A. GGD Drenthe DWD

Zienswijze Gemeenschappelijke Regeling Naam Gemeenschappelijke Regeling

GGD Drenthe

Portefeuillehouder

Mark Turksma

1. Inleiding Achtergrond van de gemeenschappelijke regeling De GR betreft de uitvoering van (wettelijke) taken van de 12 Drentse gemeenten op het gebied van de publieke gezondheidszorg en inmiddels ook sociale veiligheid. Aanleiding voor de samenwerking is art 14 van de Wet publieke gezondheid, waarin staat dat de regio, ingesteld volgens de Wet veiligheidsregio’s, via een GR zorgt voor het instellen en in stand houden van een regionale gezondheidsdienst in de betreffende regio. Per 2026 is de GR gewijzigd (GR SamenDrenthe) en bestaat de dienstverlening uit de pijlers Publieke gezondheid en Sociale veiligheid.

Waarover gaat de gemeenschappelijke regeling Publieke gezondheid

Zorg en Veiligheid

Jeugdgezondheidszorg Infectieziektenbestrijding Seksuele gezondheid Vaccinatie/RVP Technische hygiënezorg Medische milieukunde Forensische geneeskunde

Veilig Thuis Drenthe Centrum Seksueel Geweld OGGZ Meldpunt zorgwekkend gedrag MDA++ PSHi Zorg en Veiligheidshuis Drenthe

Beleid, onderzoek, advies en ontwikkeling Epidemiologie en data Gezondheidsadvisering

Wat doet de gemeenschappelijke regeling Doel: 1.

Een bijdrage leveren aan de publieke gezondheidszorg met afstemming op de curatieve gezondheidszorg en de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen

2.

Een bijdrage leveren aan de sociale veiligheid

Door: Publieke gezondheidszorg •

Gezondheidsbescherming, zoals pandemische paraatheid of tuberculosebestrijding (infectieziekte bestrijding) en advisering over gevolgen voor gezondheid ten aanzien van gewasbeschermingsmiddelen of klimaatverandering (medische milieukunde)

•

Gezondheidsbevordering, zoals screening en advisering door het consultatiebureau en het rijksvaccinatieprogramma (jeugdgezondheidszorg).

1

Sociale veiligheid Zorgen dat kwetsbare inwoners, slachtoffers, daders en hun sociale omgeving waarbij huiselijk geweld en kindermishandeling speelt, duurzaam worden aangepakt. Naast Veilig Thuis Drenthe omvat deze pijler onder andere het Advies- en meldpunt zorgwekkend gedrag van de Openbare Geestelijke Gezondheidszorg. Maatschappelijk effect Betere fysieke, mentale gezondheid en veiligheid van inwoners, zodat inwoners naar vermogen kunnen deelnemen aan de samenleving en voldoende veerkracht hebben om met de fysieke en mentale uitdagingen van het leven om te gaan.

2. Samenwerking Gemeente

Wethouder

Rol

Emmen

De heer R. Wanders

Voorzitter Dagelijks Bestuur en lid Algemeen Bestuur

Assen

De heer A. Smit

Vicevoorzitter Dagelijks Bestuur en lid Algemeen Bestuur

De Wolden

De heer M. Turksma

Borger-Odoorn

Mevrouw A. van Tongeren

Lid Dagelijks Bestuur (t/m 30 september 2025) en lid Algemeen Bestuur Lid Algemeen Bestuur

Aa & Hunze

Mevrouw K. ten Brink

Lid Algemeen Bestuur

Meppel

Mevrouw J. Bos (tot en met 31 januari 2025)

Lid Algemeen Bestuur

Meppel

De heer A. Peterson (vanaf 1 februari 2025) De heer J. Slomp

Lid Algemeen Bestuur

De heer M. Tuit De heer R. Schans (t/m 27 februari 2025)

Lid Algemeen Bestuur Lid Algemeen Bestuur

De heer J. Zwiers (tijdelijk voor de periode 28 februari t/m 31 mei 2025) De heer P. Smit (vanaf 1 juni 2025)

Lid Algemeen Bestuur

Noordenveld

De heer A. Wekema

Lid Algemeen Bestuur

Tynaarlo

De heer H. Kuipers

Lid Algemeen Bestuur

Westerveld

De heer J.T. Boonstra

Lid Algemeen Bestuur

Coevorden Hoogeveen Midden-Drenthe

Lid Algemeen Bestuur

Lid Algemeen Bestuur

2

3. Actuele ontwikkelingen Terugblik Wijziging GR In 2025 hebben de Drentse gemeenten ingestemd met de gewijzigde gemeenschappelijke regeling waar vanaf 2026 gewerkt wordt aan de invulling van 2 pijlers: Publieke gezondheid en Sociale veiligheid. De GR GGD Drenthe wordt voortaan de GR SamenDrenthe. Elke gemeente draagt een bestuurder aan voor het Algemeen Bestuur, dat kan vanuit portefeuille gezondheid, zoals voorheen, maar ook vanuit andere portefeuilles die taken bij de GGD hebben belegd. Basisbegroting In de afgelopen jaren zijn diverse taken, met name uit het domein van zorg en veiligheid, bij de GGD belegd. Deze taken hebben veelal een structureel karakter, maar waren vooral additioneel gefinancierd, waardoor er een risico-opslag van 10% werd berekend. In 2025 heeft het GGD-bestuur besloten dat deze taken onderdeel worden van een basisfinanciering. Daarmee is de financiering van onderstaande taken structureel geregeld.

Toekomst Governance door wijziging GR Het voorstel ligt voor om de gewijzigde GR op bestuurlijk niveau in te richten met een Dagelijks (DB) en Algemeen Bestuur (AB). Daartoe worden de DB en AB overleggen verlengd en opgesplitst in een Publieke gezondheid-deel en een Sociale veiligheid-deel. Op dit moment wordt het advies uit het onderzoeksrapport dat leidde tot de wijziging van de GR, om Bestuurs advies commissies (BAC’s) per pijler in te stellen, niet gevolgd. Door de BAC’s zou de bestuurlijke drukte toenemen in plaats van afnemen. Door de DB-AB constructie kunnen de agenda’s van enkele VDG overleggen en het ABO Jeugd worden opgeschoond. Belangrijk is dat alle portefeuilles zijn belegd binnen het DB-AB; zo nodig kunnen collegawethouders worden ingevlogen op een thema. De ambtelijke vooroverleggen dienen ook op deze wijze te worden ingericht. GGD wil deze werkwijze graag starten per 1 juli 2026 en na 2 jaar vindt een evaluatie plaats. Zo nodig kunnen BAC’s later nog worden ingesteld. Basisbegroting De begroting van 2026 is nog opgebouwd volgens de ‘oude’ structuur. 2026 wordt gebruikt om de nieuwe basisbegroting 2027 op te bouwen. Na instemming van de gemeenteraden gaat de nieuwe basisbegroting per 2027 van start.

3

4. Financiën Begroting 2027 De (ontwerp)begroting 2027 van de GGD is anders dat de tot 2026 opgestelde begrotingen. Dit heeft aan de ene kant te maken met de gewijzigde GR GGD naar GR SamenDrenthe en tegelijkertijd is dit een gevolg van de overheveling van additionele taken naar basistaken van de GGD. Per 1 januari 2026 is de Gemeenschappelijke Regeling ‘Samen Drenthe’ een feit. Deze regeling vormt de basis voor de begroting 2027: een bredere basisbegroting waarin Zorg en Veiligheid naast Publieke Gezondheid eenduidig binnen de begroting belegd is. Ook is het Zorg- en Veiligheidshuis Drenthe onderdeel van de gewijzigde GR. Het aantal OGGZ-vragen is met 52% toegenomen als gevolg van de invoering van de I28 meldingen in 2023. Hierdoor kwamen er bij het Advies- en Meldpunt Zorgwekkend Gedrag ook I28 politiezorgmeldingen binnen waar sprake was van woningvervuiling, hoarding en problemen door huisdieren of ongedierte. Hiervoor zijn middelen opgenomen. Daarnaast is organisatieontwikkeling opgenomen als begrotingspost. Voor de loon en prijscompensatie wordt voor de jaren 2027-2030 rekening gehouden met een stijging van 3,7%, deze zijn verwerkt in onderstaande aanpassingen. Wel is een niet actueel indexbestand (CEP25) gebruikt, omdat het bestand van 2026 nog niet gepubliceerd was. Dit is intussen wél beschikbaar.

Advies aan de GGD is om het aangepaste indexcijfer mee te nemen in de begroting. Voor de Gemeente de Wolden in vergelijking met 2026 komt dit neer op een stijging van € 245.995. Gemeentelijke bijdrage (op basis van de gemeentelijke begroting 2027): Onderdeel

Bedrag / antwoord

Gemeentelijke bijdrage 2027

€ 1.767.704

Dekking binnen begroting

Nee

Kosten

€ 215.622

Incidenteel / Structureel

Structureel

Meerjarenperspectief (op basis van de ontwerpbegroting 2027 e.v.) x 1000: Jaar

2027

2028

2029

2030

Lasten

€ 47.335

€ 48.360

€ 49.504

€ 50.986

Baten

€ 47.791

€ 48.869

€ 50.029

€ 51.527

Resultaat voor bestemming

€ 456

€ 510

€ 525

€ 541

Resultaat na bestemming

€0

€0

€0

€0

Ontwerpbegrotingswijziging 2026 Er wordt voor 2026 een 1e (technische) begrotingswijziging voorgesteld van € 16.807, dit betreft de verdeling van de stelpost loon- en prijscompensatie en het actualiseren van de budgetten additionele taken. Dit brengt geen gewijzigde bijdragen aan GGD met zich mee. Voor 2026 wordt een 2e begrotingswijziging voorgesteld van in totaal € 888.092. Deze wordt voor zienswijze aangeboden aan de Drentse gemeenten. Het gaat om ontwikkelingen op het gebied van Dienstverlening JGZ – Oekraïne; het gaat om een incidenteel extra bedrag van €179.060 om de jeugdgezondheidszorg aan Oekraïense kinderen uit te kunnen voeren binnen de reguliere JGZ-teams. Voor het onderdeel JGZ in de GGD-begroting is oorspronkelijk geen rekening gehouden met de uitvoering

4

van JGZ voor Oekraïense kinderen. Er is compensatie via de regeling meerkosten Oekraïne sociaal domein beschikbaar volgens de decembercirculaire 2025. THZ – De kwaliteitseisen Kinderopvang zijn aangescherpt en dat brengt extra (structurele) kosten van €44.032 met zich mee. Dit is een onontkoombare ontwikkeling. Zorg en Veiligheid – Veilig Thuis voor 3 fte om de 30% extra adviesvragen en meldingen op te vangen en extra scholing aan te bieden (€370.000 structureel). De onderbouwing van het bedrag is niet helder. Bedrijfsvoering. Komt erop neer dat bedrijfsvoering steeds meer uit z’n voegen knapt, hetgeen leidt tot uitval. Oorzaak is dat ze structureel te veel werk hebben (€295.000 structureel). De onderbouwing laat onvoldoende zien waarom dit bedrag nodig is en niet meer of minder. Deze uitzettingen van de 1e en 2e begrotingswijzigingen 2026 betekenen voor de Gemeente de Wolden een extra bedrag in 2026 (stijging 3%) van € 46.145 De totale bijdrage voor 2026 komt hiermee voor de Gemeente de Wolden en op € 1.521.709. Bovengenoemde wijziging moeten we in 2026 – bij akkoord gemeenten – meenemen in de BeRapp (DWD).

Jaarrekening 2025 Voor de GGD Drenthe was 2025 een dynamisch jaar waarin organisatie en bestuur intensief met elkaar hebben samengewerkt om de wijziging van de gemeenschappelijke regeling van GGD Drenthe mogelijk te maken. De bestuurlijke aansturing van het domein van zorg en veiligheid binnen Drenthe is per 1 januari 2026 eenduidig binnen de GR SamenDrenthe belegd. Het resultaat is € 67.421 positief. Aanvankelijk zou er een negatief resultaat zijn van € 134.000, maar door toevoeging van het positieve resultaat op de uitgaven voor JGZ-Oekraïne van € 201.912 is het uiteindelijke resultaat over 2026 positief. Het positieve resultaat op JGZ-Oekraïne is een gevolg van de afname van de instroom van Oekraïners. Het eigen vermogen van de GGD van 2,8 miljoen is geheel ondergebracht in bestemmingsreserves (loonen prijsontwikkeling, risicoreserve additionele taken, organisatieontwikkeling, egalisatiereserve, reserve VTD). Dit betekent dat de GGD niet beschikt over weerstandsvermogen om mogelijke risico’s zelf op te vangen. De GGD denkt hiervoor ongeveer 3 miljoen nodig te hebben, dit betekent – als zich een financiële calamiteit voordoet – voor de gemeente De Wolden € 146.638.

5. Zienswijze Voorstel: Er wordt voorgesteld om wel een zienswijze in te dienen op de ontwerpbegroting 2027. Er wordt voorgesteld om niet in te stemmen met de ontwerpbegrotingswijziging 2026.

Toelichting op de zienswijze Ontwerpbegrotingswijziging 2026 Omdat een onderbouwing op het plan, de planning en budgettering ontbreekt kunnen we niet instemmen met de onderdelen: -Dienstverlening JGZ-Oekraïne -Zorg en Veiligheid -Bedrijfsvoering Ontwerpbegroting 2027 De onderdelen benoemd onder ontwerpbegrotingswijziging zijn door vertaald in de ontwerpbegroting 2027. Dit betekent dat we voor die onderdelen eveneens niet kunnen instemmen met de ontwerpbegroting 2027. Daarnaast hebben we te maken met een basisbegroting, waarin een aantal taken die nu additioneel worden ingekocht zijn opgenomen. Dit geeft de gemeente minder speelruimte om keuzes te maken bij de invulling van het lokale gezondheidsbeleid.

5

Alternatief Alternatief ontwerpbegrotingswijziging 2026 Wel instemmen met de ontwerpbegrotingswijziging 2026. Dit betekent een financiële uitzetting van €665.000 voor Drenthe waar we onvoldoende inzicht in de onderbouwing hebben om op een goede wijze onze bestuurlijke taak uit te voeren, namelijk: besturen. Alternatief ontwerpbegroting 2027 Wel instemmen met de ontwerpbegroting 2027. We kunnen overwegen hieraan toe te voegen: met uitzondering van de gevolgen van bovengenoemde ontwerpbegrotingswijziging 2026. Daarnaast is niet op alle onderdelen van de ontwerpbegroting 2027 het plan, de planning en budgettering voldoende onderbouwd. Door de additionele taken onderdeel te laten zijn van de basisbegroting, geeft dit de gemeente minder speelruimte om zelf het gezondheidsbeleid voor De Wolden in te vullen.

6