5.b Notitie Kadernota sociaal domein

Notitie Kadernota sociaal domein ‘Duurzaam in balans’ 1. Inleiding De herijking van het sociaal domein heeft als doel een toekomstbestendig sociaal in zowel inhoudelijk als financieel opzicht. De inhoudelijke en financiële uitgangspunten daarvoor worden vastgelegd in een kadernota. Volgens de routekaart zoals die op 4 maart als onderdeel van de opiniërende raadsvergadering aan de orde is geweest, stelt de gemeenteraad die kadernota vast op 24 juni. Deze notitie is bedoeld om de gemeenteraad mee te nemen in het proces van de kadernota. Het belangrijkste onderdeel van deze notitie is hoofdstuk 2. Daarin staan de voorgenomen ambitie en uitgangspunten. Het zijn dus nog concepten. De voorgenomen ambitie en uitgangspunten vloeien onder andere voort uit de opiniërende raadsvergadering van 4 maart 2021. Nadere uitwerking volgt in de te ontwikkelen kadernota die op dit moment als werknaam ‘Duurzaam in balans’ heeft. Verder wordt in deze notitie aangegeven welke onderwerpen de adviesraden graag terug willen zien in de kadernota dan wel in de uitwerking van die nota. Deze notitie eindigt met de vervolgroute.

2. Voorgenomen ambitie en uitgangspunten - Wat is onze ambitie? Onze inwoners kunnen: - Zich zo gezond, positief en veilig mogelijk ontwikkelen; - Meedoen in onze (lokale) samenleving; - Zo lang mogelijk in hun leefomgeving blijven; - Zo goed mogelijk sociaal en financieel zelfredzaam zijn. Zelfredzaamheid en eigen verantwoordleijkheid Uitgangspunt is dat onze inwoners primair zelf verantwoordelijk zijn voor hun gezondheid, hun gezin, hun ontwikkeling, meedoen in de samenleving en het zo lang mogelijk in hun woningomgeving kunnen blijven. Daarbij vinden we een beroep doen op de naaste omgeving vanzelfsprekend. Ondersteunen inwoners Inwoners die (nog) niet zoveel mogelijk zelfredzaam zijn, ondersteunen we. Daarbij is het uitgangspunt dat we ondersteuningsvragen van onze inwoner zo vroeg mogelijk in beeld willen krijgen of nog liever, willen voorkomen.

- Hoe willen we onze inwoners ondersteunen en welke uitgangspunten hanteren we daarbij? Inwoner centraal

De centrale vraag moet zijn wat onze inwoner die niet zelfredzaamheid is, nodig heeft om te kunnen meedoen. In de beantwoording van die vraag staat onze inwoner centraal en niet onze systeemwereld.

a. Onze dienstverlening en samenwerking zijn gebaseerd op vertrouwen en gelijkwaardigheid Toelichting:

Onze dienstverlening is gebaseerd op vertrouwen en gelijkwaardigheid. Dat geldt richting onze professionele medewerkers, maar ook naar onze cliënten en naar met ons samenwerkende organisaties.  We passen onze administratieve richtlijnen aan op basis van het werken ‘met vertrouwen’.  We vragen geen onnodige gegevens van klanten.  We maken haalbare afspraken.  We komen onze beloften na.  We proberen de ander net even iets meer te helpen dan wat we hebben afgesproken (dienstverlening).  We realiseren ons steeds dat wat wij doen impact heeft op de ander en dat we daarom rekening met de ander moeten en willen houden.

b. Inwoners zijn in eerste instantie verantwoordelijk voor zichzelf en voor elkaar. De gemeente helpt pas als zij zichzelf en elkaar niet langer kunnen helpen. Onze maatwerkvoorzieningen zijn het sluitstuk. Toelichting: De maatschappij kan veel zelf oplossen. De gemeente dient pas in beeld te komen wanneer inwoners het zelf niet meer redden. Als inwoners hulpbehoevend zijn en dit niet zelf kunnen oplossen, en een beroep doen op de gemeente dan dient het aanbod ook passend te zijn. We houden daarbij rekening met individuele omstandigheden en kijken wat er écht nodig is. De wijze waarop/volgorde waarin we een vraag van een inwoner/huishouden behandelen: - Wat heeft u nodig; - Wat kan u zelf; - Wat kan uw omgeving bijdragen; - Welke voorliggende voorzieningen kunnen worden benut; - Moet een maatwerkvoorziening (individuele voorziening) worden ingezet?

c. We blijven binnen de financiële kaders. Toelichting: De uitvoering van het sociaal domein vindt plaats binnen de door de gemeenteraad beschikbaar gestelde financiële middelen. Uitgangspunt is dat er een balans is tussen de uitgaven en inkomsten binnen het sociaal domein. We geven niet meer uit dan dat we van het rijk ontvangen. Jaarlijkse exploitatiesaldo’s (Wmo, Jeugdwet, Participatiewet) verrekenen we met de reserve sociaal domein. Op dit moment kent de reserve een minimum van € 0 en een maximum van € 1 miljoen. 75% van de reserve is bedoeld voor het opvangen van schommelingen in de exploitatie en 25% is bedoeld voor transformatie/innovatie sociaal domein.

d. Inzet op preventie/voorliggende voorzieningen loont. Toelichting: Gemeente De Wolden ziet dat een sterk preventief en voorliggend veld op meerdere manieren loont voor de inwoners. Het is in het belang van inwoners om tijdig problemen te signaleren, zodat we er samen voor kunnen zorgen dat problemen niet erger worden en meer leed veroorzaken dan nodig. Voorkomen is beter dan genezen. In de eerste plaats geldt dat natuurlijk voor de inwoner zelf. Ook voor de gemeente die ziet dat inwoners daardoor zichzelf en dus ook elkaar, beter kunnen reden. Daarnaast voorkomt preventie vaak een beroep op duurdere ondersteuning en zorg. Op het vlak van de preventie heeft de gemeente een stimulerende, faciliterende en/of regisserende rol.

e. De uitgangspunten van positieve gezondheid vormen de basis voor de benadering van inwoners door (onze) professionals. Toelichting: We willen binnen vijf jaar dat alle professionals in De Wolden samen denken en werken aan het bevorderen van Positieve Gezondheid en de zes dimensies (lichaamsfuncties,

zingeving, kwaliteit van leven, mentaal welbevinden, meedoen en dagelijks functioneren). Dit betekent een verandering van gedrag, kennis en vaardigheden bij zowel inwoners als professionals. Professionals worden getraind in het leren voeren van het andere gesprek. Met bepaalde gesprekstechnieken leren zij hoe nog beter aan te sluiten op wat mensen (nog) wel kunnen en wat voor hen in het leven belangrijk is. Dit uitgangspunt daagt professionals uit om breder te kijken dan hun eigen expertisegebied. Juist door het inzetten van interventies buiten het gezondheidsdomein kunnen we gezondheidswinst boeken. Interventies op het gebied van bijvoorbeeld schuldhulpverlening of arbeidsbemiddeling zijn soms een beter startpunt voor het verbeteren van de gezondheid dan een aanpak die zich alleen richt op een gezondere leefstijl. Hiermee voldoen we aan vroegsignalering.

f.

Meer inzetten op de gezonde toekomst van de jeugd.

Toelichting: De gemeente De Wolden is sinds 2014 een JOGG-gemeente. JOGG staat voor ‘gezonde jeugd gezonde toekomst’. Met deze lokale integrale aanpak maken we samen de omgeving waarin kinderen en jongeren opgroeien structureel gezonder door projecten zoals de Gezonde School, Gezondere Supers, de gezondere sportomgeving en Kindermenu 2.0. ‘Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst’. In de kadernota willen we ook nadere duiding geven aan de begrippen ‘normaliseren’ en ‘demedicaliseren’.

g. Ondersteuning is niet vrijblijvend Toelichting: De gemeente helpt inwoners die ondersteuning nodig hebben. Deze hulp is zo licht mogelijk, maar zo zwaar als nodig is. Daarbij is het uitgangspunt dat gekeken wordt wat iemand nodig heeft. Het toekennen van een voorziening (vorm van ondersteuning) heeft een bepaalde mate van wederkerigheid. We bespreken dat met een inwoner, zodat ook een inwoner kan inzien dat gemeenschapsmiddelen op een verantwoorde en zorgvuldige wijze worden ingezet. Daarmee willen we ook meer kostenbewustzijn bij onze inwoners bewerkstelligen.

h. Iedere bijstandscliënt verdient aandacht en een op maat gemaakt traject. Toelichting: Inwoners van de gemeente De Wolden die een bijstandsuitkering ontvangen dienen stappen te zetten richting (betaald) werk. Voor al deze inwoners maakt de gemeente een traject dat gericht is op participatie en wat rekening houdt met de omstandigheden van de individuele inwoner. Geen enkele cliënt blijft op deze manier van aandacht verstoken.

i.

Mensen met arbeidsbeperking moeten bij een reguliere werkgever kunnen werken.

Toelichting: In 2015 deed de Participatiewet haar intrede met de gedachte dat eenieder, ook personen met een arbeidshandicap, kunnen werken bij een reguliere werkgever. De gemeente schept samen met het bedrijfsleven hiervoor de voorwaarden en laat inwoners met een beperking op deze wijze volwaardig meedoen aan de arbeidsmarkt.

j.

Woonvormen realiseren waar jong en oud bewust samenwonen en elkaar vrijwillig ondersteunen.

Toelichting: Ouderen worden geacht zo lang mogelijk zelfstandig te wonen, hiervoor moeten voldoende woningen zijn waar ouderen met een bepaalde hulpvraag goed kunnen wonen. Een idee is om woonvoorzieningen te realiseren waar jong en oud samenwonen, elkaar kunnen ontmoeten en ondersteunen, te denken valt aan kangoeroewoningen, samenwonen in een hof of in een verzorgingshuis. Plekken waar mensen hun eigen appartement hebben, maar ook naar een gemeenschappelijke ruimte kunnen waar ze met elkaar kunnen eten en praten. Een eerste stap is te onderzoeken voor welke woonvormen de meeste behoefte is.

k. Aantal nieuwe zorginstellingen reguleren. Toelichting: We krijgen regelmatig verzoeken voor vestiging van zorginstellingen in onze gemeente. Soms kan een dergelijke vestiging leiden tot een grotere druk op onze voorzieningen en op de financien in het sociaal domein. Vanuit ook andere beleidsterreinen willen we samen randvoorwaarden opstellen om verzoeken tot vestiging te toetsen om zodoende nieuwe vestiging van zorginstellingen te reguleren.

3. Onderwerpen vanuit de adviesraden We hebben de adviesraden uitgenodigd om onderwerpen voor te stellen om mee te nemen in de kadernota danwel in de uitwerking van de kadernota. Hieronder staat een overzicht in verkorte vorm: - Uitvoering nieuw beleid: efficiënt en waar mogelijk goedkoper en eerlijker; - Bezuinigingen moeten inwoners zo min mogelijk raken; - Inzetten op betere samenwerking met andere gemeenten en ketenpartners; - Doe onderzoek na een maatwerkfonds; - Zie ook de goede tips in de notitie ‘Stem van het Sociale Veld”; - Meer samenwerking tussen gemeenten in de uitvoering van de Jeugdwet, o.a. op het gebied van data-uitwisseling en opstellen van analyses; - Meer informatie voor ASD over hoe de samenwerking tussen gemeenten op het gebied van de Jeugdwet is ingericht en welke afspraken daaronder liggen; - Visie op het in de dienstverlening centraal stellen van de vraag van de inwoner in plaats van de systeemwereld; - Overschotten binnen het sociaal domein beschikbaar houden voor het sociaal domein; - Insteken op preventief beleid; - Inwoners ondersteunen in het eigen regie kunnen voeren; - Aanwezigheid van arbeidsmatige dagbesteding; - In onze plattelandsgemeente gebruik technologische hulpmiddelen in zorg en welzijn ontwikkelen en inzetten; - Versterken samenwerking/afspraken met huisartsen; - Inzetten op succesvolle integratie van vluchtelingen en nieuwkomers.

- Gemeentelijke website meer inzichtelijk maken.

4. Route naar definitieve kadernota De kadernota wordt verder ingevuld met betrokkenheid (onder andere middels het vragen van advies) van de adviesraden. Met inachtneming van de adviezen vanuit de adviesraden wordt de kadernota aan de gemeenteraad voorgelegd om op 24 juni 2021 te worden vastgesteld. Zuidwolde, 9 april 2021 Burgemeester en wethouders.