Raadsvoorstel inwonerparticipatiebeleid

Voorstel raad de gemeenteraad

AAN

REGISTRATIENUMMER

AGENDAPUNT

TER INZAGE

NUMMER

BIJLAGE(N)

RAADSVERGADERING

20 december 2022

COMMISSIE

Commissie ABZ/F

ORGANISATIEONDERDEEL PORTEFEUILLEHOUDER

PP Maarten van der Greft

BEHANDELEND AMBTENAAR

Henrike Geurkink

Bijlage 1: Inwonerparticipatiebeleid B 1.1: toelichting en verantwoording B 1.2: Beschikbare instrumenten B 1.3: Implementatie B 1.4: Inwonerparticipatie verordening B 1.5: Concept handreiking ‘In gesprek met de omgeving’

Onderwerp Inwonerparticipatiebeleid

Voorstel 1 2 3

Het inwonerparticipatiebeleid “Afspraken voor lokaal samenspel” vast te stellen; De inwonerparticipatieverordening vast te stellen (bijlage 1.4); Kennis te nemen van de volgende vier bijlagen bij het inwonerparticipatiebeleid: a. Toelichting en verantwoording (bijlage 1.1) b. Beschikbare instrumenten (bijlage 1.2) c. Implementatie (bijlage 1.3) d. Concept handreiking ‘In gesprek met de omgeving’ (bijlage 1.5)

Inleiding In het coalitieakkoord “In het hart” staat in het voorwoord: We werken samen door de samenleving om goede ideeën te vragen. Wij willen een lokale overheid zijn die luistert en hier ook naar handelt vanuit vertrouwen en openheid. In het gesprek met de samenleving zorgen we voor duidelijke verwachtingen. Op deze manier voorkomen we teleurstellingen. En bij de acties is opgenomen dat vooruitstrevend en ambitieus inwonerparticipatiebeleid wordt opgesteld. Het college vindt inwonerparticipatie belangrijk voor het goed functioneren van de gemeente. We werken al vaak en goed samen met inwoners, maar dit kan beter. Daarom biedt het college nu het inwonerparticipatiebeleid aan de gemeenteraad aan.

Voorstel raad - documentnummer: 57758

De kern van het beleid bestaat ui 4 doelen en 8 afspraken. In de bijlagen 1.1, 1.2 en 1.3 wordt dit verder toegelicht en wordt een koppeling gelegd naar instrumenten voor de uitvoering. De 4 doelen zijn: A. Zorgvuldig besluiten nemen B. Betere plannen maken C. Prettig samenleven D. Draagvlak creëren De 8 afspraken die helpen om deze doelen te bereiken zijn: 1. De inwonerparticipatie-aanpak draagt bij aan de 4 doelen 2. Direct geraakt? Dan meer te zeggen! 3. Ieders belang weegt mee (inclusief) 4. Samenwerken begint met luisteren 5. Elk vraagstuk heeft zijn eigen aanpak (maatwerk) 6. Inwonerparticipatie start zo vroeg mogelijk 7. Communicatie over inwonerparticipatie is duidelijk 8. Inwoners met een initiatief voelen zich welkom bij de gemeente

Beoogd effect Het beleid heeft als doel om inwoners1, bestuur en ambtelijke organisatie houvast te bieden bij de samenwerking. En om alle partijen te inspireren en uit te dagen om elkaar op nieuwe manieren te betrekken en samen te werken.

Argumenten 1.1

Het beleid geeft in vier doelen en acht afspraken houvast voor samenwerking Daarmee kiezen we er voor om het beleid zelf beknopt te houden. De doelen en afspraken bevatten de kern van waar inwonerparticipatie om draait. Door dit kort en bondig te houden zijn ze voor iedereen beter te begrijpen. En zijn ze bij het organiseren van activiteiten makkelijk langs te lopen en in de praktijk te gebruiken. Het beleid helpt om elkaar scherp aan de afspraken te houden. Theoretische onderbouwing van het beleid en wat dit betekent voor de uitvoering is in de bijlagen 1.1 – 1.3 opgenomen.

1.2

Het beleid legt afspraken vast over onderwerpen die door inwoners, bestuur en ambtelijke organisatie naar voren zijn gebracht De doelen en afspraken zijn geformuleerd op basis van de uitkomsten van de QuickScan Lokale Democratie, de werkgroep verbeteragenda, een peiling van het inwonerpanel en verschillende gesprekken met de gemeenteraad. Daarnaast zijn ervaringen van de gemeente en voorbeelden van andere gemeenten gebruikt. Tijdens de voorbereidende bijeenkomst van 11 oktober 2022 hebben raadsleden over het concept beleid gesproken met inwoners en ambtenaren.

1.3

1

Het beleid is een ijkpunt in een ontwikkeling die doorgaat

Waar over inwoners gesproken wordt, worden ook ondernemers en organisaties bedoeld.

Voorstel raad - documentnummer: 57758 - pagina 2

Een belangrijk uitgangspunt van het beleid is dat het er niet om gaat dat we het opschrijven, maar om wat we er mee gaan doen. En daarmee beginnen we niet op 0. Samenwerking tussen gemeente en inwoners is van alle tijden, maar ontwikkelt zich naar een steeds hoger niveau. In de bijlagen is te zien welke instrumenten we nu al met elkaar inzetten (bijlage 1.2) en op welke punten we ontwikkelmogelijkheden zien (bijlage 1.3). 1.4

Het beleid is de kapstok van bestaande en nieuwe inwonerparticipatie instrumenten De gewenste ontwikkeling gaat niet vanzelf. De gemeente wil het (nog) beter doen, nieuwe instrumenten inzetten, vroeger in het proces samenwerking zoeken, duidelijker en transparanter zijn. Anderzijds is het heel menselijk om vast te houden aan bestaande werkwijzen. De medewerker inwonerparticipatie heeft als opdracht om de gemeentelijke organisatie uit te dagen in deze ontwikkeling.

2.1

De verordening geeft invulling aan de eisen uit het wetsvoorstel 'Versterking participatie op decentraal niveau' Dit wetsvoorstel beoogd inwonerparticipatie integraal onderdeel te maken van het beleidsproces: van de voorbereiding, via de besluitvorming en uitvoering tot aan de evaluatie. De verordening vervangt de huidige inspraakverordening, waarin alleen inwonerparticipatie bij de beleidsvoorbereiding was opgenomen.

2.2

De verordening verankert het uitdaagrecht Hierover hebben wij op 29 juli 2021 een beleidsnota vastgesteld waarover we u hebben geïnformeerd. In het wetsvoorstel 'Versterking participatie op decentraal niveau' is opgenomen dat in de inwonerparticipatieverordening de keus moet worden gemaakt óf het uitdaagrecht mogelijk wordt gemaakt. Wij stellen nu dus voor dat te doen. De voorwaarden uit de beleidsnota zijn overgenomen in de verordening.

2.3

Het uitdaagrecht biedt actieve inwoners de kans een gemeentelijke taak over te nemen Hiervoor gelden wel stevige voorwaarden. Deze zijn in de verordening opgenomen en gaan bijvoorbeeld over welke taken voor uitdaging in aanmerking komen, wie mag uitdagen en dat moet worden aangetoond dat de taak goedkoper of beter kan worden uitgevoerd.

3.1

De vijf bijlagen bij het beleid verantwoorden de totstandkoming en geven invulling aan de uitvoering Bijlage 1.1 schetst de totstandkoming van het beleid, de verschillende bronnen ervoor en de wijze waarop deze in het beleid zijn verwerkt. Bijlage 1.2 en 1.3 geven een overzicht van bestaande en nog te ontwikkelen instrumenten. Daarin is tevens een eerste prioritering opgenomen: (1) Inwonerparticipatie agenda opzetten, (2) Blanco beginnen bij een aantal ontwikkelingen, (3) Goud in je Wijk, (4) Inwonerparticipatieplan bij elke ontwikkeling, (5) Inzet van interactieve digitale instrumenten. Bijlage 1.4 is de verordening. In bijlage 1.5 wordt een inhoudelijk beeld gegeven van de handreiking voor inwoners die we maken.

Kanttekeningen 1.1

Het beleid is op zichzelf niet vooruitstrevend en ambitieus; het gaat er om wat we er in de praktijk mee gaan doen

Voorstel raad - documentnummer: 57758 - pagina 3

Want het naleven van de afspraken gaat bepalen of inwoners een verandering gaan merken. De ambitie zit dus in het vooruitstrevend uitvoeren wat we afspreken. 1.2

Het beleid is geen blauwdruk voor inwonerparticipatie activiteiten of instrumenten Met het beleid besluiten welke (nieuwe) instrumenten we inzetten. In bijlage 1.2 en 1.3 bij het beleid is een uitgebreid overzicht gegeven van instrumenten die we al hebben en wat we nog kunnen ontwikkelen. Bij de keuze voor nieuwe instrumenten is het belangrijk om af te wegen of deze bijdragen aan de vier doelen van inwonerparticipatie. En om te bepalen hoe ze helpen bij het naleven van de acht afspraken.

2.1

De wet “Versterking participatie op decentraal niveau” is er nog niet Toch stellen we nu al voor om de inspraakverordening door de inwonerparticipatieverordening te vervangen. Daarin staan we niet alleen. Ook andere gemeenten nemen deze stap en de VNG heeft een eenvoudige voorbeeldverordening beschikbaar gesteld. Juridisch staat ons ook niets in de weg om dit al te doen en het past bij de maatschappelijke ontwikkeling. Mocht de wet er niet komen, dan hebben we op basis van de autonome verordenende bevoegdheid uit artikel 149 Gemeentewet meer geregeld dan op basis van hogere wetgeving is vereist.

Financiën Dit voorstel heeft geen directe financiële gevolgen. Inwonerparticipatie wordt mee geraamd bij de budgetten voor projecten en beleidsontwikkeling. Daarnaast zijn hiervoor binnen het communicatiebudget middelen opgenomen. Op basis van bijlage 1.3 “Implementatie” gaat de medewerker inwonerparticipatie aan de slag met de verdere ontwikkeling van instrumenten, training van medewerkers en ondersteuning van de organisatie in deze ontwikkeling. Wanneer dit financiële consequenties heeft wordt die via de kadernota of een los raadsvoorstel aan u voorgelegd.

Betrokkenheid en communicatie In bijlage 1.1 is uitgebreid beschreven hoe het inwonerparticipatiebeleid tot stand is gekomen. Met name de QuickScan Lokale Democratie (mei 2021), Verbeteragenda Lokale Democratie (juni – december 2021) en het inwonerpanel (september 2022) hebben het inzicht opgeleverd om het beleid te kunnen opstellen. Hierover is ook op verschillende momenten in bijeenkomsten met raadsleden en andere betrokkenen gesproken. Op 31 maart 2021 en 22 september 2021 in voorbereidende bijeenkomsten waarin is gesproken over democratische kernwaarden en de trap van eigenaarschap. Op 29 november 2021 samen met de werkgroep verbeteragenda en op 11 oktober 2022 tijdens een voorbereidende bijeenkomst waarvoor inwoners en vertegenwoordigers van inwonersorganisaties waren uitgenodigd. Een samenvatting van deze laatste bijeenkomst is opgenomen aan het einde van bijlage 1.1 bij het beleid. Hierin is ook te zien tot welke aanscherpingen dit heeft geleid.

Vervolg De uitvoering van het inwonerparticipatiebeleid ligt bij alle betrokken partijen binnen en buiten de gemeente. Binnen de gemeente worden alle medewerkers die samenwerken met inwoners er door

Voorstel raad - documentnummer: 57758 - pagina 4

geraakt. In de begroting voor 2023 is opgenomen dat een speciale medewerker inwonerparticipatie wordt aangetrokken. Deze functie heeft als doel om met de doelen en afspraken in de hand de inwonerparticipatie in de gemeente in den brede op een hoger niveau te brengen. Dat gaat dus enerzijds om het instrumentarium dat we in huis hebben, maar ook om de naleving van de afspraken door de gemeentelijke organisatie. Daarbij pakken we de in bijlage 1.3 (implementatie) benoemde prioriteiten als eerste aan.

Evaluatie De intentie van het inwonerparticipatiebeleid is om het (nog) beter te doen. We staan daarvoor continue open voor feedback vanuit de samenleving. In 2024 evalueren we samen met inwoners of de gewenste verbetering merkbaar is en of de geformuleerde afspraken adequaat zijn. Het ontwerpbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van De Ronde Venen, de secretaris, de burgemeester,

Voorstel raad - documentnummer: 57758 - pagina 5

De raad van de gemeente De Ronde Venen gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders (raadsvoorstel nr. 00000/00 van 20 december 2022).

Besluit 1 2 3

Het inwonerparticipatiebeleid “Afspraken voor lokaal samenspel” vast te stellen; De inwonerparticipatieverordening vast te stellen (bijlage 1.4); Kennis te nemen van de volgende vier bijlagen bij het inwonerparticipatiebeleid: a. Toelichting en verantwoording (bijlage 1.1) b. Beschikbare instrumenten (bijlage 1.2) c. Implementatie (bijlage 1.3) d. Concept handreiking ‘In gesprek met de omgeving’ (bijlage 1.5)

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente De Ronde Venen, d.d. 20 december 2022.

De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,