Raadsvoorstel Aandeelhouderschap Stedin

Raadsvoorstel

Raadsvoorstel Aan: de gemeenteraad Datum: 01-3-2024 Raadsvergadering: 28 maart 2024 Commissie: Commissie Samenleven, Veiligheid, Bestuur en bedrijfsvoering en Financiën Organisatieonderdeel: Team Ruimte en Economie; Teammanager Concerncontrol Portefeuillehouder: Anja Vijselaar Naam behandelend ambtenaar: Ivar Dorst; Jeffrey Slof Registratienummer: Klik of tik om tekst in te voeren. Ter inzage: Klik of tik om tekst in te voeren. Bijlage(n): 1. Verzoekbrief Stedin 2. Brief AHC 3. Brief Stedin Onderwerp Aanschaf aandelen Stedin Voorstel 1. Toe te treden als aandeelhouder van Stedin Holding N.V. door de aankoop aandelen Stedin, totaal ter waarde van circa € 1.000.000,00, met een prijs per aandeel van circa € 781,54; 2. De verwachte jaarlijkse kosten van rentelasten (€ 32.000,00) -/- op te nemen en de jaarlijks te verwachte dividenduitkering circa (€ 14.000,00) op te nemen en te verwerken in de begroting 2024 en het meerjarenperspectief. Inleiding In de energievoorziening is een regionaal netbeheerder een onafhankelijk nutsbedrijf Het nutsbedrijf beheert een transportnetwerk voor energie (gas en elektriciteit). Nederland is opgedeeld in diverse netbeheerders gebieden en in De Ronde Venen is onze netbeheerder Stedin. Het aandeelhouderschap van Stedin ligt wettelijk in publieke handen. Private partijen kunnen niet deelnemen in het aandelenkapitaal van Stedin.

Momenteel zijn er 42 gemeenten in het verzorgingsgebied van Stedin en sinds december 2023 is ook het Rijk aandeelhouder van Stedin. Stedin is als netbeheerder voor de gemeente, de inwoners en bedrijven een belangrijke partner In de komende jaren investeert Stedin ongeveer 8 miljard euro waarvan 181,7 miljoen ten behoeve van De Ronde Venen in de energie-infrastructuur in hun verzorgingsgebied waaronder De Ronde Venen. Deze investering is nodig om de kwaliteit van het huidige elektriciteitsnet te waarborgen, economische groei te faciliteren en de versnelling van de energietransitie mogelijk te maken. De doorlooptijd van deze investeringen bedraagt soms jaren. Als deze investeringen niet tijdig plaatsvinden stagneert het aansluiten van nieuwbouw van woningen en bedrijven, verduurzaming van onze huidige gebouwde omgeving, bronnen voor productie van hernieuwbare energie en laadinfrastructuur voor duurzame mobiliteit. De noodzaak tot investeren leidt tot een kapitaalbehoefte,

blad 1 van 6

Stedin en de huidige aandeelhouders hebben de gezamenlijke wens uitgesproken om het aandeelhouderschap te willen uitbreiden. Daarbij wordt rekening gehouden met het maatschappelijke collectieve belang, solidariteit en proportionaliteit binnen het verzorgingsgebied van Stedin. De noodzaak tot het maken van een toekomstbestendige energie-infrastructuur draagt ook bij aan de veiligheid, leveringszekerheid, betaalbaarheid van energie en de energietransitie. In april 2022 vroeg Stedin Holding N.V. de niet-aandeelhoudende provincies en gemeenten in haar verzorgingsgebied om aandeelhouder te worden Ook gemeente De Ronde Venen ontving dit verzoek. Het Rijk onderhandelde in deze periode met de zittende aandeelhouders over zeggenschap, dividenduitkering en de prijs per aandeel. Stedin deed in december 2023 potentiële aandeelhouders een nieuw verzoek. De huidige aandeelhouders bieden de opening aan andere overheden om per 31 maart 2024 aandeelhouder te worden van Stedin tegen dezelfde waardering en voorwaarden als het Rijk heeft verkregen. De huidige aandeelhouderswaarde is op basis van meerdere waarderingsrapporten vastgesteld op € 3,7 miljard Dit leidt tot een prijs per aandeel van circa € 781,54. Omdat de waardebepalingsdatum 1 januari 2023 is, wordt ook het dividend uit die tussenliggende periode (boekjaar 2023) uitgekeerd aan de nieuw toetredende aandeelhouders.

Dit zijn gunstige voorwaarden. De activiteiten van Stedin zijn van belang voor het slagen van de energietransitie Dit gebeurt onder andere door elektrificatie van processen en het terugleveren van duurzame energie. Tijdens de informerende raadsbijeenkomst op 24 januari 2024 lichtte Stedin toe dat er in De Ronde Venen sprake is van netcongestie. Net als in een groot deel van Nederland. Hierdoor kunnen naast zonnevelden ook geen nieuwe bedrijven meer op het stroomnetwerk worden aangesloten. De verwachting is dat er vanaf 2026 ook netcongestie voor kleinverbruikaansluitingen moet worden afgekondigd, dit heeft directe gevolgen voor onze woningbouwplannen. Daarnaast is een goede energievoorziening essentieel voor de veiligheid in de maatschappij in de breedste zin van het woord. Beoogd effect Door aandeelhouder van Stedin te worden wil gemeente De Ronde Venen haar verantwoordelijkheid nemen in het toekomstbestendig maken van de energie-infrastructuur. Hiermee maximaliseert de gemeente haar bijdrage en invloed op het proces van netverzwaring om te komen tot een toekomstbestendige energievoorziening.

Argumenten 1.1 De leveringszekerheid en de voortgang van de energietransitie in het geding Met de uitgifte van aandelen van € 1,8 miljard wil Stedin haar eigen financiële positie versterken (kapitaal uit aandelen is eigen vermogen) om daarmee in totaal 8 miljard te kunnen lenen op de kapitaalmarkt. Dit geld is nodig om investeringen te doen om de energie-infrastructuur toekomstbestendig te maken. Dit houdt uitbreiding in van het regionale elektriciteitsnetwerk, het aanleggen van kabels en leidingen en bouwen van transformatorstations. Dit is nodig om de huidige netcongestie op te lossen en verdere congestie te voorkomen.

blad 2 van 6

1.2 De gemeente neemt verantwoordelijkheid in het toekomstbestendig maken van haar energieinfrastructuur Er is een maatschappelijke uitdaging in de vorm van de borging van de leveringszekerheid en de uitvoering van de beleidsambities van Rijk, provincies en gemeenten voor verduurzaming en realisatie van hernieuwbare energie. Deze maatschappelijke opgave vereist intensieve samenwerking tussen overheden en Stedin. Het aandeelhouderschap van gemeente de Ronde Venen in Stedin draagt hieraan bij omdat het de meest vergaande vorm van financiële en inhoudelijke samenwerking is, die mogelijk is tussen netbeheerder en overheden. Zowel de huidige aandeelhouders van Stedin, het Rijk en de provincie Utrecht gaven daarbij te kennen toetreding van de niet-aandeelhoudende gemeenten in het verzorgingsgebied wenselijk te vinden.

blad 3 van 6

1.3 Via de provincie Utrecht, die een plek heeft in de aandeelhouderscommissie, kan de gemeente invloed uitoefenen Als gemeente De Ronde Venen nemen wij deel aan de aandeelhoudersvergaderingen. Via de provincie Utrecht die een plek heeft in de aandeelhouderscommissie (AHC) kan de gemeente verdere invloed uitoefenen. In deze commissie wordt regelmatig gesproken met de (voorzitter van de) raad van commissarissen en het bestuur van Stedin. Investeringsopgaven, bedrijfsplannen en andere belangrijke strategische zaken worden in deze commissie besproken. Hoewel deze commissie geen stemrecht kent, is dit wel de plek waarin standpuntbepaling over en weer kan plaatsvinden, voordat concrete voorstellen hun weg vinden naar de algemene vergadering van aandeelhouders. Door aandeelhouder te worden heeft gemeente De Ronde Venen een stem naar de provincie Utrecht om haar standpunten mee te geven aan de aandeelhouderscommissie. Er is maar een beperkt aantal plekken in de AHC, dit betekent dat gemeenten zelf geen zitting kunnen nemen in de AHC.

1.4 Stedin heeft tot 2033 181,7 miljoen aan investeringen gepland staan die ten goede komen aan De Ronde Venen De omvang van deze investeringen tonen aan dat de bijdrage in de financiële positie van Stedin ten goede komt aan De Ronde Venen. 1.5 Het aandeelhouderschap versterkt de relatie met Stedin Met het aandeelhouderschap wordt gemeente De Ronde Venen mede-eigenaar van Stedin. Hiermee ontstaan kortere bestuurlijke en ambtelijke lijnen. Daarbij krijgt gemeente De Ronde Venen de mogelijkheid aan te sluiten bij de commissie energietransitie. Hierin worden keuzes besproken over de werkzaamheden van Stedin die niet gereguleerd zijn. Daarnaast ontvangt de gemeente informatie zoals het jaarplan en de strategische agenda voordat deze worden gepubliceerd. 1.6 Met het aandeelhouderschap toont de gemeente zich solidair aan andere aandeelhouders Ook draagt de gemeente bij aan het geografisch in balans brengen van de aandeelhouderbasis van Stedin. De meeste aandeelhouders van Stedin liggen momenteel in de provincie Zuid-Holland terwijl het verzorgingsgebied ook de provincies Utrecht en Zeeland beslaat. Voor een evenwichtige balans onder de aandeelhouders is het goed als alle geografische gebieden goed vertegenwoordigd zijn. De provincies Zeeland en Utrecht en verschillende gemeenten uit deze provincies treden als aandeelhouder toe om een betere balans te realiseren.

Door de toetreding van De Ronde Venen toont de gemeente zich solidair en draagt de gemeente actief bij aan de ontwikkelingen. 1.7 Gekochte aandelen geven recht op dividend over het boekjaar 2023 Als de aandelen worden aangekocht vóór 31 maart 2024, ontvangt gemeente De Ronde Venen nog dividend met terugwerkende kracht over 2023. Het verwachtte dividend over 2023 is circa € 9,00 per gekocht aandeel en komt neer op circa 1,2% dividendrendement. Als € 1.000.000,00 aandelen wordt aangekocht, betreft dit circa € 12.000,00. 1.8 Bijkomende kosten voor aandelentransacties zijn al door het Rijk betaald Bij de uitgifte en aanschaf van aandelen komen normaliter verschillende bijkomende kostenposten waaronder onderhandelingen van voorwaarden, waardering van de aandelen en het due diligence onderzoek. Voor de huidige gelegenheid om aandeelhouder te worden zijn deze kosten door het Rijk betaald waardoor het haalbaar wordt om voor een relatief klein bedrag aandeelhouder te worden. 1.9 Acht andere Utrechtse gemeenten worden ook aandeelhouder

blad 4 van 6

Zij stappen nu ook per 31 maart 2024 in. Gemeente Utrecht gaf aan dat hun financiële situatie het nu niet toelaat om aandeelhouder te worden. Zij overwegen bij een mogelijke volgende gelegenheid wel aandeelhouder te worden. 2.1 De netto toegevoegde jaarlijkse financiële lasten zijn te overzien Deze lasten wegen niet op tegenover de niet-financiële baten die de gemeente als aandeelhouder van Stedin krijgt. Kanttekeningen 1.1 De invloed van aandeelhouders is beperkt Doordat we toetreden als aandeelhouder zijn de connecties sterker en zijn we veel meer in dialoog tot het doen van investering, het opzetten van Energy-hubs, deze intensieve samenwerking zal een versnelling kunnen realiseren. 1.2 De investering in Stedin lost het netcongestie probleem op korte termijn niet op De gecommuniceerde doorlooptijden van de uitvoering van de netverzwaringen van 2029 en 2033 (voor station Mijdrecht) worden door de investering en de intensieve samenwerking die hieruit voortvloeit zal een versnelling kunnen realiseren. Zoals in heel Nederland blijft de gemeente de komende jaren met de uitdagingen van netcongestie geconfronteerd worden. 1.3 Vanuit de gemeente als publiekrechtelijk rechtspersoon is al een nauwe samenwerking met Stedin Het aandeelhouderschap zal deze relatie verdiepen maar het is niet zo dat zonder aandeelhouderschap deze relatie niet voortgezet wordt.

1.4 De uitkeringen van dividend betreffen over het algemeen geen gegarandeerde inkomsten Ervaringen uit het verleden laten zien dat dit risico beperkt is. Er is een gezamenlijk due diligence onderzoek uitgevoerd door de betrokken partijen de resultaten hiervan zijn positief. De door het Rijk onderhandelde voorwaarden bieden zeker een goede kans om nu aan te sluiten maar behaalde resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst. Op basis van de afgegeven prognose wordt een dividenduitkering van circa € 14.000,00 verwacht. Het maximale risico betreft het mislopen van circa € 14.000,00 aan dividendinkomsten. Daar staat tegenover, dat de dividendinkomsten ook hoger kunnen uitvallen dan de verwachtte 1,4%. 1.5 Er is geen reëel exit scenario De gemeente kan nu aandelen kopen. Maar er is geen vrije markt in Stedin aandelen, alleen overheden mogen aandeelhouder zijn. De gemeente kan niet zondermeer kiezen om uit deze investering te stappen. Dat is alleen mogelijk in overleg met andere aandeelhouders die de aandelen over wil nemen of onder uitzonderlijke omstandigheden, zoals bijvoorbeeld het samengaan van de drie netbeheerders. 1.6 Door vreemd vermogen aan te trekken neemt de weerbaarheid van de financiën van de gemeente De Ronde Venen af De schuldenpositie en daarmee het vreemd vermogen van gemeente De Ronde Venen neemt toe.

Dit heeft een (minimaal) effect op de solvabiliteitsratio en de netto schuldenquote. De solvabiliteitsratio daalt met circa 0,1% en de netto schuldenquote neemt met circa 0,8% toe.

blad 5 van 6

Financiën De aangekochte aandelen ter waarde van € 1.000.000,00 wordt aangekocht met geleend geld. Op dit moment is de marktrente 3,2%. Stedin heeft de prognose afgegeven dat het verwacht een gemiddeld jaarlijks dividendrendement te kunnen uitkeren van 1,4% (circa € 14.000,00). Dit betekent netto lasten (na aftrek van ontvangen dividend) van 1,8% (circa € 18.000,00).

Jaarlijkse rentelast Jaarlijkse te verwachten dividenduitkering Netto jaarlijkse lasten

In percentage 3,2% 1,4% 1,8%

In euro’s € 32.000 € 14.000 € 18.000

Betrokkenheid en communicatie Na besluitvorming in de raad vindt communicatie plaats naar inwoners en bedrijven In verschillende uitingen en via verschillende kanalen communiceert de gemeente over de toetreding als aandeelhouder van Stedin, zodat de gemeente hiermee laat zien dat zij haar verantwoordelijkheid neemt om de problematiek rondom netcongestie aan te pakken. Vervolg Tijdens de aandeelhoudersvergadering van Stedin op 27 maart 2024 is de toetreding van De Ronde Venen als aandeelhouder onder opschortende voorwaarden geaccepteerd. Na positieve besluitvorming vanuit de raad wordt deze toetreding bekrachtigd. Evaluatie De samenwerking met Stedin heeft gezien de urgente netcongestie problematiek bestuurlijk en ambtelijk de aandacht en wordt regelmatig geëvalueerd. Als deze niet naar wens verloopt geeft het aandeelhouderschap extra mogelijkheden om dit bespreekbaar te maken en indien nodig te escaleren. Financieel zal de investering geëvalueerd worden bij eventuele verzoeken vanuit Stedin voor aanvullende investeringen of op het moment dat zich een mogelijkheid tot uittreding voordoet.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van de gemeente De Ronde Venen,

Marco Vonk secretaris

Maarten Divendal burgemeester

blad 6 van 6