B. Recreatieschap-begroting-2024

Begroting 2024 (inclusief meerjarenraming 2025-2027)

Zoeken naar nieuw evenwicht recreatieschap.nl

Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief 2024............................................................................................................................................................................................................................................. 5 Verplichte paragrafen............................................................................................................................................................................................................................................. 18 Programmabegroting.............................................................................................................................................................................................................................................. 24 Toelichting programmabegroting.............................................................................................................................................................................................................. 26 Bijlagen...................................................................................................................................................................................................................................................................................

31 Bijlage I: Bijdragen gemeenten exploitatiekosten.................................................................................................................................................................. 32 Bijlage II: Fonds Recreatie en Toerisme ........................................................................................................................................................................................... 33 Bijlage III: Totale bijdragen gemeenten 2024............................................................................................................................................................................. 34 Bijlage IV: Investeringsstaat........................................................................................................................................................................................................................... 36 Bijlage V: Meerjarenraming 2025-2027...............................................................................................................................................................................................38 Bijlage VI: Meerjarenraming 2025-2027 per gemeente....................................................................................................................................................

40 Bijlage VII: Begrotingsgegevens ten behoeve van het BBV............................................................................................................................................42 Bijlage VIII: Geprognosticeerde begin- en eindbalans.......................................................................................................................................................43 Bijlage IX: EMU-saldo............................................................................................................................................................................................................................................ 44 Bijlage X: Financiële kengetallen...............................................................................................................................................................................................................45 Bijlage XI: Overzicht van incidentele baten en lasten........................................................................................................................................................45

2

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2024

3

Aanbiedingsbrief 2024 ALGEMEEN Begroting Met het opstellen van deze begroting (inclusief meerjarenraming 2025-2027) geven we de belangrijkste doelstellingen en activiteiten aan welke Recreatieschap Drenthe in 2024 verwacht te realiseren en de daarbij behorende financiën. De ontwerpbegroting 2024 van Recreatieschap Drenthe zal, conform de afspraken binnen de nota ‘Samen werken aan Drenthe’, aan de deelnemende gemeenten voor 15 april 2023 worden aangeboden. De begroting 2024 dient al vroeg te worden opgesteld en voorgelegd aan de deelnemers. Het Dagelijks Bestuur van het Recreatieschap is van mening dat deze begroting niet een statisch gegeven hoort te zijn. Mocht later het takenpakket nog substantieel wijzigen of de toegepaste indexering significant afwijken, dan zal een begrotingswijziging worden aangeboden.

Aanbiedingsbrief 2024

Gemeenschappelijke regeling Het Recreatieschap is, als gemeenschappelijke regeling van de twaalf Drentse gemeenten en de Friese gemeente Ooststellingwerf, één van dé instrumenten die de deelnemende gemeenten inzetten om snel, effectief, daadkrachtig en succesvol de toegevoegde waarde van de recreatief-toeristische sector te vergroten. De onderlinge samenwerking is een voorwaarde om tot effectief beleid te komen. Immers de doelgroep, toeristen en recreanten, kent geen grenzen. We werken aan het creëren van kansen voor onze opdrachtgevers, mogelijkheden voor de ondernemers en resultaten voor de recreanten en toeristen. Gemeenten hebben een groot aantal publieke taken die verschillend van aard en omvang zijn. Sommige van deze taken worden gemeenschappelijk door een andere partij uitgevoerd. Dit is efficiënter, effectiever, er is meer expertise, men kan van elkaar leren en er is sprake van een grotere bestuurlijke kracht. Het Recreatieschap levert door haar reguliere werkzaamheden en projecten een directe bijdrage aan deze opgaven.

Dit uit zich in het bijdragen aan het uitwisselen en combineren van kennis, leggen en/ of verbeteren van onderlinge contacten, adviseren, ontwikkelen van beleid, ontwikkelen en in stand houden van de toeristische infrastructuur, participatie in en coördinatie van projecten en inzet en beheer van financiële middelen van het fonds voor Recreatie en Toerisme. N.B.: De deelnemers aan de regeling Recreatieschap Drenthe zijn de Drentse gemeenten en de Friese gemeente Ooststellingwerf. Voor de leesbaarheid wordt in deze nota gesproken over Drenthe en Drentse ontwikkelingen maar dit betreft uiteraard ook gemeente Ooststellingwerf.

4

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2024

Aanbiedingsbrief 2024

5

2. Ontwikkelingen 2022

Onzekerheid

De sector Recreatie en Toerisme was in 2022 herstellende van de gevolgen van de Covid-19 pandemie. Met name de horeca, groepsaccommodaties, dagrecreatie en musea kwamen door de grote beperkingen uit zware, in ieder geval zakelijke, tijden. Campings, en in mindere mate de bungalowparken, lieten betere bezettingen zien. Dankzij de pandemie hebben heel veel Nederlanders Drenthe (her)ontdekt en hun waardering voor de kwaliteiten van Drenthe zijn hoog; daar mogen we met elkaar trots op zijn. De lockdown zorgde daarnaast ook dat eigen inwoners de recreatieve voorziening (wandel- en fietsnetwerken) in hun directe omgeving waarderen. De sector kreeg ook te maken met andere maatschappelijke uitdagingen. We hebben de inval van Rusland in het buurland Oekraïne. De impact is groot op ons sociale en maatschappelijke leven, ons gevoel van veiligheid en de vraag is of dit ook blijvend is. Daarnaast leidt de oorlog ook tot verstoring van het aanbod van producten en grondstoffen. De energieprijzen worden opgedreven en dit drukt de groei van de wereldhandel. De verstoring komt tot uiting door inflatie. In eerste instantie dus vooral veroorzaakt door de ontwikkeling van de energieprijzen, maar inmiddels verbreedt zich dit naar andere goederen en diensten. De hoge inflatie en economische onzekerheid zorgen ervoor dat de consument minder uitgeeft.

Daarnaast zien veel sectoren zich nog steeds geconfronteerd met personeelstekorten die de groei beperken, van zorg tot horeca en zakelijke dienstverlening. Het duurzaam aan je bedrijf binden van arbeidskrachten in een periode van onzekere bedrijfsvoering en een krappe arbeidsmarkt is geen 13 Deelnemende gemeenten 495 Informatiepanelen geringe opgave. Door de krapte op de arbeidsmarkt (en de hogere inflatie) neemt de loonstijging toe. 21 bewegwijzerde fietsroutes

1. Inleiding Het Recreatieschap zorgt voor Drenthe-brede afstemming van beleid tussen de diverse gemeenten. En zij behartigt de belangen van de Drentse gemeenten en Ooststellingwerf. Het Recreatieschap levert door haar reguliere werkzaamheden en projecten een directe bijdrage aan deze opgaven. Dit uit zich in het bijdragen aan het uitwisselen en combineren van kennis, leggen en/of verbeteren van onderlinge contacten, adviseren, ontwikkelen van beleid, ontwikkelen en in stand houden van de toeristische infrastructuur, participatie in en coördinatie van projecten en inzet en beheer van financiële middelen van het fonds voor Recreatie en Toerisme.

6

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2024

Bovendien zien we een aanzienlijke terugloop van de instroom van studenten én denkt zo’n 18 procent van de medewerkers erover om de sector te verlaten. Om de sector aantrekkelijker te maken, moet er worden ingezet op het verbeteren van goed werkgeverschap en arbeidsvoorwaarden, meer vaste dienstverbanden en doorgroeimogelijkheden. De gastvrijheidssector zucht na de coronacrisis onder de personeelscrisis.

1.650 routeborden

1 motorroute

2 Lange afstand fietsroutes

22 bewegwijzerde wandelroutes

850 routeborden

10 informatiepanelen 1.220 routeborden

658 fietsknooppunten 8.580 routeborden 2.640 kilometer

2.150 wandelknooppunt 120 informatiepanelen

Hunebedbewegwijzering

23.150 routeborden

200 routeborden

24 bewegwijzerde MTB routes

23 informatie panelen 2.450 routebordjes

Geopark-bebording

125 informatiepanelen 150 routeborden

Aanbiedingsbrief 2024

7

Ruimtelijke ontwikkelingen

De Nederlandse bevolking is in 2022 bijna twee keer zo snel gegroeid als een jaar eerder, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De groei wordt vooral verklaard door het hoge aantal immigranten, ongeveer 402.000 mensen zijn naar Nederland verhuisd. Op de woningmarkt is meer nieuwbouw nodig om aan de gestegen vraag tegemoet te komen. Vanuit ‘Den Haag’ worden plannen ontwikkeld die vergaande gevolgen zullen hebben voor de agrarische sector. De agrarische sector is onder ander vanwege de grote hoeveelheid land essentieel voor het realiseren van veel maatschappelijke opgaven. Hoe de vrijkomende ruimte wordt ingevuld is belangrijk voor de aantrekkelijkheid van het landelijk gebied en dus zeker ook voor de recreatieve sector. Het stikstofprobleem beperkt ook de ontwikkelruimte van bedrijven. In of dichtbij Natura-2000 gebieden zijn bijna geen mogelijkheden voor het aanpassen van toeristische bedrijven. Ook het organiseren van evenementen is lastig en staat onder druk. We zitten in een periode met veranderende weerssituaties; denk hierbij aan perioden van extreme droogte, hitte en regenval. Hoe kun je de natuurwaarde op je park versterken? Hoe komt jouw park van het gas af? Hoe gaan we zo zorgvuldig om met onze grondstoffen en beperken we het afval?

Verduurzaming

Verduurzaming is een onderwerp waarop we de komende jaren actief willen gaan stimuleren en ondersteunen. Zodat de parken kunnen bijdragen aan een mooiere, gezondere en vitaler Drenthe.

3. Economische impact De recreatief-toeristische sector is een belangrijke sector; deze zorgt voor omzet én werkgelegenheid en bevordert de leefbaarheid. Met 9,1 miljoen overnachtingen, ruim 1 miljard aan (directe en indirecte) bestedingen én 17.000 banen (1 op de 13 banen) is deze sector een belangrijke motor van de Drents economie. De impact van de sector is breed; die gaat verder dan economische effecten als bestedingen en werkgelegenheid. Recreatie en toerisme draagt bij aan het behoud van voorzieningen. Daarnaast biedt het inwoners plezier en vertier in hun woon- en leefomgeving en draagt recreatie bij aan hun gezondheid. De vrijetijdssector versterkt de trots van inwoners en geeft ook de gelegenheid om via vrijwilligerswerk deel te blijven nemen aan de maatschappij. Naast belangrijk voor de toerist, dus ook zeker belangrijk voor de eigen inwoner. De klandizie voorkomt dat winkels hun deuren moeten sluiten. Het geeft ook inwoners meer plezier en vertier in hun directe woonomgeving. Voorzieningen hebben naast een praktische waarde voor mensen ook een sociale en emotionele waarde. Het aantal bestedingen en de werkgelegenheid (het jaar 2021 vergeleken met het jaar 2020) is, als gevolg van de coronamaatregelen, gestegen met 16%. De werkgelegenheid is gestegen van 7,5% naar 8,0%.

Hierbij is overigens geen rekening gehouden met de steunmaatregelen van de Rijksoverheid en de steun van Provincie en gemeenten.

De behoefte aan vakantie is groot. Recreatie en toerisme is én blijft belangrijk voor de brede welvaart van Drenthe en Ooststellingwerf. Voorkeur die zichtbaar is, zijn vakanties in zelfstandige accommodaties en vakanties in een natuurlijke/ ruimtelijke omgeving. De terugkeer van de internationale reiziger is nog wat matig. De maatschappelijke behoefte aan recreatie neemt toe en zal ook in de komende jaren blijven groeien (ook gelet op de toename van de bevolking). Ook vanuit het oogpunt van gezondheid en welzijn wordt een steeds groter belang gehecht aan een actieve leefstijl, waarvan recreatie deel uitmaakt. Met name in de corona-periode heeft men de eigen directe leefomgeving opnieuw ontdekt en opnieuw leren waarderen. Samenwerking is en blijft het sleutelwoord naar de toekomst toe. Een toekomst waar het ook aankomt op creativiteit. Het Recreatieschap biedt vanuit haar taak, opdracht en sleutelpositie hulp en ondersteuning aan daar waar het nodig is om recreatie en toerisme in Drenthe en Ooststellingwerf weer op het peil te brengen van voor de crisis.

8

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2024

Ecorys rapport Monitor Toerisme Drenthe (directe en indirecte bestedingen per gemeente; 2021)

Omvang directe en afgeleide dagtocht- en vakantiebestedingen per gemeente (x € mln.), ontwikkeling 2007-2021

Aanbiedingsbrief 2024

9

Ecorys rapport Monitor Toerisme Drenthe (aantal overnachtingen; 2021)

4. Recreatieschap Drenthe, de basis Het Recreatieschap kent een aantal kerntaken: BELEIDSONTWIKKELING EN ONDERSTEUNING Ontwikkelen beleidsvisies en kennisuitwisseling (cursussen en overleggen voor o.a. de recreatieambtenaren (het AORTA), excursies, recreatiecongres, recreatiesociëteit, open colleges en studiereizen) ter inspiratie en ondersteuning van de deelnemers. Het Recreatieschap is een kleine, pragmatisch ingestelde uitvoeringsorganisatie. Door periodiek georganiseerde bijeenkomsten zorgen we voor onderling contact tussen beleidsmakers, bestuurders en de (recreatie-)ondernemers. In de praktijk blijkt dat deze werkvorm efficiënt en prettig werkt (zie ook Eindrapportage ‘Bestuurlijk Regionale Ecosystemen in Drenthe’). We voorkomen het onnodig opnieuw uitvinden van wielen en dragen bij aan afstemming op Drents niveau. Immers, veel recreanten en toeristen oriënteren zich op Drenthe als bestemming; daarom is het van belang om een groot aantal projecten en activiteiten op een Drents schaalniveau af te stemmen. PROJECTONTWIKKELING EN BEHEER STIMULERINGSFONDS Recreatieschap Drenthe voert veel projecten uit. Deze zijn veelal gemeentegrens overschrijdend. Vaak probeert het Recreatieschap de uitvoer van projecten mogelijk te maken door aan te sluiten bij subsidieprogramma’s (provinciaal, landelijk en Europees).

Vanuit de deelnemende gemeenten wordt ook jaarlijks een bijdrage ontvangen die wordt gestort in het zgn. stimuleringsfonds. De hoogte van de bijdrage is voor een deel gebaseerd op de opbrengst toeristenbelasting . Dit fonds maakt het mogelijk om snel en efficiënt financiële middelen ter beschikking te kunnen stellen aan nieuwe, gemeentegrensoverschrijdende ontwikkelingen in recreatie en toerisme. Hierbij zien we dat, via de inzet van het fonds, ook andere subsidiegelden worden gegenereerd. We creëren al jaren een multiplier van minimaal 4.

Ecorys rapport Monitor Toerisme Drenthe (directe en indirecte werkgelegenheid per gemeente; 2021)

ROUTEBUREAU Recreatieschap Drenthe ontwikkelt en onderhoudt routes (schoonmaak en herstel toeristische bebording). De routes zijn zowel bewegwijzerde routes als ook routesystemen (wandel- en fietsknooppunten). Door de introductie van het wandelknooppuntennetwerk in Drenthe zien we een forse toename binnen de pijler onderhoud. De door-ontwikkeling van de pijler onderhoud is van belang voor het kwalitatief goed op peil houden van de netwerken. Bij het onderhoud van de wandelknooppunten en themaroutes kunnen we inmiddels rekenen op de inzet van ruim 80 vrijwilligers. Zij doen dat met veel passie en zorg. Toerist én bewoner beschikken daardoor over talloze mogelijkheden om, goed bewegwijzerd, de provincie te (ver)kennen.

Het Recreatieschap voert jaarlijks (om zo de ontwikkelingen frequenter in beeld te krijgen) een onderzoek uit naar de ontwikkelingen in de sector in Drenthe (en Ooststellingwerf). Eind 2022 is het onderzoek gepresenteerd ten aanzien van de ontwikkelingen in 2021.

10

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2024

Het betreft hier bewegwijzerde fietsroutes, fietsknooppuntensysteem, wandelroutes, wandelknooppuntensysteem, de TT-route voor motoren en fietsers, kanosteigers en onderhoud van enkele toiletgebouwen voor de recreatievaart. Daarnaast ondersteunen we gebruikersgroepen van ruiters, menners en MTB-ers in het beheer en onderhoud van hun routes.

Aanbiedingsbrief 2024

11

Een goed op orde zijnde routestructuur is het visitekaartje dat de ondernemers mee kunnen geven aan hun gasten. Daarnaast leiden de routestructuren langs de kleine en grote verhalen van Drenthe, bezienswaardigheden en ondernemers, perfecte afstapmomenten voor de recreant. Naast het fysiek verzorgen van routenetwerken draagt Recreatieschap Drenthe ook zorg voor het digitaal aanbieden van routeinformatie (zie drenthe.nl) en geeft zij advies; richting andere partijen die routes ontwikkelen. De recreant/gebruiker staat ook binnen het Routebureau van Recreatieschap Drenthe altijd centraal. Wat is zijn/ haar behoefte en hoe kan het Recreatieschap deze het beste invullen? Op basis hiervan ontwikkelt en digitaliseert het Recreatieschap het aanbod.

5. Recreatieschap Drenthe, acties 2024 Provincie Drenthe, Marketing Drenthe en het Recreatieschap hebben in 2021 samen met de vrijetijdssector het ‘Perspectief op bestemming Drenthe 2030’ ontwikkeld. Meer dan 200 ondernemers en andere partijen uit de sector waren erbij betrokken. Ambitie van de visie is toerisme en recreatie te laten bijdragen aan de samenleving door van waarde te zijn voor bezoekers, bedrijven, bewoners én de bestemming Drenthe. Het doel is om Drenthe te laten bloeien. Duurzame groei van toerisme en recreatie met oog voor de balans tussen economie (bestedingen en banen), maatschappij (leefbaarheid, levendigheid en voorzieningenniveau) en omgeving (cultuur/erfgoed, natuur en landschap). Om dit te realiseren heeft het Perspectief drie ontwikkelstrategieën: • Trots en respect voor onze cultuur en identiteit versterken én uitdragen. • De natuurlijke waarden optimaal benutten en Drenthe profileren als dé Oerprovincie. • Een aantrekkelijke bestemming creëren voor Drenten, young professionals en pionierende gezinnen We bekijken onze werkzaamheden vanuit het Perspectief Drenthe 2030. Projecten en beleid die opgestart worden, laten we aansluiten bij de geformuleerde ontwikkelrichting. Het Recreatieschap werkt jaarlijks met een motto. In 2024 is ons motto: ‘Zoeken naar nieuw evenwicht’.

Het Recreatieschap wil gemeenten en de sector ondersteunen om de nu voor ons liggende landelijke en provinciale opgaven gezamenlijk aan te pakken. Als we naar het jaar 2024 kijken willen we onze organisatie (binnen onze basistaken) inzetten op: INTEGRALE AANPAK Om een aantrekkelijke omgeving voor recreërende inwoners en toeristen (ook wel vrijetijdslandschap) te behouden en te versterken is het belangrijk recreatie in combinatie op te pakken met andere opgaven. Immers een bezoeker komt niet vanwege één product, maar vanwege het samenspel tussen verblijf, horeca, vermaak, landschap, winkels en vervoer, in combinatie met de natuurlijke en/of culturele omgeving. De natuurlijke en culturele omgeving, de fysieke inrichting en de sociale structuur van plekken zijn bepalend voor het goed functioneren van de vrijetijdseconomie – ook al zijn deze plekken niet louter bedoeld voor toerisme en recreatie (Bron: Agenda Bewuste Bestemmingen, CELTH, 2022) Hoe de toekomst van het vrijetijdslandschap in Drenthe er uit ziet hangt af van de strategische keuzes die komende tijd gemaakt worden. Recreatieschap zet zich in om samen met de organisaties die betrokken zijn bij de verschillende opgaven, gezamenlijke visies en strategieën te ontwikkelen op het omgaan met recreatie in gebieden. Denk aan opgaven op het gebied van stikstof, klimaat, waterkwaliteit, biodiversiteit en brede welvaart.

Dit om te bepalen welke gebiedsdelen zich lenen voor intensief gebruik (zonering) en om bezoekers te faciliteren met voorzieningen. We streven naar een goede balans tussen de gebruikswaarde, belevingswaarde en toekomstwaarde van gebieden.

12

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2024

Verder zien we dat de natuurwetgeving (grote) invloed heeft op de toeristisch-recreatieve sector. Het is zoeken naar mogelijkheden om evenementen te organiseren, gelet op de complexe eisen vanuit stikstof. Daarnaast zijn veel ondernemers werkzaam in of tegen Natura-2000 gebieden. Een uitbreiding en/of verandering van je onderneming is niet meer alleen een economische afweging, maar tevens moeten er complexe berekeningen worden opgeleverd. DUURZAAM ONDERNEMERSCHAP Het streven naar een duurzame groei van toerisme, met een balans tussen economie, ecologie en leefbaarheid, staat centraal in het Perspectief op bestemming Drenthe 2030. Het streven gaat als een satéprikker door het werkveld toerisme en recreatie heen. Immers, het is van belang om het verbruik van fossiele energie terug te brengen, zowel voor het klimaat als vanuit bedrijfseconomisch perspectief. In vrijwel alle sectoren is het mogelijk om de CO2-voetafdruk te beperken. Maatregelen om zorgvuldig om te gaan met grondstoffen zijn toepasbaar in de sector. Denk aan zorgvuldige inkoop van levensmiddelen, mogelijk recyclen van meubilair, goede afvalscheiding. Duurzaam personeelsbeleid (binden van arbeid) en omgaan met klimaatverandering zijn belangrijke items waarbij (een deel van) de ondernemers hulp kan gebruiken.

Het Recreatieschap wil actief ondernemers hierbij ondersteunen, bijvoorbeeld door bestaande regelingen makkelijker toegankelijk te maken, evt. nieuwe regelingen te helpen ontwikkelen, kennissessies te organiseren en dergelijke. BENUTTEN WANDELKNOOPPUNTENSYSTEEM Heel Drenthe zal eind 2023 / begin 2024 voorzien zijn van het wandelnetwerk. In 2024 willen we meer economische spin-off voor Drenthe vanuit het wandelnetwerk ontwikkelen. We willen ondernemers en andere organisaties stimuleren om bij productontwikkeling van het wandelnetwerk gebruik te maken. Daarnaast gaan we het netwerk ook meer onder de aandacht brengen bij recreanten en inwoners van Drenthe. Het systeem past namelijk ideaal bij de trend naar meer keuzevrijheid (men kan zelf zijn route bepalen) en de verdere toename en spreiding van het aantal wandelende toeristen in Drenthe; INZET WANDELPLATFORM DRENTHE Het doel van het platform is het wandeltoerisme in Drenthe op een hoger plan te brengen. Het Recreatieschap is één van de drijvende krachten in dit platform. Vertegenwoordigers van wandelclubs, terreinbeheerders, horeca- en recreatiebedrijven, gemeenten en provincie e.a. komen hiervoor regelmatig bij elkaar. Doel is het wandelen in de etalage van Drenthe te zetten en de mogelijkheden en kwaliteiten van de wandelvoorzieningen Drenthe te promoten. Het platform zorgt voor afstemming.

De organisaties in het platform zorgen zelf voor de uitvoering van projecten. Een voorbeeld is het project Impuls Drenthepad: dit project is ontstaan vanuit het Wandelplatform en wordt in 2023-2024 uitgevoerd onder regie van Nivon en Recreatieschap;

Aanbiedingsbrief 2024

13

BELEIDSONTWIKKELING GERICHT OP DE NIEUWE FIETSRECREANT (E-BIKER) Beleidsadvies en projecten ontwikkelen om de bestaande infrastructuur om te buigen naar de gewijzigde vraag (bredere fietspaden / passend en veilig wegdek e.d.) van de gebruiker. Samen met terrein beherende organisaties (TBO’s), gemeenten en Provincie de fietsinfrastructuur écht toekomstbestendig maken en zorgen voor een goede onderhoudsstructuur. Dit is belangrijk om ook in de toekomst Drenthe als fietsprovincie te kunnen blijven promoten;

GEVRAAGD EN ONGEVRAAGD (PROACTIEF) DE ONDERNEMERS EN HET ONDERWIJS ONDERSTEUNEN De verwachting is dat de krapte op de arbeidsmarkt een structureel probleem zal zijn. We willen meedenken met vraagstukken zoals ‘hoe bind ik werknemers aan mijn bedrijf?’ en ‘het bevorderen van bijv. stageplaatsen de toekomstige werknemers’, ‘hoe zorgen we voor seizoensverlenging zodat arbeidskrachten langdurig kunnen worden aangetrokken’, ‘hoe zorgen we voor een goede aansluiting tussen scholing en werk’. We kijken hierbij ook om in Noord-Nederlands verband een hospitality pact op te richten samen met andere overheden, het onderwijs en ondernemers.

6. Financieel

ONTWIKKELING / INTERPRETATIE DATA Data wordt steeds belangrijker en kan helpen bij het bepalen van je koers. Het Recreatieschap ziet hierin een taak voor het uitvoeren van een vertaalslag; van kwantitatieve cijfers naar kwalitatieve cijfers om gemeenten en ondernemers op basis van cijfers de juiste beslissingen te laten nemen (Ecorys-rapport/ Dashboard Impactmodel). We willen meer aansluiting zoeken bij de systematiek van de Landelijke Data Alliantie. Daarnaast willen we inzicht geven in gebruiksgegevens van ontwikkelde (route)infrastructuur. Zodat we ook cijfermatig het effect van bepaalde investeringen kunnen monitoren.

Deze begroting bestaat uit het overzicht van de ontwikkelingen in de sector en van de baten en lasten (de uiteenzetting van de financiële positie). De begroting bevat tevens de verplichte paragrafen. De begroting is op 22 maart 2023 in de vergadering van het Dagelijks Bestuur behandeld. De vaststelling in het Algemeen Bestuur staat gepland tijdens de vergadering op 6 juli 2023. Uitgangspunt is met deze begroting zo dicht mogelijk bij de werkelijkheid van 2024 te komen, in de wetenschap dat we zo nu en dan achterhaald worden door veranderingen in de tijd. Financieel gezien is de begroting 2024 een actualisering van de begroting 2023. Naast de voornoemde onzekerheden kent het begrotingsjaar 2024 een aantal mutaties t.o.v. de begroting 2023 (mutaties op jaarbasis). Deze mutaties zijn (structurele) wijzigingen op de begroting 2023 en zullen derhalve in de conceptbegroting 2024 worden opgenomen We houden rekening met de volgende nieuwe ontwikkelingen:

VERSTERKEN KWALITEIT SECTOR In 2024 loopt het project Vitale Vakantieparken (VVP) af. We hopen dat dit project in de nog resterende looptijd kan bijdragen aan versterking van de sector, door middel van transformeren of vitaliseren. In 2024 willen we samen met gemeenten, ondernemers/ HISWA-RECRON, provincie Drenthe en ondernemers bekijken hoe we de impuls van VVP verder kunnen doorzetten naar toekomstige jaren. De sector verdient de positieve impuls zoals deze is ontstaan door uitvoer van dit project. Het Recreatieschap draagt zowel financieel als met bestuurlijke inzet bij aan de uitvoering van VVP. GEVRAAGD EN ONGEVRAAGD (PROACTIEF) DE DEELNEMENDE GEMEENTEN ONDERSTEUNEN Middels een aantal adviezen en onderzoeken (sociaaleconomische impact rapportages / onderzoek lokale lasten / adviezen t.a.v. trends en ontwikkelingen). Het doel is de ondersteuning van colleges en raden met de juiste kennis zodat de beste besluiten kunnen worden genomen binnen de gemeenten.

14

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2024

ONDERHOUD; Voor het onderhoud van de routenetwerken hebben we gekozen voor een leasecontract van een elektrische auto. In verband met de risico’s samenhangend met het onderhoud en in te schatten restwaarde is gekozen voor een leaseconstructie. • stijging € 7.400 BUREAU; De accountantskosten zijn gestegen. Het contract met de accountant liep af; onderhandelingen t.b.v. een nieuw contract zijn uitgekomen op een hogere prijs • stijging € 4.000 Het Recreatieschap heeft in het najaar van 2022 een ziektekostenverzekering afgesloten. Hiertoe is besloten omdat kosten van langdurig ziekte dusdanig hoog zijn dat dit voor een kleine organisatie als het Recreatieschap leidt tot te grote risico’s. • stijging € 18.000 AFSCHRIJVINGEN De afschrijvingen dalen doordat er in plaats van de aanschaf van 2 dienstauto’s (zie begroting 2023)1 dienstauto middels een leaseconstructie aangeschaft. • daling € 8.660 Verder verwerken we in deze begroting de afspraken voor gemeenschappelijke regelingen die gemaakt zijn (Drenthe brede afspraken) op advies van de VDG: Het te hanteren prijsindexcijfer voor de prijsontwikkeling 2024 is afkomstig uit de cijfers van het Centraal Economisch Plan (CEP). Hierbij komen we uit op een gewogen prijsindex van 4,2%.

Aanbiedingsbrief 2024

15

De inflatie laat (na jaren waarin deze in de pas liep met de loon- en prijscorrectie) vanaf de 2e helft van 2021 een behoorlijke trendbreuk zien. Inmiddels weten we dat de gehanteerde indexcijfers bij het opstellen van de begroting 2022 (en 2023) achterhaald zijn. Bij ontwikkelingen als gevolg van veranderingen in het loon- en prijspeil wordt de deelnemersbijdrage in het komende begrotingsjaar (T+2) wel aangepast. Dit betekent dat de afwijking van het gebruikte indexcijfer (2,1%) bij het opstellen van de begroting 2022 wordt vergeleken met het nu (daadwerkelijke) indexcijfer over het jaar 2022 (6,8%); dus een afwijking van 4,7%. Opgeteld bij de gewogen prijs-indexatie van het jaar 2024 komen we daarbij uit op een stijging van 8,9% (= begroting 2023 € 992.650,00 x 8,9% = € 88.346 = € 1.080.996,=) . De onttrekkingen uit de reserveringen zijn overeenkomstig eerdere besluiten van het Dagelijks Bestuur. De in de begroting opgenomen bedragen zijn de maximale onttrekkingen. Mocht overschrijding hiervan noodzakelijk blijken dan zal hier toestemming voor worden gevraagd middels een bestuursbesluit. In 2024 zal de vaste kern van de organisatie van het Recreatieschap, evenals voorgaande jaren, bestaan uit ongeveer 9 fte.

De bezetting bestaat uit de volgende disciplines: - directie 1 fte; - beleid, advisering, projectuitvoering 2,2 fte; - toeristische bewegwijzering 4 fte; - ondersteuning (secretariaat, communicatie, financiële administratie) 2 fte. Het Recreatieschap initieert, geeft leiding aan en administreert veel projecten ter stimulering van recreatie en toerisme. Het Recreatieschap opereert met een vaste kern medewerkers. Indien noodzakelijk wordt tijdelijk extra menskracht ingehuurd ter uitvoering van een bepaald project. De kosten van deze inhuur zullen altijd gedekt moeten worden vanuit de projecten. Het Recreatieschap dient van toegevoegde waarde te zijn voor haar gemeenten en voor de sector. Dit kan alleen met betrokken, ontwikkelingsgerichte en goed passende medewerkers. Het kapitaal van het Recreatieschap zijn deze medewerkers. Blijvend investeren in de ontwikkelkracht van de medewerkers is daarom van essentieel belang. Stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme Jaarlijks wordt door de Drentse gemeenten en gemeente Ooststellingwerf een bedrag voor dit fonds beschikbaar gesteld. Dit bedrag is gebaseerd op een – in de gemeenschappelijke regeling verankerde – vaste component in samenhang met de dagrecreatie en een variabele component gebaseerd op de toeristische overnachtingen in een gemeente.

Dus een deel (ongeveer 3%) van de toeristenbelasting wordt feitelijk direct via het Recreatieschap ingezet ten behoeve van verdere ontwikkeling van de sector. De toezeggingen uit het fonds maken het mogelijk snel andere subsidiemiddelen te generen (het fonds maakt het mogelijk om projecten in gang te zetten die anders niet, in beperktere omvang of met een veel langere aanlooptijd zouden zijn gerealiseerd). De inzet van het fonds is al jaren succesvol en de fondsmiddelen zorgen voor een grote multiplier (is vaak aanjager om andere middelen beschikbaar te krijgen).

16

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2024

Het budget van het fonds was in 2022 € 311.582,=. Uit de jaarrekening 2022 blijkt dat via het fonds een zeer effectief beleid mogelijk was, waardoor een groot aantal investeringen mogelijk zijn gemaakt (in 2022 voor een totaalbedrag van € 4.905.000,=). Dankzij het fonds zijn onder andere de volgende projecten op een actieve en snelle wijze ondersteund: ondersteuning programma Vitale Vakantieparken, Horeca Vakpunt, ontwikkeling Visie Hippische Recreatie, organisatie congres, verdere uitrol wandelknooppunten, Van Gogh project, Geopark, Ecorys onderzoek, koppelkansen N34, bezoekerscentrum Orvelte, Energy game, ontwikkeling Hünenweg etc. Het fonds blijft krachtig en succes vanuit de afgelopen jaren is bewezen. € 1 uit het fonds lokt € 4 van derden uit voor investeringen op het gebied van recreatie en toerisme in Drenthe en Ooststellingwerf. Toeristische Informatievoorzieningen Sinds 2018 is een afzonderlijke begrotingspost beschikbaar voor het ontwikkelen van gemeentegrens overstijgende productontwikkeling (Drenthe brochure, fiets- en wandelbrochures en gratis te verstrekken materialen), versterken gastheerschap, meertaligheid van het informatieaanbod, samenwerking met regio’s en een betere aansluiting tussen marketing en informatievoorziening. Daarnaast is het Recreatieschap eigenaar van de database die achter de website drenthe.nl hangt.

Met Marketing Drenthe is een opdrachtgever/opdrachtnemer relatie ingericht waarbij Marketing Drenthe verantwoordelijk is voor het volledig en up-to-date houden van deze database. Jaarlijks wordt een activiteitenplan afgesproken (met jaarlijkse evaluatie) zodat één loket voor de ondernemers en evenementenorganisatoren kan worden aangeboden. Het Recreatieschap verzorgt uiteraard zelf het aanbod aan routes op drenthe.nl. Tot slot Het bestuur van het Recreatieschap blijft inspelen op de ontwikkelingen binnen het recreatief en toeristisch product. Zij ziet in het Recreatieschap een uniek instrument om de gemeenschappelijke doelen te bereiken. Voor het Recreatieschap is samenwerking een vanzelfsprekendheid. De belangrijkste partners om de gezamenlijke doelen te bereiken zijn daarbij natuurlijk de gemeenten, Provincie Drenthe, Marketing Drenthe, brancheorganisaties, terrein beherende organisaties, recreatieparken, dagattracties, horeca en musea, sport- en evenementenorganisaties en cultuur- en natuurorganisaties. Het Recreatieschap heeft een belangrijke spilfunctie en speelt al een groot aantal jaren een aanjagende en uitvoerende rol bij de nieuwe ontwikkelingen in de vrijetijdseconomie van Drenthe. Doel is de ontwikkeling van een vitale sector; Recreatieschap is initiator, (mede-)regisseur en coördinator voor alle Drentse gemeenten en Ooststellingwerf.

Het project ‘Vitale Vakantie Parken’ is hiervan een mooi voorbeeld. Recreatie en toerisme spelen zich in hoofdzaak op gemeentelijk niveau af. Hierbij valt te denken aan het ontwikkelen van voorzieningen, zoals fietspaden, dagrecreatieterreinen, parkeervoorzieningen, stimuleren van evenementen en natuurbeheer. Juist recreatie en toerisme zijn beleidsterreinen waarbinnen gemeenten gezamenlijk kunnen optreden en het verschil kunnen maken. Als er een duidelijke samenhang is én afstemming tussen de diverse gemeenten, is er sprake van een goed ontwikkeld toeristisch product Drenthe. Een toerist kent immers geen grenzen en ziet niet waar gemeente- en provinciegrenzen ophouden. Bovengemeentelijke beleidsontwikkeling is hier zeker een voorwaarde voor succes. VASTSTELLING Wij verzoeken u de begroting 2024 vast te stellen. Dagelijks Bestuur Recreatieschap Drenthe

Verplichte paragrafen

17

Verplichte paragrafen 1. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2. Financiering 3. Verbonden partijen 4. Grondbeleid

1. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen Onder dit begrip verstaat het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) het verband tussen weerstandscapaciteit en de risico’s, waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn voor onze financiële positie. Twee keer per jaar, bij de begroting en bij de jaarrekening, moeten de belangrijkste financiële risico’s worden geactualiseerd en doorgerekend. Recreatieschap Drenthe moet een eigen vermogen, een weerstandsvermogen, hebben om deze financiële risico’s af te kunnen dekken, mochten ze zich voordoen.

Verplichte paragrafen

De risico-inschatting is gestoeld op diverse aannames. De globale inschatting van kans en omvang is tijdsgebonden, waarbij het (voortschrijdend) inzicht sterk afhankelijk is van vele onzekere toekomstige factoren. Onder dergelijke risico’s wordt derhalve verstaan: alle redelijk voorzienbare onzekerheden die niet direct vooraf kwantificeerbaar zijn. Daarom kunnen er geen voorzieningen voor worden gevormd. Reguliere risico’s – risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn – maken geen deel uit van deze paragraaf. Hiervoor zijn immers verzekeringen afgesloten of voorzieningen gevormd. De paragraaf weerstandsvermogen dient volgens artikel 11 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) ten minste de volgende inhoud te bevatten: • A. Een inventarisatie van de weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de regeling beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken; • B. Een inventarisatie van risico’s, waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis zijn in relatie tot de financiële positie; • C. Het beleid betreffende de weerstandscapaciteit en de risico’s en de realisatie daarvan. Ad.A De huidige omvang van de algemene reserve (per 31-12-2022 € 148.756,=) is gezien de omvang van de activiteiten en huidige inzichten (ingeschatte risico’s) voldoende.

Ad.B De inventarisatie en risico-inschatting is gestoeld op diverse aannames. De globale inschatting van kans en omvang is tijdsgebonden, waarbij het (voortschrijdend) inzicht sterk afhankelijk is van vele onzekere toekomstige factoren. We kunnen de volgende onderdelen onderscheiden: Personeel Een kleine organisatie als het Recreatieschap is kwetsbaar voor wat de personele bezetting betreft. Voor veel functies is de beschikbaarheid van vervanging op hetzelfde kwalitatieve niveau niet haalbaar. Dit betekent al snel dat een beroep gedaan moet worden op externe ondersteuning. Een interim-functionaris zal uit het weerstandsvermogen bekostigd moeten worden.

18

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2024

Verplichte paragrafen

19

Periodiek vinden beoordelingsgesprekken plaats waarin aandacht is voor werkdruk en het gewenste ontwikkelperspectief van het personeel. Hierbij is m.n. ook aandacht voor het fysiek zwaardere werk van de medewerkers van het routebureau. Hierbij is zeker een risico denkbaar van meer ziekteverzuim en/of uitval. Ook heeft het Recreatieschap te maken met een werknemer die gebruik maakt van politiek verlof. Deze werknemer heeft een ‘terugkeergarantie’; dit betekent dat de kans bestaat dat op termijn deze werknemer weer terugkeert binnen het personeelsbestand. Op basis van onze inschattingen (kans en impact) komen we tot: • Vervanging bij ziekte en calamiteit (directie); 6 maanden, € 52.000,=. • Vervanging bij ziekte en calamiteit (administratie/routebureau); 6 maanden, € 26.000,=. • Risico leeftijdsopbouw/ uitval/ politiek verlof;12 maanden, € 50.000,=.

Ad.C Resumerend kan tot de volgende opstelling gekomen worden met betrekking tot het gewenste niveau van het benodigde weerstandsvermogen op basis van de geformuleerde uitgangspunten: Totaaloverzicht Financieel risico Personeel € 128.000,= Materieel 0,= Interne beheersing 20.000,= Overige opbrengsten 0,= Projecten 0,= Totaal € 148.000,=

In totaal betreft het ingeschatte financieel risico voor Personeel hiermee € 128.000,=.

De huidige omvang van de weerstandscapaciteit is per 31 december 2022 € 148.756,=. De ratio weerstandsvermogen bedraagt € 148.756 / € 148.000 = 1. Dit is gezien de omvang van de activiteiten en huidige inzichten door het bestuur als toereikend geacht.

Interne beheersing Het Recreatieschap kent, net als iedere andere organisatie, mee- en tegenvallers in de sfeer van organisatie en overige kosten. Dit kan bijvoorbeeld betrekking hebben op overschrijding van budgetten voor huisvesting, communicatie, kantoor en overige kosten. Dergelijke tegenvallers dienen opgevangen te kunnen vanuit het weerstandsvermogen. Kans en impact Financieel risico Budgetoverschrijding 10 % van geraamde kosten € 20.000,= gedurende 1 jaar Projecten De projecten staan bij het Recreatieschap feitelijk buiten de exploitatie. Ter financiering van de projecten wordt een beroep gedaan op externe subsidiegevers. Daarnaast wordt aan een aantal projecten een bijdrage vanuit het stimuleringsfonds Recreatie en Toerisme toegekend. Het saldo van het stimuleringsfonds vormt feitelijk een buffer om de projecten te financieren en de eventuele mee- en tegenvallers op te vangen. Balansrisico’s Dit betreft o.a. openstaande vorderingen, afschrijvingsmethodiek op activa etc. Gezien het bedrag en van welke organisatie c.q. bedrijf wij een vordering hebben openstaan, zullen deze vorderingen niet lang “openstaan” (het zijn vorderingen met een legitieme basis). Gerechtelijke procedures Op dit moment worden geen juridische procedures door of tegen de gemeenschappelijke regeling gevoerd. Garanties Op dit moment garanderen wij geen geldleningen die aan derden zijn verstrekt.

Onderhoud sanitaire voorzieningen Ten behoeve van de recreatievaart hebben we enkele toiletvoorzieningen in beheer. In het kader van de bestrijding van de legionellabacterie vindt in het seizoen periodieke controle plaats. De fysieke toestand van de gebouwen is matig. Coördinatie/projectverantwoording en uitvoering recreatief-toeristische projecten Ook in 2024 en volgende jaren zullen projecten in uitvoering worden genomen. Deze projecten worden administratief en financieel verantwoord via een projectenadministratie. Door regelmatig overleg tussen de projectverantwoordelijke en de projectuitvoerende (juiste toepassing van de subsidievoorwaarden en de actualiteit van de projectadministratie) worden de financiële risico’s tot een minimum beperkt.

20

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2024

Verplichte paragrafen

21

2. Financiering Algemeen Het belangrijkste thema van de wet financiering decentrale overheden (wet Fido) is het inzicht geven in de treasuryfunctie bij decentrale overheden. De doelstellingen, richtlijnen en limieten van het voorgestane beleid zijn vastgelegd in het treasurystatuut. De treasuryparagraaf is één van de onderdelen waarmee de wetgever beoogd de transparantie en bestuurlijke beheersbaarheid van deze functie te bevorderen. De wet Fido schrijft voor dat samen met de jaarstukken ook de overzichten met betrekking tot de renterisiconorm en de kasgeldlimiet bij Gedeputeerde Staten moeten worden ingediend. Vanaf 2004 is geen sprake meer van een vaste schuld (langlopende lening), een overzicht betreffende de renterisiconorm is dan ook niet van toepassing. De kasgeldlimiet (de ruimte voor korte financiering) wordt volgens de wet Fido bij aanvang van het kalenderjaar 2023 gesteld op 8,2%. Wij streven door een actief treasurymanagement (bevoorschotting subsidies etc.) onder de kasgeldlimiet te blijven. Omschrijving (bedragen x € 1.000,-) 1e kw 2024 2e kw 2024 3e kw 2024 4e kw 2024 Omvang begroting per 1 januari (=grondslag) 1.404.968 1.404.968 1.404.968 1.404.968 Toegestane kasgeldlimiet in procenten van de grondslag 8,2 8,2 8,2 8,2 in een bedrag 115.207 115.207 115.207 115.207 De bijdragen van de gemeenten worden in het 1e kwartaal ontvangen.

Gedurende het jaar vindt er monitoring plaats aan de hand van tussentijdse cijfers.

3. Verbonden partijen

Het Recreatieschap kent geen verbonden partijen.

4. Grondbeleid

In het verslagjaar 2020 zijn de gronden, welke het Recreatieschap in bezit had te Emmer-Compascuum, verkocht aan beide pachters. De verkoop heeft plaatsgevonden op basis van de getaxeerde waarde. De verkoopopbrengst bestaat uit een eenmalige verkoopopbrengst en een 16-jarige toekomstige opbrengst. De toekomstige opbrengst zal ontvangen worden zodra de exploitatie van het geplande windmolenpark in productie wordt genomen. Naar verwachting zal deze opbrengst nog niet in 2024 van toepassing zijn.

22

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2024

Verplichte paragrafen

23

Programmabegroting

(in Euro’s) Categorie omschrijving Rekening Begroting Begroting 2022 2023 2024 BATEN Personeel 39.470 0 0 Huisvesting 6.419 6.300 6.860 Overige opbrengsten 64.602 18.900 11.000 Projecten 375.090 p.m. p.m. subtotaal 485.581 25.200 17.860 Bijdrage gemeenten in exploitatie 931.953 974.598 1.083.165 Fonds Recreatie en Toerisme 311.582 270.964 303.943 subtotaal 1.243.535 1.245.562 1.387.108 Totaal baten 1.729.116 1.270.762 1.404.968

Programma begroting

24

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2024

LASTEN

Personeel Huisvesting Onderhoud Overige uitgaven Overige uitgaven toer. info voorz. Bestuur Bureau Afschrijvingen Projecten subtotaal Fonds Recreatie en Toerisme Totaal lasten Resultaat voor bestemming

681.244 52.523 78.603 42.228 117.407 1.438 76.575 4.298 375.090 1.429.406 298.807 1.728.213 903

652.900 67.750 58.400 11.170 117.480 570 72.080 12.300 p.m. 992.650 270.964 1.263.614 7.148

711.008 68.225 71.000 12.165 127.935 620 99.625 3.299 p.m. 1.093.877 303.943 1.397.820 7.148

Saldo financieringsfunctie 7.686 0 0 Onttrekkingen aan reserves: Bestemmingsres. fonds R&T 0 0 0 Bestemmingsres. personele inzet 51.454 15.852 15.852 Bestemmingsres. onderhoud 0 0 0 Bestemmingsres. infrastructuur 0 0 0 Toevoegingen aan reserves: Bestemmingsres. fonds R&T 12.776 0 0 Bestemmingsres. personele inzet 23.000 23.000 23.000 Bestemmingsres. toiletgebouwen 13.000 0 0 Bestemmingsres. infrastructuur 0 0 0 Algemene reserve 0 0 0 Resultaat na bestemming 11.267 0 0

Programmabegroting

25

Toelichting programmabegroting

Toelichting Programma begroting

26

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2024

Raming Raming Omschrijving excl. BTW excl. BTW BATEN Personeel Totaal 0 Huisvesting Totaal 6.860 Een deel van het kantoorpand wordt onderverhuurd aan het provinciale programma Vitale Vakantieparken. Overige opbrengsten Totaal 11.000 Recreatiecongres 8.550 Excursie 2.450 Recreatieschap Drenthe organiseert jaarlijksv verschillende bijeenkomsten. Enerzijds voor de deelnemende gemeenten (bestuurders, raadsleden e.d.) in de vorm van een jaarlijkse bestuursexcursie. Anderzijds worden netwerkbijeenkomsten georganiseerd voor betrokkenen uit de recreatie- en toerismesector, voor zowel overheid als ondernemers.

Bijdrage gemeenten in exploitatie Totaal 1.083.165 De deelnemende gemeenten betalen jaarlijks aan de Gemeenschappelijke Regeling, volgens verdeelsleutels zoals vastgelegd in de regeling, een bijdrage aan de exploitatie van de organisatie. In bijlage I staan de bedragen per gemeente vermeld.

Fonds Recreatie en Toerisme Totaal 303.943 De deelnemende gemeenten betalen jaarlijks aan de Gemeenschappelijke Regeling, volgens de bestaande bijdrageregeling, een bijdrage aan het Fonds Recreatie en Toerisme. De hierdoor beschikbare middelen worden ingezet ter stimulering van projecten in de recreatie- en toerismesector. In bijlage II staan de bedragen per gemeente.

Toelichting Programmabegroting

27

Raming Raming Omschrijving excl. BTW excl. BTW LASTEN Personeel Totaal 711.008 Brutosalarissen 591.632 Sociale lasten 253.555 Het vaste personeel bestaat uit 11 medewerkers en 1 oproepkracht (8,87 fte’s). Ten gunste van deze post vindt jaarlijks een onttrekking plaats vanuit de bestemmingsreserve personele inzet van maximaal € 15.852. Overige personeelskosten: Geraamd wordt: Brutosalarissen naar projecten (1) -49.000 Brutosalarissen naar projecten onderhoud wandelknp (2) -99.224 Kosten P&O; administratie door gemeente Tynaarlo 5.555 Opleidingen/cursussen 6.750 Overige personeelskosten 1.740

28

(1) Gezien de doorloop van de huidige projecten tot en met 2024 kunnen er uren (salariskosten) geboekt worden op bepaalde projecten; dit is een raming. (2) 2 medewerkers houden zich bezig met het onderhoud wandelknooppunten; de salariskosten kunnen geboekt worden ten laste van onderhoud wandelknooppunten.

Huisvesting Totaal Huurkosten kantoorpand 47.915 Energiekosten 14.155 Schoonmaakkosten 3.650 Overige huisvestingskosten 2.505

Het Recreatieschap huurt een gedeelte van het kantoorpand aan de Drift (11c) te Dwingeloo.

Onderhoud Totaal 71.000 Betreft onderhoud aan diverse routestructuren (w.o. wandel- en fietsroutes, fietsknooppunten- en wandelknooppuntennetwerk, MTB-bebording, Geopark, ruiterroutesstructuur) kosten wandelvrijwilligers en onderhoud toiletvoorzieningen recreatievaart. Recreatieschap heeft via vele projecten een groot aantal voorzieningen gerealiseerd in de openbare ruimte. Het onderhoud van een aantal daarvan komt voor rekening van het Recreatieschap. De onderhoudskosten zijn inclusief leasekosten voor een electrische auto. Ten opzichte van de begroting 2023 zijn hierdoor de afschrijvingen € 8.660 lager.

Overige uitgaven Totaal Recreatiecongres 8.495 Recreatiesociëteit 1.220 Excursie 2.450

12.165

Overige uitgaven toeristische informatievoorzieningen Totaal Toeristische informatievoorzieningen 72.397 Toeristische informatievoorzieningen Drenthe.nl 55.538

127.935

Bestuur

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2024

Totaal

68.225

Omschrijving

Raming Raming excl. BTW excl. BTW

Bureau Totaal Portikosten 1.200 1.307 Telefoonkosten 2.800 3.049 Reis-, verblijf- en autokosten 10.200 11.108 Representatiekosten 1.020 1.111 Kantoorbenodigdheden 1.100 1.198 Kopieerkosten 1.884 1.730 Leasekosten 1.220 1.329 Kantinekosten 2.287 2.100 Automatiseringskosten 20.000 21.780 Documentatie en voorlichting 2.500 2.723 Abonnementen/lidmaatschappen 1.600 1.742 Bankkosten 800 871 Verzekeringen 14.300 15.573 Verzekeringen Accountantskosten ziekteverzuim 18.000 10.900 Accountantskosten Overige kosten 15.000 610 Overige kosten 663 Kapitaal Totaal Kapitaal Totaal In bijlage IV staan de afschrijvingen. De afschrijvingskosten zijn hoger door vervanging In bijlage IV staan de afschrijvingen. van bedrijfsauto’s.

72.080 99.625

Fonds Recreatie enRecreatie Toerisme Totaal 303.943 Stimuleringsfonds en Toerisme Totaal 270.964 Door inzet van dit fonds worden diverse projecten mogelijk gemaakt door een financiële bijdrage. Door inzet van dit fonds worden diverse projecten mogelijk gemaakt door een financiële bijdrage.

Onttrekkingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Bestemmingsreserve personele inzet Totaal 15.852 Bestemmingsreserve personele inzet Totaal Jaarlijks wordt een bedrag van maximaal € 15.852 onttrokken aan deze bestemmingsreserve 15.852 (conform besluit Algemeen Bestuur). Jaarlijks wordt een bedrag van maximaal € 15.852 onttrokken aan deze bestemmingsreserve

(conform bestuursbesluit Algemeen Bestuur).

Toevoegingen aan aan reserves reserves Toevoegingen Bestemmingsreserve personele inzet Totaal 23.000 Jaarlijks Jaarlijks wordt wordt een een deel deel van van de de bijdragen bijdragen van van de de gemeenten gemeenten toegevoegd toegevoegd aan aan de de bestemmingsreserve personele inzet, maximaal € 23.000, conform besluit Algemeen Bestuur. Hierdoor kan flexibel bestemmingsreserve personele inzet, maximaal € 23.000. Hierdoor kan flexibel worden ingespeeld worden ingespeeld op nieuwe projecten/ ontwikkelingen en wordt de mogelijkheid op nieuwe projecten/ ontwikkelingen (conform bestuursbesluit Algemeen Bestuur)geboden en indienom nodig gebruik te maken van een flexibele schil aan personeel. een flexibele schil aan personeel worden ingezet.

12.300 3.299

620

Toelichting Programmabegroting

29

Bijlagen

30

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2024

31

Bijlage I

Bijlage II

Bijdragen gemeenten 2024 in de exploitatiekosten volgens bestaande bijdrageregeling Rekening Begroting Begroting 2022 2023 2024 Gemeente: in % Aa en Hunze 7,75% 67.187 70.261 78.085 Assen 7,50% 65.020 67.995 75.570 Borger-Odoorn 8,00% 69.355 72.528 80.608 Coevorden 9,25% 80.191 83.861 93.203 De Wolden 6,75% 58.518 61.196 68.013 Emmen 18,00% 156.048 163.189 181.367 Hoogeveen 8,00% 69.355 72.528 80.608 Meppel 4,00% 34.677 36.264 40.304 Midden-Drenthe 10,00% 86.693 90.660 100.760 Noordenveld 7,25% 62.853 65.729 73.051 Ooststellingwerf 7,50% 65.020 67.995 75.570 Tynaarlo 6,25% 54.183 56.663 62.975 Westerveld 7,25% 62.853 65.729 73.051 Totaal 107,50% 931.953 974.598 1.083.165

Fonds Recreatie en Toerisme van Recreatieschap Drenthe per 1 januari 2024

Gemeente Overnachtingen Dagrecreatie Verblijfsrecr. Vast bedrag Subtotaal Aanpassing Begroting 2024 Aa en Hunze 1.281.666 9.303 30.333 10.000 49.636 7.163 42.473 Assen 339.396 9.303 3.841 10.000 23.144 6.043 17.101 Borger-Odoorn 1.287.767 9.303 30.638 10.000 49.941 6.973 42.968 Coevorden 1.079.332 9.303 21.923 10.000 41.226 7.903 33.323 De Wolden 311.346 9.303 3.420 10.000 22.723 5.743 16.980 Emmen 405.379 9.303 4.831 10.000 24.134 9.596 14.538 Hoogeveen 96.041 9.303 960 10.000 20.263 6.075 14.188 Meppel 0 9.303 0 10.000 19.303 4.686 14.617 Midden-Drenthe 845.651 9.303 14.120 10.000 33.423 7.174 26.249 Noordenveld 170.986 9.303 1.710 10.000 21.013 5.871 15.142 Ooststellingwerf 299.081 9.303 3.236 10.000 22.539 5.987 16.552 Tynaarlo 306.988 9.303 3.355 10.000 22.658 5.581 17.077 Westerveld 1.024.873 9.303 19.745 10.000 39.048 6.313 32.735 Totaal 7.448.506 120.939 138.112 130.000 389.051 85.108

303.943

Vaste bijdrage dagrecreatie 120.939 Staffel aantal overnachtingen (verblijfsrecreatie) 1e 250.000 0,010 2e 250.000 0,015 3e 250.000 0,020 4e 250.000 0,030 5e 250.000 0,040 6e 250.000 0,050 7e 250.000 0,060 Vast bedrag besloten in AB vergadering d.d. 12 maart 2008 130.000 De aanpassing is een voortvloeisel uit voorgaande begrotingen (vanaf het jaar 2011) waarbij sprake was van bezuinigingen. Deze bezuinigingen werken nog steeds deels door, ook in de begroting 2024.

32

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2024

Bijlagen

33

Bijlage III Totale bijdragen gemeenten 2024 Exploitatiekosten Bijdrage Fonds R&T Gemeente: Aa en Hunze 78.085 42.473 Assen 75.570 17.101 Borger-Odoorn 80.608 42.968 Coevorden 93.203 33.323 De Wolden 68.013 16.980 Emmen 181.367 14.538 Hoogeveen 80.608 14.188 Meppel 40.304 14.617 Midden-Drenthe 100.760 26.249 Noordenveld 73.051 15.142 Ooststellingwerf 75.570 16.552 Tynaarlo 62.975 17.077 Westerveld 73.051 32.735 Totaal 1.083.165 303.943

34

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2024

Bijdrage 2024

120.558 92.671 123.576 126.526 84.993 195.905 94.796 54.921 127.009 88.193 92.122 80.052 105.786 1.387.108

Bijlagen

35

Bijlage IV Investeringsstaat

Omschrijving

Datum

Aanschaf

Afschrijving

bedrag vermeer- vermintotaal % totaal boekboekboekrestrest deringen deringen per jaar waarde waarde waarde waarde 1 januari 2024 1 januari 31 dec. 1 januari 31 dec. Vervoermiddelen Volkswagen 3-VLX-11 1-03-11 19.708 19.708 20,00 16.708 0 3.000 3.000 3.000 3.000 Volkswagen 5-VZK-31 16-10-12 20.250 20.250 20,00 17.250 0 3.000 3.000 3.000 3.000 Volkswagen 6-VXS-11 2-12-19 9.950 9.950 20,00 7.311 1.644 2.639 995 995 995 Peugeot V-325-K 25-11-20 7.000 7.000 20,00 3.885 1.260 3.115 1.855 700 700 Automatisering Plotter 22-12-20 1.975 1.975 20,00 1.185 395 790 395 0 0 Totaal 58.883 0 58.883 46.339 3.299 12.544 9.245 7.695 7.695

36

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2024

Bijlagen

37

Bijlage V Meerjarenraming 2025-2027 Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025 2026 2027 BATEN Personeel 39.470 0 0 0 0 0 Huisvesting 6.419 6.300 6.860 7.175 7.462 7.723 Overige opbrengsten 64.602 18.900 11.000 11.506 11.966 12.385 Projecten 375.090 p.m. p.m. p.m. p.m. p.m. Subtotaal 485.581 25.200 17.860 18.681 19.428 20.108 Bijdrage gemeenten in exploitatie 931.953 974.598 1.083.165 1.129.212 1.174.096 1.214.939 Fonds Recreatie en Toerisme 311.582 270.964 303.943 303.943 303.943 303.943 Subtotaal 1.243.535 1.245.562 1.387.108 1.433.155 1.478.039 1.518.882 Totaal baten Personeel Huisvesting Onderhoud Overige uitgaven Overige uitgaven toer. info. voorz. Bestuur Bureau Afschrijvingen Projecten Fonds Recreatie en Toerisme Totaal lasten Resultaat voor bestemming

1.729.116

1.270.762

1.404.968

1.451.836

1.497.467

1.538.990

681.244 52.523 78.603 42.228 117.407 1.438 76.575 4.298 375.090 298.807

652.900 67.750 58.400 11.170 117.480 570 72.080 12.300 p.m. 270.964

711.008 68.225 71.000 12.165 127.935 620 99.625 3.299 p.m. 303.943

743.714 71.363 74.266 12.725 133.820 649 104.208 0 p.m. 303.943

773.463 74.218 77.237 13.234 139.173 675 108.376 0 p.m. 303.943

800.534 76.816 79.940 13.697 144.044 699 112.169 0 p.m. 303.943

1.728.213

1.263.614

1.397.820

1.444.688 1.490.319

1.531.842

903

7.148

7.148

7.148

7.148

Saldo financieringsfunctie 7.686 0 0 0 0 Onttrekkingen aan reserves: Bestemmingsreserve fonds R&T 0 0 0 0 0 Bestemmingsreserve personele inzet 51.454 15.852 15.852 15.852 15.852 Bestemmingsreserve onderhoud 0 0 0 0 0 Bestemmingsreserve infrastructuur 0 0 0 0 0 Toevoegingen aan reserves: Bestemmingsreserve fonds R&T 12.776 0 0 0 0 Bestemmingsreserve personele inzet 23.000 23.000 23.000 23.000 23.000 Bestemmingsreserve onderhoud 13.000 0 0 0 0 Bestemmingsreserve infrastructuur 0 0 0 0 0 Algemene reserve 0 0 0 0 0 Resultaat na bestemming

38

11.267

0

0

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2024

0

0

7.148 0 0 15.852 0 0 0 23.000 0 0 0 0

Bijlagen

39

Bijlage VI Meerjarenraming 2025-2027 per gemeente

Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Exploitatie Fonds Totaal Exploitatie Fonds Totaal Exploitatie Fonds Totaal 2025 2025 2025 2026 2026 2026 2027 2027 2027 Gemeente: in % Aa en Hunze 7,75% 81.410 42.473 123.883 84.644 42.473 127.117 87.588 42.473 130.061 Assen 7,50% 78.782 17.101 95.883 81.914 17.101 99.015 84.763 17.101 101.864 Borger-Odoorn 8,00% 84.034 42.968 127.002 87.375 42.968 130.343 90.414 42.968 133.382 Coevorden 9,25% 97.165 33.323 130.488 101.027 33.323 134.350 104.541 33.323 137.864 De Wolden 6,75% 70.904 16.980 87.884 73.722 16.980 90.702 76.287 16.980 93.267 Emmen 18,00% 189.077 14.538 203.615 196.593 14.538 211.131 203.432 14.538 217.970 Hoogeveen 8,00% 84.034 14.188 98.222 87.375 14.188 101.563 90.414 14.188 104.602 Meppel 4,00% 42.017 14.617 56.634 43.687 14.617 58.304 45.207 14.617 59.824 Midden-Drenthe 10,00% 105.043 26.249 131.292 109.218 26.249 135.467 113.018 26.249 139.267 Noordenveld 7,25% 76.156 15.142 91.298 79.183 15.142 94.325 81.938 15.142 97.080 Ooststellingwerf 7,50% 78.782 16.552 95.334 81.914 16.552 98.466 84.763 16.552 101.315 Tynaarlo 6,25% 65.652 17.077 82.729 68.261 17.077 85.338 70.636 17.077 87.713 Westerveld 7,25% 76.156 32.735 108.891 79.183 32.735 111.918 81.938 32.735 114.673 Totaal 107,50% 1.129.212 303.943 1.433.155 1.174.096 303.943 1.478.039 1.214.939 303.943 1.518.882 • In de

meerjarenraming is bij de exploitatie uitgegaan van een prijsindex van 2025-4,6%; 2026-4,0%; 2027-3,5%. De werkelijke cijfers zullen wijzigen omdat dit bedrag voor een deel is gebaseerd op de daadwerkelijk geïnde toeristenbelasting, deze gegevens zijn nog niet bekend.

40

Recreatieschap Drenthe | Begroting 2024

Bijlagen

41

Bijlage VII

Bijlage VIII

Begrotingsgegevens ten behoeve van het BBV Statutaire naam Recreatieschap Drenthe Vestigingsplaats Diever Rechtsvorm Publiekrechtelijke Rechtspersoon: Openbaar Lichaam op basis van gemeenschappelijke regeling Activiteit Het behartigen van de gemeenschappelijke belangen van de deelnemende gemeenten op het gebied van recreatie en toerisme. Geraamd Eigen Vermogen 1-1-2024 € 1.175.580 Geraamd Eigen Vermogen 31-12-2024 € 1.184.168 Geraamd Vreemd Vermogen 1-1-2024 € 1.050.636 (kortlopend Vreemd Vermogen) Geraamd Vreemd Vermogen 31-12-2024 € 1.286.336 (kortlopend Vreemd Vermogen) Geraamd resultaat 2024 € 0

Geprognosticeerde begin- en eindbalans Prognose meerjarenbalans Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting standen per 31/12 2022 2023 2024 2025 2026 2027 ACTIVA Vaste activa Immateriële vaste activa 1 1 1 1 1 1 Materiële vaste activa 16.187 51.411 9.245 7.695 7.695 7.695 Totaal vaste activa 16.188 51.412 9.246 7.696 7.696 7.696 Vlottende activa Voorraad 3.839 2.768 3.839 3.839 3.839 3.839 Overlopende activa 155.469 4.064 155.469 155.469 155.469 155.469 Uitzettingen 2.259.695 1.952.839 2.259.695 2.259.695 2.259.695 2.259.695 Liquide middelen 27.959 215.133 42.255 49.403 56.551 63.699 Totaal vlottende activa