Aanpassing nota reserves en voorzieningen 2025-2029

Aanpassing Nota Reserves en voorzieningen 2025-2029

Gemeente De Wolden Bezoekadres:

Raadhuisstraat 2 7921 GD Zuidwolde

Postadres:

Postbus 20 7920 AA Zuidwolde

Telefoon: E-mail: Internet:

14 0528 gemeente@dewolden.nl www.dewolden.nl

1

Aanleiding

Bij de Berap zijn onttrekkingen aan een aantal reserves gedaan. Deze hebben gevolgen voor de ratio’s in de begroting 2026 en in het bijzonder voor de calculatie van het weerstandsvermogen. Door een geactualiseerd overzicht van de reserves te presenteren, maken we deze mutatie op de begroting zichtbaar. De mutaties zijn de volgende onttrekkingen, die in de Berap nader toegelicht zijn: • Onttrekking van € 169.737,- aan de reserve transitiefonds toekomstgerichte landbouw, die daarmee opgeheven kan worden; • Een onttrekking van € 1.006.000,- aan de Reserve Ontheemden. Een tweede aanleiding is de noodzaak om de reserve afvalbeleid op peil te brengen, opdat we daaruit in 2026 en 2027 onttrekkingen kunnen doen. Dit om het mogelijk maken tot een gefaseerde stijging van de afvalstoffenheffing te komen. Door de stijging van de kosten, een overgang naar een nieuw en duurder contract en toerekening van gestegen loonkosten betekent een kostendekkend tarief een stijging ineens van ca. € 60,- per huishouden. We willen de overgang naar dit tarief gefaseerd doen. Om dat mogelijk te maken storten we € 302.132- in de voorziening, die daarmee dan stijgt naar € 342.000,-. Dit komt ten laste van de Algemene Reserve die met dit bedrag daalt. In hetzelfde licht zullen we voorstellen de rioolheffing te verlagen, omdat daar juist sprake is van overdekking (116% bij ongewijzigd tarief).

Het water- en rioleringsplan voorziet in een begroting en investeringsplanning die gemiddeld genomen een hoger tarief onderbouwd, maar in de afgelopen jaren is dat volume niet gehaald. Ook de voorziening riolering is van een niveau dat we schommelingen in de komende jaren vooralsnog vanuit die voorziening kunnen opvangen. Dit maakt het mogelijk voor de periode 2026-2029 met een lager tarief uit te kunnen. Zodra er een geactualiseerd gemeentelijk rioleringsplan voorligt zullen we de ontwikkeling van de onttrekkingen uit de voorziening daarop aanpassen. Aan het eind van de planperiode 2022-2029 zullen we opnieuw kijken naar zowel de hoogte van de rioolheffing als de dan benodigde omvang van de voorziening. Tegelijkertijd nemen we de gelegenheid waar om een correctie te doen op de reserve overheveling exploitatiebudgetten, die -in afwachting van de jaarafsluiting- teruggebracht kan worden naar nul. De Algemene Reserve stijgt daardoor met € 985.987,-

2

Effect op het weerstandsvermogen

In de paragraaf Weerstandsvermogen hebben we de vrij beschikbare reserves berekend op bijna 29 miljoen. De mutaties in de reserves hebben hier een effect op. Per saldo daalt het vrij beschikbaar vermogen met € 322.145,-. Dit heeft een even groot effect op de vrije ruimte boven het benodigd weerstandsvermogen, zoals dat in de nota Weerstandsvermogen gepresenteerd is. Het beeld was: Algemene Reserve Reserve Sociaal Domein Reserve Ontheemden Totaal vrij beschikbare reserves:

25.392.907 1.014.800 2.492.672 28.900.379

Benodigd weerstandsvermogen Vrije ruimte boven weerstandsvermogen

12.450.000 16.450.379

Gemeente De Wolden

Aanpassing Nota Reserves & Voorzieningen 2025 – 2029

En dit wordt: Algemene Reserve Reserve Sociaal Domein Reserve Ontheemden Totaal vrij beschikbare reserves:

26.076.762 1.014.800 1.486.672 28.578.234

Benodigd weerstandsvermogen Vrije ruimte boven weerstandsvermogen

12.450.000 16.128.234

De ratio voor de weerstandscapaciteit was in de paragraaf weerstandsvermogen in de begroting berekend op 3,48 (afgerond 3,5) en daalt na deze mutaties naar 3,44 (afgerond 3,4). We hebben in de nota weerstandsvermogen een norm gesteld van 1,5 en daar zitten we dus nog steeds ruim boven.

3

Overzicht aanpassingen

Op de volgende pagina’s brengen we de reserves en voorzieningen waaraan aanpassingen zijn gedaan in beeld, waarbij op relevante onderdelen tevens de toelichting is aangepast. Bij de voorziening riolering zijn nog geen onttrekkingen opgenomen, omdat er nog geen concreet plan voorligt, maar is wel in de toelichting opgenomen dat deze gemiddeld genomen € 329.000,- zouden moeten zijn om het uitgavenpatroon, zoals dat in het RWP is opgenomen, te bekostigen.

-3-

Gemeente De Wolden

Aanpassing nota Reserves & Voorzieningen 2025 – 2029

Reserve

Nummer

5-201-00001

Naam

Algemene reserve

Programma

Algemene dekkingsmiddelen

Portefeuillehouder

R. Hooch Antink

Financiële informatie Stand na vaststelling nota R&V 3 juli 2025 - Storting overschot reserve overheveling exploitatiebudgetten - onttrekkingen 2025 i.v.m. storting in voorziening afvalbeleid Te verwachten stand per 31 december 2025 Verwacht verloop voor de jaren daarna Te verwachten stand per 1 januari Stortingen Onttrekkingen Te verwachten stand per 31 december Mogelijke claims 1. Doel

*

2. Historische achtergrond

*

3. Soort

*

4. Looptijd

*

5.

Benodigd minimaal/ maximaal peil

6. Storting

* *

7. Onttrekking * 8. 9. 10. 11.

Risicocalculatie Bevoegdheid Ontwikkelingsplanning Alg. opmerkingen

* * *

*

€ € €

€ 2026 2027 2028 26.076.762 26.056.762 26.056.762 0 0 0 -20.000 0 0 26.056.762 26.056.762 26.056.762

25.392.907 985.987 -302.132 26.076.762 2029 26.056.762 0 0 26.056.762

De doelstelling van deze reserve is het vormen van een financiële buffer (voor o.a. het opvangen van tegenvallers). Ook wordt de reserve ingezet ter dekking van incidentele lasten die niet ten laste van de exploitatie komen en voor eventuele nadelig rekeningsaldi. Deze reserve is in het verleden gevormd door batige rekeningsaldi, verkoop gemeentelijke eigendommen, aandelen, enz. Het gevolg van onttrekkingen aan deze reserve is dat meer externe financieringsmiddelen (langlopende geldleningen) moeten worden aangetrokken. Algemene reserve Structureel Startdatum: 1 januari 1998 Einddatum: Niet bepaald Toegevoegd worden het overschot uit de reserve exploitatiebudgetten en het restant van de reserve sociaal domein. Wordt geregeld bij afzonderlijke besluitvorming door de raad. In aanvulling op hetgeen bij de vaststelling van de nota Reserves en Voorzieningen op 3 juli 2025 is besloten, wordt in 2025 aanvullend een onttrekking van € 302.132, - gedaan om de reserve afvalbeleid op een afdoende niveau te brengen. Raad Dankzij een nieuwe maatregel kunnen gemeenten vanaf 2024 een deel van hun reserves en overschotten inzetten voor het dekken van structurele lasten. Dit onder de voorwaarde dat de solvabiliteit van de gemeente groter of gelijk aan 20% is en blijft. Dit deel wordt dan tot ‘structurele baat’ bestempeld.

Ook moet het weerstandsvermogen conform de nota weerstandsvermogen ruim voldoende zijn, gebaseerd op een adequate risico-inventarisatie.

-4-

Gemeente De Wolden

Aanpassing Nota Reserves & Voorzieningen 2025 – 2029

Reserve

Programma

Algemene dekkingsmiddelen

Portefeuillehouder

R. Hooch Antink

Nummer

5-202-10002

Naam

Reserve overheveling exploitatiebudgetten (van jaar op jaar)

Financiële informatie Huidige stand Stortingen 2025 Onttrekkingen 2025 Te verwachten stand per 31 december 2025 Verwacht verloop voor de jaren daarna Te verwachten stand per 1 januari Stortingen Onttrekkingen Te verwachten stand per 31 december

1.

Doel

2.

Historische achtergrond

3.

Soort

4.

Looptijd

5.

Benodigd minimaal/ maximaal peil

6.

Storting

7. 8.

Onttrekking Risicocalculatie

9. 10.

Bevoegdheid Ontwikkelingsplanning

11.

Algemene opmerkingen

€ € € € 2026

2027 0 0 0 0

985.987

2028 0 0 0 0

0 0 0 0

-985.987 0 2029 0 0 0 0

* Deze reserve heeft als doel om per 1 januari incidentele exploitatiebudgetten te stallen die worden overgebracht van het ene naar het andere dienstjaar. * Deze reserve is in 2010 ingesteld om een helder onderscheid en inzicht te hebben op de beschikbare middelen voor incidentele exploitatiebudgetten. * Bestemmingsreserve Structureel * Startdatum: 1 januari 2010 Einddatum: Van jaar op jaar * Minimum wordt bepaald door het besluit dat de raad ieder jaar in december neemt over de overheveling van incidentele budgetten van het ene naar het andere jaar. Gelet op de aard van de reserve geldt geen minimum/maximum peil. * Wordt geregeld bij afzonderlijke besluitvorming met begrotingswijziging in de raadsvergadering van december. * Wordt eveneens geregeld bij afzonderlijke besluitvorming door de raad. * Bepaald op basis van een interne berekening op grond waarvan middelen administratief worden overgeheveld van het ene naar het andere jaar. * Raad * In principe is de omvang van deze reserve nul tussen vaststelling van de jaarrekening, de bestemming van het saldo, en de decemberbijstelling waarin tot de volgende storting wordt besloten. * Deze reserve kan een saldo onder de € 25.000 hebben.

-5-

Nota Reserves & Voorzieningen 2025 – 2029

Gemeente De Wolden

Programma

Solide basis voor De Wolden

Portefeuillehouder R. Hooch Antink Nummer

5-202-10023

Naam

Reserve ontheemden

Financiële informatie Huidige stand Onttrekkingen bij BERAP 2025 Overige onttrekkingen Te verwachten stand per 31 december 2025 Verwacht verloop voor de jaren daarna Te verwachten stand per 1 januari Stortingen Onttrekkingen

2026 1.486.672 0 0

€ 2.492.672 € -1.006.000 € 0 € 1.486.672 2027 2028 2029 1.486.672 1.486.672 1.486.672 0 0 0 0 0 0

Te verwachten stand per 31 december

1.486.672

1.486.672 1.486.672

1.486.672

1. Doel

* Deze reserve heeft als doel de beschikbaar gestelde en niet uitgegeven gelden bestemd voor (de opvang van) vluchtelingen inzichtelijk te maken, zodat deze op een gegeven moment voor dit doel uitgegeven kunnen worden.

2. Historische achtergrond

* Deze bestemming is ingesteld bij de bestemming van de jaarrekening 2022; er is destijds € 160.000 bestemd aan deze reserve. Bij de bestuursrapportage 2023 is besloten de onderuitputting van de Oekraïne gelden 2022 (€ 1.043.672) toe te voegen aan deze reserve. * Bestemmingsreserve Incidenteel * Startdatum 1 januari 2023 Einddatum * -

3. Soort 4. Looptijd 5. Benodigd minimaal/ maximaal peil 6. Storting 7. Onttrekking 8. 9. 10. 11.

Risicocalculatie Bevoegdheid Ontwikkelingsplanning Algemene opmerkingen

* Er zijn geen stortingen voorzien in deze reserve * Bij de Berap 2025 wordt een onttrekking gedaan om een wel geraamde, maar niet gerealiseerde meevaller op te vangen. * * Raad * * Er ontbreekt een concrete bestemming op basis van een onderliggend plan. Daarmee is deze reserve, totdat zo’n concrete bestemming voorligt, niet zozeer een bestemmingsreserve als meer een geoormerkt deel van de Algemene Reserve en maakt het daarom deel uit van het vrij besteedbare eigen vermogen zoals deze bij de berekening van de weerstandscapaciteit wordt gedefinieerd. Indien er bij een volgende actualisatie van de nota Reserves en Voorzieningen nog geen bestemming voorzien is, kan deze reserve mogelijk vrijvallen naar de Algemene Reserve.

-6-

Gemeente De Wolden

Aanpassing Nota Reserves & Voorzieningen 2025 – 2029

Reserve

Programma

Samen vooruit

Portefeuillehouder G. Hempen Nummer

5-202-10022

Naam

Reserve transitiefonds toekomstgerichte landbouw

Financiële informatie Stand per 31 december 2024 (volgens voorlopige cijfers jaarrekening 2024) Noodzakelijke storting 2025 om stand op peil te houden Stortingen in 2025 Onttrekkingen BERAP 2025 Te verwachten stand per 31 december 2025 Verwacht verloop voor de jaren daarna 2026 2027 Te verwachten stand per 1 januari opgeheven

€ € € € €

Nee

2028

169.737 0 0 -169.737 0 2029

Mogelijke claims 1. Doel 2. Historische achtergrond

3. Soort 4. Looptijd 5. Benodigd minimaal/ maximaal peil 6. Storting 7. Onttrekking 8. 9. 10. 11.

Risicocalculatie Bevoegdheid Ontwikkelingsplanning Algemene opmerkingen

* Deze reserve heeft als doel het ondersteunen (subsidiëring) bij de financiering door bedrijven van innovatieve projecten in verband met de overgang naar een toekomstgerichte vorm van landbouw. * Bij raadsbesluit van 4 november 2021 is bij de behandeling en vaststelling van de begroting 2022-2026 (blz. 42) besloten € 300.000 ten laste van de Algemene reserve te storten in een reserve transitiefonds toekomstgerichte landbouw. Op 30 juni 2022 stelde de gemeenteraad de Kaders voor dit transitiefonds vast. Op 14 maart 2023 stelde het college de subsidieregeling Toekomstgerichte Landbouw vast. In 2023 is € 300.000 bedrag onttrokken aan de reserve ten gunste van de exploitatie om uit te kunnen keren aan initiatieven na de vereiste goedkeuring. Daarnaast is € 250.000 uit het jaarresultaat 2022 bestemd als eenmalige verhoging van het transitiefonds in 2024 met € 250.000. * Bestemmingsreserve Incidenteel * Startdatum 1 januari 2022 Einddatum 31 december 2025 * * * Bij de Berap 2025 wordt het restant van deze reserve onttrokken en toegevoegd aan de exploitatie. Daarmee kan de reserve worden opgeheven. * * De raad * * -

-7-

Nota Reserves & Voorzieningen 2025 – 2029

Voorziening

Gemeente De Wolden

Programma

Solide basis voor De Wolden

Portefeuillehouder R. Hooch Antink Nummer

5-203-10002

Naam

Voorziening afvalbeleid

Financiële informatie Stand per 31 december 2024 (volgens voorlopige jaarrekening 2024) Noodzakelijke storting 2025 om stand op peil te houden Te verwachten stand per 31 december 2025 Verwacht verloop voor de jaren daarna 2026 Te verwachten stand per 1 januari 342.000 Stortingen 0 Onttrekkingen -342.000 Te verwachten stand per 31 december Mogelijke claims 1. Doel

2. Historische achtergrond 3. Soort 4. Looptijd 5. Benodigd minimaal/ maximaal peil 6. Storting 7. Onttrekking

8. 9. 10. 11.

Risicocalculatie Bevoegdheid Ontwikkelingsplanning Algemene opmerkingen

0

€ € € 0 0 0

0 0 0

39.868 302.132 342.000 2029 0 0 0

0

0

0

2027

2028

* Deze voorziening is bedoeld om fluctuaties in de kosten van de afvalverwerking te egaliseren om daarmee bovenmatige schommelingen in het tarief van de afvalstoffenheffing te voorkomen. Na een aanvankelijke afschaffing van deze voorziening is bij raadsbesluit d.d. 11 december 2014 (behandeling decemberrapportage 2014) besloten tot een herinvoering hiervan. * De middelen in deze voorziening waren primair afkomstig van Essent uit een terugbetaling van het commanditair kapitaal realisatie GAVIinstallatie Stichting Contractpartners VAM (STIVAM) en verder uit het saldo jaarrekeningen inzameling huishoudelijk afval. * Voorziening Structureel * Startdatum 1 januari 2014 Einddatum Niet bepaald * * Met de storting in de voorziening vanuit de Algemene Reserve wordt de voorziening op een voldoende niveau gebracht om de voorziene onttrekkingen in de komende jaren te kunnen doen. * In 2026 zal € 442.000,- onttrokken worden om het verschil tussen kosten en opbrengsten in de afvalstoffenexploitatie te overbruggen. In 2027 wordt voor eenzelfde doel € 209.000,- onttrokken. Dit maakt het mogelijk om de benodigde tariefsverhoging -om tot 100% kostendekkendheid te komen- gefaseerd in te voeren.

* * College * * Bij de jaarlijkse vaststelling van de tarieven wordt rekening gehouden met de stand van deze voorziening en de voorziene investeringen zulks in relatie tot het voornemen om binnen afzienbare tijd (uiterlijk in 2028) weer tot een 100% kostendekking te komen.

-8-

Gemeente De Wolden

Aanpassing Nota Reserves & Voorzieningen 2025 – 2029

Voorziening

Programma

Samen Verder

Portefeuillehouder M. Turksma Nummer

5-203-10009

Naam

Voorziening riolering

Financiële informatie Stand per 31 december 2024 (volgens jaarrekening 2024) Stortingen 2025 Onttrekkingen 2025 Te verwachten stand per 31 december 2025 Verwacht verloop voor de jaren daarna 2026 Te verwachten stand per 1 januari 1.347.796 Stortingen 0 Onttrekkingen 0 Te verwachten stand per 31 december 1.347.796 Mogelijke claims 1. Doel

2. Historische achtergrond 3. Soort 4. Looptijd 5. Benodigd minimaal/ maximaal peil

6. Storting 7. Onttrekking

8. 9. 10. 11.

Risicocalculatie Bevoegdheid Ontwikkelingsplanning Algemene opmerkingen

2027 1.347.796 0 0 1.347.796

€ 1.347.796 € 0 € 0 € 1.347.796 2028 2029 1.347.796 1.347.796 0 0 0 0 1.347.796 1.347.796

* Dekking van investeringen (kapitaallasten) en onderhoudslasten met betrekking tot onderhoud en vervanging van bestaande vrijverval riolering, drukriolering, technische installaties en IBA’s. Doel is om sterke fluctuaties in de tariefstelling te voorkomen. * Op 6 november 2014 heeft de raad besloten tot invoering van een voorziening. Bij vervanging van riolering is op lange termijn sprake van hoge en oplopende kosten. Een voorziening middelt deze kosten, zodat sterke fluctuaties in de tarieven worden beperkt. * Egalisatievoorziening Structureel * Startdatum 6 november 2014 Einddatum Niet bepaald * Het benodigde minimale of maximale peil is gebaseerd op vastgestelde Riool- en watertakenplan Fluvius (RWP), dat iedere zes jaar wordt geactualiseerd. Het saldo moet voldoende zijn om schommelingen in de rioolheffing te kunnen opvangen. Het RWP voorziet in een gemiddeld uitgavenpeil dat € 329.000,- hoger ligt dan de nu in de begroting geraamde uitgaven. Dit hogere gemiddelde hangt samen met voorziene hogere uitgaven binnen de planperiode. De reserve is voldoende om dit verschil in de resterende jaren van de planperiode op te vangen. Echter, in de praktijk lopen met name de grotere investeringen vertraging op. Dit zou kunnen betekenen dat met lagere of geen onttrekkingen kan worden volstaan, waardoor aan het eind van de huidige planperiode alsnog ruimte in de reserve resteert.

* Gezien het peil dat de voorziening op dit moment heeft, zijn er geen stortingen voorzien voor deze periode. * Gebaseerd op het uitvoeringsprogramma en kostendekkingsplan van het vastgestelde watertakenplan Fluvius. Zodra er inzicht is in de precieze planning van de uitgaven boven hetgeen als basisniveau in de begroting is opgenomen, zullen voor de betreffende jaren de onttrekkingen worden geraamd. Zoals gesteld is de verwachting dat hiermee het gemiddelde uitgavenpeil uit het RWP wordt bereikt, hetgeen betekent dat in de planperiode nog voor € 1.316.000,- (4 x € 329.000,-) aan onttrekkingen verwacht mag worden. * * College. * * De benodigde stand van deze voorziening is gebaseerd op het geldende door de raad vastgestelde watertakenplan, nl. het watertakenplan Fluvius 2023–2028 (vastgesteld op 22 december 2022).

-9-