Raadsvoorstel Referendumverordening DRV 2022

Voorstel raad de gemeenteraad

AAN AGENDAPUNT

TER INZAGE

NUMMER RAADSVERGADERING COMMISSIE ORGANISATIEONDERDEEL PORTEFEUILLEHOUDER BEHANDELEND AMBTENAAR

REGISTRATIENUMMER

BIJLAGE(N)

1. Referendumverordening

6 oktober 2022 Commissie ABZ/F P&P Maarten van der Greft Henrike Geurkink

Onderwerp Referendumverordening De Ronde Venen 2022

Voorstel 1

De Referendumverordening De Ronde Venen 2022 vast te stellen

Inleiding In vertrouwen en openheid samenwerken met de samenleving is een centraal thema in het coalitieakkoord ‘In het hart’. Dat doen we in het klein en in het groot op verschillende manieren. Het college wil samen met inwoners en ondernemers beleid vorm geven. De invoering van een lokaal referendum is een manier om dat te doen en is onderdeel van het inwonerparticipatiebeleid dat wordt opgesteld. Eind 2022 bieden we de gemeenteraad inwonerparticipatiebeleid aan, waarin we de kaders voor de verschillende vormen van inwonerparticipatie vastleggen. Hierop vooruitlopend en als ‘kers op de taart’ willen we de mogelijkheid van het referendum introduceren: Een ultieme vorm van inwonerparticipatie, waarbij inwoners zich kunnen uitspreken over voorgenomen besluiten van de raad. Inwoners kunnen ook zelf een lokaal referendum aanvragen. De spelregels voor een referendum zijn vastgelegd in de verordening.

Beoogd effect Het creëren van een nieuw inwonerparticipatie-instrument dat kan worden ingezet op initiatief van inwoners en/of de gemeenteraad.

Argumenten 1.1

De referendum verordening is gebaseerd op de model verordening van de VNG

Voorstel raad - documentnummer: 56779

Deze modelverordening is in 2019 herzien, zodat de ervaringen met diverse lokale referenda van de afgelopen jaren daar in zijn meegenomen. 1.2

De referendum verordening is ingevuld aan de hand van voorbeelden van diverse andere gemeenten In de model verordening kan elke gemeente een aantal keuzes maken. Bijvoorbeeld over de benodigde steunverklaringen voor het inleidend en definitief verzoek en de invulling van de referendumcommissie. Onder argument 1.3 geven we de overwegingen weer, die geleid hebben tot de voorgestelde keuzes in de referendumverordening. Bij het maken van deze afwegingen hebben we onder meer gebruik gemaakt van verordeningen van de gemeenten Arnhem, Doetinchem, Dordrecht, Soest, Utrecht, Waddinxveen en Zoetermeer.

1.3

Bij het invullen van de verordening hebben we een aantal afwegingen gemaakt Het voorstel gaat uit van: •

Een referendum over een voorgenomen raadsbesluit en geen correctief (na een genomen besluit) referendum. De VNG geeft aan dat een correctief referendum in de praktijk op problemen stuit en ook juridisch mogelijk problemen oplevert.

•

Een mogelijk referendum op initiatief van zowel inwoners (raadgevend) als op initiatief van de gemeenteraad (raadplegend)

•

Aantallen benodigde steunverklaringen voor het inleidend (250) en definitief (2500) verzoek die vergelijkbaar zijn met andere middelgrote gemeenten. Doel van de drempels is om te toetsen of er voldoende draagvlak voor het referendum is om de inzet van dit zware inwonerparticipatiemiddel te rechtvaardigen.

•

De inzet van een ad hoc referendumcommissie, die wordt ingesteld zodra het besluit om een referendum te organiseren is genomen. We beperken de inzet van de commissie tot raadgevende referenda. Bij referenda op initiatief van de raad zelf, is de behoefte aan onafhankelijk toezicht minder groot.

1.4

Een referendum gaat altijd over een voorgenomen raadsbesluit Als inwoners een onderwerp aan de orde willen stellen dat nog niet op de raadsagenda staat, kunnen ze dit met een concrete vraag aan de raad voorleggen. Zo kunnen inwoners een initiatiefvoorstel doen op basis van de Verordening op het burgerinitiatief gemeente De Ronde Venen 2011. De besluitvorming hierover is dan het voorgenomen besluit waarover desgewenst een referendum kan worden aangevraagd.

Kanttekeningen 1.1

De uitvoering van een referendum is een zwaar inwonerparticipatie-instrument De uitvoering en organisatie vraagt veel van inwoners en gemeente. Vandaar dat gekozen is voor aantallen benodigde steunverklaringen die garanderen dat dit instrument alleen wordt ingezet als er voldoende draagvlak is. Organisatorisch moet nog het nodige worden ingericht voor referenda op initiatief van kiesgerechtigden. Te denken valt aan de juiste ingangen voor verzoeken, informatie en loket op de website, het aanzoeken van leden voor de referendumcommissie, enz.

Voorstel raad - documentnummer: 56779 - pagina 2

Financiën De totstandkoming van deze verordening zelf heeft geen financiële consequenties. De uitvoering van toekomstige referenda brengt wel kosten met zich mee. Hierbij kan gedacht worden aan de organisatie van het referendum zelf (stempassen, stembiljetten, stembureaus, tellers, enz) en de kosten voor voorlichting (materiaal, website). Daarbij gaan we er van uit dat hierbij ook middelen worden geraamd om campagneactiviteiten van belanghebbenden te ondersteunen (bv. middels referendumkrant, zaalhuur, posters). Deze kosten zullen onderdeel moeten zijn van de besluitvorming over de uitvoering van het referendum. We hebben de kosten die andere gemeenten raamden voor het organiseren van een referendum verkend. Deze lopen uiteen van € 35.000 voor een eenvoudig referendum tegelijk met verkiezingen tot ruim € 200.000 voor een volledig op zichzelf staand referendum in een grotere gemeente. Deze bedragen noemen we om een beeld te geven, maar moeten naar onze eigen gemeente worden vertaald.

Betrokkenheid en communicatie Met de referendumverordening scheppen we een nieuw instrument voor inwonerparticipatie. Dit is opgezet aan de hand van beproefde voorbeelden en modellen. Na vaststelling communiceren we over dit nieuwe instrument en de wijze waarop inwoners hiervan gebruik kunnen maken.

Vervolg •

De verordening treedt in werking daags na bekendmaking.

•

Met het vaststellen van de verordening is het referenduminstrument nog niet klaar. We richten het proces, de informatie en de (digitale) ingangen voor inwoners verder in. Zodat we wanneer een inwoner een inleidend verzoek doet, hier soepel op in kunnen spelen.

•

Daarnaast is in het coalitieakkoord aangekondigd dat we een referendum organiseren over de toekomst van het gemeentehuis. De besluitvorming hierover (inclusief het besluit om een referendum uit te voeren) volgt in december 2022.

•

Tenslotte is de referendumverordening één van de instrumenten die onderdeel uitmaakt van het inwonerparticipatiebeleid. We zijn voornemens om het inwonerparticipatiebeleid in december aan de gemeenteraad aan te bieden.

Evaluatie Het evalueren van deze verordening is zinvol wanneer een referendum heeft plaatsgevonden. Onderdeel van het referendumproces is om dit te evalueren. Wanneer er ervaringen worden opgedaan die gevolgen moeten hebben voor de verordening, wordt er een gewijzigde verordening aangeboden. Het ontwerpbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van De Ronde Venen, de secretaris,

Voorstel raad - documentnummer: 56779 - pagina 3

de burgemeester,

De raad van de gemeente De Ronde Venen gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders (raadsvoorstel nr. 00000/00 van 6 oktober 2022).

gelet op de artikelen 84, 149 en 154 van de Gemeentewet;

Besluit De Referendumverordening De Ronde Venen 2022 vast te stellen

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente De Ronde Venen, d.d. 6 oktober 2022.

De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,