Raadsvoorstel Strategische Visie Sociaal Domein 2025-2034

Raadsvoorstel Aan: de gemeenteraad Datum: 15 juli 2025 Raadsvergadering: 25 september 2025 Commissie: Samenleven, Veiligheid, Bestuur en bedrijfsvoering en Financiën Organisatieonderdeel: Welzijn en Samenleving Portefeuillehouder: Wethouders Van der Greft en Van Uden Naam behandelend ambtenaar: Maikel de Vries Registratienummer: 1124555 Ter inzage: Bijlage(n): Bijlage 1: Strategische Visie Sociaal Domein 2025-2034 Bijlage 2: Participatieverslag 2025 Strategische Visie Sociaal Domein Bijlage 3: Advies van Adviesraad Sociaal Domein op Strategische Visie Sociaal Domein Bijlage 4: Advies van de Jongerenadviescommissie op Strategische Visie Sociaal Domein Bijlage 5: Reactie college op advies van Adviesraad Sociaal Domein Bijlage 6: Reactie college op advies van de JAC

Onderwerp: Strategische Visie Sociaal Domein Voorstel 1. De Strategische Visie Sociaal Domein 2025-2034 vast te stellen; 2. De Maatschappelijke agenda Sociaal Domein gemeente De Ronde Venen (2017) in te trekken. Inleiding Op woensdag 23 oktober 2024 is het rapport ‘Zicht op besparingspotentieel binnen het sociaal domein’ besproken in uw raad en heeft de raad ingestemd met de verbeter- en besparingsmaatregelen uit dit rapport. Het college wil met een inzet op de voorgestelde verbeteren besparingsmaatregelen een verdere kostenstijging voor de uitvoering van de Jeugdwet en Wmo zoveel mogelijk beperken, zodat -in lijn met het coalitieakkoord ‘In het hart’ 2022-2026- de zorg en ondersteuning die nodig is beschikbaar en toegankelijk blijft voor onze inwoners. Eén verbetermaatregel is om een gedragen strategische beleidsvisie uit te werken om zo het sociaal domein toekomstbestendig te maken. De nieuwe visie vervangt daarmee de Maatschappelijk Agenda uit 2017. In 2015 hebben gemeenten in Nederland, door overheveling van taken vanuit het Rijk, een grote(re) verantwoordelijkheid gekregen op het gebied van ondersteuning en hulp voor inwoners in een kwetsbare positie. Met de decentralisaties in het sociaal domein is er door de landelijke voor

blad 1 van 4

gekozen sociale problematiek in de samenleving meer lokaal aan te pakken. De lokale focus ligt daarbij op het uitvoeren van (dagelijkse) taken, en minder op doelen en de effecten van werkzaamheden. Daarin ontbreekt op onderdelen een hoger abstractieniveau, op basis waarvan medewerkers in de organisatie de bedoeling van de gemeente zouden kunnen uitdragen aan inwoners. Veranderende omstandigheden zoals vergrijzing, krappe arbeidsmarkt en toenemende complexe hulpvragen vragen ook om een integrale strategische visie die antwoord geeft op de vraagstukken van de toekomst. Het advies van Berenschot was dan ook om de visie op het brede sociaal domein te herzien, deze nadrukkelijk verder uit te werken, en uiteindelijk ook concreet te maken voor beleid, voor de uitvoering en ook voor externe partners. Op 1 april 2025 heeft een integrale bijeenkomst met subsidiepartners, aanbieders en overige partners plaatsgevonden. Tijdens deze bijeenkomst is teruggeblikt op de ontwikkelingen binnen het sociaal domein en gingen deelnemers het gesprek aan over de visie op de toekomst. Dit gebeurde aan de hand van de thema’s bestaanszekerheid, kansengelijkheid en gezond samenleven. Op 13 mei 2025 is een verdiepende bijeenkomst georganiseerd waarin met een selecte groep partners in gesprek is gegaan over thema's voortkomend uit de integrale bijeenkomst.

Op 26 mei is een voorbereidende bijeenkomst georganiseerd voor de gemeenteraad in de vorm van een presentatie en is aan de hand van stellingen over de eerdergenoemde thema's bestaanszekerheid, gezond samenleven en kansengelijkheid met de raad het gesprek hierover gevoerd. Tijdens deze bijeenkomst hebben raadsleden kunnen aangeven wat zij belangrijk vinden binnen deze thema's en waar zij de nadruk op willen leggen. De adviezen uit het rapport ‘Zicht op besparingspotentieel binnen het sociaal domein’ en de bijdragen uit de bijeenkomsten van 1 april, 13 mei en 26 mei zijn meegenomen bij het opstellen van de Strategische Visie Sociaal Domein. Beoogd effect Een Strategische Visie Sociaal Domein die richting geeft en kaderstellend is, zodat de uitvoering en externe partners weten op basis waarvan te handelen. Argumenten 1.1/2.1 De nieuwe Strategische Visie Sociaal Domein 2025-2034 biedt kaders De visie in de Maatschappelijke Agenda was (te) breed en algemeen. Het doorvoeren van veranderingen voor een toekomstbestendig sociaal domein vraagt om visieontwikkeling en gedragsverandering van alle betrokken partijen. Deze visie richt zich op de langere termijn en geeft uitvoering aan het sociaal domein binnen de vastgestelde kaders van de raad. Aan de hand van de drie thema's en de vier leidende principes leggen we onze ambities en beleidskeuzes vast.

Deze worden vervolgens vertaald in bijvoorbeeld verordeningen waarin deze kaders worden vertaald in specifieke en bindende regels. Zij vormen hiermee als een ware een fundament waarop de gemeente samen met (maatschappelijk) partners de uitvoering in het sociaal domein baseert.

1.2. Bij de uitwerking van de visie is inbreng van diverse stakeholders betrokken Het formuleren van de inhoudelijke thema's en leidende principes was een eerste belangrijke stap richting het formuleren van de nieuwe visie. Vervolgens is er op diverse plekken inbreng

blad 2 van 4

opgehaald. Er zijn meerdere sessies georganiseerd met professionals uit de ambtelijke organisatie en (maatschappelijk) partners. Met hen zijn we in gesprek geweest over de uitdagingen voor de komende jaren, de inhoudelijke thema's, preventie en de onderlinge samenwerking. 1.3 We kiezen voor een samenhangende aanpak Daarbij baseren ons daarbij o.a. op de drie opgaves die de Vereniging Nederlandse Gemeenten samen met Divosa heeft omschreven in de Propositie 'De waarde van het sociaal domein'. Het zijn drie thema's die onderling samenhangen en in elkaar grijpen: - Bestaanszekerheid bieden, door onzekerheid te verminderen; - Gezond samenleven versterken, door mensen te verbinden; - Kansengelijkheid vergroten, door ongelijk te investeren; Met deze thema's vangen we de belangrijkste uitdagingen voor de komende jaren. Ze geven richting aan onze inhoudelijke koers en vormen de rode draad om samenhang en integraliteit te realiseren. 1.4 We stellen eigen verantwoordelijkheid en samenredzaamheid centraal Inwoners komen het beste tot hun recht wanneer ze eigen regie ervaren en mee kunnen doen in de samenleving. Als gemeente willen we samen met onze partners de eigen kracht van inwoners benutten en ervoor zorgen dat inwoner de regie zo veel als mogelijk behouden. We kijken daarbij wat iemand nodig heeft om deel te nemen aan het ‘gewone’ leven en niet enkel naar waar iemand recht op heeft.

We zetten in op het versterken van de omgeving rondom een persoon die extra ondersteuning nodig heeft. Ondersteuning is er altijd op gericht dat de inwoner de regie over zijn of haar eigen leven (weer) neemt, zodat inwoners in staat worden gesteld om problemen (weer) zelf op te lossen. Wanneer iemand niet zelfredzaam is stimuleren wij dat inwoners elkaar helpen. Met behulp van het algemene en/of formele aanbod binnen de sociale basis kunnen de meeste inwoners het zelf of met elkaar redden in de samenleving. We stimuleren de inzet van het sociale netwerk voordat professionele hulp wordt ingezet. We willen veel meer gebruik gaan maken van de bestaande kracht in dorpen en wijken. Het helpt daarbij om ‘1 centrale plek’ te creëren waar inwoners naartoe kunnen om elkaar te ontmoeten en terecht kunnen met vragen. Dit doen we door ons (collectieve) aanbod nog integraler onderdeel te laten uitmaken van het zorgaanbod. Kanttekeningen 1.1 De nieuwe Strategische Visie Sociaal Domein heeft gevolgen voor inwoners en (maatschappelijk) partners Om onze ambities en opgaven te realiseren, werken we samen met meerdere (maatschappelijk) partners. Daarbij geldt dat de invulling en uitvoering in lijn moeten zijn met de kaders zoals in deze strategische visie zijn verwoord. We toetsen of de aanpak en activiteiten van organisaties aansluiten bij ons beleid.

Dit kan tot gevolg hebben dat bestaande activiteiten stoppen, door inwoners zelf moeten worden georganiseerd of worden aangepast, zodat zij weer in lijn zijn met de Strategische Visie. Financiën Voor de vaststelling van de Strategische Visie Sociaal Domein is geen extra budget benodigd. Eén van de adviezen uit het rapport ‘Zicht op besparingspotentieel binnen het sociaal domein’ was om

blad 3 van 4

een gedragen strategische beleidsvisie uit te werken. De Strategische Visie Sociaal Domein is het fundament waarop de gemeente samen met (maatschappelijk) partners de uitvoering in het sociaal domein baseert en daarmee uitvoering geeft aan de verbeter- en besparingsmaatregelen. In de visie zijn de kaders en de denkrichting, leidend om binnen de beschikbare budgetten te blijven. Betrokkenheid en communicatie Bij het opstellen van de Strategische Visie Sociaal Domein zijn de Adviesraad Sociaal Domein (ASD) en de Jongeren Advies Commissie (JAC) geconsulteerd. Daarnaast hebben (maatschappelijk) partners meegedacht en hun inbreng kunnen leveren tijdens de sessies van 1 april en 13 mei. Vervolg Na besluitvorming informeren we onze (maatschappelijk) partners en adviesorganen. De thema's en leidende principes worden, al dan niet binnen een beleidsthema, nader uitgewerkt in concrete doelen en acties zodat ontwikkelingen naar aanleiding van deze strategische visie worden gemonitord. Deze doelen worden vervolgens vertaald naar heldere opdrachten aan onze (maatschappelijke) partners zoals huisartsen en scholen en de professionals in de uitvoering. De Strategische Visie Sociaal Domein loopt tot 2034. In de bestuursperiode 2030-2034 wordt een nieuwe strategische visie opgesteld. Evaluatie De Strategische Visie Sociaal Domein wordt in 2028 geëvalueerd.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van de gemeente De Ronde Venen

Marco Vonk secretaris

Maarten van der Greft Locoburgemeester

blad 4 van 4