260125 Raadsbrief participatie (1)

Aan de leden van de Gemeenteraad

Datum: Onderwerp: Ons kenmerk:

10 februari 2026 Plan van aanpak inwonersparticipatie

Geachte heer, mevrouw, In 2025 heeft de rekenkamer van de Wolden onderzoek gedaan naar het thema inwonersparticipatie. Eind september 2025 heeft u als gemeenteraad besloten om de aanbevelingen van de rekenkamer over te nemen. Als college kregen we hiermee de opdracht om: • Een nieuw participatiebeleid op te stellen waarin alle vormen van inwonerparticipatie worden samengebracht en structureel geëvalueerd. • Bij het opstellen van dit beleid landelijke onderzoeken en actuele landelijke ontwikkelingen om tot een toekomstbestendig beleid te komen. • Het beleid binnen de organisatie uit te werken naar concrete richtlijnen en instructies. En hierbij breed input op te halen in alle onderdelen van de organisatie. • Bij nieuwe beleidstrajecten mogelijk een startnotitie op te stellen waarin participatie expliciet wordt meegenomen, waarbij in het nieuwe participatiebeleid kaders worden overeengekomen over wanneer dit middel ingezet zou kunnen worden. • Om bij elk beleidsstuk aan de raad te rapporteren over het verloop en de opbrengsten van participatie. • Om te investeren in verbeterde relaties met dorpsbelangenverenigingen, met aandacht voor opvolging van toezeggingen en communicatie. Het college kreeg daarbij de opdracht om binnen vier maanden na besluitvorming een plan van aanpak op te leveren. Inmiddels zijn deze vier maanden voorbij.

Middels deze brief informeren we u graag over wat we de afgelopen maanden hebben gedaan en hoe we de vervolgstappen zien. Complexiteit opdracht De afgelopen maanden hebben we verkend op welke manier we het best aan de slag kunnen gaan met de aanbevelingen van de rekenkamer. Tijdens deze verkenning bleek dat er naast deze aanbevelingen nog meer opdrachten liggen op het gebied van participatie. Dit maakt dat de opdracht daarmee ook groter en complexer is geworden dan op voorhand was voorzien. Zo heeft elke gemeente, in het kader van de Wet versterking participatie op decentraal niveau, de verplichting om hun inspraakverordening te vervangen door een participatieverordening. Deze moet uiterlijk op 1 januari 2027 in werking treden. Daarnaast heeft het thema participatie een belangrijke link met het organisatieplan van de SWO, en in het bijzonder met het speerpunt ‘werken

van buiten naar binnen’. Dit speerpunt gaat over de manier waarop wij samenwerken met onze samenleving en daarin zit een grote overlap met het thema participatie. Naast deze concrete opdrachten zien we dat participatie een steeds grotere rol krijgt bij de ontwikkeling van wet- en regelgeving, en dat het daarom belangrijk is dat we als gemeente een duidelijke visie op dit thema hebben. Deze verschillende opdrachten kunnen niet los van elkaar gezien worden, maar zijn onderling met elkaar verbonden. Zo moeten de doelen die je in het beleid en de regels die je in de verordening opneemt bij elkaar aansluiten. En beiden kunnen alleen in de praktijk gebracht worden als houding, gedrag en manier van werken hier ook bij aansluiten. Het feit dat deze opdrachten er tegelijkertijd liggen biedt de kans om ze gezamenlijk op te pakken in een integrale aanpak, waarmee we een groter effect kunnen bereiken. Dit vinden we belangrijk. In het raadsbreedprogramma hebben we immers benadrukt dat we “de voor De Wolden zo kenmerkende samenwerking met en tussen inwoners met kracht blijven ondersteunen”. Inzet kwartiermaker Het ontwikkelen van een integrale aanpak op participatie vraagt om voldoende capaciteit en expertise. Beleid rondom participatie ontwikkel je immers niet vanachter het bureau, maar op een participatieve manier. Daarnaast is de borging voor dit thema cruciaal.

Participatie is immers niet iets dat je (alleen maar) in regels vast kunt leggen, maar vooral iets dat je moet doen en dat moet worden verankerd in houding en gedrag. We hebben binnen de SWO verschillende medewerkers die raakvlakken hebben met dit thema en die een bijdrage kunnen leveren aan dit vraagstuk. Echter, een dergelijk proces vraagt om een kartrekker met kennis van dit thema die over de kwaliteiten beschikt om een dergelijk proces te leiden en die voldoende tijd en aandacht kan besteden aan deze opdracht. En daar hebben we op dit moment onvoldoende capaciteit voor beschikbaar met de juiste expertise. Daarom hebben we besloten om hier een (tijdelijke) kwartiermaker voor aan te trekken, die zowel voor De Wolden als voor Hoogeveen een integrale aanpak op participatie ontwikkelt. In beide gemeenten spelen vergelijkbare vraagstukken rondom participatie. Het aanstellen van één kwartiermaker is naar verwachting efficiënter en maakt de vertaling naar de SWO makkelijker. De kosten voor de kwartiermaker worden door beide gemeenten gedeeld. Opdracht kwartiermaker De opdracht aan de kwartiermaker voor gemeente de Wolden bestaat uit drie delen: 1. Opstellen participatiebeleid: allereerst heeft de kwartiermaker de opdracht het participatiebeleid te ontwikkelen, op een participatieve manier.

In dit beleid bepalen we de kaders en geven we antwoord op de vraag wat voor gemeente we willen zijn als het gaat om participatie. De aanbevelingen van de rekenkamer rondom het participatiebeleid worden hierin meegenomen. Als gemeenteraad stelt u het participatiebeleid vast.

2. Het uitwerken van het participatiebeleid in een verordening, processen en werkwijzen: in dit deel van de opdracht geven we antwoord op de vraag hoe we ons participatiebeleid in de praktijk brengen. Als onderdeel van deze opdracht wordt o.a. de participatieordening opgesteld, bepalen we hoe we vormgeven aan het werken met startnotities, en werken we verder uit hoe we onze relatie met dorpsbelangenverenigingen versterken. 3. Het borgen van de uitkomsten van de eerste twee opdrachten in de organisatie: in de eerste twee delen van de opdracht bepalen we wat voor gemeente we willen zijn op het gebied van participatie en hoe we dit vormgeven. In het laatste deel van de opdracht bepalen we hoe we ervoor zorgen dat we al deze afspraken duurzaam in de praktijk brengen. Dit is een belangrijk deel van de opdracht. Participatie raakt immers (bijna) alle onderdelen van de gemeente. De kwartiermaker krijgt hierbij de opdracht om een plan van aanpak voor deze drie opdrachten op te stellen in samenspraak met u als gemeenteraad. De kwartiermaker werkt niet alleen, maar werkt samen met een kerngroep van betrokken medewerkers. We denken hierbij aan collega’s vanuit o.a. duurzaamheid, gebiedsgericht werken, juridische zaken, omgevingswet en dienstverlening.

Planning en randvoorwaarden Vanwege de omvang van de opdracht en het belang van een goede borging krijgt de kwartiermaker 1,5 jaar de tijd voor deze opdracht. Daarbinnen krijgt de kwartiermaker specifiek voor de participatieverordening de opdracht om deze voor 1 januari 2027 te realiseren, zodat we daarmee voldoen aan onze wettelijke verplichting. De verwachting is dat de werving van de kwartiermaker in Q1 2026 kan worden afgerond. Als eerste stap moet de kwartiermaker een plan van aanpak opstellen op basis van de opdracht en de geldende deadlines. Dit plan van aanpak bevat een planning waarin duidelijk wordt toegelicht wanneer welke stappen worden gezet en op welke momenten u daar als raad bij wordt betrokken. Dit plan van aanpak wordt in Q2 2026 opgeleverd en aan de gemeenteraad voorgelegd. Bij deze opdracht en planning gelden wel een aantal randvoorwaarden. Zo hebben we als college van De Wolden inmiddels ingestemd met het voorstel om een kwartiermaker aan te trekken en hier middelen voor beschikbaar te stellen. Aangezien de kwartiermaker ook voor de gemeente Hoogeveen aan de slag gaat en we de middelen via de gebruikelijke 30/70 verdeling delen, is een randvoorwaarde dat ook de gemeente Hoogeveen op korte termijn akkoord gaat met dit voorstel. Gebeurt dit niet dan kiezen we ervoor om als De Wolden wel door te gaan met deze aanpak. De kosten zullen dan wat hoger uitvallen.

Dit verwerken we via de bestuursrapportage. Daarnaast zijn we ons ervan bewust dat we een kwartiermaker zoeken met specifieke expertise en een bepaalde senioriteit op een thema waarmee veel gemeenten aan de slag zijn/gaan. Daardoor wordt het naar verwachting een uitdaging om op korte termijn een geschikte kwartiermaker te vinden. En tot slot krijgt de kwartiermaker, zoals hierboven toegelicht, de opdracht mee om per 1 januari 2027 een participatieverordening te realiseren, zodat we

voldoen aan onze wettelijke verplichting. Echter, we beseffen ons dat het tijdspad uitdagend is en vraagt om een soepel lopend proces. Tot slot In deze brief hebben we u meegenomen in onze voorgestelde aanpak rondom het thema participatie. We hechten juist op dit thema veel belang aan de samenwerking met u als gemeenteraad. Wanneer het plan van aanpak van de kwartiermaker klaar is gaan we hier dan ook graag met u over in gesprek. Mocht u voor die tijd vragen hebben of is er iets onduidelijk dan horen wij dat uiteraard graag. Wij gaan ervan uit dat wij u hiermee voldoende hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders,

Roelof Pieter Koning gemeentesecretaris

Inge C.J. Nieuwenhuizen burgemeester