Advies Adviesraad Sociaal Domein d d augustus 2021

Adviesraad Sociaal Domein Gemeente De Wolden p/a secretaris: Ina ten Caat Postbus 20 7920 AA Zuidwolde Secr.asd.cr@dewolden.nl Aan:

College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente De Wolden

Betreft:

Advies over de Kadernota Sociaal Domein

Zuidwolde, augustus 2021

Geachte College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente De Wolden, Naar aanleiding van uw verzoek om voor 1 september 2021 advies te geven op de Kadernota Sociaal Domein, hebben de ASD en Cliëntenraden een en ander op een rijtje gezet. In het vervolg van deze brief kunt u lezen wat de zwaarwegende zaken zijn, die zij u mee willen geven in het nemen van een weloverwogen besluit. *In het vervolg van dit document kunt u voor ASD ook Cliëntenraden lezen. In deze brief wordt, om uniformiteit uit te stralen, steeds de term ASD gebruikt. De inhoud van dit stuk wordt breed gedragen door alle leden van de Adviesraad Sociaal Domein en de leden van de Cliëntenraden WMO, Participatie & WSW en Jeugd.

De kadernota geeft aan dat de inwoner en diens zorgvraag centraal moeten staan en niet de systeemwereld van de regelgeving. Toch wordt de financiële beheersbaarheid als uitgangspunt genomen en worden er maatregelen genomen die inwoners wel degelijk raken. De ASD vindt dit geen goede zaak en ziet hier een tegenspraak in. De ASD vindt het niet onlogisch dat gestreefd wordt om inkomsten en uitgaven in evenwicht te laten zijn, maar niet als dit evenwicht ten koste gaat van zorg en ondersteuning de die inwoners nodig hebben. De kadernota noemt een aantal trends waaronder langer thuis wonen door ouderen/mensen met een beperking. Dit is alleen mogelijk als de voorwaarden daarvoor op orde zijn. Daarbij is er een zorgplicht voor de gemeente om dit mogelijk te maken. De ASD adviseert om in de kadernota het begrip zorgplicht te noemen en nader uit te werken hoe deze verantwoordelijkheid inhoud krijgt. De kadernota noemt als trend “langer thuis wonen” en legt de nadruk op bekende begrippen als eigen kracht, eigen regie, inzet eigen netwerk, meer inzet van mantelzorgers. Er zijn echter grenzen aan de inzet van deze middelen, met name mantelzorgers zijn vaak al (te) zwaar belast. Zie hiervoor ook de nota “Sociaal Domein op Koers” van het SCP (november 2020).

De ASD adviseert om aan deze nota te refereren in de kadernota en de discrepantie tussen “langer thuis wonen” en “belastbaarheid van mantelzorgers/netwerk en “aanspreken van eigen kracht” onder ogen te zien en aan te geven op welke wijze daarmee om te gaan.

In de Kadernota wordt direct aan het begin de financiële toon gezet. Vanuit deze toonzetting begrijpt de ASD niet hoe de derde bullet op pagina 13 uitgelegd moet worden: “We proberen de ander net iets meer te helpen dan wat we hebben afgesproken (dienstverlening)”. In het licht van de financiële kant van het dit verhaal, lijkt het de ASD dat je vanuit het oogpunt van zorg en hulpverlening datgene moet doen wat de ander nodig heeft en wat je daarover afspreekt. Dit vanuit een professionele benadering. ‘Net iets meer te helpen’ klink mooi, maar kan een holle frase zijn. Een opmerking voor de bühne? En is dat ‘iets meer helpen’ kosteloos? De kadernota stelt dat de “eigen historische budgetten en de Rijksbudgetten” bepalen hoeveel er voor het sociaal domein kan worden uitgegeven. In het verleden zijn er financieel positieve resultaten geweest in het sociaal domein. De ASD vindt dat positieve resultaten in principe geoormerkt dienen te blijven voor het sociaal domein. De ASD adviseert om in de kadernota uit te werken hoe met eventuele positieve resultaten wordt omgegaan. De kadernota (financiële paragraaf) geeft aan dat “de Rijksbudgetten onvoldoende zijn om het sociaal domein naar behoren uit te voeren”.

De ASD ziet graag dat de gemeente aangeeft hoe zij haar eigen rol daarin ziet; door in de kadernota te benoemen op welke wijze de gemeente zich inzet richting “Den Haag” om verandering te bewerkstelligen. Ook mist de ASD een stuk ambitie als het gaat om een mogelijk gunstige verandering in financieel opzicht. Zij adviseert de kadernota aan te vullen met een visie op hoe de gemeente zich inzet richting de landelijke politiek, en tevens om een scenario uit te werken als de financiële middelen en resultaten zich gunstig gaan ontwikkelen. Wat verder naar voren is gekomen, wordt hieronder verwoord.

Geen bezuinigingen meer op Participatie; er wordt al vanaf de bankencrisis bezuinigd op Participatie en de rek is er nu uit. Participatie, WMO en Jeugd zijn openeinderegelingen, dat wil zeggen dat de gemeente geld moet bijpassen als er overschrijdingen zijn en anders moet de centrale overheid er wat aan gaan doen. De ASD raadt aan om te beginnen met het kritisch onder de loep nemen van de kosten van de jeugdzorg. Omdat het daar financieel ongrijpbaar is, is het wel heel makkelijk om dan maar binnen de WMO en Participatie het geld weg te halen. Bij deze beleidsterreinen is het namelijk wel duidelijk waar het geld vandaan komt en hoe en waaraan het wordt uitgegeven. De ASD vindt ook binnen de Jeugdhulp een duidelijke jaarbegroting en bijbehorende afrekening een eerste vereiste om meer inzicht te krijgen in de knelpunten, overschrijdingen en de mogelijkheden om efficiënter met de beschikbare middelen om te gaan. Ook geeft een dergelijke begroting en afrekening inzicht om waar nodig in de toekomst verantwoord financieel te kunnen bijsturen. Dus eerst Jeugd op orde brengen en wel op de hieronder voorgestelde wijze: - Weet wat er gebeurt, beschrijf de processen en stop daar meetpunten in, - Als artsen of anderen verwijzen, dan ook een signaal naar de gemeente, mits dit pas binnen de huidige privacywetgeving. Dit gebeurt ook binnen de WMO.

Hier wordt volgens de ASD te snel het argument “privacy” gebruikt. Als een inwoner om hulp vraagt, dan mag zijn of haar naam ook bekend zijn, net als binnen de WMO en Participatie.

- Jeugd financieel op orde brengen, weet wat er speelt en wat het kost en er dan grip op krijgen, - Net als binnen de WMO aanbesteden en kwaliteitsindicatoren aanbrengen, - Erop toe zien en contractueel overeenkomen, dat rekeningen, mits passend binnen de DBCsystematiek, binnen de (wettelijke) termijnen worden verstuurd, - Prestatiegericht managen; dat betekent: geen resultaat geen geld. Hierbij kan wel worden opgemerkt dat er wat betreft jeugdzaken wordt gewerkt aan een nieuwe verordening jeugdwet. Deze zal worden vertaald in beleidsregels, die verschillende processen wat strakker zullen regelen. Een goede zaak. Als er altijd bezuinigd wordt bij overschrijdingen, waar de ASD het niet mee eens is, dan ook automatisch opplussen als er geld over is. Als er geld uit de spaarpot gaat anders dan tekorten te dekken, dan eerst de ASD om een advies vragen. Verder adviseert de ASD nog: - om bij een komende collegevorming de verantwoordelijkheden voor het sociaal domein en financiën niet bij dezelfde persoon te beleggen. - om in het Uitvoeringsplan naast speerpunten en acties ook (financiële) prestatie-indicatoren op te nemen. Voor de ASD is het tijdig invloed kunnen uitoefenen op het Uitvoeringsplan van groot belang. Tot slot is de ASD van oordeel dat de gehele Kadernota meer elan en ambitie zou kunnen uitstralen.

Namens de Adviesraad Sociaal Domein en Cliëntenraden Gemeente De Wolden, Wim Kromdijk Onafhankelijk voorzitter