20240916 beantwoording raadsvragen gemeentebelangen windenergie

Doelstellingen: Hoe wordt de bijdrage van 0,037 TWh aan windenergie berekend en wat zijn de verwachte kosten en baten? In het onderstaande antwoord maken we onderscheid tussen de energieopbrengst, de financiële opbrengsten en de financiële kosten. Energieopbrengst We zijn uitgegaan van 3 windmolens van 5MW. Het vermogen van de windmolens wordt vermenigvuldigd met het aantal vollast uren (2500 uren). Hieruit volgt het aantal opgewekte MWh per jaar. Vermogen in MW * aantal vollasturen per jaar = opbrengst in MWh per jaar 5MW * 2500 = 12500MW per windmolen 3 windmolens = 37500 MWh energie = 0.037TWh energie Dit is een conservatieve inschatting die over zijn algemeenheid wordt gebruikt bij windop-land. Echter, de afgelopen jaren zijn windmolens hoger en efficiënter geworden. Dit betekent dat de turbines meer uren in het jaar op vol vermogen kunnen draaien. Dit maakt dat voor windturbines met een tiphoogte van >150 meter de vollasturen kunnen variëren van 2.670 bij een windsnelheid van ≤6,75 m/s tot 4.050 bij een windsnelheid van ≥8,5 m/s (bron: helpdeskwindopland.nl).

Als we uitgaan van een laag en een hoog scenario dan ziet de jaaropbrengst er als volgt uit: 2.670 vollasturen: (5MW * 2670 vollasturen) *3 windturbines = 40.050MWh = 0,040TWh 4050 vollasturen: (5MW * 4050 vollasturen) * 3 windturbines = 60.750MWh = 0,061TWh Als we kijken naar de gemiddelde windsnelheid in De Wolden, dan moeten we uitgaan van een windsnelheid tussen de 7,0 en de 7,5 m/s op 100 meter hoogte 1. Op 250 meter hoogte zal de windsnelheid waarschijnlijk hoger liggen, vervolgonderzoek zal moeten uitwijzen of dit ook daadwerkelijk het geval is. Omdat we deze cijfers nu niet voorhanden hebben gaan we uit van de hierboven omschreven windsnelheid. Dit maakt dat de verwachte jaaropbrengst op +/- 0,040TWh komt. Financiële opbrengst Om de financiële opbrengsten te berekenen zijn we uitgegaan van de SDE++ prijs voor windenergie in 2023. Gezien De Wolden in het gebied valt tussen de 7,0 en de 7,5 m/s op 100 meter hoogte ligt de adviesprijs van het PBL op €0,0604 per kWh 2 = €60,40 per MWh. Deze adviesprijs dient als basis voor de SDE++ subsidie in 2024. De

1

https://www.rvo.nl/sites/default/files/2018/12/Windsnelheid%20per%20gemeente%20S DE%20december%202018.pdf 2 https://www.pbl.nl/sites/default/files/downloads/pbl-2023-eindadvies-sde-plus-plus2023-4814.pdf

jaaropbrengsten zien er dan als volgt uit bij 2.670 vollasturen en 3 windturbines van 5MW, met een jaaropbrengst van 40.050MWh: 40.050MWh * 60,40 €/MWh = €2.419.020 op jaarbasis. **Hierbij geldt wel dat het bovenstaande een grove inschatting betreft. De daadwerkelijke businesscase zal moeten blijken uit vervolgonderzoeken, alsmede een financiële doorrekening. Financiële kosten Als we kijken naar de kosten, dan gaat het PBL in 2023 uit van investeringskosten voor wind-op-land van €1350 per kW aan vermogen, ofwel €1,35 miljoen per MW aan vermogen. Doen we dit maal 15MW, dan komen we op een totale investeringssom uit van €20,25 miljoen (€1,35 miljoen * 15MW aan opgesteld vermogen = €20,25 miljoen). Dit bedraagt de turbineprijs, de kosten voor fundering, elektrische infrastructuur in het park, netaansluiting, civiele infrastructuur, bouwrente en CAR-verzekering tijdens de bouw. Daarnaast komen er nog variabele en vaste operationele kosten bij de realisatie van een windpark kijken, alsmede de plankosten. **Hierbij geldt wel dat het bovenstaande een grove inschatting betreft. De daadwerkelijke businesscase zal moeten blijken uit vervolgonderzoeken, alsmede een financiële doorrekening.

Wat zijn de plannen om het lokaal eigenaarschap van minimaal 70% te waarborgen? Zoals afgelopen donderdag al aangegeven is lokaal eigenaarschap van minimaal 70% het uitgangspunt van grootschalige energie opwek. We willen dit vormgeven in het vervolgtraject nadat besluitvorming op 26 september heeft plaatsgevonden. Er is bij andere gemeenten en projecten veel ervaring opgedaan met lokaal eigenaarschap en dit willen we meenemen. Onderstaand een voorbeeld om de definitie alvast verder uit te diepen. We geven in De Wolden uiteindelijk samen invulling aan lokaal eigenaarschap. --Lokaal eigenaarschap en lokaal eigendom worden vaak door elkaar gebruikt. Beiden begrippen hebben als doel dat de omgeving van een bepaald project betrokken wordt bij de verdeling van de lusten. Maar, eigenaarschap gaat verder. Het gaat om een gevoel van betrokkenheid en een zekere mate van verantwoordelijkheid. Dat is ook mogelijk zónder zelf geïnvesteerd te hebben.

Eigenaarschap gaat verder dan alleen de vraag; wie is eigenaar? Lokaal eigenaarschap = procesparticipatie + lokaal eigendom + mogelijkheden voor collectief voordeel + mogelijkheden voor individueel voordeel • Procesparticipatie gaat om het betrekken van de omgeving bij de planvorming en het gesprek te voeren over de mogelijkheden voor lokaal eigendom, collectief voordeel en individueel voordeel; • Lokaal eigendom gaat om de mogelijkheid bieden om de omgeving mee te laten investeren en daarmee deels eigenaar te zijn van het project; • Collectief voordeel gaat erom dat de omgeving als geheel meeprofiteert van de ontwikkeling; • Individueel voordeel gaat erom dat omwonenden meeprofiteren van een ontwikkeling waar zij overlast van kunnen ervaren

Gebiedsproces: Welke maatregelen worden overwogen om de impact op het dorpsgezicht van Ruinerwold te minimaliseren? Er zijn nog geen concrete maatregelen besproken in het voortraject wat is doorgelopen in aanloop naar het raadsvoorstel. In het vervolgtraject moet worden bepaald of het kansrijke gebied bij Ruinerwold noord ook daadwerkelijk de status van onderzoeksgebied voor windenergie krijgt. Het dorpsgezicht Ruinerwold vormt een belangrijk uitgangspunt dat wordt meegenomen en wordt besproken worden in het vervolgtraject

Hoe wordt de omgeving betrokken bij het onderzoek naar de mogelijkheden voor windenergie in Ruinerwold Noord? In het gebiedsproces willen we de omgeving volledig betrekken bij het onderzoek naar de mogelijkheden voor windenergie in Ruinerwold noord. (Dit geld overigens voor alle kansrijke gebieden die zijn aangegeven in het raadsvoorstel, mocht er voor een ander gebied worden gekozen). Nadat besluitvorming heeft plaatsgevonden willen we het gebiedsproces starten met een bewonersavond waar in eerste instantie wordt besproken hoe we het gebiedsproces vorm willen gaan geven. De omgeving kan dus zelf medebepalen voor welke vorm wordt gekozen.

Hoe wordt rekening gehouden met de mogelijke hinder voor omwonenden in Ruinerwold Noord? Zoals aangegeven in het raadsvoorstel en tijdens de raadsvergadering op 12 september is Ruinerwold noord het gebied waar de afstand tot bebouwing het grootst kan zijn bij het ontwikkelen van een windproject. Hinder door geluid en slagschaduw kunnen op deze manier tot een minimum worden beperkt voor direct omwonenden. In het vervolgtraject zal goed worden gekeken op welke manieren het onderwerp hinder wordt geadresseerd. We zullen hierbij de al opgebouwde en aanwezige kennis gebruiken. Algemene vragen rondom dit onderwerp worden bijvoorbeeld beantwoord op de website van milieudefensie: https://milieudefensie.nl/onderwerp/veelgestelde-vragen-over-windenergie-enwindmolens

Wat zijn de geplande stappen en tijdslijnen voor het onderzoek in Ruinerwold Noord? We willen dit vormgeven in het vervolgtraject nadat besluitvorming op 26 september heeft plaatsgevonden. De planning wordt in het gebiedsproces verder uitgewerkt. Alternatieven: Wat zijn de voor- en nadelen van de andere voorgestelde gebieden voor windenergie?

Over het algemeen geldt dat de andere gebieden niet aansluiten op ontwikkelingen die waarschijnlijk aan de rand van de gemeente plaats gaan vinden, namelijk de mogelijke realisatie van windenergie bij Noord IV. Verder zijn ruimtelijk de volgende voor- en nadelen benoemd in het raadsvoorstel: A. Het gebied ten noorden van Drogteropslagen/ ten Oosten van Linde - Voordeel: Mogelijkheid voor drie windturbines in lijnopstelling of een afstand van 750-850 meter van woningen bij een centralisatie van de windmolenopstelling (de windmolens staan dan niet in een lijnopstelling van drie molens, maar bijvoorbeeld in een driehoek). Het gebied ligt het verst verwijderd van woningen. - Nadeel: Kortere afstand tot woningen bij een lijnopstelling (600 meter). B. Het gebied tussen Alteveer en Linde - Voordeel: Mogelijkheid voor vier windturbines in een lijnopstelling binnen de wettelijke geluidsnorm. - Nadeel: Kortere afstand tot woningen (600 meter in plaats van 800 meter) en mogelijke beperkingen door Natuur Netwerk Nederland (hierna: NNN) gebieden. C. Het gebied tussen Ruinen en de N375 - Voordeel: Mogelijkheid van zes windturbines van in twee lijnopstellingen van drie windturbines binnen de wettelijke geluidsnorm. Daarmee zijn er groeimogelijkheden (15-18MW) op deze locatie voor onze gemeentelijke opgave van 100% hernieuwbare elektriciteit in 2040.

- Nadeel: Kortere afstand tot woningen (600 meter in plaats van 800 meter) en mogelijke beperkingen door NNN-gebieden. D. Het gebied tussen Oosteinde en Ruinen - Voordeel: Mogelijkheid tot een lijnopstelling van drie windturbines binnen de wettelijke geluidsnorm. - Nadeel: Ligging binnen het zachte beschermingsgebied (binnen een straal van 1800 meter) van het dorpsgezicht van Ruinerwold (gewaardeerde status) en een kortere afstand tot woningen (600 meter in plaats van 800 meter).

Wat zijn de consequenties als de gemeente besluit af te zien van windenergie? Als de gemeente besluit af te zien van windenergie kan de RES-doelstelling voor 2030 om 70% van het eigen energieverbruik op te wekken en de energieambitie van De Wolden om in 2040 100% van het eigen energieverbruik op te wekken niet worden behaald. Op basis van de huidige regelgeving zijn er in De Wolden niet voldoende mogelijkheden om de doelstellingen alleen met zonne-energie te behalen.

Samenwerking: Welke rol spelen lokale energiecoöperaties en andere belanghebbenden in het verdere onderzoek en de ontwikkeling van windenergie in Ruinerwold Noord? De ervaring in andere gemeenten en bij andere projecten leert dat inwoners zich organiseren in een energie coöperatie. Op deze manier kunnen individuele belangen worden verenigd in een collectief belang. Naast de energie coöperatie(s) worden ook de dorpsbelangenorganisaties actief betrokken. De samenwerking in het gebiedsproces kan worden vormgegeven met bijvoorbeeld werkgroepen en bewonersavonden, waardoor

inwoners die actief willen samen werken het onderzoek mede-vorm kunnen geven, en inwoners die geïnformeerd willen blijven deel kunnen nemen aan de bewonersavonden. We streven naar transparantie in het proces waarbij zichtbaar is welke belangen er in het onderzoek van toepassing zijn. Grondeigenaren, commerciële coöperaties en commerciële organisaties worden daarom, naast de eerdergenoemde partijen, uitgenodigd bij het onderzoek, en ook benoemd als belanghebbende partij.

Hoe wordt de samenwerking met de provincie Drenthe en omliggende gemeenten vormgegeven? We willen dit vormgeven in het vervolgtraject nadat besluitvorming op 26 september heeft plaatsgevonden. Zoals afgelopen donderdag is aangegeven zijn er wel al gesprekken gevoerd met de omliggende gemeenten en de provincie. We streven daarbij naar een formele samenwerking met de omliggende gemeenten en de provincie. Hierbij willen we zoveel mogelijk samenwerken aan onderwerpen die in alle gemeenten en voor de provincie van belang zijn. Lokaal eigenaarschap en participatie zijn hierbij relevant, maar ook op het gebied van ruimtelijke aspecten in de omgeving is samenwerking relevant.

Financieel: Wat zijn de verwachte kosten van de vervolgonderzoeken en hoe worden deze gefinancierd? Het totaaloverzicht van de kosten moet blijven uit het plan van aanpak, dat we samen met de omgeving opstellen. Naar verwachting kunnen de vervolgonderzoeken worden gefinancierd vanuit de Klimaatgelden (CDOKE) die wij vanuit het Rijk ontvangen. Deze gelden zijn specifiek bedoeld om invulling te geven aan de afspraken uit het Klimaatakkoord, waaronder het invullen van de RES-opgave. Mochten er alsnog additionele middelen nodig zijn, dan zullen wij met een voorstel bij u terugkomen.

Veiligheid: Hoe gaat de gemeente om met het risico van radar- en luchtverkeersverstoringen door windturbines? De beperkingen rondom radar en luchtverkeer zijn meegewogen in het onderzoeksrapport van Pondera. Er zijn voor de 5 kansrijke gebieden geen beperkingen geconstateerd. In het vervolgonderzoek zal moeten worden bevestigd dat er ruimtelijk geen beperkingen zijn in het kansrijke gebied.