(3) Checklist voor verkiezingsprogramma
Tekst van het document
COC Groningen & Drenthe
Checklist lhbti+ in uw verkiezingsprogramma Hieronder staat per thema een lijst van aandachtspunten die opgenomen kunnen worden in een verkiezingsprogramma en goed aangeven wat er nodig en mogelijk is.
Verankeren in beleid Het is belangrijk dat aandacht voor lhbti+ emancipatie goed verankerd is in het beleid van de gemeente. Daartoe kunt u de volgende maatregelen opnemen in uw verkiezingsprogramma: •
• • • • • • • • •
•
De gemeente voert een inclusief beleid met aandacht voor lhbti+ emancipatie, zodat iedereen in de gemeente veilig en zichtbaar zichzelf kan zijn, wat ook je seksuele oriëntatie, genderidentiteit, genderexpressie of geslachtskenmerken zijn Lhbti+ emancipatie wordt geïntegreerd in beleidsdomeinen als jeugd, zorg, veiligheid en onderwijs en andere gemeentelijke beleidsdomeinen In het collegeprogramma wordt een passage opgenomen over lhbti+ emancipatie Concrete voornemens worden neergelegd in een beleidsnotitie of actieprogramma over lhbti+ emancipatie Er is budget beschikbaar voor lhbti+ activiteiten en projecten en/of het bestaande budget wordt verhoogd Er is een speci eke wethouder die kan worden aangesproken over lhbti+ emancipatie Lhbti+ personen en belangenorganisaties worden betrokken bij de beleidsvorming Er worden activiteiten voor lhbti+ personen georganiseerd De gemeente ondersteunt lhbti+ organisaties voor hun activiteiten op het gebied van emancipatie De situatie van lhbti+ personen wordt meegenomen in de diverse gemeentelijke monitors, zoals de jeugdmonitor, gezondheidsmonitor en de veiligheidsmonitor In beleid en activiteiten is er bijzondere aandacht voor transgender, nonbinaire, bi+, intersekse en lesbische personen en voor mensen die te maken hebben met discriminatie en uitsluiting om een combinatie van nondiscriminatiegronden, bijvoorbeeld omdat ze zwart en
transgender zijn, of lesbisch en moslima.
fi
1
COC Groningen & Drenthe
Veiligheid Veiligheid is voor iedereen essentieel, wat ook je seksuele oriëntatie, genderidentiteit, genderexpressie, geslachtskenmerken of achtergrond is. Lhbti+ personen krijgen relatief veel te maken met geweld en discriminatie. Zeven op de tien ervaren in hun leven fysiek of verbaal geweld wegens hun identiteit. Het aantal geregistreerde gevallen van geweld en discriminatie tegen lhbti+ mensen neemt schrikbarend toe, met ruim een derde in één jaar tijd (van 3.257 (2023) naar 4.467 (2024) gevallen). Online haat, discriminatie en desinformatie tegen de regenbooggemeenschap is verveelvoudigd in slechts een paar jaar tijd. Er worden jaarlijks in heel Nederland maar een stuk of vijf daders voor lhbti+ discriminatie veroordeeld. Speci eke groepen binnen de regenbooggemeenschap krijgen te maken met speci eke vormen van geweld. Zo ervaren transgender en non-binaire personen zeven keer vaker dan de gemiddelde Nederlander (bedreiging met) geweld, waarbij het vaak gaat om geweld achter de voordeur. Bi+ vrouwen krijgen relatief veel te maken met seksueel geweld en seksueel grensoverschrijdend gedrag. Het is belangrijk dat de gemeente zorgt dat lhbti+ mensen veilig zijn en zich veilig voelen. U kunt de volgende maatregelen opnemen in uw verkiezingsprogramma:
•
• •
•
2
fi
•
fi
•
fi
•
De gemeente zet zich actief in voor de veiligheid van alle groepen binnen de lhbti+ gemeenschap, spreekt zich uit tegen (lhbti+) discriminatie, grijpt waar nodig in en werkt aan preventie De gemeente bevordert dat er bij de politie en de antidiscriminatievoorziening een aanspreekpunt is voor lhbti+ discriminatie (zoals een Roze in Blauw-team bij de politie, dat zich binnen én buiten de politie inzet voor lhbti+ personen). De gemeente geeft bekendheid aan dit aanspreekpunt De gemeente bevordert dat er bij politie, antidiscriminatievoorziening en andere instanties kennis en sensitiviteit is voor discriminatievormen waarmee de regenbooggemeenschap te maken heeft De gemeente bevordert in het bijzonder dat politie, antidiscriminatievoorziening en andere instanties voldoende kennis hebben van vormen van discriminatie en geweld waarmee speci eke groepen binnen de regenbooggemeenschap relatief vaak te maken krijgen, zoals seksueel geweld tegen bi+ vrouwen en geweld achter de voordeur tegen transgender en non-binaire personen De gemeente moedigt alle groepen binnen de lhbti+ gemeenschap aan om aangifte te doen van discriminatie, bevordert adequate interventies en stimuleert een goede registratie van discriminatie en discriminerend geweld In de gemeentelijke Veiligheidsmonitor wordt speci ek gekeken naar de veiligheid van lhbti+ personen De gemeente agendeert lhbti+ discriminatie in het
driehoeksoverleg tussen burgemeester, politie en het OM en betrekt daarbij lhbti+ belangenorganisaties en/of de antidiscriminatievoorziening De gemeente erkent dat mannenontmoetingsplaatsen (MOP’s) in een behoefte voorzien en voert een evenwichtig beleid, gericht op zowel de veiligheid van gebruikers als op beperking van eventuele overlast
fi
•
COC Groningen & Drenthe
•
De gemeente betrekt lokale lhbti+ organisaties bij de bestrijding en preventie van discriminatie en geweld tegen lhbti+ personen en biedt hen daarvoor ondersteuning
Jongeren & onderwijs Lhbti+ jongeren bevinden zich regelmatig in een kwetsbare positie. ‘Homo’ is op school een van de meest gebruikte scheldwoorden. Lhbti+ jongeren worden tot vier keer vaker gepest dan de gemiddelde scholier, en één op de vijf transgender leerlingen is zelfs slachto er van grof lichamelijk geweld. Suïcidecijfers liggen onder lhbti+ jongeren bijna vijf keer hoger dan gemiddeld. De acceptatie van lhbti+ personen onder jongeren neemt af, zo blijkt uit diverse regionale jeugdgezondheidsmonitoren. Er zijn in Nederland zo’n duizend a tweeduizend dak- en thuisloze lhbti+ jongeren. Het is belangrijk dat de gemeente lhbti+ jongeren steunt en zorgt dat professionals en instanties die met jongeren werken, beschikken over voldoende expertise. U kunt de volgende maatregelen opnemen in uw verkiezingsprogramma: • •
•
• •
• •
•
De gemeente zet zich in voor een omgeving waar lhbti+ jongeren zich veilig en prettig voelen De wethouder spreekt basis- en middelbare scholen aan op hun wettelijke plicht om lhbti+ acceptatie te bevorderen en vraagt scholen hoe ze hieraan invulling geven De gemeente biedt onderwijsinstellingen steun en begeleiding aan om lhbti+ acceptatie te bevorderen, pesten aan te pakken, adequaat te reageren op eventuele weerstand tegen lhbti+ acceptatie, huiselijk geweld tegen lhbti+ jongeren te signaleren en te zorgen dat diversiteit en inclusie op school de norm is Activiteiten en ontmoetingsmogelijkheden voor lhbti+ jongeren worden ( nancieel) ondersteund De gemeente bevordert (bijvoorbeeld met aanbestedingsprocedures) dat instanties en professionals die met jongeren werken voldoende expertise hebben over de diverse groepen binnen de lhbti+ gemeenschap, en de speci eke uitdagingen waarmee die te maken kunnen hebben (denk aan de jeugd-GGZ, jeugdzorgmedewerkers, jeugd- en jongerenwerkers, centra voor jeugd en gezin, wijkteams jeugd, buurtwerk, etc.) In de Jeugdmonitor wordt speci ek gekeken naar de positie van lhbti+ jongeren De gemeente ondersteunt lokale lhbti+ belangenorganisaties die zich inzetten voor lhbti+ jongeren, bijvoorbeeld voor het geven van voorlichting op school en het organiseren van ontmoetingsmogelijkheden De gemeente bevordert dat er in de gemeente of in de regio
veilige en deskundige opvang is voor dak- en thuisloze lhbti+ jongeren; men vraagt lokale en regionale organisaties voor maatschappelijke opvang en jeugdhulp speci ek aandacht te hebben voor de situatie van dak- en thuisloze lhbti+ jongeren
fi
ff
fi
fi
fi
3
COC Groningen & Drenthe
Potentieel kwetsbare groepen Bepaalde groepen binnen de lhbti+ gemeenschap kunnen kwetsbaar zijn, bijvoorbeeld omdat ze te maken krijgen met een combinatie van discriminatiegronden en/of omdat de acceptatie van deze groepen achterblijft. Dat geldt bijvoorbeeld voor lhbti+ mensen van kleur of met een biculturele achtergrond. Lhbti+ personen die leven in religieuze gemeenschappen kunnen last hebben van het feit dat de acceptatie van lhbti+ personen daar soms achterblijft. Lhbti+ asielzoekers krijgen in asielzoekerscentra regelmatig te maken met discriminatie, bedreiging en zelfs geweld. De acceptatie van onder meer transgender, non-binaire en bi+ personen ligt fors lager dan bij andere groepen in de regenbooggemeenschap. U kunt de volgende maatregelen opnemen in uw verkiezingsprogramma: •
•
•
•
•
•
•
De gemeente zet zich in voor een omgeving waarin lhbti+ mensen die potentieel kwetsbaar zijn omdat ze te maken hebben met een combinatie van non-discriminatiegronden (zoals biculturele en religieuze lhbti+ personen, mensen van kleur en lhbti+ asielzoekers) zich veilig en prettig voelen Activiteiten en ontmoetingsmogelijkheden voor biculturele en religieuze lhbti+ personen, lhbti+ asielzoekers en andere potentieel kwetsbare groepen in de regenbooggemeenschap worden ondersteund Wanneer er in de gemeente een asielzoekerscentrum is, bevordert en monitort de gemeente de veiligheid en het welzijn van lhbti+ personen aldaar. De gemeente zorgt voor goede ondersteuning, crisisopvang en/of doorverwijzing van biculturele en religieuze lhbti+ personen, als die door negatieve reacties op hun identiteit in de problemen komen (hulpverlening, crisisopvangplaatsen, afstemming tussen instellingen, etc.) De crisisopvang voor mensen die te maken hebben met bijv. eergerelateerd- en huiselijk geweld, is nadrukkelijk ook toegankelijk en sensitief voor transgender en non-binaire mensen De gemeente werkt actief aan intersekse inclusie en tekent De Nederlandse Intersekseverklaring, waarin men belooft zich ook speci ek voor intersekse personen in te zetten.
De gemeente ondersteunt transgender personen door: 1) één gemeentelijke internetpagina met daarop alle informatie voor trans personen op een rij, zoals de procedure voor wijziging van de geslachtsvermelding en informatie over speci eke voorzieningen; 2) een protocol voor wijziging van de geslachtsvermelding (waarbij de ambtenaar bijv. de juiste voornaamwoorden en taal gebruikt en het loket voldoende privacy biedt); 3) ondersteuning van lokale ontmoetingsgroepen voor transgender personen; 4) door voldoende gespecialiseerde transgenderzorg in te kopen vanuit de Jeugd-GGZ.
Ouderen & zorg De gemeente heeft een belangrijke rol in het bieden van zorg en welzijn aan inwoners. Lhbti+ inwoners verdienen daarbij bijzondere aandacht. Dat geldt met name voor oudere lhbti+ personen en lhbti+ personen met een beperking,
fi
fi
4
COC Groningen & Drenthe
die relatief vaak last hebben van eenzaamheid en isolement. Ongeveer een derde van de lhbti+ ouderen is nooit open over hun identiteit en een aanzienlijk deel vreest negatieve reacties van medebewoners in zorginstellingen. Lhbti+ mensen met een beperking ervaren vaker (online) haat en voelen zich vaker ongelukkig. Door gebrek aan middelen kunnen de centra seksuele gezondheidszorg (CSG’s) maar ongeveer de helft van de mensen die als risicogroep zijn aangemerkt soa-zorg bieden. De groep jongeren met een nieuwe hiv diagnose groeit. U kunt de volgende maatregelen opnemen in uw verkiezingsprogramma: •
•
•
•
•
•
•
De gemeente zet zich in voor een omgeving waarin lhbti+ ouderen, lhbti+ personen met een beperking en andere lhbti+ personen die afhankelijk zijn van zorg, zich veilig en prettig voelen De gemeente bevordert, bijvoorbeeld met eisen in aanbestedingsprocedures, dat (ouderen- en thuis-) zorginstellingen een lhbti+ vriendelijk en gendersensitief beleid voeren en dat zij bijvoorbeeld beschikken over een Roze Lopercerti caat voor lhbti+ vriendelijke zorg De gemeente ondersteunt ontmoetingsmogelijkheden en lhbti+ vriendelijke dagbesteding voor lhbti+ ouderen en lhbti+ personen met een beperking De gemeente zorgt dat gemeentelijke zorginstanties, zoals sociale wijkteams, het Wmo-loket en de Jeugdgezondheidszorg, beschikken over relevante en actuele informatie over zaken die voor lhbti+ mensen van belang zijn In het hivpreventiebeleid besteedt de gemeente aandacht aan risicogroepen, zoals (jonge) homoseksuele mannen en transgender personen De gemeente bevordert dat risicogroepen, zoals homoseksuele mannen en transgender personen, zich snel en kosteloos kunnen laten testen op seksueel overdraagbare aandoeningen (soa’s) en dat zij de benodigde zorg ontvangen In de gezondheidsmonitor wordt speci ek gekeken naar de situatie van lhbti+ personen.
Werkvloer Niet op elke werkvloer heerst voor lhbti+ personen een prettige sfeer. Ongeveer de helft van de werknemers geeft aan dat er op hun werk auwe grappen over homo’s worden gemaakt en ongeveer vier op de tien lhbti+ personen houdt hun identiteit op het werk geheim. Dat laatste geldt vooral voor bi+ personen, voor wie de ervaringen op het werk in het algemeen negatiever zijn dan voor de gemiddelde werknemer. Transgender personen zijn, als gevolg van discriminatie en afwijzing, veel vaker dan gemiddeld arbeidsongeschikt of hebben een bijstandsuitkering. U kunt de volgende maatregelen opnemen in uw verkiezingsprogramma: •
De gemeente en haar uitvoeringsorganisaties geven als werkgever het goede voorbeeld en zetten zich in voor een lhbti+ vriendelijk klimaat op de werkvloer (bijvoorbeeld d.m.v. diversiteitsbeleid, gedragsregels, een
fl
fi
fi
5
COC Groningen & Drenthe
•
•
•
• •
klachtenregeling, vertrouwenspersonen, voorlichting, ondersteunen ‘regenboog’ netwerken, ondertekening van de Declaration of Amsterdam (zie: workplacepride.org), etc.) De gemeente en haar uitvoeringsorganisaties zetten zich als werkgever in het bijzonder in voor een transgendervriendelijk klimaat op de werkvloer (bijvoorbeeld door onderschrijving van de Declaration of Dordrecht, waarin principes voor een transgendervriendelijke werkvloer zijn neergelegd, zie .transgendernetwerk.nl) De gemeente en haar uitvoeringsorganisaties zetten zich als werkgever actief in om de ervaring van bi+ personen op de werkvloer te verbeteren (zie voor aanbevelingen de website van Bi+ Nederland): De gemeente ziet er als opdrachtgever van re-integratiebedrijven (zoals het UWV) op toe dat geen (in-) direct onderscheid wordt gemaakt op grond van seksuele oriëntatie, genderidentiteit en geslachtskenmerken, en dat rekening wordt gehouden met de speci eke problemen die transgender personen op de arbeidsmarkt ondervinden De gemeente zorgt dat transgender personen die in transitie gaan een beroep kunnen doen op transitieverlof De gemeente zorgt dat niet-juridische ouders in een meeroudergezin en andere niet-traditionele gezinsvormen een beroep kunnen doen op verlofregelingen die samenhangen met ouderschap
Zichtbaarheid & communicatie Lhbti+ personen zijn vaak niet zichtbaar in het publieke domein. Zonder zichtbaarheid kan er geen sprake zijn van acceptatie. Voor lhbti+ burgers is het prettig als de gemeente duidelijk laat zien dat zij er ook voor hen is. U kunt de volgende maatregelen opnemen in uw verkiezingsprogramma: • • •
•
•
•
De gemeente ondersteunt lhbti+ evenementen De gemeente pro leert zich als regenbooggemeente en zet zich in voor de regenbooggemeenschap De gemeente hijst de regenboogvlag of een andere gemeenschapsvlag op lhbti+ bewustwordingsdagen, zoals Coming Out Dag, Internationale Dag tegen Homo, Bi-, Transen Intersekse fobie (IDAHOBIT) en de dagen voor zichtbaarheid van transgender-, intersekse en bi+ personen. Op Transgender Gedenkdag gaat de (transgender pride) vlag halfstok De gemeente gebruikt (ook) foto’s van bijvoorbeeld homo- en lesbische koppels en trans personen in gemeentelijke folders, websites en ander informatiemateriaal De gemeente bevordert zichtbaarheid met bijvoorbeeld het aanleggen van een regenboogzebrapad, regenboogbankjes, of een plaquette met daarop de nieuwe tekst van artikel 1 Grondwet, inclusief het verbod op discriminatie om seksuele gerichtheid en handicap. Aan zichtbaarheid worden geen concessies gedaan bij weerstand of vernielingen: de gemeente stelt een duidelijke norm dat discriminatie onacceptabel is Op de website, aan de balie en in het informatiepakket voor nieuwe inwoners biedt de gemeente ook informatie aan over gemeentelijke voorzieningen voor lhbti+ personen en van lokale lhbti+ organisaties
fi
fi
www
6
COC Groningen & Drenthe
Sport Sporten is leuk en gezond, maar lhbti+ personen voelen zich niet altijd veilig en prettig bij sportclubs. Ze ervaren regelmatig negatief gedrag rond lhbti+ zijn. Ook is er bijvoorbeeld nog regelmatig sprake van discriminerende en homofobe spreekkoren in de sport. U kunt de volgende maatregelen opnemen in uw verkiezingsprogramma: • •
•
•
De gemeente bevordert samen met sportclubs een lhbti+ vriendelijk sportklimaat De gemeente vraagt sportclubs naar hun antidiscriminatiebeleid, klachtenbeleid en wat zij doen om te zorgen dat lhbti+ personen zich welkom voelen; ook dringt de gemeente aan op toepassing van de Richtlijn gender- en seksediverse personen van NOC*NSF. De gemeente vraagt sportclubs om op te treden tegen lhbti+ vijandige en andere discriminerende spreekkoren. Als die spreekkoren zich toch voordoen, laat de gemeente de wedstrijd stilleggen. De gemeente escaleert bij discriminerende spreekkoren door de wedstrijd zonder publiek te laten spelen en uiteindelijk door de evenementenvergunning te weigeren of in te trekken De gemeente ondersteunt het tot stand komen van lhbti+ sportclubs door het vinden of delen van sportlocaties
Diversen • • •
•
•
•
•
Op gemeentelijke formulieren wordt alleen als dat wettelijk vereist is gevraagd naar geslacht In gemeentelijke voorzieningen zijn ook genderinclusieve toiletten aanwezig waar iedereen gebruik van mag maken De gemeente schrijft burgers niet aan met hun geslachtsaanduiding maar op een genderinclusieve manier, bijvoorbeeld als ‘geachte inwoner’ of met hun voor- en achternaam De gemeente committeert zich aan inclusief taalgebruik en maakt daarvoor gebruik van bijvoorbeeld de Mediawegwijzer van Transgender Netwerk en de Bi+ inclusieve taalwijzer van Bi+ Nederland Wanneer de gemeente een stedenband onderhoudt met een buitenlandse gemeente, dan wordt daarbinnen ook aandacht besteed aan (de mensenrechten van) lhbti+ personen Gemeentelijke monumenten en plaquettes waarop de tekst van het nondiscriminatie artikel 1 van de Grondwet staat afgebeeld, worden aangepast aan de nieuwe tekst, inclusief het verbod op discriminatie om seksuele gerichtheid en handicap De gemeente bevordert dat er ook woningen beschikbaar zijn voor alternatieve gezinsvormen, zoals meeroudergezinnen.
7