Raadsvoorstel 63, Vaststellen Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP), fase 3 REP U10,

Voorstel raad AAN AGENDAPUNT NUMMER RAADSVERGADERING COMMISSIE ORGANISATIEONDERDEEL PORTEFEUILLEHOUDER BEHANDELEND AMBTENAAR ORGANISATIEONDERDEEL

de gemeenteraad 3c 63/21 25 november 2021 Commissie RZ RU-P&P Rein Kroon Martine Heidema RU-P&P

REGISTRATIENUMMER TER INZAGE BIJLAGE(N)

Integraal Ruimtelijk Perspectief Overzicht zienswijze raden Toetsing Beoordelingskader Participatie IRP Aanbiedingsbrief IRP

Onderwerp Vaststellen Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP), fase 3 REP U10

Voorstel 1. In te stemmen met het Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP) inclusief uitvoeringsstrategie voor de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen van de regio Utrecht tot 2040.

Inleiding Het definitieve IRP wordt u hierbij ter besluitvorming aangeboden. Het IRP is het eindresultaat van fase 3 van het REP (Ruimtelijk-Economisch Programma) van de U10. Het IRP is een integrale ruimtelijke visie voor de Metropoolregio Utrecht op het gebied van groen en landschap, wonen, werken, mobiliteit en energie. In het IRP worden regionale keuzes en integrale afwegingen gemaakt. Het IRP is een gezamenlijk document van 16 Utrechtse gemeenten. Samen met 15 andere gemeenten hebben we geparticipeerd om de gezamenlijke doelen te waarborgen en te bewerkstelligen. Het is daarmee een zwaarwegend document voor de invulling van de regionale programmering van de provincie. Waarmee de provincie keuzes maakt voor de toekomstige woon- en werklocaties in de regio.

Beoogd effect Met het vaststellen van het IRP wordt invulling gegeven aan de ambities van De Ronde Venen voor de bouw van 4.800 woningen en de uitbreiding van minimaal 12 hectare bedrijventerrein.

Voorstel raad - documentnummer: 52512

Argumenten 1.1 Het lokale beleid en de lokale ambities vormen de basis van het IRP het IRP is het eindresultaat van fase 3 van het REP. Onze inbreng in het REP focust zich op de speerpunten: stedelijke ontwikkeling (4.800 woningen, 12 ha netto bedrijventerreinuitbreiding), mobiliteit in relatie tot de vitaliteit van onze dorpen, onze duurzaamheidsambities, de aandacht voor groen & landschap en de rolverdeling lokaal/regionaal/provinciaal omwille van behoud lokale zeggenschap over lokale ontwikkelingen. Via deelname aan de verschillende bestuurstafels, het indienen van zienswijzen, moties en amendementen op verschillende tussenproducten (Bouwstenen REP, Contour REP, beoordelingskader, concept IRP) en het voeren van het scherpe debat met uw raad op deze onderdelen is ons lokale beleid en ambities in het IRP gebracht. Onze zienswijze op het concept IRP (besproken in raadsvoorstel 33/21) hebben geleid tot aanscherpingen van het definitieve IRP. Onze doelstellingen zijn overgenomen. Waaronder de mogelijke ontwikkellocaties en aantallen voor woningbouw en bedrijventerrein en ons Strategisch OV-plan. 1.2 Het IRP vormt de basis voor het thematisch Regionaal Programmeren van de provincie De provincie werkt sinds dit jaar met regionale programmering. In mei 2021 zijn de regionale programma’s wonen en werken opgesteld voor de regio U16.

In deze programma’s worden keuzes gemaakt voor woon- en werklocaties (hoeveel, wat, waar en wanneer). En wordt verder gewerkt aan de realisatie van de woningbouwopgave en de opgave op het gebied van bedrijventerreinen. Voor de verkenning van (locatie)keuzes en afwegingen voor verstedelijking in het gebied van de U16 is het IRP een zwaarwegend document. 1.3 Het IRP helpt ons bij het bereiken van onze ambitie van het bouwen van 4.800 woningen Het IRP geeft ruimte om de woningbouwopgave te realiseren op basis van het principe vitale kernen. Er zijn uitleglocaties (buiten stedelijk gebied) opgenomen om in de eigen woningbehoefte te voorzien en om vitaal te blijven. Dit zijn niet de grootschalige locaties voor de grote regionale vraag (zoals Rijnenburg bij Utrecht), maar woningbouw die voor dorpen nodig is om vitaal te blijven. De ontwikkeling van deze woningen mag niet leiden tot een extra belasting van het bestaande wegennet. Hierdoor zou de doorstroming in de spits extra worden belemmerd. Het IRP erkent dat woningbouw in onze gemeente door de ligging nabij Amsterdam een beperkt effect heeft op het wegennet rondom (de stad) Utrecht. 1.4 Het Strategisch OV-plan van De Ronde Venen is integraal opgenomen in het IRP Dit is positief voor de uitvoering van dit plan. Ook is het positief voor het realiseren van onze woningbouwambitie.

Binnen de opgave van vitale kernen is aan het definitieve IRP toegevoegd dat locaties bij haltes aan directe en snelle buslijnen logische plekken zijn om te kijken naar verstedelijking voor zover dit past binnen de structuur van de dorpen en het landschap. Dit is een verbreding van de verstedelijkingsprincipes uit het IRP en biedt ruimte om in onze gemeente de groeipotentie te benutten.

Voorstel raad - documentnummer: 52512 - pagina 2

Naast de directe en snelle buslijnen naar Amsterdam-Bijlmer/Arena, Breukelen en Uithoorn zijn er ook kwalitatief hoogwaardige fietsverbindingen vanuit Mijdrecht richting de knooppunten Breukelen en Uithoorn opgenomen. 1.5 Het IRP biedt een concrete kans om onze ambitie van 12 ha bedrijventerreinuitbreiding te bewerkstelligen Om zowel kwantitatief en kwalitatief sterke bedrijventerreinen in De Ronde Venen te behouden is een gecombineerde aanpak van intensivering en zorgvuldig ruimtegebruik plus uitbreiding nodig. In het toekomstperspectief van het deelgebied Vecht en Venen is de gewenste verdichting en uitbreiding van het bedrijventerrein Mijdrecht, deels met een grootschalig (regionaal) functioneel profiel, opgenomen. Het concept van regionale bedrijventerreinen wordt in fase 4 van het REP verder uitgewerkt. Het eerste plan voor een regionaal terrein wordt in de fase tot 2030 ingebracht. Er vindt nu in U10 verband onderzoek plaats naar zoeklocaties voor regionale bedrijventerreinen. Hierover wordt gesproken aan de Bestuurstafel Economische Positionering. Uit dit onderzoek blijkt dat er een concrete kans is om onze ambitie om minimaal 12 hectare bedrijventerrein toe te voegen aan het huidige bedrijventerrein.

1.6 Met ontwikkelruimte voor verstedelijking kunnen we binnen onze gemeente kansen benutten voor groen & landschap Voor de stedelijke groei van de regio is de versterking van de landschappelijke kwaliteit en van het groen- blauwe netwerk voor natuur en recreatie een randvoorwaarde. Hiermee doet het IRP recht aan de grote opgaven en uitdagingen om natuur, klimaat en economische dragers zoals agrariërs de ruimte te bieden voor ontwikkeling. In het toekomstperspectief Vecht en Venen (hoofdstuk 3.3) is specifiek voor Mijdrecht opgenomen dat er wordt gezocht naar manieren om de uitbreiding te combineren met de ontwikkeling van de Blauwe Krans en met een bijdrage aan de klimaatrobuuste regio. Dit geldt ook voor de koppeling tussen de bouwopgave en de wateropgave in onze gemeente. De uitwerking hiervan vindt plaats in fase 4 van het REP. Daarbij wordt nauw samengewerkt met het programma 'Groen groeit mee' van provincie, gemeentes en waterschappen. 1.7 De RES 1.0 is opgenomen in het definitieve IRP De Regionale Energie Strategie 1.0 (RES) is opgesteld door de U16-regiogemeenten met de Provincie Utrecht en Waterschappen. In deze strategie staat hoe en waar de regio grootschalig duurzame energie gaat opwekken en welke duurzame warmtebronnen in beeld zijn. In het IRP is gekozen om volledig aan te sluiten bij de RES 1.0.

Omdat de bijdrage van De Ronde Venen niet is opgenomen in de tekst van de RES 1.0, staat deze ook niet in het IRP. Op 5 juli 2021 stelde uw raad de zoekgebieden vast. En om 410 TJ (0,114 TWh) bij te dragen aan de RES 1.0. Via een brief hebben wij de RES U16 hier op 14 juli 2021 over geïnformeerd. Op 30 september 2021 heeft uw raad de RES 1.0 vastgesteld. 1.8 Het IRP is een bouwsteen voor de gemeentelijke Omgevingsvisie Het IRP heeft op zichzelf geen wettelijke juridische status zoals een gemeentelijk of een provinciaal omgevingsplan. Het IRP is wél een belangrijke bouwsteen voor de gemeentelijke omgevingsvisies en voor gesprekken met provincie, rijk en andere stakeholders. Met de 16

Voorstel raad - documentnummer: 52512 - pagina 3

deelnemende gemeenten spreken we af dat de gemeentelijke omgevingsvisies en beleid en programma’s passen binnen dit integrale perspectief voor de regio en andersom. 1.9 De onafhankelijke toets op het IRP laat een positief beeld zien op alle indicatoren van het Beoordelingskader Het IRP is ter beoordeling gelegd langs het vastgestelde en aangescherpte Beoordelingskader. In bijlage 3 van het IRP “Toetsing IRP Aangepast beoordelingskader REP” wat bij dit raadsvoorstel is gevoegd treft u dit onafhankelijk oordeel aan. De toets op het IRP laat in zijn algemeenheid een positief beeld zien. Voor de meeste doelstellingen (zowel hoofd, als subdoelen) is veel aandacht in het IRP. Positief scoort de vitaliteit van de kernen en de verstedelijkingsopgave, want er is zicht op voldoende planvoorraad. Ook scoort de capaciteit van de infrastructuur positief door de voorgestelde capaciteitsuitbreiding van het OV en langzaam verkeer. Omdat er in het IRP veel aandacht is voor de ruimtelijke kwaliteit van het landelijk gebied scoort ook dit positief. Op sommige criteria scoort het IRP neutraal (nul) of is het nog onduidelijk (vraagteken). Het is echter niet haalbaar op alle onderdelen uit het kader positief te scoren. Dit omdat het om de totaalscore gaat of omdat bepaalde aspecten nader uitgewerkt moeten worden in de volgende fase.

Waarin concrete uitwerkingen op programma, gebieds- of projectniveau plaatsvinden. Zo is de opgave voor de bedrijventerreinen nog niet beoordeeld omdat dit nog in studie is. Hetzelfde geldt voor de mogelijkheden voor klimaatadaptatie en de inpassing van duurzame energiebronnen. Op die punten zal nadere uitwerking en concretisering plaatsvinden in fase 4 van het REP. 1.10

De uitvoeringsstrategie maakt op hoofdlijnen helder hoe het IRP op een samenhangende

manier uit te voeren is. Het is nu van belang scherp te krijgen hoe het IRP gerealiseerd wordt. De gemeenten zijn in de lead om de uitwerking en daarna de uitvoering van de onderdelen van het IRP waar te maken. Voor projecten en programma’s kunnen gemeenten dit zelf doen. Op complexere en/of gemeentegrens overstijgende ontwikkelingen zal in allianties worden samen gewerkt. Met een regionale ondersteuning, coördinatie en monitoring. 1.11

Een regionale aanpak op de uitvoering helpt om benodigde middelen voor de uitvoering van

het IRP naar de regio te halen Door een integraal regionaal programma en realisatiestrategie te ontwikkelen, kunnen de gemeenten in de U10 samen en eenduidig optrekken naar provincie, rijk en andere partners. Hiermee zijn we als regio een betrouwbare en herkenbare partner en zijn we voorbereid wanneer zich kansen voordoen als groeifonds, woonimpuls, toekomstige geldstromen voor financiering van groen en de mobiliteit.

Kanttekeningen 1.1 De Provincie Utrecht is gestart met regionale programmering voor wonen en werken De Provincie werkt aan een regionaal programma voor wonen en werken op basis van de POVI. Hierover hebben wij u op 6 juli 2021 door middel van een informatienota geïnformeerd. Het gaat om een bredere scope, en een sectorale aanpak, maar het vereist afstemmingen/of

Voorstel raad - documentnummer: 52512 - pagina 4

samenwerking tussen regionale en provinciale ruimtelijke keuzes. Dit heeft aandacht in de vervolgfase. 1.2 Voor de benodigde investeringen is de regio mede afhankelijk van andere partijen Een deel van het behalen van de ambities van het IRP is afhankelijk van investeringen, bijdrages en medewerking van andere partijen. In onze zienswijze hebben we aandacht gevraagd om inzicht te krijgen op de uitvoerbaarheid van de opgave Groen & Landschap. Deze is financieel nog niet gedekt. Er is een grote maatschappelijke urgentie om op gebied van de woonopgave stappen te zetten in de uitvoering. In de volgende fase van het IRP moet er aandacht zijn voor een integraal regionaal programma, investerings- en lobbystrategie. 1.3 Sommige opgaven in het IRP hebben een verdere concretisering nodig Op een aantal punten vraagt het IRP om concretisering, zoals de RES 1.0, zoeklocaties naar regionale bedrijventerreinen, de omgang en investeringen in de mobiliteitsmaatregelen en de programmering van vitaliteit waarbij integrale afwegingen een rol spelen. Het perspectief is adaptief. Dit betekent dat het concreter wordt ingevuld en aangescherpt op basis van de (lokale) ontwikkelingen en uitwerkingen in de uitvoeringsfase. In de vervolgfase van het programmeren worden deze onderdelen geconcretiseerd, integraal afgewogen en vertaald in een adaptief ontwikkelpad.

De eerste actualisatie vindt na een periode van 2 jaar plaats. Er wordt onderzocht wat een passende ritmiek is voor de periode daarna. 1.4 Participatie heeft gedeeltelijk plaatsgevonden Participatie met regionale stakeholders heeft plaatsgevonden binnen fase 3 en is gekoppeld aan de fase van het programmeren. Regionale stakeholders hebben behoefte om mee denken en werken aan de vervolgstap: de realisatiestrategie en de uitvoering. En zijn partner bij planuitwerking en realisatie. De participatie met inwoners is gekoppeld aan de participatie op lokale omgevingsvisies met eigenaarschap bij gemeenten. De onderdelen uit het IRP worden gekoppeld aan de lokale vraagstukken. Het gesprek met inwoners en partijen (=participatie) rondom de uitvoering is een proces dat in de vervolgfase om een passend vervolg vraagt. 1.5 Het IRP is een regionale visie, waarin nog een aantal onzekerheden bij de uitwerking en realisatie Gemeenten en regionale stakeholders zien financiële risico’s en of onrendabele toppen op het vlak van binnenstedelijk bouwen, verdichten van bedrijventerreinen, verbeteren van de bereikbaarheid en investeringen in groen. Het IRP en de uitvoeringsstrategie moet daarom worden gezien als onze gezamenlijke regionale basis voor de toekomst.

Waarmee we als U16 de regie houden over de samenwerking onderling en met provincie, rijk en andere partners om de hoofdkeuzes scherp te maken en om de benodigde investeringen te krijgen.

Financiën Het Perspectief vergt het commitment en investering in de samenwerking bij de uitvoering. Aan het IRP is een uitvoeringsstrategie gekoppeld, die nader wordt uitgewerkt in een concreet plan van aanpak voor fase 4. Daarvoor wordt een financiële bijdrage gevraagd aan de 16 gemeenten voor periode tot eind 2022. De financiële verdeelsleutel binnen de U10 wordt gehanteerd.

Voorstel raad - documentnummer: 52512 - pagina 5

Verdeelsleutel op basis van inwonersaantal:

IRP Gemeente Bunnik De Bilt De Ronde Venen Houten IJsselstein Lopik Montfoort Nieuwegein Oudewater Stichtse Vecht Utrecht Utrechtse Heuvelrug Vijfheerenlanden Wijk bij Duurstede Woerden Zeist Totaal

Inwonertal 1-1-2021 CBS 15345 43368 44727 50230 33812 14460 13889 63853 10136 65101 359355 49931 57833 23927 52696 65057 963720

Opstart Fase 4A 2021 1535 4500 4641 5212 3508 1500 1441 6626 1052 6755 37288 5181 6001 2483 5468 6751 100000

Fase 4A 2022 15346 45001 46411 52121 35085 15004 14412 66257 10518 67552 372883 51811 60010 24828 54680 67506 1000000

Totaal Fase 4A 2021+2022 16881 49501 51052 57333 38593 16505 15853 72882 11569 74307 410172 56992 66011 27311 60148 74257 1100000

Dit is gelijk aan de begroting en verdeelsleutel in IRP fase 3 om te komen van Contour naar Perspectief. In de Begroting van 2021 is binnen Programma 9 €14.000,- opgenomen ten behoeve van het REP. Voor het jaar 2022 is € 45.000,- ten behoeve van de 4e fase REP opgenomen in de Begroting 2022. Daarmee is onze financiële bijdrage aan de 4e fase van het REP gewaarborgd.

Betrokkenheid en communicatie IRP, lokale participatie en het Ruimtelijk Perspectief De Ronde Venen Onder kanttekening 1.4 is aangegeven dat de participatie over het IRP gedeeltelijk heeft plaatsgevonden. Participatie met inwoners heeft binnen onze gemeente nog niet plaatsgevonden. Bij de verdere uitwerking en programmering van het IRP wordt de samenleving betrokken in de planvorming, zowel regionale stakeholders als inwoners. Momenteel werken we aan het Ruimtelijk Perspectief De Ronde Venen. Daarin bezien we alle ruimtelijke opgaven van de gemeente integraal. Het Ruimtelijk Perspectief De Ronde Venen is het vertrekpunt voor de gemeentelijke Omgevingsvisie. De Omgevingsvisie is een goed instrument voor de lokale participatie.

Vervolg Het proces van het REP is in 2018 gestart en bestaat uit 4 fasen. Fase 1 was het ‘zetten van een stip op de horizon 2040’ als bestuurlijk vertrekpunt. Fase 2 bestond uit het opstellen van de ruimtelijke contour, een tussenresultaat op weg naar het IRP. Met de besluitvorming over het IRP dat nu voorligt eindigt fase 3. In fase 4 van het REP wordt het integraal ruimtelijk programma opgesteld.

Voorstel raad - documentnummer: 52512 - pagina 6

Eventuele moties en amendementen op het IRP worden in fase 4 opgepakt en meegenomen bij een nadere uitwerking op programma, gebieds- en projectniveau. In het IRP is in hoofdstuk 4 de uitvoeringsstrategie opgenomen. Dat maakt inzichtelijk hoe we als van een Integraal Ruimtelijk Perspectief komen tot Integraal Programmeren en Realisatie. En concreet plan van aanpak wordt als start van de vervolgfase uitgewerkt. Zoals verwoord in argument 1.10 is het voor de uitvoering en realisatie van de integrale regionale opgaven nodig om te werken in allianties. Hierin kunnen ook andere publieke- of private- partijen dan gemeenten deelnemen. Zoals door u opgedragen in de motie “Werkwijze in U16” van 6 april 2021 leggen wij het besluit om deel te nemen aan een dergelijke alliantie vooraf voor aan uw raad. Daarbij informeren we u over de diverse aspecten die met deze alliantie samenhangen (met wie, waarom en welke extra kosten) en vragen we u welke kaders we moeten hanteren bij de uitwerking.

Evaluatie N.v.t.

Het ontwerpbesluit bieden wij u hierbij ter vaststelling aan. Burgemeester en wethouders van De Ronde Venen, de secretaris,

Voorstel raad - documentnummer: 52512 - pagina 7

de burgemeester,

De raad van de gemeente De Ronde Venen gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders (raadsvoorstel nr. 63/21 van 25 november 2021).

Besluit In te stemmen met het Integraal Ruimtelijk Perspectief (IRP) inclusief uitvoeringsstrategie voor de toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen van de regio Utrecht tot 2040.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente De Ronde Venen, d.d. 25 november 2021.

De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,