2 Collegevoorstel nota weerstandsvermogen

Burgemeester en wethouders Datum: 23 september 2025 Onderwerp Nota weerstandsvermogen Wij willen De nota weerstandsvermogen actualiseren, nieuwe uitgangspunten vaststellen voor de berekening van het weerstandsvermogen en op basis daarvan de financiële ruimte voor nieuw beleid in de periode 2026-2030 bepalen. Wij besluiten 1. De nota weerstandsvermogen aan de raad ter vaststelling aan te bieden; 2. De in de nota genoemde uitgangspunten ten grondslag leggen aan de waardering van risico’s en de calculatie van het weerstandsvermogen in de paragraaf Weerstandsvermogen in de begroting 2026. 3. Kennis te nemen van de analyse van de financiële ruimte voor nieuw beleid in de periode 2026-2030 zoals opgenomen in het tweede deel van de genoemde nota. Want 1. Sinds 2015 is de paragraaf weerstandsvermogen op dezelfde wijze opgesteld. Inmiddels is op een aantal onderdelen onduidelijk wat de basis voor de calculatie van risico’s is geweest. Er zijn dubbelingen en te hoge inschattingen in geslopen. Dit heeft geleid tot een te hoge berekening van het benodigd weerstandsvermogen. 2. Het is zinvol de uitgangspunten te actualiseren en waar nodig te verhelderen. Dit legt een nieuwe, solide basis onder de paragraaf weerstandsvermogen in de begroting en jaarrekening. Tegelijkertijd stellen we de norm voor het benodigd weerstandsvermogen opnieuw vast op ‘ruim voldoende’. 3.

Hierdoor wordt helder hoe hoog de Algemene Reserve minimaal moet zijn. Dat geeft ook inzicht in de resterende investeringsruimte. De analyse van het structureel weerstandsvermogen geeft, in aanvulling op het gestelde in de kadernota, ook inzicht in de ruimte voor structurele uitzetting. Deze is minimaal. Maar 1. Op zich is de nota uit 2015 een prima uitgangspunt. We blijven werken met dezelfde risicomatrix en ook de risico’s die de afgelopen jaren in beeld zijn gebracht, blijven we opnemen in de paragraaf weerstandsvermogen. 2. Een wijziging in uitgangspunten geeft wel een breuk in het beeld dat in eerdere jaren is gepresenteerd. Hiermee wordt de vergelijkbaarheid verminderd. 3. De calculatie van het weerstandsvermogen is en blijft een schatting op basis van tal van onzekere parameters. Daarmee geeft het een schijnzekerheid. Doordat het om een optelling van risico’s gaat, zullen onzekerheden, normaal gesproken, gemiddeld tegen elkaar wegvallen. Maar er is altijd een kans op een samenloop van omstandigheden (‘the perfect storm’). Door de norm voor het weerstandsvermogen op ruim voldoende (1.5 keer de benodigde weerstandscapaciteit) te stellen, blijft er een ruime marge over om ook een samenloop van onheil op te vangen.

Achtergrond Op grond van het BBV moet in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing melding worden gemaakt van het beleid van de gemeente over de weerstandscapaciteit en de risico's. Ook bevat de paragraaf een inventarisatie van de weerstandscapaciteit en de aanwezige risico's. Met deze nota stelt de gemeente De Wolden de kaders voor de weerstandscapaciteit en de bepaling van de omvang van de risico's vast. De paragraaf wordt jaarlijks opgenomen in de programmabegroting. Daarin wordt de beschikbare weerstandscapaciteit afgezet tegen de benodigde weerstandscapaciteit. Met andere woorden: ‘wat is de capaciteit om aanwezige risico's te dekken zonder dat de beoogde doelstellingen gevaar lopen’. In deze nota wordt het beleid over het risicomanagement in relatie tot het weerstandsvermogen beschreven. Daarbij wordt ingegaan op de relevante risico’s, op de calculatie van de weerstandscapaciteit en de relatie met de omvang en aard van reserves en voorzieningen. In deel B van de nota vertalen we dit naar een analyse van de beschikbare financiele ruimte voor investeringen en nieuw beleid in de komende raadsperiode. Wijzigingen ten opzichte van de oude nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen 1. Actualisatie: De vorige nota stamt uit 2015 en is voor zover we kunnen achterhalen niet door de gemeenteraad vastgesteld.

Op basis daarvan is steeds de paragraaf weerstandsvermogen in de begroting en rekening opgesteld. Deze nota zou elke vier jaar geactualiseerd moeten worden, maar dat is tot dusver niet gebeurd; 2. Normering: in de vorige nota is geen norm voor de weerstandscapaciteit gesteld. In deze nota stellen we de norm voor de weerstandsratio op 1.5 (ruim voldoende). Dat betekent dat we aan vrij beschikbare middelen 1,5 keer zoveel aanhouden als we aan risico’s berekenen; 3. Fouten herstellen: in de oude nota staan onjuistheden. Zo bevat de risicomatrix zowel een typefout als een telfout. Deze is desondanks al 10 jaar in alle P&C documenten opgenomen geweest; 4. Onderbouwing risicocalculatie: door de jaren is steeds onduidelijker geworden op welke basis de omvang van de risico’s en de kans erop is gecalculeerd. In deze nota wordt voor de ‘bekende’ risico’s per risico een onderbouwing van de calculatie gegeven; 5. Dubbeltellingen verwijderen: in de calculatie van risico’s zijn zeer waarschijnlijk dubbeltellingen geslopen. Dit uitte zich in de hoge risico’s op zowel bedrijfsvoering als verbonden partijen. Het vermoeden is dat de SWO dubbel was meegenomen. Dit is hersteld. 6. Lager weerstandsvermogen: Door deze actualisatie van de calculatie komen we uit op een lager benodigd weerstandsvermogen. De omvang van de risico’s daalt van ruim 12 naar ruim 8 miljoen. 7.

Vrije ruimte: In de nota wordt een nadrukkelijk verband gelegd tussen de reserves en voorzieningen en het weerstandsvermogen. De financiële ruimte die incidenteel resteert voor nieuwe investeringen is in beeld gebracht. 8. Versterken interne beheersing: Op dit moment zijn we binnen de SWO bezig met de actualisatie van het integraal risicomanagement. Dat betekent dat naast de gemeentelijke nota weerstandsvermogen die hierbij aan de raad wordt aangeboden er binnenkort ook een nota risicomanagement aan het bestuur van de SWO zal worden aangeboden. Deze zal ruimer van opzet zijn en zich richten op het risicomanagement over de volle breedte, niet alleen gericht op de financiële risico’s, maar in aanpak en opzet aansluiten op de nota weerstandsvermogen

De financiële gevolgen zijn Op begrotingsbasis hebben de besluiten geen effect. Wel geeft het inzicht in de beschikbare (incidentele) ruimte voor investeringen. Door de norm voor de weerstandscapaciteit op ruim voldoende te stellen wordt ook duidelijk hoe hoog de vrij beschikbare reserves moeten zijn en daaruit volgt direct hoeveel er beschikbaar is om te bestemmen voor specifieke doeleinden. In een overzicht de bepaling van de vrije ruimte: Algemene Reserve Reserve Sociaal Domein Reserve Ontheemden Totaal vrij beschikbare reserves:

25.392.907 1.014.800 2.492.672 28.900.379

Benodigd weerstandsvermogen Vrije ruimte

12.450.000 16.450.379

NB: na vaststelling van de aanpassing van de nota reserves en voorzieningen, die voorzien is voor 6 november 2025 wijzigen deze cijfers. De conclusie blijft vrijwel gelijk. Alternatieven Het alternatief is de huidige nota te handhaven en het beleid ongewijzigd te laten. Dan nog is een actualisatie van de berekening van de risico’s aan de orde. Participatie Er is geen sprake van participatie. Communicatie De nota weerstandsvermogen zal worden gepubliceerd in het gemeenteblad Bijlagen Bijlage 1: Nota risicomanagement en weerstandsvermogen 2026-2030 Bijlage 2: Raadsvoorstel nota risicomanagement en weerstandsvermogen 2026-2030