Raadsvoorstel Aanvullen budget fonds Startersleningen

Raadsvoorstel Aanvullen budget fonds Startersleningen

Raadsvoorstel

Aan: de gemeenteraad Datum: 16 april 2025 Raadsvergadering: 12 juni 2025 Commissie: Wonen, Ruimte, Samenleven, Veiligheid, Bestuur en bedrijfsvoering en Financiën Organisatieonderdeel: Team Ruimte en Economie Portefeuillehouder: Maarten van der Greft Naam behandelend ambtenaar: Sjoerd Postma Registratienummer: Klik of tik om tekst in te voeren. Ter inzage: Klik of tik om tekst in te voeren. Bijlage(n): Klik of tik om tekst in te voeren.

Onderwerp Aanvullen budget fonds Startersleningen

Voorstel 1. In te stemmen met het verstrekken van aanvullend € 500.000 aan stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn) voor het investeringsfonds startersleningen. En hier tegenover voor hetzelfde bedrag een vordering op de balans op te nemen op de genoemde stichting. 2. Het college mandaat te verlenen om het investeringsfonds voor startersleningen per keer aan te vullen met € 500.000. Inleiding Sinds 2004 biedt de gemeente De Ronde Venen de Starterslening aan. Dit doet zij in samenwerking met stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn). Het SVn beheert revolverende investeringsfondsen van (vooral) gemeenten. Uit deze fondsen verstrekt het SVn leningen aan particulieren zoals de Starterslening. Het SVn verstrekt de Startersleningen namens de gemeente. De Starterslening vergroot de haalbaarheid van de aankoop van een koopwoning voor starters binnen De Ronde Venen tussen 18 en 40 jaar. Het is een extra lening boven de reguliere hypothecaire lening van een bank.

blad 1 van 5

Sinds 2004 is er € 2.100.000 in het investeringsfonds gestort door de gemeente. Met de aflossingen die terugvloeien in het fonds, worden nieuwe leningen verstrekt. De Ronde Venen heeft in de afgelopen 5 jaar gemiddeld 10 Startersleningen per jaar verstrekt. In het afgelopen jaar is de hoeveelheid stortingen door verkochte woningen die gefinancierd zijn met een starterslening gedaald. Daarnaast is het gemiddelde bedrag van een aangevraagde starterslening gestegen. Het fonds Startersleningen is hierdoor leeg en vult zich minder snel aan. In het raadsvoorstel ‘verhogen budget Starterslening 2023’, waarmee de raad op 14 december 2023 akkoord is gegaan, is het fonds aangevuld met € 250.000. Ook is er aangegeven dat bij aankomende nieuwbouwprojecten het nodig kan zijn om het budget aan te vullen. De verwachting is dat er in 2025 meer startersleningen aangevraagd worden vanwege de gestegen hoeveelheid gebouwde nieuwbouwwoningen. Het startersleningsfonds gaat hierdoor sneller leeg. Momenteel is er in het fonds onvoldoende geld beschikbaar om een maximale Starterslening toe te kennen zonder daarvoor extra kosten te maken. Bij het continueren van het verstrekken van startersleningen moet de gemeente op dit moment in het rood staan bij het SVn, wat extra kosten met zich meebrengt.

Het voorstel is om de gemeentelijke lening met € 500.000 te verhogen en hiermee het investeringsfonds voor Startersleningen met € 500.000 aan te vullen. Daarnaast is het voorstel om het mandaat voor het aanvullen van het fonds Startersleningen bij het college te leggen, zodat de tijd waarin de gemeente geen startersleningen kan verstrekken zonder daar extra kosten voor te maken korter wordt. De raad wordt via de P&C cyclus, bij de bestuursrapportages, geïnformeerd over eventuele aanvullingen door het college. Via de Jaarbrief Wonen wordt de raad geïnformeerd de laatste stand van zaken met betrekking tot de (verleende) Startersleningen. Op deze manier blijft positie van de raad behouden om haar controlerende taak uit te voeren. Beoogd effect Het aanvullen van het fonds Startersleningen om te voldoen aan de vraag naar startersleningen. Argumenten 1.1 Er is nu niet voldoende budget in het fonds om een Starterslening te verstrekken De bestedingsruimte voor Startersleningen bedraagt op 20 maart 2025 € 4.500,23. Dat wil zeggen dat er niet voldoende ruimte is voor een Starterslening voor het maximale bedrag van € 50.000. De gemeente moet daardoor aanvragen afwijzen, omdat het budget niet toereikend is. De laatste jaren is het aantal stortingen door starterslening-gebruikers verminderd.

Dit komt door een verminderd aantal verkochte woningen die co-gefinancierd zijn met startersleningen. Het aantal verleende startersleningen blijft echter gelijk. Deze twee ontwikkelingen leiden ertoe dat het totaalbedrag van het overgebleven budget in het fonds Startersleningen daalt, zoals weergegeven in tabel 1 op de volgende pagina.

blad 2 van 5

Tabel 1. Jarenoverzicht verstrekte Startersleningen: Jaartal Aantal verleende Totaalbedrag van verleende startersleningen startersleningen

Budgeteffect van gehele jaar op het fonds Startersleningen

2021

8

€ 320.000

+189.649

2022

11

€ 333.608

-100.473

2023

12

€ 650.410

2024

11

€ 555.554

-294.121* (in dit jaar gemeentelijke storting) -72.778

1.2 De Starterslening ondersteunt koopstarters uit De Ronde Venen bij het verwerven van eigen woning Op dit moment is er sprake van een overspannen woningmarkt. Hierdoor is het voor starters vaak financieel lastig om een huis te kopen. Vooral voor alleenstaanden is het moeilijk. Een Starterslening kan een duwtje in de rug zijn voor starters die een eerste koopwoning willen kopen, maar door de gestegen rente net niet voldoende kunnen lenen bij een bank. Met de Starterslening biedt de gemeente de starters uit De Ronde Venen meer kansen op de koopwoningmarkt. 1.3 Dit draagt bij aan de ambitie om wonen beschikbaar te maken voor inwoners van onze gemeente In het coalitieakkoord “In het Hart” heeft het college de ambitie opgenomen om vol in te zetten op het beschikbaar maken van wonen voor eigen inwoners. De Starterslening is enkel voor inwoners van De Ronde Venen. Zij hebben daardoor een voordeel op de koopmarkt in De Ronde Venen ten opzichte van kopers van buiten de gemeente. 1.4 De Starterslening draagt bij aan de vitaliteit van De Ronde Venen De Starterslening is voor (voormalig) inwoners van de Ronde Venen in de leeftijd van 18 tot 40 jaar. Dit geeft hun een grotere kans om binnen de gemeente te blijven wonen. Jongere starters zijn belangrijk voor de vitaliteit van De Ronde Venen. Zo draagt de Starterslening bij aan de vitaliteit van De Ronde Venen.

1.5 De Starterslening bevordert de doorstroming binnen de gemeente De starter is een koopstarter. In sommige gevallen laten kopers die gebruik maken van de Starterslening een (sociale) huurwoning achter. Deze komt vrij voor huishoudens met een lager inkomen. Zo bevordert de Starterslening doorstroming. 1.6 Het budget voor Startersleningen is een revolverend fonds waardoor het financiële vermogen van de gemeente niet wordt aangetast Doordat de Starterslening een revolverend fonds is, vloeien rente en aflossing op de Startersleningen terug in het gemeentelijke investeringsfonds dat beheerd wordt bij het SVn. Zo komt het geld terug en wordt het financiële vermogen van de gemeenten niet aangetast. 1.7 Het beschikbaar te stellen bedrag is een lening en komt weer terug naar de gemeente Het gaat bij dit beschikbaar te stellen budget om het verstrekken van een geldlening. Dit bedrag komt weer terug bij de gemeente en dit wordt middels een vordering opgenomen op de balans van de gemeente.

blad 3 van 5

1.8 De Starterslening is voor de gemeente een eenvoudige en effectieve regeling om voort te zetten in samenwerking met het SVn De SVn voert de Starterslening uit in overeenstemming met de voorwaarden van de verordening. Als de gemeente aangeeft dat aan de voorwaarden wordt voldaan, gaat de aanvraag door naar de SVn. Zij zorgen voor verdere toetsing, verstrekking, afwikkeling, incasso van rente en aflossing en hertoetsing. De kosten van de Starterslening voor de gemeente zijn beperkt (zie Financiën). 2.1 Het verlenen van mandaat aan het college om startersleningen bij te vullen bevorderd de snelheid waarmee het fonds wordt bijgevuld en verminderd de tijd waarin de gemeente geen startersleningen kan uitgeven Het volledige proces voor een raadsvoorstel om startersleningen aan te vullen duurt gemiddeld twee tot drie maanden wanneer dit via de raad verloopt. Gedurende deze periode is het voor de gemeente niet mogelijk om startersleningen te verstrekken, ook als starters wel voldoen aan de eisen van bijvoorbeeld het hebben van een voorlopig koopcontract. Het aantal aanvragen voor startersleningen is niet gelijkmatig verdeeld over het jaar, waardoor lastig te voorspellen is wanneer een fonds mogelijk uitgeput is.

Mandatering van de bevoegdheid aan het college om het fonds Startersleningen aan te vullen levert effectiviteit op, en vermindert de tijd waarin het fonds Startersleningen uitgeput is. In de Woonvisie 2025–2030 wordt het continueren van het verlenen van startersleningen als doel benoemd. Dit voorstel sluit aan bij dat doel en waarborgt de continuering van het verlenen van startersleningen. 2.2 De controlerende taak van de raad blijft behouden De raad wordt in het vervolg bij de Jaarbrief Wonen geïnformeerd over de laatste stand van zaken bij het startersleningenfonds. Dit betreft bijvoorbeeld de hoeveelheid uitgegeven leningen, wat het huidige budget is, en hoeveel keer het college het fonds heeft moeten bijvullen om het uitgeven van startersleningen te continueren. Aanvullingen worden ook via de bestuursrapportage gemeld. Kanttekeningen 1.1 Een alternatief is het budget voor Startersleningen niet aan te vullen De raad kan besluiten het budget voor Startersleningen niet aan te vullen, dit zou een voortzetting zijn van de huidige werkwijze. Er worden dan pas weer nieuwe Startersleningen toegekend als er door aflossingen van de huidige leningen weer voldoende in het fonds zit. Het college kan dan niet alle aanvragen honoreren, ook als aanvragers wel aan de voorwaarden voldoen.

1.2 Een tweede alternatief is om het mandaat bij de raad te houden De raad kan ervoor kiezen om het mandaat te behouden en door te gaan met de huidige werkwijze. Doorgaan met de huidige werkwijze betekend dat wanneer het fonds startersleningen leeg is, er eerst een nieuw raadsvoorstel geschreven en goedgekeurd moet worden voordat er weer startersleningen uitgegeven kunnen worden. Dit zorgt voor een periode van minimaal 1.5 maand waarin starters geen starterslening kunnen aanvragen, ook als de aanvragers wel aan de voorwaarden voldoen. 1.3 De Starterslening lost de krapte op de woningmarkt niet op De Starterslening is geen oplossing voor het gebrek aan woningen. Het streven om meer woningen te realiseren blijft onverminderd bestaan.

blad 4 van 5

Financiën Het financiële risico voor de gemeente met betrekking tot de Starterslening is beperkt. De Stichting Volkshuisvesting Nederland (SVn) voert vooraf een uitgebreide krediettoets uit en verstrekt alleen leningen bij een positieve uitkomst. Deze krediettoets voorkomt dat aanvragers een lening aangaan die zij niet kunnen dragen en biedt de gemeente meer zekerheid over de terugbetalingscapaciteit. De gemeente draagt € 500.000 bij aan SVn, die dit bedrag vervolgens uitleent aan de aanvragers. De financiële positie van de gemeente blijft onveranderd door het verstrekken van deze lening, aangezien er een vordering voor hetzelfde bedrag ontstaat. Dit wordt verantwoord in de gemeentelijke balans. De administratieve beheerkosten van deze transactie bedragen € 3000. Deze extra beheerkosten passen binnen het beschikbare budget. Betrokkenheid en communicatie Op dit moment staat op de website: “Let op! Op dit moment is er niet voldoende budget om een maximale Starterslening te kunnen toekennen”. Na instemming met het besluit van uw raad verwijdert de gemeente deze melding, en hoeft deze melding ook niet opnieuw weergegeven te worden. Vervolg Na instemming met het besluit wordt het budget gestort op de rekening courant van De Ronde Venen bij de SVn. Evaluatie Het verloop van het fonds wordt actief gemonitord.

Bij toekomstige projecten met veel betaalbare woningen kan het aantal aanvragen voor startersleningen toenemen. Door het college het mandaat te verlenen om het fonds startersleningen aan te vullen, kan een starter in de gemeente De Ronde Venen (die aan de voorwaarden voldoet) ervan uitgaan dat er een starterslening aangevraagd kan worden. De raad wordt jaarlijks via de Jaarbrief Wonen geïnformeerd over de laatste stand van zaken van het fonds startersleningen. Dit biedt tevens de kans om het mandaat aan het college en de uitwerking van het fonds startersleningen als raad te evalueren

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van de gemeente De Ronde Venen,

Marco Vonk secretaris

Maarten Divendal burgemeester

blad 5 van 5