B. Recreatieschap Jaarverslag rekening 2020.pdf

9. Toekomstverwachting In het kader van de jaarrekening 2020 past het stil te staan bij de ontwikkelingen in 2021 en volgende jaren. Het thema van de begroting van 2021 is: ‘iedere Drent heeft profijt van toerisme’. In 2019 en 2020 is zowel nationaal als regionaal actief gewerkt aan een lange termijn visie betreffende de veranderende rol van toerisme. De verwachting was dat het aantal internationale toeristen dat Nederland bezoekt, in 2030 zou stijgen met 50 procent. De gevolgen van covid-19 zijn nog niet goed voorspelbaar. Maar dit is wel het moment om een nieuwe aanpak met het gezamenlijke belang van bezoekers, bedrijven en inwoners voorop te stellen. Het streven is dat iedere Nederlander profiteert van toerisme. Hiervoor is het nodig dat overheden prioriteit geven aan de bezoekerseconomie en samenwerken met bedrijven en inwoners. Ook is er grote behoefte aan verbeterde data en inzichten over onder andere bezoekersgedrag.

Programmaverantwoording

27

Jaarrekening

28

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2020

Jaarrekening

29

Balans per 31 december 2020

Programmarekening 2020 (bedragen in euro’s) Werkelijk Begroting Werkelijk

ACTIVA 31-12-2020 31-12-2019 Vaste activa Immateriële vaste activa

BATEN Personeel Huisvesting Overige opbrengsten Bijdrage gemeenten in exploitatie Fonds recreatie en toerisme Projecten

(bedragen in euro’s)

Auteursrechten Drenthe-kaart 1 1 Materiële vaste activa Investeringen met economisch nut 24.955 19.140 24.956 19.141 Vlottende activa Voorraad 1.672 0 Uitzettingen met een rente- typische looptijd korter dan één jaar Vorderingen op openbare lichamen 0 6.930 Overige vorderingen 81 9.690 Overige uitzettingen 2.113.445 1.234.621 2.115.198 1.251.241 Liquide middelen Bank 74.440 131.027 Totaal 2.214.594 1.401.409

PASSIVA 31-12-2020 31-12-2019 Vaste passiva Eigen vermogen Algemene reserve 102.658 98.518 Nog te bestemmen resultaat boekjaar 577.443 4.140 Bestemmingsres. recr.& toerisme 543.936 439.411 Bestemmingsres. personele inzet 67.455 60.307 Bestemmingsres. onderhoud 43.569 43.569 Bestemmingsres. ontw. infrastructuur 50.696 50.696 1.385.757 696.641 Voorzieningen 15.685 35.000 15.685 35.000 Vlottende passiva Netto-vlottende schulden met een rente- typische looptijd korter dan één jaar Overige schulden 186.894 125.265 Overlopende passiva 626.258 544.503 813.152 669.768

30

Totaal baten

2020 12.980 23.338 29.668 897.901 303.606 221.997

2020 4.300 30.350 17.690 897.901 303.606 p.m.

2019 54.540 29.843 56.357 847.671 290.615 433.411

1.489.490

1.253.847

1.712.437

LASTEN Personeel 560.841 595.000 602.946 Huisvesting 84.710 82.330 80.014 Huisvesting éénmalig 38.000 25.000 0 Onderhoud 62.638 54.600 50.772 Overige uitgaven 14.578 10.506 39.317 Overige uitgaven toeristische informatie 112.598 117.480 117.480 Bestuur 349 530 5.100 Bureau 73.510 52.780 76.688 Afschrijvingen 3.160 4.867 2.562 Fonds recreatie en toerisme 199.081 303.606 272.594 Projecten 221.997 p.m. 433.411 Totaal lasten 1.371.462 1.246.699 1.680.884 Resultaat voor bestemming 118.028 7.148 31.553

Onttrekkingen aan reserves Bestemmingsreserve fonds recr. & toerisme 0 0 0 Bestemmingsreserve personele inzet 15.852 15.852 15.852 Toevoegingen aan reserves Bestemmingsreserve fonds recr. & toerisme 104.525 0 18.021 Bestemmingsreserve personele inzet 23.000 23.000 23.000 Bestemmingsreserve onderhoud 0 0 2.244

Resultaat na bestemming 6.355 0 4.140 Incidentele baten: verkoop Pottendijk * 571.088 0 0

Totaal 2.214.594 1.401.409

Resultaat 577.443 0 4.140 * In de vergadering van het Algemeen Bestuur d.d. 21 januari 2021 is inzake incidentele bate verkoop Pottendijk het volgende besloten: - € 297.088 toevoeging aan bestemmingsreserve stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme - € 274.000 uitbetaling volgens verdeelsleutel aan de deelnemende gemeenten

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2020

Jaarrekening

31

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 1. Inleiding Onderstaande grondslagen, waarop de waardering van activa en passiva en de resultaatbepaling is gebaseerd, zijn bedoeld als leidraad voor een juiste interpretatie van de financiële overzichten. De jaarrekening voldoet aan het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten. 2. Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vindt plaats op basis van historische kosten. Tenzij bij de desbetreffende balanspost anders vermeld, worden de activa en passiva opgenomen tegen nominale waarde. Voor zover het BBV niet anders voorschrijft, zijn de baten en lasten toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Winsten worden slechts opgenomen voorzover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden. Balans Activa Vaste activa Immateriële vaste activa en materiële vaste activa De waardering van de materiële vaste activa is gebaseerd op de verkrijgings- of vervaardigingsprijs verminderd met de afschrijvingen. Bij de waardering van de materiële vaste activa wordt rekening gehouden met een vermindering van hun waarde indien deze naar verwachting duurzaam is.

In het begrotingsjaar heeft een dergelijke vermindering niet plaatsgevonden. Op de auteursrechten van de VVV-kaart Drenthe wordt niet afgeschreven. Voor het overige vindt afschrijving plaats op basis van de historische aanschafprijs volgens een stelsel dat is afgestemd op de verwachte toekomstige gebruiksduur, rekening houdend met een eventuele restwaarde. Er wordt afgeschreven vanaf het moment van ingebruikname van het actief. De afschrijvingstermijnen volgens de lineaire methode bedragen in jaren: Vervoermiddelen 5 Automatisering 5 Kantoorinventaris 10 Vlottende activa Voorraden De voorraden worden gewaardeerd tegen de aanschafwaarde verminderd met eventuele afwaarderingen vanwege incourantheid.

32

Liquide middelen De liquide middelen worden tegen nominale waarde opgenomen, deze bevatten alleen banksaldi. Passiva Vaste passiva Eigen vermogen Het eigen vermogen bestaat uit de algemene reserve en de bestemmingsreserves. Algemene reserve De algemene reserve dient als algehele buffer om toekomstige tegenvallers te kunnen opvangen.

Uitzettingen en overige vorderingen De uitzettingen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde. Voor verwachte oninbaarheid is een voorziening in mindering gebracht. De voorziening wordt bepaald op basis van individuele beoordeling. Onderhanden projecten worden in de balans gepresenteerd als vordering dan wel schuld uit hoofde van de verkregen subsidies dan wel aangenomen projecten. Er is sprake van een vordering indien het bedrag van de verwachte respectievelijk (subsidie) opbrengst hoger is dan de gemaakte kosten. Indien het bedrag van de verwachte respectievelijk gerealiseerde (subsidie) opbrengst lager is dan de gemaakte kosten, is sprake van een schuld. Een project wordt niet meer als onderhanden project beschouwd indien eindbeschikking van de subsidieverstrekker is verkregen dan wel alle kosten zijn afgerekend.

Bestemmingsreserves Onder een bestemmingsreserve wordt verstaan een reserve waaraan door het bestuur een bepaalde bestemming is gegeven. Het gehele bedrag van de bestemmingsreserves ultimo het jaar dient onderbouwd te zijn met bestuursbesluiten van het Algemeen Bestuur dan wel opgenomen te zijn in het voorliggende voorstel tot resultaatbestemming.

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2020

Jaarrekening

Resultaat na bestemming Het resultaat na bestemming is het resterende resultaat na reeds bestemde mutaties in de reserves. Het resultaat na bestemming wordt onttrokken of toegevoegd aan de algemene reserve of de bestemmingsreserve onderhoud.

33

Voorzieningen Voorzieningen worden gevormd wegens: - verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten; - op de balansdatum bestaande risico’s voor bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten; - kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren. Vlottende passiva Vlottende schulden De vlottende schulden en de overlopende passiva worden tegen nominale waarde opgenomen. Programmarekening Baten Personeel: Huisvesting: Overige opbrengsten:

opbrengsten van personeel dat werk voor projecten of derden uitvoert; per jaar is dit sterk afhankelijk van de aard van de uitgevoerde projecten. opbrengst van erfpachtcanon en onderverhuur van een deel van het pand. opbrengsten van werkzaamheden uitgevoerd door Recreatieschap Drenthe.

De gemeentelijke bijdrage omvat de in de gemeenschappelijke regeling overeengekomen bijdrage in het exploitatieresultaat en het fonds Recreatie en Toerisme. Lasten De exploitatiekosten worden berekend op basis van historische kosten. Met betrekking tot de personeelskosten voor de uitvoering van de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen in de (semi)publieke sector (WNT) heeft Recreatieschap Drenthe zich gehouden aan de Beleidsregels toepassing WNT. Vergelijkende cijfers De cijfers voor 2019 zijn, waar nodig, opnieuw gerubriceerd teneinde vergelijkbaarheid met 2020 mogelijk te maken.

34

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2020

Jaarrekening

35

Toelichting op de balans per 31 december 2020 (bedragen in euro’s)

Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Vorderingen op openbare lichamen 31-12-2020 31-12-2019

ACTIVA Deelnemende gemeenten 0 6.150 Overige openbare lichamen 0 780 Vaste Activa 0 6.930 Immateriële vaste activa Het betreft met name nog te ontvangen subsidiebedragen van lopende projecten. 31-12-2020 31-12-2019 Overige vorderingen 31-12-2020 31-12-2019 Auteursrechten Drenthe-kaart 1 1 Op de auteursrechten van de Drenthe-kaart wordt niet afgeschreven.

Handelsdebiteuren 81 9.690 Overige uitzettingen 31-12-2020 31-12-2019

31-12-2020 31-12-2019 Materiële vaste Activa

Nog te ontvangen bedragen Waarborgsommen 11.425 600 Omzetbelasting 10.022 88.638 Het betreft uitsluitend activa met een economisch nut. Kruisposten 0 0 Subsidie projecten 0 0 Cumulatieve aanschafwaarde 58.627 Diversen 472 3.907 Afschrijving begin van het jaar -39.487 19.140 Vooruitbetaalde bedragen Investeringen 8.975 Verzekeringen 13.231 11.913 28.115 Onderhanden projecten 19.167 171.985 Aanschafw. desinvesteringen 0 Huur 12.125 5.413 28.115 Vooruitontvangen facturen 535 1.324 Afschrijvingen 2020 -3.160 Afschrijvingen desinvesteringen 0 Aan de verhuurder is een waarborgsom betaald. Boekwaarde per 31 december 24.955 19.140 De onderhanden projecten worden nader toegelicht in bijlage 4a en b. In bijlage 3 wordt nader ingegaan op het verloop van de materiële vaste activa. Schatkistbankieren Uitzettingen in ‘s Rijksschatkist 2.046.468 950.841 2.113.445 1.234.621 Vlottende activa 31-12-2020 31-12-2019 Het saldo is gestegen door de ontvangst van de verkoop van Pottendijk totaal € 571.088 en vooruitontvangen subsidiebedragen ten behoeve van projecten. Voorraad 1.672 0 Het betreft de voorraad kaarten en folders. In verband met het aanpassen van het fietsknooppuntennetwerk waren de kaarten en folders eind 2019 niet goed meer te gebruiken en te verkopen. De voorraad werd afgewaardeerd. In 2020 zijn de kaarten en folders vernieuwd. De voorraad is weer gewaardeerd.

Drempelbedrag 2020 Het bedrag aan middelen dat buiten ‘s Rijksschatkist is aangehouden: 1e kw. 2e kw. 3e kw. 4e kw. Buiten schatkist aangehouden 140.206 167.731 172.722 191.987 Ruimte onder drempelbedrag 109.794 82.269 77.278 58.013 Overschrijding drempelbedrag 0 0 0 0 Liquide middelen 31-12-2020 31-12-2019 Bank Nederlandse Gemeenten 68.678 123.135 Rabobank 5.762 7.892 74.440 131.027 Een groot deel van dit bedrag betreft vooruitontvangen subsidiegelden van lopende projecten.

36

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2020

Jaarrekening

37

PASSIVA Vaste passiva

Eigen vermogen 31-12-2020 31-12-2019 Algemene reserve & resultaat boekjaar Saldo per 1 januari 98.518 93.463 Toevoegingen 4.140 5.055 Onttrekkingen 0 0 Saldo per 31 december 102.658 98.518 Resultaat huidig boekjaar

577.443

4.140

31-12-2020 31-12-2019 Bestemmingsreserve ontwikkeling infrastructuur recreatie Saldo per 1 januari 50.696 50.696 Toevoegingen 0 0 Onttrekkingen 0 0 Saldo per 31 december 50.696 50.696 De bestemmingsreserve wordt gebruikt ten behoeve van nieuwe ontwikkelingen met betrekking tot fietsen, wandelen en paardrijden. 31-12-2020 31-12-2019 Voorzieningen Voorziening personeel 0 35.000 Voorziening verhuizing 15.685 0 15.685 35.000

Conform het besluit van het Algemeen Bestuur is het resultaat 2019 ten gunste van de algemene reserve gebracht. De voorziening personeel is in 2019 opgenomen in verband met de afvloeiing van een medewerker in 2020. Voor de afronding van de verhuizing is een voorziening verhuizing opgenomen. 31-12-2020 31-12-2019 Bestemmingsreserve stimuleringsfonds recreatie & toerisme Saldo per 1 januari 439.411 421.390 Toevoegingen 104.525 18.021 Onttrekkingen 0 0 Saldo per 31 december 543.936 439.411 Conform het begrotingsbesluit zal het saldo van de bijdragen minus de uitgaven ten laste c.q. ten gunste van deze reserve worden geboekt. In de bestemmingsreserve is sprake van fondsbedragen die bestemd zijn voor lopende projecten. De bestemming van deze reserve is uitgewerkt in bijlage 6. 31-12-2020 31-12-2019 Bestemmingsreserve personele inzet Saldo per 1 januari 60.307 53.159 Toevoegingen 23.000 23.000 Onttrekkingen -15.852 -15.852 Saldo per 31 december 67.455 60.307 De bestemmingsreserve wordt gebruikt als er sprake is van inzet van additioneel personeel ten gevolge van hoge werkdruk bij projecten en/of administratieve druk. 31-12-2020 31-12-2019 Bestemmingsreserve onderhoud Saldo per 1 januari 43.569 41.325 Toevoegingen 0 2.244 Onttrekkingen 0 0 Saldo per 31 december 43.569 43.569

Vlottende passiva Netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Overige schulden 31-12-2020 31-12-2019 Salarissen 6.339 12.186 Wandelnetwerken 26.601 0 Overige 153.954 113.079 186.894 125.265 Bij de afronding van een aantal wandelnetwerk projecten is een restantbedrag gereserveerd voor het plaatsen van borden voor de overgang van de ene fase naar de andere. Overlopende passiva 31-12-2020 31-12-2019 Accountantskosten 7.350 7.350 Onderhanden projecten 598.299 529.120 Kruisposten 633 228 Voorziening ww 416 0 Diversen 19.560 7.805 626.258 544.503 De onderhanden projecten worden nader toegelicht in bijlage 4a + b. De post Diversen is gestegen door nog te betalen kosten in verband met de verhuizing, aanpassingen in QGIS, salarisadministratie en overige.

De bestemmingsreserve wordt gebruikt voor het opvangen van de toenemende onderhoudskosten. Het vergroten van deze reserve is noodzakelijk om aan toekomstige onderhoudsverplichtingen te kunnen voldoen (onderhoud van gerealiseerde bewegwijzering e.d.).

38

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2020

Jaarrekening

39

Niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen ultimo 2020. Recreatieschap Drenthe had gronden in bezit aan de Pottendijk te Emmer-Compascuum. Deze gronden werden gepacht door de Motorsportvereniging Motodrôme uit Emmen en de Stichting Schiet- en Jachtsportcentrum uit Emmen. Jaarlijks werd van beiden een erfpachtcanon ontvangen. De gronden zijn in 2020 verkocht aan beide pachters. Het kopieerapparaat is in gebruik middels een operational leaseovereenkomst. Deze overeenkomst loopt af per 15 december 2026; de leasetermijn bedraagt per kwartaal € 535,26 (excl. btw). Naast de leaseovereenkomst loopt er een onderhoudscontract, waarin een standaard afname-aantal van kopieën is inbegrepen. Dit contract bedraagt € 362,70 per kwartaal. Deze overeenkomst loopt tot 31 december 2026. De kantoorruimte Planetron (Drift 11c, Dwingeloo) wordt gehuurd. Het contract loopt af per 31 december 2025. De huurprijs bedraagt per jaar € 42.500,= (excl. btw); hierbij vindt een jaarlijkse indexering plaats vanaf 1 januari 2022. Jaarlijks wordt een bijdrage ( € 1.500,=) betaald aan de Stichting Watersportvoorzieningen Appelscha. Deze bijdrage komt ten goede aan het onderhoud van het sanitairgebouw te Appelscha. De looptijd van deze vergoeding is voor onbepaalde tijd. Gebruik woord en beeldmerk Tour de TT. Gedurende 10 jaar een abonnementsbedrag voor merkbewaking € 142,=. Loopt af in het jaar 2023.

Ultimo boekjaar is er een schuld aan opgebouwde vakantiedagen van personeel (€ 9.900,=). Recreatieschap Drenthe heeft een meerjarig contract lopen voor het ontwikkelen van cartografische bestanden (fiets- en wandelcartografie). Deze samenwerking heeft een looptijd van minimaal 4 jaar (ingaande december 2016). Hiervoor is een jaarlijkse vergoeding verschuldigd van € 7.864,= per jaar (jaarlijks te indexeren).

EMU-saldo Het EMU-saldo is het saldo van inkomsten en uitgaven van de overheid op transactiebasis in een bepaalde periode (boekjaar). Kortweg geeft het EMU-saldo aan of er in een bepaald jaar meer geld is uitgegeven dan er in dat jaar is binnengekomen, of dat er netto geld is overgehouden. Het EMU-saldo is daarmee een indicatie voor de ontwikkeling van de liquiditeits- en financiële positie (eigen vermogen en schulden). Tevens heeft het EMU-saldo een vergelijkbare functie als het kasstroomoverzicht. Om de overheidsfinanciën in de Eurozone robuust te houden, zijn in Europees verband afspraken gemaakt over het toegestane maximale tekort van het EMU-saldo op nationaal niveau. Omdat het EMU-saldo van alle decentrale overheden onderdeel uitmaakt van het EMU-saldo op nationaal niveau is het voor decentrale overheden (en dus voor gemeenschappelijke regelingen) verplicht gesteld om het eigen EMU-saldo te vermelden in de begroting en de jaarrekening. Berekening EMU-saldo Het EMU-saldo van Recreatieschap Drenthe komt op basis van de realisatie 2020 uit op € 662.314,=. Dit betekent dat in EMU-termen de uitgaven € 662.314,= euro lager zijn dan de inkomsten, met name door de incidentele bate verkoop Pottendijk.

Hieronder volgt een overzicht van de berekening van het EMU-saldo: Berekening EMU-saldo Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2019 Exploitatiesaldo voor mutaties reserves 689.116 7.148 31.553 Mutatie materiële vaste activa -5.815 2.143 -7.388 Mutatie voorzieningen -19.315 0 35.000 Mutatie voorraden -1.672 0 2.066 Gerealiseerde boekwinst verkoop MVA 0 0 0 Berekend EMU-saldo 662.314 9.291 61.231

Voor de automatisering heeft Recreatieschap Drenthe een leveringsovereenkomst met RSE Telecom en ICT B.V. afgesloten, dit betreft een gebruikerscontract. De maandelijkse kosten bedragen € 453,33. Het contract loopt af per 31 december 2021, hierna geldt een opzegtermijn van 1 kalendermaand. Voor de telefonie heeft het Recreatieschap Drenthe met RSE Telecom en ICT B.V. een contract afgesloten. De maandelijkse kosten bedragen € 95,50. Het contract loopt af per 1 januari 2026. Er zijn diverse losse telefooncontracten afgesloten met wisselende aflooptermijnen.

40

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2020

Jaarrekening

41

Toelichting op de programmarekening 2020

Jaarlijks wordt er in het najaar een Recreatiecongres georganiseerd. De deelnemers aan het online congres betaalden in 2020 geen eigen bijdrage (vanwege Covid-19).

BATEN

Deelnemers van de Recreatiesociëteit betalen een lidmaatschap. Dit kwam in 2020 te vervallen vanwege Covid-19, omdat er maar 1 bijeenkomst georganiseerd kon worden.

Personeel

Jaarlijks wordt er een bestuursexcursie georganiseerd, deze heeft in 2020 niet plaatsgevonden.

(bedragen in euro’s)

Administratieve werkzaamheden Detachering overig Detachering Taskforce Vitale Vak.parken Detachering St. Cultuurtoerisme Drenthe

Werkelijk 2020

Begroting 2020

Werkelijk 2019

1.071 11.909 0 0 12.980

4.300 0 0 0 4.300

7.354 0 39.906 7.280 54.540

Voor de Stichting De Hondsrug Unesco Global Geopark en de Gebiedscoöperatie ZuidWest-Drenthe zijn administratieve werkzaamheden uitgevoerd in 2019, in 2020 werd dit afgerond en afgesloten. Gedurende de maanden februari en maart was een medewerker gedetacheerd. Huisvesting Werkelijk Begroting Werkelijk 2020 2020 2019 Erfpachtcanon 4.338 7.250 6.991 Huurinkomsten 14.000 18.100 17.852 Bijdrage loods uit onderhoud 5.000 5.000 5.000 23.338 30.350 29.843 Recreatieschap Drenthe heeft gronden in bezit aan de Pottendijk te Emmer-Compascuum. Deze gronden zijn in erfpacht uitgegeven aan de Motorsportvereniging Motodrôme en de Stichting Schiet- en Jachtsportcentrum. De gronden waren voor 50 jaar in erfpacht uitgegeven. De erfpachtregeling is vervallen bij de verkoop van de gronden in 2020.

Voor de opslag van gereedschap en onderhoudsmateriaal wordt een loods gehuurd in Wijster. Ten laste van de onderhoudskosten wordt een bijdrage gedaan voor de huur van de loods. Overige opbrengsten Werkelijk Begroting Werkelijk 2020 2020 2019

42

0 0 0 17.192 0 0 12.476 29.668

7.350 8.240 2.100 0 0 0 0 17.690

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2020

Indien er vraag naar is worden door Recreatieschap Drenthe cursussen georganiseerd. De deelnemers betalen hiervoor een bijdrage. In 2020 waren er geen cursussen. De overige ontvangsten zijn o.a. herstel bewegwijzering route Bargerveen € 5.580,= en aanleg routes derden € 3.570,=.

Bijdrage gemeenten Werkelijk Begroting Werkelijk 2020 2020 2019 Bijdrage gemeenten 897.901 897.901 847.671 De gemeentelijke bijdrage omvat de in de gemeenschappelijke regeling overeengekomen bijdrage in de exploitatiekosten (zie bijlage 1). Bijdrage gemeenten fonds Recreatie en Toerisme Werkelijk Begroting Werkelijk 2020 2020 2019 Bijdrage gemeenten 303.606 303.606 290.615 De gemeentelijke bijdrage omvat de in de gemeenschappelijke regeling overeengekomen bijdrage in het fonds Recreatie en Toerisme (zie bijlage 2).

Een deel van het pand werd onderverhuurd aan de Stichting Drentse Fiets4Daagse en Retrospect.

Recreatiecongres Recreatiesociëteit Excursie Verkoop kaarten e.d. Cursus R&T-ambtenaren e.a. Gemeenten onderhoud wandelnetwerken Overige ontvangsten

De verkoop van kaarten e.d. is niet opgenomen in de begroting. Door vernieuwing fietsnetwerk, aanleg wandelnetwerk en een stijging van het aantal toeristen in Drenthe werden er maar kaarten verkocht.

Projecten Toegerekende projectontvangsten

Werkelijk 2020 221.997

Begroting 2020 p.m.

Werkelijk 2019 433.411

Het mutatiesaldo voor de projecten verschilt per jaar (zie bijlage 4a).

14.593 10.950 5.968 8.098 11.430 2.400 2.918 56.357

Jaarrekening

43

Toelichting op de programmarekening 2020

(bedragen in euro’s) LASTEN Personeel

Werkelijk Begroting Werkelijk 2020 2020 2019 Bruto salarissen 536.079 426.104 489.502 Sociale lasten 161.852 182.616 144.331 Uren naar projecten -123.042 -24.280 -102.134 Reiskosten naar projecten 0 0 -2.682 Inlenen van personeel 3.448 0 19.834 Kosten salarisverwerking 4.035 3.170 3.056 Opleiding 6.943 5.810 13.362 Voorziening personeel -35.000 0 35.000 Overige kosten 6.526 1.580 2.677 560.841 595.000 602.946 Gedurende het jaar 2020 waren er 9,23 fte in dienst (10 medewerkers, 1 oproepkracht en 2 tijdelijke medewerkers). In 2019 waren er 9,35 fte in vaste dienst (11 medewerkers, 1 oproepkracht en 2 tijdelijke medewerkers). De 2 tijdelijke medewerkers zijn in dienst voor ondersteuning van de aanleg van de wandelnetwerk projecten. Deze medewerkers waren niet opgenomen in de begroting. Een medewerker van de afdeling Routebureau heeft een kleine uitbreiding van de uren gehad in verband met aanvullende projectwerkzaamheden. Met een personeelslid is conform afspraak een vaststellingsovereenkomst opgemaakt. Tot 1 november 2020 was er sprake van een verplichting voortvloeiend uit de vaststellingsovereenkomst. De voorziening is hiervoor aangewend. De medewerker heeft inmiddels een dienstbetrekking elders. Recreatieschap Drenthe voert diverse projecten uit.

Afhankelijk van de projectopzet en het subsidieregime kunnen incidentele uren die projectmatig gemaakt zijn door interne medewerkers doorbelast worden naar projecten. Afhankelijk van het project kunnen de uren tegen een brutosalaris uurtarief dan wel met een opslag geboekt worden. Dit geeft geen garantie voor de komende jaren. Ten tijde van het opstellen van de begroting waren de door te belasten uren nog niet bekend.

Huisvesting Huur kantoorruimte Energie kantoorruimte Onderhoud pand Huurkosten loods Schoonmaakkosten Overige huisvestingskosten

Werkelijk 2020 56.529 11.201 0 8.484 3.319 5.177 84.710

Begroting 2020 56.730 11.560 630 8.160 3.150 2.100 82.330

Werkelijk 2019 55.043 10.936 368 8.316 3.219 2.132 80.014

Recreatieschap Drenthe huurt een gedeelte van het voormalig gemeentehuis van Diever, Brink 4b, de begane grond. Een deel hiervan wordt onderverhuurd aan de Stichting Drentse Fiets4Daagse en aan de firma Retrospect. De huurinkomsten zijn opgenomen onder de baten. De energiekosten van het gehele pand worden gedeeld met de huurder van de bovenverdieping aan de hand van een verdeelsleutel gebaseerd op verbruiksgegevens. Voor de opslag van borden en overige onderhoudsmaterialen wordt een loods gehuurd in Wijster. De huurovereenkomst heeft een looptijd tot en met 31 december 2020. Huisvestingskosten éénmalig Eénmalige kosten voor verhuizing Voorziening verhuizing

Werkelijk 2020 22.315 15.685 38.000

Begroting 2020 25.000 0 25.000

Werkelijk 2019 0 0 0

Eind december is Recreatieschap Drenthe verhuisd naar Dwingeloo, Drift 11c, voormalig Planetron. De verhuiskosten zijn door extra investeringen in de ICT-infrastructuur, inventaris, aanpassing telefonie, inrichting gezamenlijke vergaderzaal (samen met Marketing Drenthe) hoger uitgevallen dan begroot. Op 31 december waren nog niet alle werkzaamheden gereed en waren nog niet alle facturen bij het Recreatieschap ingediend. Hiervoor is een voorziening getroffen. Onderhoud Autokosten Gereedschappen e.d. Onderhoud algemeen Bewegwijzering Toiletvoorzieningen onderhoud e.d. Toiletvoorzieningen energie

Werkelijk Begroting Werkelijk 2020 2020 2019 12.388 6.379 0 215 31.138 21.910 15.734 6.871 478 12.568 2.900 2.829 62.638 54.600 50.772

Het verouderde wagenpark heeft extra onderhoud gevraagd. Eind 2020 is een auto aangeschaft voor het Routebureau. De kosten voor gereedschap zijn samengevoegd met onderhoud algemeen. De kosten voor bewegwijzering zijn gestegen door groot onderhoud aan het fietsknooppuntennetwerk. In verband met de Covid-19-maatregelen bleven de toiletvoorzieningen gesloten in 2020, daarom geen schoonmaakkosten en weinig onderhoudskosten.

44

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2020

Jaarrekening

45

Overige uitgaven Recreatiecongres Recreatiesociëteit Inkoop kaarten e.d. Cursus R&T-ambtenaren e.a. Kosten excursie

Werkelijk 2020 5.822 278 8.478 0 0 14.578

Begroting 2020 7.356 1.050 0 0 2.100 10.506

Werkelijk 2019 14.699 1.279 5.008 12.363 5.968 39.317

Jaarlijks wordt er in het najaar een Recreatiecongres georganiseerd. De kosten waren lager omdat het dit jaar alleen mogelijk was om het congres online te organiseren. Het thema was dit jaar: Geluk(kig) in Drenthe en Ooststellingwerf. De Recreatiesociëteit is een netwerkgroep met deelnemers uit verschillende organisaties 3x per jaar wordt er een thema-bijeenkomst georganiseerd. Begin maart kon er nog een bijeenkomst plaatsvinden, daarna niet meer. In 2020 kon er geen cursus georganiseerd worden en de jaarlijkse bestuursexcursie kon ook niet doorgaan. Overige uitgaven toeristische informatievoorzieningen Toeristische informatievoorziening Drenthe.nl

Werkelijk 2020 61.248 51.350 112.598

Begroting 2020 66.480 51.000 117.480

Werkelijk 2019 67.480 50.000 117.480

Bestuur Vergaderkosten en dergelijke

Werkelijk 2020 349

Begroting 2020 530

Werkelijk 2019 5.100

46

Werkelijk 2020 1.464 3.093 5.260 1.627 1.203 4.511 1.242 2.178 1.110 21.845 2.272 3.079 585 13.541 10.500 0 0 73.510

Begroting 2020 1.050 2.630 9.450 0 530 1.050 1.580 1.150 1.050 9.450 1.050 1.470 740 10.510 10.500 0 570 52.780

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2020

Recreatieschap Drenthe heeft vele contacten met haar opdrachtgevers en met projectbetrokkenen. In vergelijking met de begroting en vorig jaar zijn de reiskosten lager omdat de meeste overleggen online plaatsvonden. De kantoorkosten zijn hoger door ontwikkelings- en opmaakkosten nieuwe huisstijl € 3.250,=. De automatiseringskosten zijn met name gestegen door een nieuw automatiseringssysteem, van een nieuwe leverancier samen met Marketing Drenthe. De medewerkers zijn gaan werken vanaf laptops, vanwege verplichting tot thuiswerken, omdat nog niet alle medewerkers een laptop hadden werd hierin geïnvesteerd. Recreatieschap Drenthe heeft een aansprakelijkheidsverzekering overheid. De te betalen verzekeringspremie is afhankelijk van de omzet. Deze fluctueert jaarlijks met name door het verloop van de financiën binnen de meerjarige projecten. Afschrijvingen Afschrijvingen

Werkelijk 2020 3.160

Begroting 2020 4.867

Werkelijk 2019 2.562

Zie bijlage 3. Recreatie en Toerisme Uitgaven projecten in fonds

Werkelijk 2020 199.081

Begroting 2020 303.606

Werkelijk 2019 272.594

De uitgaven aan projecten in het fonds Recreatie en Toerisme zijn per jaar verschillend. De toezegging en de daadwerkelijke afronding vindt niet altijd in hetzelfde jaar plaats (zie bijlage 5).

Vanaf maart werden de vergaderingen online georganiseerd. Bureau Portikosten Telefoonkosten Reiskosten Reiskosten woon- werk Representatiekosten Kantoorbenodigdheden Kopieerkosten Leasekosten Kantinekosten Automatiseringskosten Documentatie en voorlichting Abonnementen Bankkosten Verzekeringskosten Accountantskosten Website Overige kosten

De telefoonkosten zijn gestegen doordat er in verband met Covid-19 extra abonnementen zijn afgesloten omdat er meer thuis gewerkt wordt.

Werkelijk 2019 474 4.800 14.798 1.577 2.284 1.429 747 2.091 1.354 15.630 1.466 2.435 591 13.522 10.500 255 2.735 76.688

Projecten Projectuitgaven

Werkelijk 2020 221.997

Begroting 2020 p.m.

Werkelijk 2019 433.411

Het mutatiesaldo voor de projecten verschilt per jaar (zie bijlage 4a). Algemeen De begrotingsoverschrijdingen worden gecompenseerd door direct gerelateerde inkomsten of komen pas tot uitdrukking bij het opmaken van de jaarrekening.

Jaarrekening

47

Reserves

(bedragen in euro’s) Onttrekking bestemmingsreserve stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme Saldo

Werkelijk 2020 0

Begroting 2020 0

Werkelijk 2019 0

Onttrekking bestemmingsreserve personele inzet Conform begroting

Werkelijk 2020 15.852 15.852

Begroting 2020 15.852 15.852

Werkelijk 2019 15.852 15.852

Zoals in de begroting is opgenomen heeft er een onttrekking plaatsgevonden van € 15.852,= ten gunste van de brutosalarissen. Toevoeging bestemmingsreserve stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme Saldo

Werkelijk 2020 104.525 104.525

Begroting 2020 0 0

Werkelijk 2019 18.021 18.021

Het saldo betreft het verschil tussen ontvangsten en uitgaven in het boekjaar. Niet alle toezeggingen worden uitbetaald in het jaar van toezegging. De uitbetaling zal dan plaatsvinden in volgende ja(a)r(en). Bepaalde toezeggingen worden pas uitbetaald bij afronding van het project. Toevoeging bestemmingsreserve personele inzet Conform begroting Toevoeging bestemmingsreserve onderhoud Opheffen LF routes

Werkelijk 2020 23.000 23.000

Begroting 2020 23.000 23.000

Werkelijk 2019 23.000 23.000

Werkelijk 2020 0 0

Begroting 2020 0 0

Werkelijk 2019 2.244 2.244

In 2019 zijn er inkomsten ontvangen van de stichting Landelijk Fietsplatform voor het opheffen van LF-routes. Incidentele baten Verkoop Pottendijk

Werkelijk 2020 571.088 571.088

Begroting 2020 0 0

Werkelijk 2019 0 0

De verkoop van de gronden aan de Pottendijk heeft plaatsgevonden in 2020, * In de vergadering van het Algemeen Bestuur d.d. 21 januari 2021 is inzake incidentele bate verkoop Pottendijk het volgende besloten: - € 297.088 toevoeging aan bestemmingsreserve stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme - € 274.000 uitbetaling volgens verdeelsleutel aan de deelnemende gemeenten

48

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2020

Jaarrekening

49

1. Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: het bestuur van de gemeenschappelijke regeling Recreatieschap Drenthe A. Verklaring over de in het jaarverslag opgenomen jaarrekening 2020 Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2020 van de gemeenschappelijke regeling Recreatieschap Drenthe te Diever gecontroleerd. Naar ons oordeel: • geeft de in het jaarverslag opgenomen jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2020 als van de activa en passiva van de gemeenschappelijke regeling Recreatieschap Drenthe te Diever op 31 december 2020 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV); • zijn de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties over 2020 in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen. De jaarrekening bestaat uit: • de balans per 31 december 2020; • de programmarekening over 2020; en • de toelichting met een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en andere toelichtingen.

Controleverklaring

De basis voor ons oordeel Wij hebben onze controle uitgevoerd volgens Nederlands recht, waaronder ook de Nederlandse controlestandaarden, het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) en het Controleprotocol Wet normering topinkomens (WNT) 2020 vallen. Onze verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven in de sectie ‘Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening’. Wij zijn onafhankelijk van de gemeenschappelijke regeling Recreatieschap Drenthe zoals vereist in de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta), de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assuranceopdrachten (ViO) en andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA). Wij vinden dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Naleving anticumulatiebepaling WNT niet gecontroleerd In overeenstemming met het Controleprotocol WNT 2020 hebben wij de anticumulatiebepaling, bedoeld in artikel 1.6a WNT en artikel 5, lid 1, sub j Uitvoeringsregeling WNT, niet gecontroleerd.

Dit betekent dat wij niet hebben gecontroleerd of er wel of niet sprake is van een normoverschrijding door een leidinggevende topfunctionaris vanwege eventuele dienstbetrekkingen als leiding-gevende topfunctionaris bij andere WNT-plichtige instellingen, alsmede of de in dit kader vereiste toelichting juist en volledig is.

50

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2020

Jaarrekening

51

B. Verklaring over de in het jaarverslag opgenomen andere informatie Naast de jaarrekening en onze controleverklaring daarbij, omvat het jaarverslag andere informatie, die bestaat uit: • Bericht van het Dagelijks Bestuur; • Programmaverantwoording; • Verplichte paragrafen; en • Bijlagen (Investeringsstaat, Bijdrage gemeenten in de exploitatiekosten, Bijdrage gemeenten in het fonds Recreatie en Toerisme, Projecten, Fonds Recreatie en Toerisme, Bestemmingsreserve fonds Recreatie en Toerisme en Wet normering topinkomens). Op grond van onderstaande werkzaamheden zijn wij van mening dat de andere informatie: • met de jaarrekening verenigbaar is en geen materiële afwijkingen bevat; • alle informatie bevat die op grond van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is vereist. Wij hebben de andere informatie gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de controle of anderszins, overwogen of de andere informatie materiële afwijkingen bevat. Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten in artikel 213 lid 3 onder d van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.

Het bestuur is verantwoordelijk voor het opstellen van de andere informatie, in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). C. Beschrijving van verantwoordelijkheden met betrekking tot de jaarrekening Verantwoordelijkheden van het bestuur voor de jaarrekening Het bestuur is verantwoordelijk voor het opmaken en getrouw weergeven van de jaarrekening in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Het bestuur is ook verantwoordelijk voor het rechtmatig tot stand komen van de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen. In dit kader is het bestuur tevens verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing die het bestuur noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening en de naleving van die relevante wet- en regelgeving mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fouten of fraude. Bij het opmaken van de jaarrekening moet het bestuur afwegen of de financiële positie voldoende is om de gemeenschappelijke regeling in staat te stellen de risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen.

Het bestuur moet gebeurtenissen en omstandigheden waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de risico’s kunnen worden opgevangen, toelichten in de jaarrekening. Het bestuur is verantwoordelijk voor het uitoefenen van toezicht op het proces van financiële verslaggeving van de gemeenschappelijke regeling. Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een controle-opdracht dat wij daarmee voldoende en geschikte controle-informatie verkrijgen voor het door ons af te geven oordeel. Onze controle is uitgevoerd met een hoge mate maar geen absolute mate van zekerheid waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle materiële fouten en fraude ontdekken. Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fraude of fouten en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die

52

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2020

gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Wij hebben deze accountantscontrole professioneel kritisch uitgevoerd en hebben waar relevant professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), het Controleprotocol WNT 2020, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Onze controle bestond onder andere uit: • het identificeren en inschatten van de risico’s o dat de jaarrekening afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fouten of fraude, o van het niet rechtmatig tot stand komen van baten en lasten alsmede de balansmutaties, die van materieel belang zijn, het in reactie op deze risico’s bepalen en uitvoeren van controlewerkzaamheden en het verkrijgen van controle-informatie die voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten.

Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing; • het verkrijgen van inzicht in de interne beheersing die relevant is voor de controle alsmede voor de rechtmatige totstandkoming van baten, lasten en balansmutaties, met als doel controlewerkzaamheden te selecteren die passend zijn in de omstandigheden. Deze werkzaamheden hebben niet als doel om een oordeel uit te spreken over de effectiviteit van de interne beheersing van de gemeenschappelijke regeling Recreatieschap Drenthe; • het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving, de gebruikte financiële rechtmatigheidscriteria en het evalueren van de redelijkheid van schattingen door het bestuur en de toelichtingen die daarover in de jaarrekening staan; • het vaststellen dat de door het bestuur gehanteerde afweging dat de gemeenschappelijke regeling in staat is de risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen aanvaardbaar is. Tevens het op basis van de verkregen controle-informatie vaststellen of er gebeurtenissen en omstandigheden zijn waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de gemeenschappelijke regeling haar financiële risico’s kan opvangen.

Als wij concluderen dat er een onzekerheid van materieel belang bestaat, zijn wij verplicht om aandacht in onze controleverklaring te vestigen op de relevante gerelateerde toelichtingen in de jaarrekening. Als de toelichtingen inadequaat zijn, moeten wij onze verklaring aanpassen. Onze conclusies zijn gebaseerd op de controle-informatie die verkregen is tot de datum van onze controleverklaring. Toekomstige gebeurtenissen of omstandigheden kunnen er echter toe leiden dat de gemeenschappelijke regeling de financiële risico’s niet kan opvangen; • het evalueren van de presentatie, structuur en inhoud van de jaarrekening en de daarin opgenomen toelichtingen; en • het evalueren of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de onderliggende transacties en gebeurtenissen en of de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand zijn gekomen. Wij communiceren met het bestuur onder andere over de geplande reikwijdte en timing van de controle en over de significante bevindingen die uit onze controle naar voren zijn gekomen, waaronder eventuele significante tekortkomingen in de interne beheersing. Assen, 17 maart 2021 UNP accountants adviseurs B.V. namens deze drs. F. Geertsma RA

Digitaal getekend door Ferdy Geertsma

De digitale ondertekening van dit document door drs. F. Geertsma RA ziet op de ondertekening van de controleverklaring d.d. 17 maart 2021

Jaarrekening

53

Verplichte paragrafen

54

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2020

Jaarrekening

55

Verplichte paragrafen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen; externe risico’s Recreatieschap Drenthe is een gemeenschappelijke regeling die zich bezig houdt met het stimuleren van recreatie en toerisme. Het afgelopen jaar kijkt het Recreatieschap helaas terug op een jaar waarin de uitbraak van het Covid-19 virus grote gevolgen heeft voor de samenleving en ook vooral voor de sector waarvoor het Recreatieschap actief is. De uitbraak van het virus kan op lange termijn doorwerken in de investeringscapaciteit van de sector en de groeipotentie. Uiteraard hoopt het Recreatieschap dat de sector een spoedig herstel tegemoet kan zien, maar hier is geen garantie voor. Het kan betekenen dat het economisch klimaat voor langere tijd te maken krijgt met een terugslag. Dit kan resulteren in minder investeringscapaciteit (toekomstige projecten komen moeizamer van de grond vanwege geringe cofinancieringscapaciteit). Ook ziet het Recreatieschap dat de financiële positie van gemeenten danig verslechterd is. Hierdoor kan de beslissing vallen minder te willen of kunnen bijdragen aan nieuwe projecten van het Recreatieschap. Uiteraard is dit spijtig zeker gezien de gedachte waarop het Recreatieschap gebaseerd is: ‘Samen Sterker door Samen te Werken’.

Financiële risico’s Het huidige risicomanagement is met name gebaseerd op de bepalingen van de BBV (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten). Op 1 januari 2004 is het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) in werking getreden. Twee keer per jaar, bij de begroting en bij de jaarrekening, moeten de belangrijkste financiële risico’s worden geactualiseerd en doorgerekend. Recreatieschap Drenthe moet een eigen vermogen, een weerstandsvermogen, hebben om deze financiële risico’s af te kunnen dekken, mochten ze zich voordoen. De paragraaf weerstandsvermogen dient volgens artikel 11 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) ten minste de volgende inhoud te bevatten: • A. Een inventarisatie van de weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de regeling beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken; • B. Een inventarisatie van risico’s, waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis zijn in relatie tot de financiële positie; • C. Het beleid betreffende de weerstandscapaciteit en de risico’s en de realisatie daarvan. Tegenover de weerstandscapaciteit staan de risico’s die het Recreatieschap loopt. Reguliere risico’s – risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn – maken geen deel uit van deze paragraaf.

Hiervoor zijn immers verzekeringen afgesloten of voorzieningen gevormd. De risico-inschatting is gestoeld op diverse aannames. De globale inschatting van kans en omvang is tijdsgebonden, waarbij het (voortschrijdend) inzicht sterk afhankelijk is van vele onzekere toekomstige factoren. Onder dergelijke risico’s wordt derhalve verstaan: alle redelijk voorzienbare onzekerheden die niet direct vooraf kwantificeerbaar zijn. Daarom kunnen er geen voorzieningen voor worden gevormd.

Voor deze zogenoemde ratio geldt in zijn algemeenheid dat een relatie van 1 tot 1,4 gezien wordt als voldoende (beneden de 1 is onvoldoende tot matig). Het Recreatieschap Drenthe streeft naar een ratio van minimaal 1,5, hetgeen gezien mag worden als “ruim voldoende”. Een ratio boven 2 is uitstekend en zou betekenen dat we 2 maal zoveel vermogen zouden moeten aanhouden als benodigd voor het risico dat wij lopen. Om een goed beeld te geven van de structurele exploitatie en de projecten zijn een aantal gegevens over de afgelopen jaren opgenomen (bedragen in euro’s). 2020 2019 2018 Algemene reserve 102.658 98.518 93.463 Stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme 543.936 439.411 421.390 Bestemmingsreserve personele Inzet 67.455 60.307 53.159 Bestemmingsreserve onderhoud 43.569 43.569 41.325 Bestemmingsreserve ontwikkeling infrastructuur 50.696 50.696 50.696 Resultaat boekjaar na bestemming 6.355 4.140 5.055 Totale exploitatie (excl. projecten) 1.149.465 1.247.473 1.201.576 Totaal projecten 221.997 433.411 367.857 De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen om niet begrote kosten op te kunnen vangen. De weerstandscapaciteit is het bedrag van het eigen vermogen dat vrij aanwendbaar is. Dit betreft de algemene reserve. Personeel Een kleine organisatie als het Recreatieschap is kwetsbaar voor wat de personele bezetting betreft.

Voor veel functies is de beschikbaarheid van vervanging op hetzelfde kwalitatieve niveau niet haalbaar. Dit betekent al snel dat een beroep gedaan moet worden op externe ondersteuning. Een interim-functionaris zal uit het weerstandsvermogen bekostigd moeten worden. Daarnaast kent het huidige personeelsbestand weinig leeftijdsdiversiteit. Enerzijds betekent dit dat het Recreatieschap wellicht te weinig gebruik maakt van kennis van de verschillende leeftijdsgroepen. Daarnaast houdt dit een risico in op uitval c.q. verlies van kennis op het moment dat de werknemers richting de pensioengerechtigde leeftijd gaan. Tevens kan door het fysiek zwaardere werk voor met name de ‘routebureaumedewerkers’ er meer ziekteverzuim c.q. uitval ontstaan. Ook heeft het Recreatieschap te maken met een werknemer die gebruik maakt van politiek verlof. Deze werknemer heeft een ‘terugkeer garantie’; dit betekent dat de kans bestaat dat op termijn deze werknemer weer terugkeert binnen het personeelsbestand. De geringe omvang en opbouw van de organisatie evenals de werkdruk kunnen financiële risico’s tot gevolg hebben. De ontwikkelingen worden door het bestuur en management nauwlettend gevolgd. Periodiek vinden beoordelingsgesprekken plaats waarin aandacht is voor werkdruk en het gewenste ontwikkelperspectief van het personeel.

Op basis van onze inschattingen (kans en impact) komen we tot: • Vervanging bij ziekte en calamiteit (directie); 6 maanden, dagtarief € 1.000, 2 dagen per week € 52.000. • Vervanging bij ziekte en calamiteit (administratie/routebureau); 6 maanden, dagtarief € 500, 2 dagen per week € 26.000. • Risico leeftijdsopbouw/ uitval/ politiek verlof;12 maanden, € 50.000. In totaal betreft het financieel risico voor Personeel hiermee € 128.000.

Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, moet de benodigde weerstandscapaciteit die uit de risico-inventarisatie voortkomt, worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. Dit biedt een beter inzicht welke tegenvallers kunnen worden gevangen, zonder dat dit impact heeft op de reeds bestaande plannen. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen.

56

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2020

Jaarrekening

57

Onroerende zaken Het Recreatieschap heeft sinds eind 2020 geen onroerende zaken in eigendom. Waardedaling of hiermee samenhangende risico’s zijn er derhalve niet.

Gerechtelijke procedures Op dit moment worden geen juridische procedures door of tegen de gemeenschappelijke regeling gevoerd. Derhalve is er geen sprake van een financieel risico.

Materieel Het Recreatieschap heeft geen gebouwen in eigendom en geen omvangrijke investeringen in materiële vaste activa gedaan. Er bestaan derhalve geen significante risico’s omtrent waardering, vervanging en onderhoud.

Onderhoud sanitaire voorzieningen ten behoeve van de recreatievaart In het kader van de bestrijding van de legionellabacterie vindt in het seizoen periodieke controle plaats. De fysieke toestand van de gebouwen is redelijk. Deze kosten zijn opgenomen in de begroting, derhalve is er geen sprake van een financieel risico. Mogelijke invoer vennootschapsbelastingplicht Per 1 januari 2016 is de wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen van kracht geworden. De organisatie kent een gering aantal kleinschalige commerciële activiteiten. Het risico dat deze wet op het Recreatieschap van toepassing is, acht zij beperkt.

Interne beheersing Het Recreatieschap kent, net als iedere andere organisatie, mee- en tegenvallers in de sfeer van organisatie en overige kosten. Dit kan bijvoorbeeld betrekking hebben op overschrijding van budgetten voor huisvesting, communicatie, kantoor en overige kosten. Dergelijke tegenvallers dienen opgevangen te kunnen vanuit het weerstandsvermogen. Het budget voor dit type kosten is bij het Recreatieschap ongeveer € 200.000 per jaar. Indien een tegenvaller blijkt in het verslagjaar zal dit, bij continuïteit van de tegenvaller, d.m.v. een begrotingswijziging in het daarop volgende jaar dienen te worden voorgelegd aan de deelnemers van de regeling. Budgetoverschrijding

Kans en impact 10 % van geraamde kosten

Financieel risico € 20.000 gedurende 1 jaar

Behalve aan de kostenkant kunnen ook de opbrengsten tegenvallen. Het Recreatieschap kent geen grote stromen hierin. De opbrengsten bestaan uit contributie en ontvangen bijdragen voor activiteiten die het Recreatieschap organiseert. Mochten de activiteiten geen/ minder doorgang vinden, dan zullen de opbrengsten afnemen. Aangezien dit direct samenhangt met de kosten voor de organisatie, bevat dit geen risico voor het Recreatieschap Drenthe. Projecten De projecten staan bij het Recreatieschap feitelijk buiten de exploitatie. Ter financiering van de projecten wordt een beroep gedaan op externe subsidiegevers. Daarnaast wordt aan een aantal projecten een bijdrage vanuit het stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme toegekend. Het saldo van het stimuleringsfonds vormt feitelijk een buffer om de projecten te financieren en de eventuele mee- en tegenvallers op te vangen. Tegenvallers zullen de mogelijkheden in de toekomst om projecten uit te voeren beperken maar zullen in de basis de weerstandscapaciteit van het Recreatieschap niet aantasten. De stand van de projecten wordt periodiek scherp beoordeeld zodat mogelijke afwijkingen tijdig in beeld komen. In de berekening van het weerstandsvermogen wordt om vorenstaande redenen dan ook met de projecten geen rekening gehouden. Wederom zijn in 2020 projecten uitgevoerd en in uitvoering genomen.

Deze projecten worden administratief en financieel verantwoord via een projectenadministratie. Regelmatig vindt overleg plaats tussen de projectverantwoordelijke en de projectuitvoerende. Aandacht wordt hierbij gevestigd op de juiste toepassing van de subsidievoorwaarden en de actualiteit van de projectadministratie. Hierdoor worden de financiële risico’s tot een minimum beperkt. Balansrisico’s Dit betreft o.a. openstaande vorderingen, afschrijvingsmethodiek op activa etc. Gezien het bedrag en bij welke organisatie c.q. bedrijf wij een vordering hebben openstaan, zullen deze vorderingen in 2021 daadwerkelijk worden ontvangen (het zijn vorderingen met een legitieme basis). Betreffende de gehanteerde afschrijvingsmethodiek is grotendeels aansluiting gezocht bij de gemeentelijke uitgangspunten. Derhalve is er geen sprake van een financieel risico.

58

Recreatieschap Drenthe | Jaarverslag en -rekening 2020

Samenvatting en afweging Resumerend kan tot de volgende opstelling gekomen worden met betrekking tot het gewenste niveau van het benodigde weerstandsvermogen op basis van de geformuleerde uitgangspunten: Totaaloverzicht Financieel risico Personeel € 128.000 Materieel 0 Interne beheersing 20.000 Overige opbrengsten 0 Projecten 0 Totaal € 148.000 Afgewogen kan worden dat de risico’s zich meestal niet tegelijkertijd voordoen. Dit betekent dat de omvang van het benodigde weerstandsvermogen niet per se de optelsom van de samenstellende delen (kans en impact) behoeft te vormen. Verder kan opgemerkt worden dat het Recreatieschap een gemeenschappelijke regeling is. Deze rechtsvorm betekent uiteindelijk dat mochten de financiële middelen van het Recreatieschap ontoereikend blijken te zijn, de deelnemende gemeenten de tekorten dienen aan te vullen. De huidige omvang van de weerstandscapaciteit is per 31 december 2020 € 102.658,=. De ratio weerstandsvermogen bedraagt € 102.658 / € 148.000 = 0,69. Dit is beneden de streefnorm van 1,5. Dit is gezien de omvang van de activiteiten en huidige inzichten door het bestuur als redelijk geacht, echter een verdere versterking, gelet op benoemde risico’s, verdient aanbeveling. Gelet op de benodigde weerstandscapaciteit is een verdere versterking zeer gewenst.

Als tegenvallers niet gedekt kunnen worden zullen de deelnemende gemeenten tekorten moeten aanvullen. Financiële kengetallen Om een oordeel te geven over de financiële positie van het Recreatieschap Drenthe zijn naast de berekening van het weerstandsvermogen de volgende belangrijke financiële kengetallen berekend. Financiële kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte

Realisatie 2019 -41,61%

Begroting 2020 -54,99%

Realisatie 2020 -66,72%

< 130%

-41,61% 49,71% 2,26%

-54,99% 51,24% 3,13%

-66,72% 62,57% 7,92%

< 130% > 25% > 0%

Jaarrekening

Norm

59

Netto schuldquote De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van Recreatieschap Drenthe ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Hoe lager het percentage, hoe beter. Ten opzichte van het voorgaande boekjaar is een verbetering van netto schuldquote te zien. Dit komt vooral door toename van de vlottende activa, veroorzaakt door de verkoop van de gronden aan de Pottendijk, waarvan de bestemming nog plaats moet vinden. De baten zijn eveneens sterk gestegen door de incidentele bate verkoop gronden Pottendijk. Het percentage van -66,72% is daarmee beïnvloed door incidentele gebeurtenissen. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin Recreatieschap Drenthe in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Het gerealiseerde percentage van 62,57% ligt ruimschoots boven de norm van 25% of hoger. Dit wordt vooral verklaard door het nog te bestemmen resultaat boekjaar waarin de incidentele baten verkoop gronden Pottendijk is opgenomen van € 571.088. Na verwerking voorstel resultaatbestemming zou de solvabiliteit 57,3% bedragen. Deze ligt daarmee eveneens ruimschoots boven de norm van 25% of hoger. Het stimuleringsfonds recreatie & toerisme draagt met name bij aan de solvabiliteit.

Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele baten en lasten. Bij incidentele baten en lasten gaat het om eenmalige gebeurtenissen die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen. In 2020 betreft dit de verhuizing naar de nieuwe locatie en de verkoop van de gronden aan de Pottendijk in Emmen. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten (exclusief de mutatie van de reserves) en uitgedrukt in een percentage. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Met het gerealiseerde percentage van 7,92% is sprake van een positieve exploitatieruimte in 2020. Dit wordt veroorzaakt door een sterkere toename van de structurele baten ten opzichte van de structurele lasten, wat verklaard wordt doordat er in 2020 minder aanspraak is gemaakt op het stimuleringsfonds recreatie & toerisme. De uitbraak van het covid-19 virus is hier een belangrijke verklaring voor, minder projecten konden worden opgepakt waardoor er minder aanvragen zijn ingediend voor een bijdrage uit het fonds.

Financiering Algemeen Het belangrijkste thema van de wet financiering decentrale overheden (wet Fido) is het inzicht geven in de treasuryfunctie bij decentrale overheden. De doelstellingen, richtlijnen en limieten van het voorgestane beleid zijn vastgelegd in het treasurystatuut. De treasuryparagraaf is één van de onderdelen waarmee de wetgever beoogt de transparantie en bestuurlijke beheersbaarheid van deze functie te bevorderen. De wet Fido schrijft voor dat samen met de jaarstukken ook de overzichten met betrekking tot de renterisiconorm en de kasgeldlimiet bij Gedeputeerde Staten moeten worden ingediend. Evenals in 2019 is er geen sprake van een vaste schuld (langlopende lening), een overzicht betreffende de renterisiconorm is voor 2020 derhalve niet van toepassing.

Om praktische redenen is ervoor gekozen het model ‘kasgeldlimiet’ in deze paragraaf op te nemen. De kasgeldlimiet (de ruimte voor korte financiering) wordt volgens de wet Fido bij aanvang van het kalenderjaar 2020 gesteld op 8,2%. Van het begrotingstotaal van € 1.253.847 is dat € 102.815. Recreatieschap Drenthe heeft in 2020 geen gebruik gemaakt van kasgeldleningen. 1e kw 2e kw 3e kw 4e kw 2020 2020 2020 2020 Omvang begroting per 1 januari 1.253.847 1.253.847 1.253.847 1.253.847 (=grondslag) Toegestane kasgeldlimiet in procenten van de grondslag 8,2 8,2 8,2 8,2 in een bedrag 102.815 102.815 102.815 102.815 Berekening netto-vlottende schuld: Vlottende schuld -/- vlottende middelen € 186.894 -/- € 2.113.526 = -/- € 1.926.632 Toetsing kasgeldlimiet: Kasgeldlimiet -/- netto vlottende schuld € 102.815 -/- -/- € 1.926.632 = € 2.029.447.

Verbonden partijen Algemeen Een verbonden partij is een privaat dan wel publiekrechtelijke organisatie, waarin het Recreatieschap een bestuurlijk en een financieel belang heeft. In 2020 was er geen sprake van een verbonden partij. Grondbeleid In het verslagjaar 2020 zijn de gronden rond de locatie Pottendijk (gemeente Emmen) verkocht aan de pachters. De verkoop heeft plaatsgevonden op basis van de getaxeerde waarde. De verkoopopbrengst bestaat uit een eenmalige verkoopopbrengst en een 16-jarige toekomstige opbrengst. De toekomstige opbrengst zal ontvangen worden zodra de exploitatie van het geplande windmolenpark in productie wordt genomen.

Bedrijfsvoering Zie jaarverslag.