoeld aan (nationale) normen. Daarom is in juli 2019 het tijdelijk handelingskader voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie opgesteld. Dit tijdelijk handelingskader is tweemaal geactualiseerd (29 november 2019, 2 juli 2020). Deze actualisaties zijn gebaseerd op voortschrijdend wetenschappelijk inzicht. Hiermee is op een verantwoorde wijze voor mens en milieu meer toepassingsruimte gecreëerd voor bouwers en baggeraars. De huidige versie is de derde actualisatie van het handelingskader.

Grond en baggerspecie toepassen in een oppervlaktewaterlichaam

Actualisatie Om veilige toepassingswaarden voor PFAS te bepalen zijn het afgelopen jaar onderzoeken uitgevoerd naar PFAS in grondwater, bio-accumulatie en mobiliteit van PFAS. Daarnaast is onderzoek gedaan naar risicogrenzen voor het toepassen van PFAS-houdende grond en baggerspecie in verschillende situaties. De uitkomsten van deze onderzoeken en de doorwerking van effecten van de EFSAopinie bevestigen keuzes die ten grondslag lagen aan eerdere versies van het handelingskader. Daarom zijn de toepassingswaarden in het voorliggende handelingskader hetzelfde gebleven. Op een paar punten is het wel mogelijk gebleken om meer ruimte of vereenvoudiging te creëren. De volgende aanpassingen zijn gedaan: • De afzonderlijke categorie voor toepassen onder grondwater­ niveau vervalt. Hiervoor gelden nu dezelfde waarden als voor

Toepassingswaarde vanaf 13 december 2021 (μg/kg d.s.)

1

Verspreiden in hetzelfde oppervlakte­ waterlichaam of aansluitende (sediment delende) stroomafwaarts gelegen oppervlaktewaterlichaam

Bagger toepasbaar, wel meten en toetsen op uitschieters

Toepassen in hetzelfde oppervlaktewater­ lichaam in ophogingen in waterbouw­ kundige constructies, uitgezonderd de diepe plas

Bagger toepasbaar, wel meten en toetsen op uitschieters

Toepassen in een ander oppervlakte­ waterlichaam in ophogingen in waterbouwkundige constructies, uitgezonderd de diepe plas

Grond en bagger: Rijkswater: PFAS = 0,8 PFOS = 3,7 Anders: PFAS = 0,8 PFOS = 1,1

Toepassen in niet-vrijliggende diepe plassen die in open verbinding staan net een rijkswater

Grond en bagger: PFAS = 0,8 PFOS = 3,7

Toepassen in andere diepe plassen

Grond en bagger PFAS = 0,8 PFOS = 1,1

Voor details en uitzonderingen zie de volledige tabel in het handelingskader.

Praktijk

Vastleggen in de wet

Bij het toepassen van PFAS-houdende grond en baggerspecie gelden voor verschillende situaties verschillende waarden. De bestaande bodemkwaliteit in combinatie met de functie is bepalend voor hetgeen toegepast kan worden op landbodem. Bij het toepassen in een oppervlaktewaterlichaam is onderscheid gemaakt tussen toepassen in hetzelfde oppervlaktewaterlichaam, toepassen in een ander oppervlaktewaterlichaam en toepassen in diepe plassen. Daarnaast is er een verschil in toepassen tussen zogenaamde vrijliggende plassen en in niet-vrijliggende plassen (i.e. plassen gelegen in een oppervlaktewaterlichaam in beheer bij het Rijk, of diepe plas die niet aan de definitie van een vrijliggende plas voldoet).

Het voorliggende handelingskader vormt de basis voor het vast­ leggen van PFAS in de regelgeving. Om resterende onzekerheden rond uitloging van PFAS naar grond- en oppervlaktewater weg te nemen, is aanvullend modelmatig onderzoek noodzakelijk. De eerste resultaten die bruikbaar kunnen zijn voor de normering van PFAS worden medio 2022 verwacht.

Mogelijkheden Mogelijkheden veilig toepassenveilig toepassen Mogelijkheden veilig toepassen Mogelijkheden veilig toepassen grond met PFAS, zonder risico's Mogelijkheden veilig toepassen grond met PFAS, zonder risico's grond met PFAS, zonder risico's grond met PFAS, zonder risico's grond met PFAS, zonder risico's voor mens en en milieu. voor mens en milieu. voor mens en milieu. voor mens en milieu. Mogelijkheden toepassen grond baggerspecie voor mens en milieu.

e (max 3-7-3) de bepalingsgrens

Principes: Principes: Principes:

- Voorzorgsbeginsel: gevolg v

geen toepassing mogelijk is, zt - Voorzorgsbeginsel: gevolg gevolg van de van wet is dat voor mobiele zeer zorgwe - Voorzorgsbeginsel: de wet is dateen voor een mobiele zeer - Voorzorgsbeginsel: gevolg van wetis,iser dat voor zeer zorgwekkendb geen toepassing mogelijk is,detotdat een norm of voorkomen achtergrondwaarde geen toepassing mogelijk er een eenismobiele norm is of achtergrondwa -totdat Stand-still: van v geen toepassing mogelijk is, van totdat er een normvan is of achtergrondwaarde - Stand-still: voorkomen verspreiding vervuilde naar schone grond.gi - Stand-still: voorkomen van verspreiding van vervuilde naar bekend Oftewel vanschone de be - Stand-still: voorkomen van van vervuildehandhaven naar schone grond. OftewelOftewel handhaven vanverspreiding de bestaande bodemkwaliteit. handhaven van de bestaande bodemkwaliteit. Oftewel handhaven van de bestaande bodemkwaliteit.

DaaromDaarom is er hetisTijdelijk Handelingskader, conform advies RIVM, RIVM, omHand in de er het Tijdelijk Handelingskader, advies om Daarom is erconform het Tijdelijk Daarom is er het Tijdelijk Handelingskader, conform advies RIVM, om in de tussen voor verantwoord grondverzet aan tevoor geven, en zo méér moge voor verantwoord grondverzet aan teverantwoord geven, en zotoepassingen méér toepassingen grondverzet voor verantwoord grondverzet aan te geven, en zo méér toepassingen mogelijk te m

met PFAS, zonder risico’s voor mens en milieu

heden veilig toepassen Landbouw en natuur Landbouw en natuur Landbouw ennatuur natuur Landbouw en et PFAS, zonder risico's norm = 1,4 PFAS/1,9 PFOA µg/kg d.s. (tenzij lokaal vastgestelde ns en milieu. Landbouw en natuur achtergrondwaarde)

uur

Wanneer PFAS worden genormeerd in de bodemregelgeving hangt mede af van de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de beschikbaarheid van resultaten van nog lopende onderzoeken. Principes:

Gemeten achtergrondwaarde (max 3-7-3) Gemeten achtergrondwaarde (max 3-7-3) Gemeten achtergrondwaarde (max 3-7-3) Ofniet als dat niet bekend is,bepalingsgrens geld de bepalingsgrens Of dat als dat bekend geld Of als niet bekend is, is, geld dede bepalingsgrens vand.s. 0,1 µg/kg d.s. µg/kg d.s. vanvan 0,1 0,1 µg/kg

Gemeten achtergrondwaarde (max 3-7-3) Of als dat niet bekend is, geld de bepalingsgrens van 0,1 µg/kg d.s.

Oppervlaktewater Oppervlaktewater Oppervlaktewater Bovenstrooms Bovenstrooms Bovenstrooms Bagger | bepalingsgrens (0,1) | bepalingsgrens BaggerBagger | bepalingsgrens (0,1) (0,1)

tenzij je aantoont dat je de situatie niet verslechtert. tenzij je aantoont dat je de situatie niet verslechtert. tenzij je aantoont dat je de situatie niet verslechtert.

Oppervlaktewater Baggerspecie in hetzelfde Wonen | norm =opper3-7-3 Bovenstrooms vlaktewaterlichaam/constructies Bagger toepasbaar, wel meten en toetsen Bagger | bepalingsgrens (0,1) op uitschieters

tenzij je aantoont dat je de situatie niet verslechtert.

sgrens (0,1)

uatie niet verslechtert.

Principes: |==norm - 3 van de wetIndustrie Industrie norm 3 Wonen norm 33--77-=-33 - 7gevolg | norm =| zeer 3norm 7zorgwekkende - 37=-33- 7 - stof Wonen |||norm Industrie WonenWonen norm | norm =- 3 - Voorzorgsbeginsel: isIndustrie dat voor een mobiele

Diepe plas |b Diepe plas | bepalings Diepe plas | bepa

Vanwege potentieel Vanwege potentieel risico grondwa Vanwege potentieel risico g

geen toepassing mogelijk is, totdat er een norm of achtergrondwaarde 3 PFAS/7 PFOA μg/kg d.s. 3 isPFAS/7 PFOA μg/kg bekend d.s. is. locatie specifieke afw locatielocatie specifieke afweging, afwijke specifieke afweging, - Stand-still: voorkomen van verspreiding van vervuilde naar schone grond. + verspreiden van baggerspecie over het + kern van grootschalige toepassing. Baggerspecie Oftewel handhaven van de bestaande bodemkwaliteit. Wonen | norm| =norm 3 - 7 -=33 - 7 - 3 Landbouw en natuur Wonen | norm = 3 - 7 - 3 toepassen in hetzelfde Industrie aangrenzende perceel oppervlaktewaterlichaam Gemeten achtergrondwaarde (max 3-7-3) Daarom is er het Tijdelijk Handelingskader, conform advies RIVM,inom in de tussentijd grenzen of verspreiden hetzelfde of aansluitende stroom­Of als dat niet bekend is, geld degrondverzet bepalingsgrens voor verantwoord aan te geven, en zo méér toepassingen mogelijk te maken. afwaarts gelegen oppervlaktewaterlichaam. van 0,1 µg/kg d.s.

Bovenstrooms Bovenstrooms Bovenstrooms

Benedenstrooms Benedenstrooms Benedenstrooms

Oppervlaktewater Oppervlakte Oppervlaktewate Benedenstrooms Benedenstro Benedenstrooms

Bagger | Bagger Geen beperk | Gee Bagger | Geen be Bagger op de kant (direct naast sloot) mag zonder meten, tenzij piekwaarden Bagger op de kant (direct naast sloot) mag zonder meten, tenzij piekwaarden Bagger op de kant (direct naast sloot) mag zonder meten, tenzij piekwaarden

Oppervlaktewater Baggerspecie en |grond Industrie norm =in3ander -7-3 Bovenstrooms Bovenstrooms oppervlaktewaterlichaam (geen diepe plas)

Bagger 0,8 | bepalingsgrens (0,1) Rijkswater: PFAS / 3,7 PFOS tenzij je aantoont dat je de situatie niet verslechtert. Anders: 0,8 PFAS / 1,1 PFOS

Baggerspecie en grond toepassen Diepe plas | bepalingsgrens (0,1) potentieelBovenstrooms risico grondwater. Op basis van Benedenstroo in Vanwege plassen locatie specifieke afweging, afwijken 0,1 mogelijk. Niet vrijliggend: 0,8 PFAS / 3,7 PFOS Anders: 0,8 PFAS / 1,1 PFOS

Bagger op de kant (direct naast sloot) mag zonder meten, Bagger tenzij op de piekwaarden kant (direct naast sloo

Bovenstrooms

Benedenstrooms

Meer informatie Bagger en op de kant (direct naast sloot) mag u zonder Op rijksoverheid.nl/pfas bodemplus.nl/pfas vindt meermeten, tenzij piekwaarden informatie over PFAS en het tijdelijk handelingskader.

Oppervlaktewater Benedenstrooms is een uitgave van het Bagger Dit | Geen beperkingen

Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat Postbus 20901 | 2500 ex Den Haag www.rijksoverheid.nl/ienw 13 december 2021

Bijlage 5

Behoort bij Rapport: Wolvenweg 10 Ruinen 240223