20250424 - Raadsbrief Uitvoeringsplan Ansen

Aan de leden van de Gemeenteraad

Datum: Onderwerp: Ons kenmerk:

3 juni 2025 Uitvoeringsplan Ansen

Geachte heer, mevrouw, In Ansen werken we samen met de energiecoöperatie energieKansen (hierna: eKa), de inwoners en de ondernemers aan een energieneutraal Ansen in 2028. Dit heet het project Ansen Aardgasvrij. Een groep betrokken inwoners heeft in 2019 een plan geschreven om Ansen te verduurzamen en vervolgens gevraagd of de gemeente hierbij kon helpen. Dit heeft geresulteerd in een subsidieaanvraag bij het Programma Aardgasvrije Wijken (hierna: PAW). Doel van de aanvraag is de mogelijkheid benutten om te experimenteren met het aardgasvrij maken van een dorp, de Schoolkring Ansen (hierna: Ansen). De aanvraag is gebaseerd op de ambities van energiecoöperatie eKa. Er is een bijdrage aangevraagd van € 2.398.400,-. In oktober 2020 is Ansen als proeftuin geselecteerd en heeft de gemeente een specifieke uitkering ontvangen van € 2.398.400,- van het Ministerie van BZK. De afgelopen jaren hebben we samen met de energiecoöperatie gewerkt aan de uitvoering en de concretisering van de plannen. Een onderdeel daarvan is het Uitvoeringsplan, dat recentelijk ter inzage heeft gelegen en vervolgens is vastgesteld. Het plan geeft inwoners duidelijkheid over de toekomstige warmteoplossing van Ansen. Met deze brief informeren we u over dit Uitvoeringsplan, ook wel de eerste Dorps Energie Strategie (hierna: DES) van onze gemeente. Eerst gaan we in op de gemeentelijke rol in de warmtetransitie.

Gemeentelijke rol in de warmtetransitie In 2050 worden woningen in Nederland niet meer met aardgas verwarmd. Dat is afgesproken in het Klimaatakkoord en dat is nodig om aan de afspraken van de Klimaatwet te voldoen. Ook worden we daardoor minder afhankelijk van het importeren van aardgas uit het buitenland. Gemeenten hebben vanuit het Rijk een regierol gekregen in de warmtetransitie. Dat betekent dat gemeenten samen met inwoners, bedrijven, woningcorporaties en netbeheerders plannen uitwerken en uitvoeren om stap voor stap over te gaan van aardgas naar een duurzame warmtebron. De plannen op hoofdlijnen staan omschreven in het Warmteprogramma (voorheen: Transitievisie Warmte). De concrete plannen per wijk en/of gebied staan omschreven in Uitvoeringsplannen. Hierin staat wat de toekomstige warmtevoorziening wordt, welke stappen bewoners in hun woning kunnen nemen en welke ondersteuning er voor bewoners beschikbaar is. In het Uitvoeringsplan staat omschreven hoe de route naar een aardgasvrije wijk en/of gebied eruitziet. Uitvoeringsplan Ansen Met het Uitvoeringsplan Ansen krijgen bewoners inzicht in hoe de woning in de toekomst op een andere manier verwarmd kan worden. In Ansen wordt ten eerste gekozen voor maximale energiebesparing door isolatie. Vervolgens kunnen bewoners kiezen of ze de woning willen verwarmen met een hybride of een volledig elektrische warmtepomp.

Als bewoners kiezen voor een hybride

warmtepomp, dan kunnen ze lokaal geproduceerd groengas afnemen van de energiecoöperatie. Het Uitvoeringsplan in Ansen gaat echter verder dan alleen energiebesparing en een duurzame warmteoplossing. Men gaat ook de eigen elektriciteit zoveel mogelijk duurzaam opwekken met een windmolen en zoveel mogelijk zonnepanelen op de daken. Mocht er dan nog extra elektriciteit nodig zijn, dan is er ruimte voor een kleine zonneweide in de plannen. Dit Uitvoeringsplan is daarmee dan ook de eerste Dorps Energie Strategie in onze gemeente. Het Uitvoeringsplan is een formele doorvertaling van de plannen die er al lagen en die waren opgesteld door de energiecoöperatie en de gemeente. Omdat we geen gebruik maken van de aanwijsbevoegdheid1 onder de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (hierna: Wgiw) dient het college het Uitvoeringsplan vast te stellen als vrijwillig programma onder de Omgevingswet. Het inzetten van de aanwijsbevoegdheid zou bij dit Uitvoeringsplan ook niet logisch zijn, aangezien inwoners zelf mogen kiezen of ze van het aardgas af willen en/of ze lokaal geproduceerd groengas willen afnemen, mochten ze kiezen voor een hybride warmtepomp. Het Uitvoeringsplan is eerder in concept met de inwoners besproken tijdens de Energiemarkt in Ansen op 8 maart 2025. Ook heeft het Uitvoeringsplan van 25 februari tot 16 april 2025 ter inzage gelegen.

Er zijn twee reacties vanuit de netbeheerders Rendo en Enexis binnengekomen, die u kunt vinden in de bijgevoegde reactienota zienswijzen. Het feit dat we weinig schriftelijke reacties hebben ontvangen komt waarschijnlijk doordat dit plan een formalisering is van de plannen die al met de inwoners zijn besproken door de energiecoöperatie. Voortgang in Ansen De afgelopen jaren zijn er stappen gezet in opmaat naar een energieneutraal Ansen. Het Uitvoeringsplan is in maart dit jaar besproken met de inwoners van Ansen tijdens de Energiemarkt. In het kader van de verduurzaming zijn inmiddels 15 woningen volledig aardgasvrij en 32 woningen aardgasvrij-ready. Ook zijn er al meer dan 100 energiescans uitgevoerd. Als we kijken naar de opwek van groengas, dan zijn er acht vergunningen verleend voor het oprichten van een mono-mestvergistingsinstallatie. Echter, voor de benodigde aanpassingen op de bedrijven en met betrekking tot de onzekerheid naar de toekomst toe, lopen we tegen knelpunten aan door de stikstofregelgeving. Ansen grenst namelijk aan het Natura2000-gebied het Dwingelderveld. Samen met de energiecoöperatie, de veehouders en de provincie werken we nu aan een plan op het gebied van stikstof- en methaanreductie die onder andere door de opwek van groengas kan worden gerealiseerd.

Dit plan moet dan duidelijkheid en zekerheid geven en vergunningverlening op het gebied van natuur en milieu mogelijk maken. Als het plan door de provincie als bevoegd gezag wordt goedgekeurd, dan krijgen de veehouders en de energiecoöperatie vervolgens voldoende duidelijkheid om de vereiste investeringen te kunnen doen om lokaal het groengas op te wekken. Mocht deze duidelijkheid er niet komen, waardoor het niet mogelijk is om lokaal groengas op te wekken, dan zal het Uitvoeringsplan met de toekomstige warmteoplossing mogelijk moeten worden aangepast.

1 De aanwijsbevoegdheid betekent dat gemeenten gebieden kunnen aanwijzen

die op termijn aardgasvrij worden en waar de levering van aardgas op termijn verdwijnt. Bewoners moeten dan overstappen op een andere warmtebron.

Ook is de energiecoöperatie bezig met het deelproject wind- en het deelproject zonne-energie. Zo wordt er gekeken of de huidige windmolen in Ansen kan worden vervangen door een nieuwer en efficiënter model. Ook wordt gekeken hoeveel zonne-energie er op de daken kan worden opgewekt en of dit voldoende is om aan de elektriciteitsvraag te voldoen en of er dan nog een noodzaak is voor een kleine zonneweide. Tot slot zijn we met de netbeheerder Enexis in gesprek om ervoor te zorgen dat het elektriciteitsnet op tijd wordt verzwaard. Hiervoor hebben we de plannen formeel ingediend bij de netbeheerder. De verwachting is dat het elektriciteitsnet eind 2027 is verzwaard. Kortom, de komende jaren blijven wij samenwerken met de energiecoöperatie, de inwoners, de ondernemers en de netbeheerders aan een energieneutraal Ansen. Wij houden u op de hoogte over de voortgang. Wij gaan ervan uit dat wij u hiermee voldoende hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders,

Roelof Pieter Koning gemeentesecretaris Bijlagen: • Uitvoeringsplan Ansen • Reactienota zienswijzen

Inge C.J. Nieuwenhuizen burgemeester