4 Notitie thuiscoach gemeente De Wolden 2021

Thuiscoach gemeente de Wolden Start 2019 Vanaf begin februari 2019 werkt een thuiscoach voor 24 uur per week in de gemeente de Wolden. Voor klanten uit de Wolden is het goed om een thuiscoach te krijgen die binnen de gemeente de weg weet en goede kennis heeft van de sociale kaart. In het begin is er veel contact gezocht met ketenpartners zoals het maatschappelijk werk (onderdeel van Welzijn de Wolden) en zijn de buurtteams bezocht. De thuiscoach maakt deel uit van het Sociaal Team waar ook de aanmeldingen worden besproken. Dit om helder te krijgen of de inzet van een thuiscoach noodzakelijk is, of er andere instanties betrokken zijn en om te zorgen voor afstemming met de netwerkpartners. De lijnen met externe partijen en andere afdelingen van de gemeente zijn kort en daardoor is snel handelen mogelijk. 2020 In juli 2020 is er een tweede thuiscoach in de Wolden gestart voor 16 uur per week. Dit is tot stand gekomen door het ontstaan van een wachtlijst. Met de start van de tweede thuiscoach zijn er een aantal complexe casussen die veel tijd in beslag nemen opgepakt. Hiermee hebben we momenteel voldoende capaciteit om complexe casussen goed aan te vliegen.

Een groot voordeel van het werken met twee thuiscoaches binnen de Wolden is niet alleen dat we meer klanten kunnen bedienen, maar ook het samen optrekken in lastige situaties en het gebruik maken van elkaars expertise heeft een grote meerwaarde voor het werk. In 2020 hebben beide thuiscoaches de training Mobility Mentoring gevolgd, de inzichten m.b.t stress-sensitieve hulpverlening worden veel gebruikt binnen hun werkzaamheden 2021 Uit ervaring is gebleken dat de contacten met netwerkpartners goed verlopen. We weten elkaar goed te vinden. De thuiscoaches worden regelmatig gevraagd mee te denken met ingewikkelde casuïstiek. We kunnen uit ervaring constateren dat de thuiscoaches goed zichtbaar zijn geworden binnen en buiten de gemeente en dat de samenwerking met netwerkpartners doorgaans plezierig verloopt.

De thuiscoach werkt volgens de volgende uitgangspunten: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

Aansluiten bij de vragen van de klant waarbij de klant zo veel mogelijk zelf de regie houdt Vertrouwen als basis voor gedragsverandering Balans tussen normatief en directief optreden en het volgen van het tempo van het gezin Systeemaanpak, het hele systeem wordt betrokken en de aanpak is gericht op gedragsverandering Soms worden deelplannen gemaakt voor individuele gezinsleden De thuiscoach is het eerste aanspreekpunt voor zowel klant, als sociaal netwerk, als hulpverlening Terughoudendheid bij inzet van specialismen/ 2e lijns zorg Sociaal netwerk betrekken/activeren en anders zo goed mogelijk gebruik maken van vrijwilligers Werken vanuit samenwerking met andere organisaties of afdelingen

Taken van de thuiscoach: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Inventariseren problematiek (integrale intake) Coördineren van de hulpverlening/ bieden van UitvoeringsCoördinatie. Overleg voeren met andere instanties Opstellen doelen Uitvoeren praktische werkzaamheden Indien nodig: aanvraag specialistische hulp Rapportage m.b.t. voortgang hulpverlening/verantwoording inzet Verlenen van nazorg/overdracht aan reguliere hulpverlening

Casuïstiek en problematiek Tot nu toe (dus vanaf de start van de pilot) zijn er 31 casussen in beeld (geweest) bij een thuiscoach. Momenteel zijn er 12 casussen in begeleiding. Redenen om af te sluiten zijn geweest:     

Een succesvol afgerond traject Verhuizing Opname in instelling Afschalen naar lichtere vorm van hulpverlening Besluit cliënten geen hulpverlening.

Woonplaatsen klanten:     

Zuidwolde Ruinen Koekange De Wijk Ruinerwold

De meesten zijn woonachtig in Zuidwolde Meest voorkomende problematieken:            

Geestelijke gezondheid Verslavingsproblematiek Financiële problematiek Lichamelijke gezondheid Huisvesting Sociaal netwerk Huiselijke relaties Opvoedingsproblematiek Uithuisplaatsing kinderen LVB Taalvaardigheid Overlast in de buurt

Positionering van de thuiscoach: Vanuit de SWO is er een coördinator beschikbaar voor de ondersteuning en aansturing van het team. Daarnaast beschikken de thuiscoaches over een ondersteuner die vele hand- en spandiensten kan verrichten. De thuiscoach werkt outreachend en autonoom en besteedt zoveel mogelijk tijd aan de klanten in de thuissituatie en streeft ernaar dat de klant zo snel mogelijk weer in zijn eigen kracht komt en waar noodzakelijk met een lichte vorm van ondersteuning verder kan. Bij afschalen van specialistische zorg in een multi probleemsituatie, waarbij langdurige hulp nodig is, kan ook een thuiscoach ingezet worden. Afhankelijk van de problematiek bezoekt de thuiscoach de klanten gemiddeld 1 keer per week. Naast de huisbezoeken heeft de thuiscoach veel contact met diverse instanties. Bijvoorbeeld WDW, GGZ, CJG team Veilig Opgroeien, Veilig Thuis, VNN, Schuldhulpverlening en huisartsen en woningbouwverenigingen, onderwijsinstellingen, WMO Administratie en registratie worden beperkt tot een minimum. Thuiscoaches hebben 1 keer per maand een beleidsoverleg, 2 keer per maand een casuïstiek overleg en 1 keer per 2 maanden hebben ze een begeleide intervisie. Zo waarborgen we de onderlinge afstemming en betrokkenheid en houden we de professionaliteit en de inhoudelijke kwaliteit op peil. Registratie vindt plaats is het registratiesysteem van de SWO (iSamenleving).

De thuiscoaches werken met de Zelfredzaamheidsmatrix. Hiermee brengen ze de zelfredzaamheid van de klant in beeld bij aanvang, tijdens en na de hulpverlening. Op deze manier worden de effecten van de inzet van een thuiscoach zichtbaar. Als basismethodiek heeft het team thuiscoaches gekozen voor oplossingsgericht werken en het hele team is hierin geschoold. Daarnaast heeft elke thuiscoach een eigen specialisatie. Omdat thuiscoaches veel in gezinnen met kinderen werken is het gewenst dat ze SKJ-geregistreerd zijn of werken onder de verantwoordelijkheid van een SKJ geregistreerde professional. Binnen de SWO is de thuiscoach dé specialist als het gaat om werken met multiprobleem situaties en het voeren van regie in complexe casuïstiek. Daarnaast weten collega’s van verschillende afdelingen de thuiscoach te vinden voor het meedenken in ingewikkelde casussen. Meerwaarde van een thuiscoach De inzet van een thuiscoach binnen een multi probleem huishouden (op drie of meer leefgebieden) heeft een duidelijke meerwaarde. De thuiscoach vermindert de drukte rondom het gezin door als één aanspreekpunt te fungeren voor het huishouden en de verschillende hulpverleners. Daarnaast richt de thuiscoach zich op het hele systeem.

De thuiscoach bekijkt hierdoor niet de losse problemen (zoals veel hulpverleners wel doen) maar juist de samenhang tussen de problemen en de wijze waarop deze problemen kunnen worden opgelost. Om de problemen aan te pakken en de stress in het gezin te verminderen coördineert de thuiscoach de hulpverlening en worden afspraken over de te verlenen hulp gemaakt met het huishouden en de hulpverleners. Zo is de thuiscoach de schakel tussen het huishouden en de reguliere hulpverlening. Om langs elkaar heen werken en dubbel werk te voorkomen zal de thuiscoach altijd proberen het aantal hulpverleners terug te brengen tot dat wat écht noodzakelijk is.

Ook een belangrijke meerwaarde van een thuiscoach: ze kunnen meer tijd besteden en hebben meer professionele ruimte dan reguliere hulpverleners en ze komen geregeld bij de gezinnen over de vloer i.p.v hen op kantoor te ontvangen. Thuiscoaches hebben zeer korte lijntjes met verschillende afdelingen binnen de gemeente en kunnen ook gebruik maken van het grote netwerk van de welzijnsorganisatie en het Sociaal Team. Thuiscoaches zijn gewend om out of the box te denken en weten mooie maatwerkoplossingen te genereren.

De toekomst van de thuiscoaches binnen het Sociaal Domein. In het kader van het herontwerp/doorontwikkeling sociaal domein is er zeker een plek voor de thuiscoach weggelegd. Immers, binnen deze doorontwikkeling wordt nadrukkelijk gekozen voor 1 aanspreekpunt voor de klant zodat deze niet van het kastje naar de muur wordt gestuurd en er geen werk dubbel gedaan wordt. De thuiscoach is, als ervaren hulpverlener in multiprobleem situaties, bij uitstek dé aangewezen professional om deze regiefunctie vorm te geven. Uit ervaring weten we dat het binnen veel hulptrajecten ontbreekt aan duidelijke regie waardoor er niet efficiënt gewerkt wordt. De thuiscoach is gewend om te werken in ingewikkelde casuïstiek en weet als geen ander een nononsense aanpak te combineren met out of the box denken. Dit leidt tot een verassende en vernieuwende aanpak én kostenbesparingen in het Sociaal Domein.

Kritische noot i.v.m huidige situatie rond Covid19 en nieuwe Nederlanders: Vanwege Covid-19 zien we een daling in het aantal aanmeldingen bij het team thuiscoaches, zowel in Hoogeveen als in de Wolden. De verwachting is dat als Covid-19 minder actief is er weer meer aanmeldingen zullen komen. De problematiek is immers bepaald niet minder geworden, alleen is het wel minder goed zichtbaar nu iedereen veel thuis is. Bovendien zullen de gevolgen van de Coronacrisis voor veel mensen pittig zijn, te denken valt aan meer werkloosheid en schuldenproblematiek. Door het wegvallen van vrijwilligers in verband met Covid-19, is de intensiviteit van het werk van de thuiscoach duidelijk toegenomen. Opvallend is dat er het laatste jaar steeds meer statushouders/nieuwe Nederlanders aangemeld worden die meer ondersteuning nodig hebben dan wat de gemeente en vluchtelingenwerk regulier aanbieden. Deze klanten kosten in de praktijk heel veel extra tijd en geld (o.a. door de inzet van tolken), en de vraag is of deze doelgroep bij een thuiscoach thuishoort. Om dit verschijnsel nader te onderzoeken en de aangetroffen problematiek juist te adresseren is onlangs een werkgroep opgericht, bestaande uit thuiscoaches en inkomensconsultenten die veel met deze doelgroep werken. Concrete voorbeelden van klantsituaties en de meerwaarde van de inzet van thuiscoach.

Uit eerdere maatschappelijke kosten-baten analyses bleek de inzet van de thuiscoaches effectief. Bij bijna alle cliënten was een stijgende lijn ingezet. We maken gebruik van de zelfredzaamheidsmatrix om de voortgang te meten. Deze tool toetst de zelfredzaamheid op tal van leefgebieden zoals inkomen, werk & opleiding, tijdsbesteding, e.d. In veel situaties kan lopende zorg (deels) worden afgesloten en kan door de generalistische/ flexibele werkwijze van de thuiscoach ook voorkomen worden dat er gefragmenteerde zorg geleverd moet worden vanuit verschillende organisaties. Eventuele ondersteuning die naast de inzet van de thuiscoach nog nodig is, wordt in samenhang geboden en is daardoor effectiever.

Eerder is er een onderzoek geweest naar hoe de cliënten de inzet van een thuiscoach ervaren. Alle cliënten gaven aan dat ze met deze inzet goed op weg zijn geholpen en weer grip hebben op hun leven. Hierbij een aantal concrete voorbeelden ter illustratie van de inzet van de thuiscoach en de opbrengst, niet alleen qua geld maar ook kwalitatief goede hulp door intensieve inzet en samenwerking met anderen.

Casus 1: Voorkomen van een woningontruiming. Dit betreft een alleenstaande man 34 aar oud met problemen op het gebied van verslaving, opvoeding en financiële problematiek problemen op het gebied van communicatievaardigheden in de Nederlandse taal. Hij is aangemeld via het Sociaal Team. In het begin van de inzet thuiscoach betrof dit een gezin, man, vrouw en 3 kinderen. Er waren zorgen vanuit school over de kinderen, problemen met verstaanbaar maken in het Nederlands en problemen in de financiën. De thuiscoach heeft gesprekken gehad met moeder, die naar school ging en een toekomst voor zich zag. Echter haar man was niet bereid haar te ondersteunen in dit proces en wilde niet voor de kinderen zorgen (cultuur). Ook met hem zijn diverse gesprekken gevoerd en is geprobeerd hem een andere visie te laten ontwikkelen. Er is voor de man een intensieve samenwerking met de werkcoach geweest voor activering. Zijn afhankelijkheid van alcohol was op dat moment nog niet te bespreken. Tevens was er veel contact en overleg met de school van de kinderen. Uiteindelijk besloot moeder met de kinderen te vertrekken richting Noord-Holland. Dit was een groot probleem want de gemeente daar wilde haar niet huisvesten en hulpverlening niet opstarten omdat ze nog ingeschreven was in de Wolden. Ze verbleef op dat moment bij haar moeder. Maar kon zich daar niet inschrijven.

De thuiscoach heeft contacten gelegd met de instanties daar en er geprobeerd voor te zorgen dat mevrouw daar kon blijven. Dit is niet gelukt waardoor in overleg met moeder een opvang in het noorden is geregeld. De thuiscoach heeft dit alles geregeld en er ook voor gezorgd dat moeder en kinderen naar de opvang gebracht zijn en heeft ook ondersteuning gegeven in de intake bij de opvang. Daarnaast was er een groot probleem met de financiën, waaronder het betalen van de huur door vader, een dreigende ontruiming en nog meer onhoudbare schulden. De thuiscoach heeft contact gelegd met Schuldhulpverlening, met als doel het opstarten van bewind voering. Hier stond hij eerst niet voor open. Deze ontruiming was doorgegaan op het moment dat er geen thuiscoach betrokken zou zijn. Dit had veel extra kosten met zich mee gebracht. Uit onderzoek is gebleken dat een ontruiming (incl. alle gevolgen) de maatschappij niet alleen heel veel geld kost, maar ook grote impact heeft op betrokken burgers. Uiteindelijk heeft vader getekend voor bewind voering en kan hij voorlopig in de woning blijven. Moeder en kinderen worden via de opvang verder geholpen. Meerwaarde inzet thuiscoach:   

Behoud uitkering en inzet bewind voering en daardoor voorkomen van extra schulden (moeilijk te schatten maar al snel een paar duizend euro) Voorkomen huiselijk geweld, hierdoor geen VO en geen VTD in beeld (ongeveer 7.500 euro)) Voorkomen woningontruiming (ongeveer 10.000 euro)



Bespaarde maatschappelijke kosten: minimaal 20.000 euro

Casus 2: Het inzetten van een thuiscoach ten behoeve van structurering en hierdoor andere afdelingen binnen de gemeente ontlasten. Dit betreft een vrouw, 59 jaar oud met veel psychische en financiële problematiek, aangemeld door Schuldhulpverlening. Deze vrouw, is al jaren bekend bij de gemeente en blijkt zeer goed in staat alle afdelingen plat te bellen. Deze mevrouw maakte misbruik van het PGB de dochter. De dochter is, na interventie door hulpverlening, uit huis gegaan, samen. Mevrouw krijgt nu geen PGB meer. Vanuit de gemeente hadden we haar bijna zo ver om onder curatele te gaan. Echter die heeft ze weer ingetrokken want zij wou de eigen financien, en die van derden, zelf beheren. Naast haar dochter is blijkt ze in het verleden meerdere mensen geholpen te hebben via een PGB. Nu haar dochter niet meer bij haar is, heeft ze twee mensen uit het buitenland naar Nederland gehaald. 1 persoon is hulpbehoevend en daar is wederom een PGB voor aangevraagd en (door een goede samenwerking met de collega’s van WMO) vervolgens afgewezen. Momenteel wordt alles geblokkeerd voor haar en is de keuze gemaakt een thuiscoach in te zetten om ervoor te zorgen dat er niet nog meer gedupeerden komen en zij haar hulpvraag niet bij meerdere partijen neerlegt. De thuiscoach is de link naar andere afdelingen.

Alle contact loopt nu via de thuiscoach om andere afdelingen binnen de gemeente te ontlasten. Er zijn zeer korte lijntjes kort met WMO, schuldhulpverlening, politie, en werkcoach. Alles gaat in overeenstemming. De thuiscoach heeft inmiddels contact met de GGZ. Meerwaarde is dat er nu 1 contactpersoon is voor zowel klant als collega’s of medewerkers andere instanties. Nu is er 1 lijn en 1 regisseur. Het is voor de klant nu duidelijk dat ze bij de thuiscoach moet zijn voor al haar vragen. Uiteindelijk is mevrouw uitgestroomd naar een vrijwillige financieel deskundige die de schuldregeling ter hand heeft genomen. De inwonende personen zullen op korte termijn uitverhuizen naar een andere gemeente.

Meerwaarde inzet thuiscoach:   

Voorkomen verlenging pgb i.v.m. misbruik (ruim 3000 euro netto per maand) Shoppen binnen gemeentelijke organisatie is gestopt. Levert geld op, veel collega’s hebben geen werk meer van haar. (naar schatting 3000 euro per jaar aan telefonisch contact) Minder werk voor politie

Bespaarde maatschappelijke kosten: minimaal 30.000 euro op jaarbasis

Casus 3: Statushouder Moeder met 4 kinderen (7-14 jaar) komt uit het AZC en krijgt een woning in de Wolden. Moeder spreekt geen Nederlands, kinderen minimaal. Bij de start moet alles op gang worden gebracht voor dit gezin: inrichting woning, aanvraag uitkering/lening, aanmelding scholen, leerlingenvervoer, toeslagen aanvragen etc. Voor het gezin betekende dat ook veel nieuwe gezichten: consulent inburgering, inkomensconsulent, werkcoach, buurtwerkers, sportconsulent, budgetbeheer, leerkrachten basisschool, vrijwilligers, buren. Dit gezin was minimaal bekend met de Nederlandse normen en waarden, het gebruik van huishoudelijke apparatuur, gebruik en leefbaar houden van de woning etc. Er was geen sociaal netwerk. Kortom: er moest aandacht zijn voor de herinrichting van het gezinsleven op nagenoeg alle levensgebieden. Om te zorgen voor een goede start en goede

afstemming en één aanspreekpunt voor moeder is een thuiscoach ingezet met UVC-functie. Er worden in de beginfase veel kosten gemaakt door gebruikmaking van tolkentelefoon, veel overleg en afstemming met diverse partijen. Inzet TC is dan ook intensief. Nu ruim half jaar verder (ondanks corona) kan worden gezegd dat er mooie stappen zijn gezet: de woning is nagenoeg ingericht, de kinderen zitten op school, moeder gaat naar inburgering, zelfstandig reizen is nu mogelijk, financiën en uitgavepatroon is stabiel, er ontstaat een bewustwording en inzicht in de werking van budgetbeheer en het gebruik van weekgeld zodat ontstaan van schulden voorkomen wordt. Door corona is de inzet vrijwilligers minimaal waardoor de inzet van de thuiscoach intensiever is geworden. In de buurt/wijk zijn gesprekken met buurtbewoners en wordt gezocht naar een oplossing voor ervaren woonoverlast. De kinderen zitten op sport. Ook biedt de TC opvoedondersteuning i.v.m. aanzienlijke cultuurverschillen. Eenieder kan zich voorstellen wat het voor dit gezin betekent om één persoon te hebben die meedenkt, ondersteunt en je wegwijs maakt in de vele regels en voorzieningen. Meerwaarde inzet thuiscoach:    

Voorkomen schulden Voorkomen opvoedproblemen/ inzet Jeugdhulp (7.000 euro per traject) Voorkomen ambulante hulp van een andere organisatie (17.000 euro per jaar Voorkomen ADL-problematiek/WMO inzet (12.000 euro per jaar)

Bespaarde maatschappelijke kosten: minimaal 36.000 euro) Conclusie resultaten inzet thuiscoaches Duidelijk is dat door de inzet van de thuiscoaches de professionele hulp die nodig is, in elk geval goed is afgestemd en daardoor effectiever. Daarnaast is duidelijk dat het aantal organisaties dat hulp biedt in een situatie aanzienlijk is afgenomen. Minder professionele inzet en effectievere ondersteuning is per definitie kosteneffectief én voor betrokken persoon/gezin veel plezieriger en overzichtelijker. Dus:

- hulpverlening efficiënter - minder organisaties betrokken en dus lagere kosten - cliënten effectief op weg geholpen

Vaak is de inzet onderdeel van een ander traject, zoals duurzaam op weg naar werk. De thuiscoaches zijn daarmee een belangrijk vangnet binnen het sociaal domein. Uit de maatschappelijke kostenanalyse van bovengenoemde 3 cases blijkt dat een thuiscoach zichzelf al snel terugverdient, zelfs meer dan dat. Uiteraard gaat het hier om maatschappelijke kosten waarvan de voordelen niet altijd voor de gemeente te zijn, maar het is hoe dan ook blijkt de inzet van een thuiscoach zeer waardevol. NB. Genoemde bedragen zijn schattingen gebaseerd op de maatschappelijke prijslijst 2017 van de Effectencalculator.