Addendum met aanvullende informatie begroting 2022-2025 voor de raad (3)

Addendum op de begroting 2022-2025 Aan Van Datum Onderwerp

: : : :

De Raad Financial Control 13-10-2021 Technische vragen begroting 2022-2025 en aanvullende informatie over de uitkomsten septembercirculaire 2021 gemeentefonds.

Dames\heren, Wij vinden het belangrijk dat de gemeenteraad beschikt over de meest actuele informatie tijdens de behandeling van de begroting 2022-2025 op 4 november 2021. Volgens afspraak is hierna de beantwoording opgenomen van de onlangs door de verschillende raadsfracties ingediende schriftelijk technische vragen over deze begroting. Ook zijn de onlangs bekend geworden uitkomsten van de septembercirculaire 2021 betreffende het gemeentefonds hierna vermeld. Deze aanvullende informatie is daarbij eveneens van belang. De digitale behandeling van deze vragen staat gepland voor a.s. donderdagavond, 14 oktober 2021, aanvang 19.30 uur. 1. Beantwoording technische vragen begroting 2022-2025; 2. Gevolgen van de septembercirculaire 2021 gemeentefonds. 1. BEANTWOORDING TECHNISCHE VRAGEN BEGROTING 2021-2024 Algemeen: •

In deze begroting wordt (bijna) altijd gesproken over meerkosten. Hoe worden de ”MINDER-kosten ‘zichtbaar’? (Enkele voorbeelden: bij minder leges hoort ook minder werk? / de overgang op meer digitalisering verwacht je een ‘post minderkosten’ op personeel!?) (CDA) Antwoord: Harry Posthuma Bij de technische vragenronde van de begroting 2021 heeft u exact dezelfde vraag gesteld. Wij hebben deze in oktober 2020, als volgt beantwoord: “Niet helemaal duidelijk hoe de vraag wordt bedoeld. Wij interpreteren deze als volgt: Tegenover meer kosten zouden lagere uitgaven moeten staan als gevolg van minder werk voor de organisatie. In het gegeven voorbeeld is geen sprake van meerkosten maar lagere opbrengsten leges. U mag ervan uitgaan dat wanneer er sprake is van verminderde werkzaamheden als gevolg van lagere opbrengsten en verdergaande digitalisering er binnen de SWO wordt gekeken hoe deze mogelijk vrijvallende werkzaamheden weer op een efficiënte en effectieve wijze kunnen worden ingezet”. Daaraan kunnen wij als nadere informatie nog aan toevoegen dat er in geval van digitalisering vaak ook sprake is van het ontstaan van nieuwe werkzaamheden in de zin van bijvoorbeeld applicatie – en functioneel beheer en informatievoorziening, waardoor vaak geen sprake is van vermindering werkzaamheden, maar eerder van het verschuiven van werkzaamheden.

Mogelijkerwijs is het antwoord vorig jaar niet afdoende geweest, derhalve onze nadere aanvulling. Mocht dit niet volstaan, dan zouden wij graag een verduidelijking van de vraag willen ontvangen. Wij zouden dan ook graag zien dat u hierbij de beantwoording van de vraag zoals vorig jaar gegeven, betrekt.

Pagina 1

•

Ook zijn er projecten afgerond die doorgevoerd/gemotiveerd zijn i.v.m. efficiency voordelen. Vraag: Klopt dit en waar is dit zichtbaar voor de raad? (CDA) Antwoord: Jan Hendriks/Harry Posthuma Bij deze vraagstelling is ons niet duidelijk waarop dit betrekking heeft en dit vraagt om meer toelichting. Indien noodzakelijk zal er daarna een schriftelijke beantwoording volgen.

•

Vervanging H. Posthuma en J. Hendriks. Vraag: Krijgen we eigen financiële deskundige(n)? Zijn er gevolgen t.a.v. budget bij vervanging? (CDA) Antwoord: Auke Witteveen De benodigde capaciteitsvraag vanuit de SWO om de gemeente de Wolden te bedienen is geborgd. Voor beide functies is zowel een tijdelijke inhuur uitgezet als ook de werving van vast personeel. De vervanging van H. Posthuma heeft langer op zich laten wachten doordat deze functie ook onderdeel uitmaakt van een traject ter versterking van de financiële functie. Deze functie is wel opengesteld omdat de borging van de functie van control, in de volgordelijkheid der dingen nog even op zich laat wachten. Beide profielen zijn op dit moment overigens lastig in te vullen gelet op de krapte op de arbeidsmarkt. We sluiten niet uit dat we – ondanks pogingen om vaste mensen te werven - voor een langere tijd deze functie extern moeten invullen.

•

De regering trekt € 1,9 miljard euro extra uit voor Jeugdzorg het komende jaar. Volgens de bekende verdeling betekent dit voor De Wolden ongeveer € 1,9 miljoen euro. We krijgen echter € 1,3 miljoen euro. Wat is daarvan de reden? CU) Antwoord: Meindert Bakker/Jan Hendriks In de onderstaande tabel is de berekening zichtbaar: bedragen x € 1 miljoen basis commissie van Wijzen (arbitrage) dossiers met overeenstemming basisbedrag verminderd met dossiers met overeenstemming bedrag toegestane stelpost extra middelen (75% miv 2023) idem zonder inkomensafhankelijke ouderbijdrage verwerkt voorschot in eigen begroting € 1 miljard staat gelijk aan maximum scenario (in duizendtallen)

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

1.828

1.828

1.828

1.828

1.828

1.828

1.828

-214

-374

-463

-570

-961

-1.017

-1.017

1.614

1.454

1.365

1.258

867

811

811

1.614

1.091

1.024

944

650

608

608

0 0 -300 1.314 0,99 1.301

pm pm -300 791 0,99 783

pm pm -300 724 0,99 717

pm pm -300 644 0,99 637

pm pm -300 350 0,99 347

pm pm -300 308 0,99 305

pm pm -300 308 0,99 305

Volgens de ‘Commissie van Wijzen’ (onafhankelijke commissie, ingesteld op verzoek van de VNG) bedraagt het landelijk tekort bijna € 1,9 miljard. Na de correctie als gevolg van de hervormingsagenda (€ 214 miljoen in 2022) en de correctie van het reeds in de begroting opgenomen bedrag resteert nog landelijk € 1,3 miljard in 2022. Hiervan ontvangt De Wolden 1,3 miljoen in 2022. •

En betekent dit, dat we van deze € 1,3 miljoen 75% mogen inzetten of is € 1,3 miljoen 75% van het toegekende bedrag? (CU) Antwoord: Meindert Bakker/Jan Hendriks Bij het bepalen van de bedragen die we mogen opnemen in onze begroting zijn Pagina 2

we uitgegaan van de richtlijn zoals die door IPO/VNG en BZK ontwikkeld is. Deze richtlijn heeft geleid tot de bovenstaande tabel. Volgens deze tabel zetten we in 2022 € 1,3 miljoen in. Dit loopt af tot € 0,637 miljoen in 2025. Die 75% wordt, in afwachting van de definitieve besluitvorming door het nieuwe kabinet, toegepast met ingang van 2023. Volgens de laatste informatie wordt de € 1,3 miljoen bijgesteld naar € 1,2 miljoen omdat de VNG hiervan € 9 miljoen ontvangt. •

Er ligt een landelijk advies aan de Nederlandse Gemeentes om vanaf 2023 alvast een stelpost van 300 miljoen euro positief in te boeken in de begroting voor jeugdzorg. Dit zou voor ons betekenen ongeveer € 300.000 jaarlijks met ingang van 2023. Ik kan dit bedrag nergens terugvinden. (CU) Antwoord: Meindert Bakker/ Jan Hendriks Dat bedrag is inderdaad niet direct zichtbaar. Bij het bepalen van de uitkomsten van de meicirculaire 2021 hebben wij al rekening gehouden met de extra toevoeging van € 301.000 vanaf 2023. Deze uitkomsten zijn ook al verwerkt in de meerjarenbegroting.

Over de aanbiedingsbrief •

Blad 6/7 Tabel financiële gevolgen en overzicht overschot/tekort jeugdzorg. Vraag: is het mogelijk om hier een nadere specificatie op de cijfers boven aan pagina 7? Hoe komt men tot deze cijfers? (CDA) Antwoord: Wilbert van Houten/Meindert Bakker

Moeders van De Wolden Uitvoeren ontwikkelagenda Oplossen knelpunten in de acute keten Effecten hervormingsagenda Invoering woonplaatsbeginsel afronding Totale kosten Inzet surplus rijksmiddelen te gebr voor dekking Overschot/tekort extra middelen jeugdzorg

2022 2023 51.000 51.000 130.000 130.000 150.000 150.000 -133.630 -236.574 335.828 435.828 4.098 4.094 537.296 534.348 663.500 423.000 126.204 -111.348

2024 51.000 130.000 100.000 -322.691 435.828 4.111 398.248 357.000 -41.248

2025 51.000 100.000 -425.636 435.828 4.156 165.348 277.000 111.652

Programmabegroting 2022- 2025: •

Pag. 14 – Beleidsindicatoren. Het valt ons op dat in sommige staatjes met beleidsindicatoren de laatste peilingen jaren geleden plaats hebben gevonden. Waarom worden deze cijfers opgenomen in de programmabegroting. Wat voegen ze daadwerkelijk toe? (Gb) Antwoord: Jan Hendriks Wij zijn afhankelijk van de gegevens die gepubliceerd worden op de website www.waarstaatjegemeente.nl en de daarop vermelde informatie is soms enigszins gedateerd. Daar kunnen wij helaas niets aan doen. In aanvulling op hetgeen op pagina 12 van de aanbiedingsbrief bij de begroting 2022 is geschreven, vermelden wij nog het volgende. De beleidsindicatoren zijn dus wettelijk voorgeschreven en het is aan de raad om deze kengetallen te betrekken bij het uitstippelen van het gewenste beleid. Doel van de beleidsindicatoren is dat raadsleden en burgers meer inzicht krijgen in de begroting en dat begrotingen van verschillende gemeenten gemakkelijker te Pagina 3

vergelijken worden. Gemeenten hanteren voor het toelichten van de maatschappelijke effecten in de programma’s en de programmaverantwoording de beleidsindicatoren, zoals die zijn opgenomen in de wettelijke regeling. De kengetallen worden veelal ontleend aan de hiervoor genoemde website. Gemeenten zijn afhankelijk van de daarop vermelde gegevens. Ondanks dat de gegevens soms verouderd zijn, kunnen ze wellicht wel van toegevoegde waarde zijn bij het te ontwikkelen beleid van de gemeente. Daartoe zou b.v. bij de toekomstvisie en/of het nieuw op te stellen college- en raadsprogramma hier meer aandacht voor kunnen zijn.

•

Blad 21 – De Wolden een veilig thuis - 1.2 Extra Wabo-toezichthouder Vraag: wat is huidige capaciteit in fte Wabo-toezicht? (CDA) Antwoord: Ella Kok/Henk Fokkes/Lumel Brouwer Voor de reguliere werkzaamheden is 1,5 fte structureel beschikbaar.

•

Pag. 30 - Project Implementatie Omgevingswet. Er wordt extra budget gevraagd voor onder meer het scholen van medewerkers. Moeten deze kosten niet onder de SWO vallen? (Gb) Antwoord: Pieter de Lange/Marjon van de Brand In de conceptbegroting is een bedrag van € 79.000 opgenomen in relatie tot de implementatie van de Omgevingswet. Met betrekking tot de Omgevingswet liggen diverse forse opgaven, die het reguliere werk en het budget van de SWO overstijgen. Daarom wordt er van de € 79.000 een gedeelte ingezet voor het scholen van medewerkers. Deze € 79.000 die wordt uitgevraagd wordt derhalve ter beschikking gesteld aan de SWO. Hoogeveen draagt hiervoor ook bij in de verhouding 70/30. De € 79.000 euro is dus overigens niet alleen bedoeld voor scholing. Dat betreft een bedrag van om en nabij de € 10.000.

•

Blad 39 en 147 De Wolden Onderneemt: Bedrijventerreinen. Vraag: waar zijn de kosten van bouwrijp maken in 2022 van de bedrijventerreinen Ruinen en Ruinerwold zichtbaar? (CDA) Antwoord: Mineke de Jong-Bouwman/Marjon van de Brand Het bedrijventerrein Ruinen wordt ontwikkeld door een externe partij. Kosten voor het bouwrijp maken komen voor rekening en risico van deze partij. De afspraken hierover worden nog vastgelegd in een anterieure overeenkomst. Het bedrijventerrein Ruinerwold is in voorbereiding. Op het moment van vaststelling van het bestemmingsplan (verwachting eind 2021) wordt ook de grondexploitatie ter vaststelling aangeboden aan de raad. Budgetten voor bouwen woonrijp maken zitten in de grondexploitatie.

•

Hoe ontwikkelt het aantal overnachtingsmogelijkheden (camping, vakantiepark, bed & breakfast, groepsaccommodatie) zich in verhouding tot de bezettingsgraad in de periode 2018 t/m 2020? Graag een overzicht in cijfers. (D66) Antwoord: Mineke de Jong-Bouwman/Marjon van de Brand/Gerrit Soldaat We hebben geen exacte gegevens over het aantal overnachtingsmogelijkheden. Wel over het aantal overnachtingen. Volgens de inkomsten toeristenbelasting ontwikkelde het aantal overnachtingen in De Wolden zich als volgt: 2018 2019 2020 303.715 285.466 266.460 Pagina 4

Hierbij moet worden opgemerkt dat kinderen onder 12 jaar niet meegeteld worden, net als permanent bewoonde accommodaties. Ook voor seizoen plaatsen is het aantal overnachtingen alleen bij benadering meegenomen. Over de bezettingsgraad hebben we geen cijfers. •

De Wolden ontwikkelt met kleur en talent. Graag een overzicht over de periode 2018 t/m 2020 van het aantal personen dat in de gemeente De Wolden een inburgeringstraject heeft gevolgd. (D66) Antwoord: Pascal Schrik’/Pieter de Lange Wij zijn tot op heden niet verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet inburgering en hebben daarom momenteel geen exact overzicht van de inburgeraars die een inburgeringstraject hebben gevolgd. Wat we wel kunnen laten zien is hoeveel personen gehuisvest zijn, die inburgeringsplichtig zijn. Waarbij we ook kunnen aangeven hoeveel personen inmiddels ingeburgerd zijn. Het is daarbij goed om op te merken dat een inburgeringstraject in de regel zo’n 2 tot 3 jaar duurt. - 2018: 6 (2 zijn inmiddels klaar) - 2019: 12 (2 zijn inmiddels klaar) - 2020: 16 (0 zijn klaar).

•

Pag. 58 - Cultuur Kan het begrip Talentkracht nader toegelicht worden? (Gb) Antwoord: Pascal Schrik/Pieter de Lange Het uitgangspunt van Talentkracht is dat alle kinderen talentvol gedrag laten zien, mits ze als talentvol worden benaderd. Talentvol gedrag is te zien in nieuwsgierigheid, enthousiasme, exploratie, redeneren en steun ontlokken aan de omgeving. Als professional is het van belang om talentvol gedrag van leerlingen op te merken, in te kunnen schatten wat het kind nodig heeft en zelf (talentvol) te handelen. We maken de schil om het kind bewust van de kracht van Talentkracht en geven hen handvatten dit toe te passen. Denk hierbij aan de sport- en cultuurcoaches, educatieve professionals die werkzaam zijn in onderwijs, kinderopvang, peuterspeelzaalwerk, buitenschoolse opvang en de vrijetijdsvoorzieningen als cultuur, verenigingen, bibliotheek, Taalpunt De Wolden, en sport en beweging. Hierbinnen wordt er samengewerkt met onderzoekers van Curious Minds en met docent-onderzoekers in de Innovatiewerkplaats Talent en Diversiteit. Het onderzoek is ingebed in het kernlectoraat Jeugd, Educatie en Samenleving, als onderdeel van het Centre of Expertise Healthy Ageing van de Hanzehogeschool Groningen.

Talentkracht sluit hierbij mooi aan bij de ‘Agenda Cultuur blijft belangrijk in De Wolden’ waarin we cultuur als middel inzetten (we hanteren het denkkader Positieve Gezondheid; een brede visie op gezondheid waarin de mens centraal staat en de focus ligt op de kracht.) Een voorbeeld hiervan is Passie op het Platteland.

•

Pag. 59 - Jeugdhulp. Zijn er bij de doorwijzing naar de GGZ-wachtlijsten. Hoelang duurt het voordat cliënten geholpen worden. Wat is hierbij de leeftijdscategorie? (Gb) Antwoord: Pascal Schrik/Pieter de Lange De wachttijd per cliënt ia afhankelijk van de problematiek en verschilt per instelling. Gemiddeld ligt de wachttijd op 16 weken. Hieronder ziet u een overzicht Pagina 5

van de wachttijden van de grotere GGZ-aanbieders Jeugd. Dit gaat om alle leeftijden. - MOC Yorneo -> 14 weken - GGz -> 12 weken - Lentis -> 24 weken - Accare -> 12 tot 16 weken •

Pag. 59 - Vervolg oriëntatie toekomst WSW binnen Stark. De interne raadsavond over dit thema is niet doorgegaan. Kunnen wij (ruim) voor 4 november de betreffende informatie ontvangen, zodat we het mee kunnen nemen bij de behandeling van de programmabegroting? (Gb) Antwoord: Pascal Schrik/Pieter de Lange Door privéomstandigheden van de externe onderzoeker heeft de informatieavond op 7 oktober 2021 geen doorgang kunnen vinden. Deze staat nu gepland voor 18 november 2021. De informatieavond zal in het teken staan van het informeren van de raad betreffende de uitkomsten van het externe onderzoek. Vooralsnog zijn er geen bestuurlijke keuzes/besluiten genomen naar aanleiding van deze uitkomsten. Deze zullen naar alle waarschijnlijkheid in 2022 volgen. Dit betekent dat er bij de behandeling van de programmabegroting dus ook geen besluiten rondom Stark genomen hoeven te worden en u op een later moment ruim de tijd heeft de informatie tot u te nemen. Naast dat er geen bestuurlijke keuze is, zijn er ook geen financiële effecten in 2022 te verwachten.

•

Blad 69 - Gezond meedoen. Bij de kadernota was nog een eenmalige exploitatiebijdrage De Havezate in de Wijk als Pm-post vermeld. In de begroting komt deze niet terug. Vraag: Is de exploitatiebijdrage niet meer nodig? Graag toelichting. (CDA) Antwoord: Wilbert van Houten/Pascal Schrik In afstemming met het bestuur van de stichting Havezate is vanuit strategisch oogpunt afgesproken om geen aanvullende exploitatiebijdrage op te nemen in de gemeentelijke begroting 2022. Op dit moment spelen er diverse organisatieontwikkelingen binnen de stichting. Dit is in de basis ook conform de in 2018 gemaakte afspraak. Indien onverhoopt in 2022 blijkt dat de stichting Havezate financieel niet uitkomt dan zal de gemeente bezien of er (financieel) ondersteund kan worden.

•

Blad 70 - Gezond meedoen – 6.6. Herijking Sociaal Domein. Waarom staat in de tabel nog steeds een Pm-post? (CDA) Antwoord: Piet Flap/Roel Bochem De bedragen kunnen nu nog niet worden geconcretiseerd. De gevolgen worden betrokken bij de diverse voorstellen t.a.v. de bezuiniging binnen het sociaal domein. Middels de Berap 2022 wordt de raad op de hoogte gebracht.

•

Blad 73 - Gezond meedoen – 620 Wijkteams. Waarom wordt hier gesproken over extra budget POH en thuiscoaches? Dit staat ook al op pagina 62 (6.72 – continuering pilots jeugdhulp). Antwoord: Wilbert van Houten/Meindert Bakker De hogere lasten zijn onder meer een gevolg van de kosten van thuiscoaches en praktijk ondersteuners huisartsen. Deze kosten horen vooralsnog thuis in Pagina 6

programma 6 – ‘De Wolden Ontwikkelt met kleur en talent’. Ze zijn echter verwerkt in programma 7 – ‘Gezond Meedoen’. Er zal een correctie worden gemaakt. De financiële effecten van deze inzet zijn sociaal domein breed. •

Blad 79 - De Wolden actief en opgeruimd: Afval beleidsindicatoren. Vraag: “niet gescheiden ingezameld afval in kg per inwoner” staat als referentie jaar 2019. Hoe hoog was deze in 2020? Antwoord: Pascal Schrik/Esther Knapen De voorlopige cijfers van het CBS voor 2020 zijn voor De Wolden 144 kg. en voor Nederland 171 kg. Overigens is de hoeveelheid voor Nederland voor 2019 door het CBS ondertussen bijgesteld naar 164 kg.

•

Blad 82 - De Wolden actief en opgeruimd: 7.3 Afval – nr 3. Graag uitleg over wijzingen baten naar lasten van composteerterrein. (CDA) Antwoord: Jan Hendriks Op verzoek van de accountant is deze wijziging doorgevoerd. Het betreft de terugboeking op de Kostenplaats ‘Huishoudelijk afval’ en dan specifiek betreffende de doorverdeling van de kosten composteerterrein naar diverse andere kostenplaatsen binnen de begroting, o.a. bermonderhoud, plantsoenen, begraafplaatsen, etc. Deze doorverdeling mag op het composteerterrein niet meer als bate worden geboekt, maar moet als negatieve last worden verantwoord. Onder de streep maakt het budgettair geen verschil.

•

Blad 94 - Overhead (schema onderaan). Voor het aanstellen van eigen gemeentesecretaris is ca. €145.000 vrijgemaakt. Hier staat m.i. tegenover dat de doorbelasting van ca. 1/3 FTE-gemeentesecretaris in mindering gebracht moet worden. Vraag: waar is deze ca. € 45.000 gecompenseerd? (Zie ook vraag over minderkosten hierboven) (CDA) Antwoord: Jan Hendriks/Harry Posthuma/Hilde Wolters In de kadernota 2022 is op pagina 81 een staatje opgenomen over de opbouw van de door De Wolden aan de SWO te betalen bijdrage. Zowel in de kolom 2021 als in 2022 is een bedrag van € 45.266 hierop in mindering gebracht. Datzelfde bedrag is vermeld in bijlage 1 van de begroting 2022 van de SWO onder het kopje ‘Bijstellingen n.a.v. jaarrekening 2020 en overige’. Kortom, de € 45.000 is al eerder teruggevloeid naar de gemeente en nu wordt het totaalbedrag voor de inzet van een gemeentesecretaris als vervanging daarvan in de begroting meegenomen.

•

Blad 95 – Overhead - overige onderdelen van de overhead. Er is al jaren sprake van een extra gemeentewerf (o.a. n.a.v. verkoop werf Ruinen) i.v.m. risico opzegging huur van werf in Hoogeveen. Ook is hier efficiency voordeel te halen voor Woldwerk door o.a. veel kleiner aandeel “”reistijd””. Vraag: Is hiervoor in voorgaande jaren al budget vrijgemaakt? Zo niet, hoe wordt dit risico ingedekt? Waarom wordt de kans op efficiency voordeel niet uitgenut? (CDA) Antwoord: Walther van der Veen De werf aan de Vos van Steenwijklaan 73 wordt sinds 2017, na de verkoop van de werf in Ruinen, gehuurd. Deze locatie is onder andere gekozen om de samenwerking binnen de uitvoerende diensten te bevorderen. Immers het achtergelegen terrein van de Vos van Steenwijklaan 75 (bestaande werf) werd al Pagina 7

gehuurd. Het vinden van een geschikte nieuwe werf is de afgelopen jaren lastig gebleken en is tot op heden nog niet gelukt. Er is de afgelopen jaren geen budget vrijgemaakt om het risico huuropzegging af te dekken. Het risico wordt afgedekt vanuit de algemene middelen waarbij natuurlijk wel wordt gekeken om het risico van huuropzegging te minimaliseren. De efficiency binnen de uitvoerende dienst van de fysieke leefomgeving is de afgelopen jaren opgepakt en dit ontwikkelt zich nog steeds verder door. •

Blad 118 - Weerstandsvermogen en risicobeheersing (kopje Inleiding - 4 alinea paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing naar een hoger niveau tillen. Vraag: Wat wordt hiermee bedoeld? Voldoet de huidige paragraaf niet meer? (CDA) Antwoord: Gerald van Engen en Melissa van de Berg De huidige paragraaf voldoet nog wel maar kan verder worden geoptimaliseerd. Ons interne audit team is bezig om nog beter inzicht te krijgen in de risico’s die wij als gemeente lopen. De ontwikkelingen volgen elkaar snel op. Het risicobewustzijn verdient voortdurend onze aandacht. Ook qua risico-inventarisatie en risicoanalyse zullen er stappen moeten worden gezet. Daar gaan we de komende jaren op investeren. Dat zal ertoe bijdragen dat de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing, naar een kwalitatief hoger niveau kan worden getild en de gemeente De Wolden meer in control komt.

•

Blad 121 - Weerstandsvermogen en risicobeheersing (kopje Financieel). Vraag: Zit in dit bedrag ook het risico van de gemeentegarantie van 10 – 20 miljoen van Rendo? (CDA) Antwoord: Harry Posthuma/Gerald van Engen In het op pagina 120 genoemde bedrag van € 4.963.000 zijnde het benodigde weerstandcapaciteit zit nog niet verwerkt de mogelijke risico van gemeentegarantie te verlenen aan NV Rendo. Reden hiervan is dat NV Rendo nog geen officiële aanvraag tot het verlenen van garantie aan de deelnemende gemeenten heeft gericht. Dit omdat de investeringen rondom de energietransitie naar achteren zijn geschoven in tijd gezien. NV Rendo hoeft waarschijnlijk tot eind 2022 geen nieuwe financieringen aan te trekken. Dit geeft gelegenheid om eventuele gemeentegarantie goed voor te bereiden. Daar komt bij dat de financiering van de energietransitie voor netbeheerders een landelijk probleem of issue is. Het gaat om miljarden waarbij de ministeries van EZK en Financiën zijn betrokken. Er wordt gekeken naar kapitaalstortingen door het Rijk. Hoe, in welke vorm en onder welke condities is nog onduidelijk. Dit kan ook nog van invloed zijn op de vraag rondom gemeentegaranties. Overigens verwijzen wij u, voor wat betreft de invloed op het weerstandsvermogen door een mogelijke gemeentegarantie, naar de beantwoording van 25 maart van dit jaar op een vraag van de VVD-fractie hierover.

•

Blad 121 - Weerstandsvermogen en risicobeheersing (weerstandsvermogen). Vraag: Wat zou de ”niet besteedbare ruimte” van de Algemene Reserve ongeveer moeten zijn om toch een voldoende (1.0 tot 1.4) te scoren op weerstandsvermogen? (CDA) Antwoord: Jan Hendriks Om een ‘voldoende met een 1,0 tot 1,4’ te kunnen scoren, zijn met de in de Pagina 8

begroting berekende en benodigde weerstandscapaciteit, de volgende bedragen gemoeid als ‘niet besteedbare ruimte’: - Minimum (1,0) = 1 x € 4,96 miljoen is afgerond circa € 5,0 miljoen - Maximum (1,4) = 1,4 x € 4,96 miljoen is afgerond € 7,0 miljoen Het is de vraag of dit de juiste benadering zou moeten zijn om de gestelde vraag te beantwoorden. Immers, het minimale weerstandsvermogen is niet meer dan een kengetal. Om de financiële weerbaarheid van de gemeente aan te geven, wordt ook gekeken naar o.a. de schuldquote, de solvabiliteitsratio en de structurele exploitatieruimte. •

Blad 146 - Grondbeleid - Woonplan 2017 – 2022. Er staat: De totale nieuwbouwopgave voor de komende jaren is aanzienlijk. Vraag: wat is de opgave? (CDA) Antwoord: Pieter de Lange/Marjon van den Brand Volgens het Woonplan moeten in de periode 2017-2022 in totaal 440 woningen worden toegevoegd.

•

Er staat: Voldoende sociale huurwoningen - Vraag: Wat is voldoende? Is het mogelijk om een overzicht aan te leveren van het aantal sociale huurwoningen van de afgelopen 5 jaren, hoeveel er jaarlijks onttrokken zijn en hoeveel er nieuw bijgekomen zijn? (Onderstaande tabel graag invullen) (CDA) 2016

2017

2018

2019

2020

Sociale huurwoningen per 01-01 Onttrokken Nieuwgebouwd Sociale huurwoningen per 31-12 Antwoord: Pieter de Lange/Marjon van den Brand In het Woonplan is hierover het volgende vastgesteld: “De gemeente wil toewerken naar een systeem waarin de beschikbaarheid van sociale huurwoningen leidend is. De gemeente monitort daarom samen met de corporaties jaarlijks de ontwikkeling van de belangstelling voor sociale huurwoningen. Zolang deze nieuwe werkwijze nog niet in werking is getreden, verwacht de gemeente van de corporaties (en eventuele marktpartijen) dat zij de sociale voorraad in de gemeente de komende periode ten minste op het huidige peil houden (bijna 1.630 woningen). Dit betekent dat verkoop van huurwoningen in principe moet worden gecompenseerd door nieuwbouw. Het woningbouwprogramma biedt ruimte voor vervangende nieuwbouw door corporaties om de kwaliteit van de voorraad op peil te houden en ervoor te zorgen dat de gewenste typen woningen worden aangeboden.” Vooralsnog is er geen norm voor de beschikbaarheid (wachttijd) vastgesteld. Dit is het gevolg van een wijziging in de registratie van wachttijden en zoekduur, bij de overgang naar de website www.thuiskompas.nl. Hierdoor is vooralsnog geen eenduidige en betrouwbare informatie over wachttijden en zoekduur beschikbaar. Wij streven ernaar om volgend jaar gezamenlijk een acceptabele wachttijd vast te stellen.

Tot die tijd hanteren wij de norm van minimaal 1.630 sociale huurwoningen, conform vastgesteld in het Woonplan.

Pagina 9

Het overgrote deel van de sociale huurwoningen wordt verhuurd door Actium. In de onderstaande tabel is de voorraadontwikkeling van Actium weergegeven. Naast Actium verhuurt ook Woonconcept een (beperkt) aantal sociale huurwoningen. De voorraad van Woonconcept is stabiel. De totale kernvoorraad is de afgelopen jaren rond de 1630 sociale huurwoningen gebleven. Wel zijn er per jaar kleine fluctuaties, bijvoorbeeld doordat woningen in het ene jaar worden onttrokken en in het volgende jaar worden toegevoegd. Overigens gaat het hier alleen om sociale huurwoningen die verhuurd worden door een Actium en Woonconcept. Daarnaast kan er ook particuliere verhuur zijn met een huurprijs onder de sociale huurgrens. Er is geen inzicht in deze particuliere huurvoorraad.

Voorraadontwikkeling Actium Aantal sloop Aantal nieuwbouw Aantal samenvoeging Aantal splitsing Aantal verkoop Overheveling extramuraal naar intramuraal Voorraad Actium op 31/12 Voorraadontwikkeling t.o.v. vorige jaar

2016 0 0

-12 1622

2017 0 33

2018 0 0

-8 -7 1640 18

1 -8 -3 1630 -10

2019 0 22 -2 1 -14 1637 7

•

Blad 146 - Grondbeleid (schema complexen in exploitatie). Voor de locatie de Dissel is het resultaat eindwaarde € 178.990 negatief. Vraag: Wat is hier de oorzaak van en hoe en waar worden deze weg geboekt? (CDA) Antwoord: Pieter de Lange/Marjon van den Brand Het negatieve resultaat komt voort uit lage grondopbrengst en hoge kosten (voorbereidingskosten, boekwaarde locatie, sloopkosten etc.). Daarnaast heeft het bouw- en woonrijp maken meer gekost dan in eerste instantie geraamd. Het negatieve resultaat is opgevangen in de Reserve Bouwgrondexploitatie.

•

Blad 153 - Sociaal Domein --- 3e alinea --- Begeleid zelfstandig wonen kwetsbare jongeren. Het is een pilot voor 3 jaar waarvan 2020 het tweede jaar is. Vraag: is 2022 dan het vierde jaar? Loopt de pilot dan nog? (CDA) Antwoord: Pieter de Lange Deze pilot was voor 3 jaar gefinancierd uit de ‘Reserve sociaal domein’, 2021 is het laatste jaar. Met het raadsbesluit van 24 juni 2021 is besloten om deze pilot structureel te maken vanaf 2022, maar met een evaluatiemoment in 2024.

•

Blad 153 - Sociaal Domein --- 4e alinea –Versterking vrijwilligerswerk. Er wordt gesproken over 2020: moet dit 2022 zijn? (CDA) Antwoord: Piet Flap/Roel Bochem Deze constatering is correct. Het is een verschrijving en wordt aangepast.

Pagina 10

2020 0 0 0 0 -6 -26 1605 -32

•

Blad 153 - Sociaal Domein (9.1. Budgetten: sk&bp). Samenkracht en burgerparticipatie wordt hier samengevoegd met de 3 bekende sub domeinen. Vraag: wat houdt sk&bp precies in en wat is de reden om deze nu samen te voegen? (CDA) Antwoord: Piet Flap/Roel Bochem SK&BP staat voor samenkracht en burgerparticipatie en omvat ‘taakveld 6.1 uit de begroting. Het sociaal domein is breed. Daarmee zijn er ook verschillende manieren om het sociaal domein te definiëren. Dit staatje geeft het sociaal domein weer, zoals het Rijk dat definieert, namelijk als taak 6. Hieronder vallen 10 taakvelden die onder te verdelen zijn in deze 4 sociale subdomeinen. Jeugd, participatie en maatschappelijke ontwikkeling zijn wellicht bekender, omdat deze in 2015 als decentralisaties zijn toegevoegd aan de gemeentelijke begroting en sindsdien veel aandacht hebben gekregen. Sk&bp hoort dus bij het sociaal domein en omvat de algemene voorzieningen (waarvoor geen individuele beschikking van de gemeente nodig is) gericht op participatie.

•

Blad 162 - Uitzetting financiële positie (04 De Wolden onderneemt). Toekomstbestendig maken bedrijventerrein --- Hier staat 2 x € 10.000. Op pagina 41 staat 1 x € 20.000. Wat is juist? (CDA) Antwoord: Jan Hendriks Aanvankelijk was het de bedoeling zowel voor 2022 als voor 2023 een bedrag van € 10.000 te ramen. Dit is echter naderhand gewijzigd in € 20.000 alleen voor 2022. Per abuis is de splitsing op pagina 162 blijven staan.

•

Bij de geplande investeringen staat o.a. € 2,4 miljoen voor de proeftuin Ansen. Dit bedrag rust toch totaal niet op onze begroting maar wordt vanuit Den Haag bekostigd? (CU) Antwoord: Jan Hendriks Ja, dat klopt. Dit is ook tijdens de technische uitleg op 7 oktober jl. toegelicht.

•

In 2021 kost de interim gemeentesecretaris € 214.000. Eind 2020 waren er extra kosten voor tijdelijke inhuur. In 2019 hadden we nog een gemeentesecretaris en directeur gezamenlijk met Hoogeveen. Waarom wordt er nu itt de Kadernota uitgegaan van de maximum loonschaal? Dit zou volgens mij betekenen, dat de gemeentesecretaris meer gaat verdienen dan de burgemeester. (CU) Antwoord: Jan Hendriks/Harry Posthuma Hier worden zaken met elkaar vergeleken dan wel aan elkaar gekoppeld, wat niet juist is. De genoemde € 214.000 voor 2021 betreft de kosten van de externe inhuur, terwijl het in de begroting 2022 gevraagde budget de lasten betreft, gebaseerd op het in dienst nemen van een eigen gemeentesecretaris. Daarbij is uitgegaan van het maximum (inclusief werkgeverslasten) van de wettelijk voorgeschreven loonschaal van een dergelijke functionaris in een gemeente met een inwonersklasse als in De Wolden het geval is. Ook in de kadernota 2022 is op blz. 81/82 al min of meer aangegeven dat met een mogelijke parttime invulling van deze vacature zo’n € 105.000 is gemoeid. Richting de samenstelling van de begroting 2022 is gebleken dat een dergelijke invulling echter niet mogelijk wordt geacht, zodat de loonkosten (voor 2022 inclusief een verhuiskostenvergoeding) voor het komende jaar € 160.000

Pagina 11

bedragen. Dit bedrag is niet hoger dan wat de burgemeester verdient. •

Volgens het nieuwe woonplaatsbeginsel ontvangen wij miv 2022 structureel €430.000. Volgens de uitleg betekent dit, dat wij veel jeugd woonachtig in andere gemeentes hier behandelen of is het zo dat veel jeugd van ons in andere gemeentes wordt behandeld en dat we die nu zelf moeten betalen? Klopt het dat de tweede uitleg de juiste is? (CU) Antwoord: Pieter de Lange/Ingrid Koster Met ingang van het nieuwe woonplaatsbeginsel per 1 januari 2022 gaat de gemeente van herkomst betalen voor de zorg van eigen kinderen/gezinnen. Op dit moment zijn we volop bezig met de implementatie van het nieuwe woonplaatsbeginsel en het maken van een overzicht welke kinderen “vertrekken” en welke kinderen we straks “ontvangen”. Als dat klaar is, hebben we een goed beeld van de financiële gevolgen. Voor het overzicht zijn we namelijk afhankelijk van informatie die we moeten krijgen van andere gemeenten. Dat beeld zijn we nu aan het vormen. Beide stellingen van de ChristenUnie zijn waar en de reden dat we extra middelen ontvangen is dat het effect van de tweede uitleg groter is dan de eerste uitleg.

•

Algemene dekkingsmiddelen: Wanneer de Tweede Kamer bij de behandeling van de begroting BZK zou besluiten de Opschalingskorting voor 2022 af te schaffen welke zijn dan de financiële consequenties voor de Gemeente De Wolden wat betreft de begroting 2022? (D66) Antwoord: Meindert Bakker/Jan Hendriks Het schrappen van de opschalingskorting voor 2022 betekent dat de omvang van het gemeentefonds met 270 miljoen incidenteel toeneemt in 2022. Voor De Wolden betekent dat in 2022 als gevolg van het schrappen van deze korting, éénmalig € 312.000 meer wordt ontvangen.

•

Met welk rentepercentage op leningen, kort- en langlopend, wordt in de begroting 2022 gerekend? (D66) Antwoord: Jan Hendriks Gemeenten gebruiken bij de toerekening van rente over de investeringen het systeem van totaalfinanciering. Dit betekent dat niet voor elke afzonderlijke investering een nieuwe lening wordt afgesloten. Er wordt gekeken naar het totaal van de financieringsbehoefte (boekwaarden van alle activa) en daarop worden de af te sluiten leningen afgestemd. Daarnaast wordt ook het eigen vermogen (hier worden daartoe de reserves en voorzieningen gerekend) inclusief gebruikt voor de financiering van investeringen. Voor deze systematiek wordt verwezen naar de paragraaf ‘Financiering’ (blz. 126 van de begroting 2022). De percentages van de in het verleden (en in de toekomst af te sluiten) aangegane leningen variëren van 0,025% tot 6,29%. Waar mogelijk zijn bestaande leningen al eens beoordeeld of er sprake zou kunnen zijn van het oversluiten tegen gunstigere voorwaarden. Voor rente kort geld wordt 0,5% gedurende een half jaar gehanteerd. Voor 2022 is het rentepercentage over de investeringen vastgesteld op 0,4%. Dit laatste percentage is zo laag omdat er over de eigen financieringsmiddelen geen rente wordt berekend.

Pagina 12

2. GEVOLGEN SEPTEMBERCIRCULAIRE 2021 GEMEENTEFONDS Op 27 september is de septembercirculaire 2021 verschenen. In de meerjarenbegroting hebben we ons gebaseerd op de uitkomsten van de meicirculaire 2021. De uitkomsten van deze twee circulaires en de verschillen zijn in de tabel hieronder vermeld. 2021

2022

2023

2024

2025

opgenomen in (meerjaren)begroting 2021-2025 : meicirculaire 2021

35.792.369

35.982.234

35.653.164

35.480.789

35.588.426

uitkomst septembercirculaire 2021

36.003.414

36.928.745

36.713.925

36.422.908

36.483.098

SALDO voor verrekening taakmutaties

V

211.045

V

946.511

V

1.060.761

V

942.119

V

894.672

taakmutaties ( - = verlaging budgetten > voordeel)

N

246.981

V

-63.566

V

-7.855

V

-8.662

V

-10.971

NETTO gevolgen voor de exploitatie

N

-35.936

V

1.010.077

V

1.068.616

V

950.781

V

905.643

De cijfers achter “SALDO voor verrekening taakmutaties” laten voor alle jaren voordelige resultaten zien. We ontvangen op basis van de septembercirculaire meer dan dat we op basis van de meicirculaire hadden ingeschat. Voor 2021 verwachten we na verrekening van de taakmutaties een nadeel van bijna € 36.000. Voor de jaren 2022-2025 verwachten we voordelige resultaten, ook na de ophoging van budgetten als gevolg van de extra taken. Dit is weergegeven achter “NETTO-gevolgen voor de exploitatie” In hoofdlijnen zijn de uitkomsten van de septembercirculaire 2021 hieronder vermeld: In 2021 ontvangen we € 211.045 meer dan in de meicirculaire 2021. Dit wordt veroorzaakt door landelijke ontwikkelingen in de maatstaven en een teruggaaf van het BTW-Compensatie-Fonds. Hogere WOZ-waarde mutaties leiden tot een hogere korting. Tevens is er sprake van een aantal taakmutaties. De voornaamste zijn: Nacalculatie mobiliteitshulpmiddelen Wlz, Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) (compensatie corona), Lokale cultuur en buurt- en dorpshuizen (compensatie corona). Deze middelen zijn toegevoegd aan het gemeentefonds en leiden tot een verhoging van het (lasten) budget. In totaal leiden de taakmutaties tot € 246.981 hogere budgetten. Voor de jeugdzorg worden er ook in 2021 weer middelen ontvangen. Het gaat om geld voor de aanpak problematiek jeugdzorg: restant middelen wachttijden.

Voor de exploitatie betekent dit, rekening houdend met de taakmutaties, een nadeel van € 35.936. In 2022 ontvangen we op basis van de septembercirculaire € 946.511 meer dan in de meicirculaire. Dit is een gevolg van de stijging van het accres, de ontwikkeling van de uitkeringsbasis, de hogere korting als gevolg van hogere WOZ-waarden en het vervallen van de opschalingskorting. In 2022 zijn ook de extra middelen die een gevolg zijn van het onderzoek van de Commissie van Wijzen toegevoegd. Landelijk gaat het om € 1,3 miljard, voor De Wolden betekent dit een meeropbrengst van € 1.227.000. Aangezien we deze middelen al in onze begroting hebben verwerkt zijn deze bij de bepaling van het resultaat buiten beschouwing gelaten. Zonder deze correctie is de meeropbrengst uit de septembercirculaire € 2.174.000. Verder ontvangen we meer of minder middelen voor taken. De grootste mutaties zijn: middelen voor nacalculatie mobiliteitshulpmiddelen Wlz, Impuls re-integratie bijstandsgerechtigden (compensatie corona), gemeentelijk schuldenbeleid (compensatie

Pagina 13

corona), Bijzondere bijstand (compensatie corona), Uitvoeringskosten SVB PGB trekkingsrechten Wmo 2015. Voor de exploitatie betekent dit, rekening houdend met de taakmutaties, een voordeel van € 1.010.077. In 2023 ontvangen we € 1.060.761 meer dan op basis van de meicirculaire werd verwacht. Dit is een gevolg van de stijging van het accres, de ontwikkeling van de uitkeringsbasis, dat wil zeggen landelijke aantallen, en de stijgende WOZ-waarden, die leiden tot een hogere korting. Voor de uitvoering van extra taken ontvangen we extra middelen, of moeten we middelen inleveren. De meest omvangrijke is de nacalculatie mobiliteitshulpmiddelen Wlz. Op basis van onder meer deze nacalculatie moeten we de budgetten met € 7.855 verlagen. Voor de exploitatie betekent dit, rekening houdend met de taakmutaties, een voor/nadeel van € 1.068.616. In 2024 ontvangen we € 942.119 meer dan we dachten te ontvangen op basis van de meicirculaire 2021. Dit is een gevolg van de stijging van het accres, de ontwikkeling van landelijke maatstaven/aantallen en de stijgende WOZ-waarden. Voor de uitvoering van extra taken ontvangen we middelen. De grootste wijziging betreft een nacalculatie van de mobiliteitsmiddelen Wet Langdurige Zorg. Onder meer door deze nacalculatie gaan we de budgetten verlagen met € 8.662.

Voor de exploitatie betekent dit, rekening houdend met de taakmutaties, een voordeel van € 950.781. In 2025 ontvangen we € 894.672 meer dan dat we op basis van de meicirculaire 2021 dachten te ontvangen. Dit is een gevolg van de stijging van het accres, de ontwikkeling van de uitkeringsbasis, dat wil zeggen landelijke aantallen en de korting als gevolg van stijgende WOZ-waarden. Voor de uitvoering van extra taken ontvangen we middelen. De grootste wijziging betreft een nacalculatie van de mobiliteitsmiddelen Wet Langdurige Zorg. Door onder meer deze nacalculatie gaan we de budgetten verlagen met € 10.971. Voor de exploitatie betekent dit, rekening houdend met de taakmutaties, een voordeel van € 905.643. Corona-compensatiepakket In de septembercirculaire zijn ook extra middelen beschikbaar gesteld ter compensatie van de effecten van Corona. Voor 2021 gaat het om de Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) € 146.000, Buurt- en dorpshuizen € 9.000, Lokale cultuur € 54.000, in totaal € 209.000. Voor 2022 betreft het Aanvullend pakket re-integratie bijstandsgerechtigden € 5.000, Impuls re-integratie bijstandsgerechtigden € 14.000, Gemeentelijk schuldenbeleid € 22.000 en Bijzondere Bijstand € 11.000. In totaal € 52.000. Toekomstig financieel beleid Uit de uitkomsten van de septembercirculaire blijkt dat we er jaarlijks ruim € 900.000 op vooruit gaan.

De vraag is wat we met deze extra middelen gaan doen. Gelet op de hoeveelheid van financiële vraagstukken die er op ons afkomen en het feit dat er als gevolg van de verkiezingen, een nieuw college- en raadsprogramma met waarschijnlijk nieuwe projecten en nieuw beleid, waaronder een nieuw op te stellen Toekomstvisie, zal ontstaan, is het verstandig om behoedzaam om te gaan met deze extra middelen. We willen dit behoedzame financieel beleid graag continueren.

Pagina 14

Gevolgen voor de cijfermatige uitkomst van de begroting 2022-2025 Omschrijving

2022

2023

2024

2025

Totaalsaldo conceptbegroting inclusief mutaties aanbiedingsbrief, blz. 5

52.404 V

181.417 N

306.220 N

120.183 V

Bij: Uitkomsten septembercirculaire 2021

1.010.077 V

1.068.616 V

950.781 V

905.643 V

Bijgestelde uitkomst begroting 2022-2025

1.062.481 V

887.199 V

644.561 V

1.025.826 V

Pagina 15