Raadsvoorstel 54, bijlage 4 brief gemeenteraad DRV ivm kadernota 2022

Geachte leden van de gemeenteraad, April jongstleden heeft het college de Kadernota 2022 met u als gemeenteraad gedeeld. U heeft twee avonden uitgetrokken voor de bespreking van deze nota op 2 en 3 juni. Als maatschappelijk partners en uitvoerders van diverse voorzieningen in het Sociaal Domein uiten wij onze zorgen over de nota en de wijze waarop de gemeente invulling geeft aan de uitdagingen waar zij voor staat. Deze zorgen zijn niet van gisteren en hebben wij in de afgelopen maanden uitvoerig gedeeld en besproken met ambtenaren en wethouder Alberta Schuurs. Kaderbrief 2021 Vorig jaar heeft het college middels de Kaderbrief 2021 zijn beleidsmatige en financiële kaders op hoofdlijnen voor het volgende begrotingsjaar en de drie daaropvolgende jaren weergegeven. Gezien de grote financiële tekorten binnen de gemeente kondigde deze brief een aantal zoekrichtingen aan om tot bezuinigingen te komen. Eén van de zoekrichtingen om te komen tot een sluitende begroting 2021, inclusief meerjarenperspectief 2022 – 2024, betrof de subsidies in het Sociaal Domein. Op 17 juni 2020 ontvingen wij namens de gemeente een uitnodiging om deel te nemen aan het overleg “ideeënplein begroting”.

Ter voorbereiding stelde de gemeente ons de volgende vraag: “Hoe kunt u als partner van de gemeente meebouwen aan het invullen van de sociale infrastructuur waarin aan de uitgangspunten van de Kaderbrief worden voldaan. En waarbij u als organisatie met 85% van het budget, uw activiteiten moet doen. Wat kunt u als organisatie doen? Welke tips kunt u aan de gemeente geven om deze uitdaging met vertrouwen aan te gaan?” Hoewel wij schrokken van deze enorme taakstelling, waren wij als vanzelfsprekend bereid om mee te denken over dit complexe vraagstuk1. We hebben diverse denkrichtingen voorbereid en ingebracht. Om hier een constructief vervolg aan te geven, hebben wij voorgesteld om, onder leiding van de gemeente, een formele werkgroep aan te wijzen. Deze werkgroep zou zich bezig moeten houden met het gezamenlijk ontwikkelen en in gang zetten van de benodigde vernieuwing en het ‘anders kijken’. Tot onze schrik werden er in het overleg twijfels geuit over de effectiviteit en mate van samenwerking vanuit de voorliggende voorzieningen. We hebben wethouder Schuurs aangeschreven over deze bijeenkomst2, maar een reactie bleef uit. Een strak georganiseerde werkgroep, waarin gemeente en partners samen toewerken naar een concrete bijdrage aan de uitdagingen binnen het Sociaal Domein, is helaas nooit tot stand gekomen.

In onze ogen een gemiste kans, we staan immers voor een gezamenlijke opgave. Omdat er weinig beweging leek te komen op ons voorstel om samen te zoeken naar alternatieven, hebben we destijds besloten u als gemeenteraad aan te schrijven3. Tevens maakten wij gebruik van het inspreekrecht. Een jaar later staat de door ons destijds ingebrachte inhoud nog steeds overeind. In de tussentijd is er veel gebeurd. Programmabegroting 2021-2024 en amendementen Programmabegroting 2021-2024 “In het sociaal domein is sterk ingezet op preventie om te voorkomen dat gebruik wordt gemaakt van zwaardere (duurdere) voorzieningen in de Wmo, participatie en jeugdhulp. Dat betekent dus dat als we werken vanuit de visie die gericht is op de-medicaliseren, er een maatschappelijk veld beschikbaar moet zijn om de vraag naar gespecialiseerde trajecten ‘terug’ te kunnen leggen naar het ‘normale’ leven. Juist in het preventieve veld liggen de grootste mogelijkheden voor (snelle) bezuinigingen, terwijl het preventieve veld ook juist nog extra investeringen vraagt. Dit is een spanningsveld. En hierin hebben we de maatschappelijke partners hard nodig. Door met hen scherp in te zetten op preventieve maatregelen en goed te kijken welke merkbaar werken. Hiervoor zijn met een aantal partners al gesprekken gevoerd. De eerste uitdaging is om de toename van de kosten te stoppen, voor bezuinigd kan worden.

Dit is een kwestie van een lange adem.”

1

Bijlage 1 Reactie uitnodiging ideeënplein begroting 2021 Bijlage 2 Zorgen Kadernota 2021 3 Bijlage 3 Brief Maatschappelijk Partners aan de leden van de gemeenteraad 20-09-28 2

Dit fragment uit de Programmabegroting laat goed zien voor welke uitdaging wij staan. Bedragen zijn op papier snel ingeboekt maar in de dagelijkse praktijk is het waarmaken van deze doelstellingen vaak een stuk minder eenvoudig. Daarbij heeft de gemeente onvoldoende in beeld welke inzet welk effect teweeg brengt, wat sturing ingewikkeld maakt. Ondanks veelbelovende bijeenkomsten over monitoring, is het tot op heden nog onvoldoende duidelijk op basis van welke indicatoren we als basis van het voorveld beschouwen. We zien dat de transformatie, die nodig is, om de Jeugdhulp en WMO goed, betaalbaar en duurzaam te organiseren, niet snel genoeg van de grond komt. Investeren in het voorveld is noodzakelijk wanneer je de hoge kosten in de maatwerkvoorzieningen wilt dempen. Als gemeenteraad heeft u het belang hiervan gezien en u heeft met een aantal moties en amendementen, ombuigingen op de korte termijn weten te voorkomen 4. Het belang van preventie en voorliggende voorziening wordt gezien en iedereen leek daarmee te begrijpen dat hierop bezuinigen een stap terug is in de tijd. Ombuiging voorveld Ook recent is weer gebleken dat Sociaal Werk bijdraagt aan een betere kwaliteit van leven en het voorkomen van verdere/complexere zorg.

Dat concludeert onderzoeksbureau SEOR 5 in opdracht van Sociaal Werk werkt! Uit de meta-analyse van businesscases blijkt dat Sociaal Werk op maatschappelijk, economisch en financieel vlak, veel oplevert. De belangrijkste conclusie uit de meta-analyse is dat er niet zoiets is als ‘one best way of social work’, want zowel bij preventieve, als meer curatieve aanpakken, maakt Sociaal Werk echt een verschil. De spreiding in rendement tussen businesscases is groot, ook binnen de typen. Op basis van 14 maatschappelijke kostenbatenanalyses (MKBA’s) binnen de 32 businesscases constateert SEOR, dat de brutobaten gemiddeld een factor 1,6 hoger liggen dan de kosten. Kadernota 2022 “We buigen structureel 150.000 euro om vanuit een aantal opdrachten die we aan de maatschappelijke partners meegeven. Deze opdrachten zijn gericht op efficiëntie in de samenwerking en om keuzes te maken om sommige dingen niet meer te doen. Van de opbrengst van deze ombuiging wordt 50.000 euro ingezet om de transformatie te realiseren. Deze opbrengsten zijn opgenomen bij de structurele mutaties in het financieel meerjarenperspectief. We zetten in op andere financieringsbronnen zodat het voorveld zo krachtig mogelijk blijft en waar mogelijk de bezuinigingen kunnen worden verzacht.

We doen een beroep op fondsen zoals ZonMw en maken gebruik van de steunpakketten van de Rijksoverheid ter verbetering van welzijn en leefstijl. We gaan op zoek naar alternatieve geldstromen via onder andere zorgverzekeraars.” Ondanks het bewezen rendement lijkt het college er op basis van de Kadernota 2022 niet in te slagen ook daadwerkelijk te investeren in het voorveld. In onze optiek zouden de kosten zouden echter voor de baten uit moeten gaan. Ombuiging Bibliotheek Naast bovenstaande opgave staat er een taakstelling van 10% (€ 65.000) voor de Bibliotheek ingeboekt. De Bibliotheek is een laagdrempelige en preventieve voorziening, die toegang biedt tot informatie in brede zin. De Bibliotheek biedt kansen voor kinderen en volwassenen om zich te ontwikkelen en hun maatschappelijke positie te verbeteren. De Bibliotheek heeft een brede functie, waarvan niet alleen een functie binnen het voorveld, preventie, maar ook een educatieve – en culturele functie binnen de basisinfrastructuur. Lezen en literatuur en toegang tot kunst en cultuur, stimuleren van voorlezen en leesplezier, ondersteunen van voorschools en primair onderwijs en volwasseneducatie taal en digitale vaardigheden, zijn maar een paar voorbeelden hiervan.

4

Bijlage 4 Motie D66, CDA, VVD over versterken voorliggend veld Bijlage 5 Amendement PVDA / GL / CU / CDA / D66 / Seniorenpartij over synergievoordelen en CJG 5 https://www.sociaalwerk-werkt.nl/sociaal-werk-rendeert

De Bibliotheek is voor de gemeente een goed middel om specifieke doelgroepen zoals kinderen, ouderen, nieuwkomers, laaggeletterden en digitaal minder vaardige inwoners te bereiken en alle inwoners van kennis en informatie te voorzien. Iedereen moet zich immers naar vermogen kunnen ontwikkelen, staat in diverse gemeentelijke beleidsstukken. Een bezuiniging op de Bibliotheek staat haaks op dit beleid. De maatschappelijke effecten en baten van de Bibliotheek zijn aantoonbaar op basis van diverse onderzoeken en direct zichtbaar in de samenleving. Om al deze doelgroepen te bereiken is de Bibliotheek in een transitie naar een maatschappelijk educatieve Bibliotheek, die met hun programmering naar de doelgroepen toe gaat, het is namelijk niet vanzelfsprekend dat alle doelgroepen naar de Bibliotheek toe komen. Dit vraagt om tijd, zorgvuldigheid, gesprekken met gemeentes en stakeholders én voldoende financiële middelen om kwalitatief goede en toekomstbestendige bibliotheekdiensten in onze kernen te kunnen vormgeven. In het Bibliotheekconvenant 2020 – 20236 is het belang van deze brede taken en baten van de Bibliotheek ook nogmaals onderstreept en namens gemeenten ondertekend door de VNG. Voldoende financiering is hiervoor een voorwaarde.

Vertrek van het maatschappelijk werk Ook doet het college het voorstel om Kwadraad vanaf 2022 niet meer te subsidiëren voor de producten maatschappelijk werk en maatschappelijk werkers. Notitie Toegang 2.0 “In de centrale toegang wordt gewerkt met multidisciplinaire kernteams met daarin professionals met verschillende specialisaties vanuit verschillende partijen. Vanuit de gemeente worden de consulenten Jeugd, Wmo en de klantmanagers Participatie onderdeel van het kernteam. Verder zijn medewerkers advies en informatie (geleverd door Servicepunten en bibliotheek), sociaal werkers (Tympaan- De Baat) en maatschappelijk werkers met specialismen de basisfuncties die in het kernteam vertegenwoordigd zijn.

Met het wegsnijden van het algemeen maatschappelijk werk van Kwadraad uit het hart van de samenleving, wijkt het college niet enkel af van de eerder vastgestelde koers, maar maakt zij bovenal een inhoudelijke inschattingsfout. Zoals u bekend, beogen de decentralisatie-wetten maatwerk op lokale schaal met inzet van de maatschappelijke steunstructuren, zowel formele als informele. Oplossingsstrategieën voor (opkomende) vragen naar zorg en begeleiding beginnen juist in het voorveld, met als doel problemen vroegtijdig op te lossen. Het voorveld is laagdrempelig en preventief, dus veel vragen zijn daar op de juiste plek. Veel vragen worden impliciet in het voorveld gesteld, dus voordat iemand echt al zijn eigen hulpvraag heeft geformuleerd, zal iemand in de huidige situatie eerst al eens informeren bij een spreekuur van het maatschappelijk werk, of informatie zoeken bij het Servicepunt. Met kortdurende interventies is het maatschappelijk werk van Kwadraad in staat complexe problematiek te beantwoorden. Vaak met als resultaat dat het beroep op een maatwerkvoorziening voorkomen kan worden. Hierin wordt, net als door de andere voorliggende voorzieningen, nadrukkelijk met netwerk- en ketenpartners in het veld samengewerkt. De lijnen zijn kort, de samenwerking is goed.

Met de beantwoording7 op de door u gestelde technische vragen over het aanbod van Kwadraad is zichtbaar geworden dat ook het bereik vanuit de collectieve groepsgerichte activiteiten goed te noemen is. Wanneer inwoners voor hun vraag in de nu voorgestelde variant, direct naar het Kernteam moeten, zal dit drempelverhogend werken. De laagdrempeligheid van het maatschappelijk werk, zoals we dat nu kennen in uw gemeente verdwijnt. Dit staat haaks op het belang en de ingezette koers het voorveld te versterken.

6 7

Link naar convenant: https://www.debibliotheken.nl/informatie/bibliotheekconvenant/ Bijlage 6 Beantwoording Raadsvragen DRV mei 2021 v.01

Bovendien zal de werkdruk onvermijdelijk verder toenemen bij het Kernteam en de kosten zullen naar verwachting stijgen. De ondertekenaars van deze brief hebben bij herhaling (zowel als collectief en vanuit individuele organisaties) de gemeente bevraagd op de ontwikkelkoers van het Kernteam. Tot op het moment waarop de Kadernota 2022 openbaar is gemaakt is de gemeente hier in onze optiek onduidelijk over geweest. Wederom een gemiste kans, omdat de maatschappelijk partners bij herhaling hebben aangegeven aan de voorkant hun kennis en ervaring aan te willen wenden, om mee te denken over de inrichting van het Sociaal Domein. Nu worden we overvallen met het uitgangspunt dat het Kernteam nog meer taken zélf gaat uitvoeren als gemeentelijke instantie. Ook de maatschappelijk werkers die zich al jaren met hart en ziel inzetten voor de inwoners van uw gemeente voelen zich overvallen en weinig serieus genomen. Er wordt gebrek aan visie, gebrek aan koersvastheid en gebrek aan waardering voor het belangrijke werk dat zij (ook in corona- tijd) iedere dag weer hebben geleverd, ervaren. Het mag duidelijk zijn dat wij onze zorgen niet voor ons kunnen houden. Een sterk en goed georganiseerd voorveld is van essentieel belang om in samenwerking met de zorgaanbieders zoals Kwintes, Careyn en Zideris een bijdrage te kunnen leveren aan de transformatiedoelstellingen.

Graag zouden wij dan ook met u en uw fracties hierover in gesprek gaan. Dit kan gezamenlijk maar ook individueel, digitaal of live. In de bijlage treft u daartoe onze contactgegevens aan. Wij vragen u om koers te houden en de daarbij behorende middelen om alternatieven te organiseren voor de inwoners van uw gemeente. Dit betekent dat wij u vragen om de bovengenoemde voorstellen uit de Kadernota 2022 in heroverweging te nemen en dit in het overleg met college bespreekbaar wilt maken. Met vriendelijke groet, partners van de Ontwikkeltafel en partners van de Maatschappelijke Agenda. Bibliotheek Angstel, Vecht & Venen Careyn Gezinsbuddy Handje Helpen Kwadraad Kwintes MEE-UGV Servicepunt & Tympaan-De Baat Zideris Namens deze

Richard Schuit, Regiodirecteur, Kwadraad 26-05-2021

Bijlage: namen en contactgegevens Maatschappelijke Organisaties Bibliotheek AV&V

Eric de Haan

06-54906308

e.de.haan@bibliotheekavv.nl

Careyn

Yasmin Noordberg

06-20760766

y.noordberg@careyn.nl

Gezinsbuddy/Diaconaal Platform Jos Honig

06-41562426

jos@gezinsbuddy.nl

Handje Helpen

Irene Domburg

06-28908143

idomburg@handjehelpen.nl

Kwadraad

Richard Schuit

06-27309980

r.schuit@kwadraaad.nl

Kwintes

Mary van Termey

06-53747271

mary.vantermeij@kwintes.nl

MEE-UGV

Willem Hagen

06-53797302

w.hagen@mee-az.nl

Servicepunt & Tympaan –De Baat Mieke Telder

06-44654060

m.telder@stdb.nl

Zideris

06-41698427

marleen.graper@zideris.nl

Marleen Graper