Raadsvoorstel 48, bijlage 2 Lokaal Preventieakkoord 30-04-2021

Lokaal Preventieakkoord Gezond nu en in de toekomst Dat is wat we willen bereiken voor de inwoners in De Ronde Venen. Met kinderen die een goede start maken en daar hun leven lang profijt van hebben. Met actieve volwassen, die fit hun pensioen in gaan. Met ouderen die veel gezonde levensjaren hebben en zo lang mogelijk meedoen in de samenleving. We willen in De Ronde Venen een beweging creëren die bijdraagt aan het realiseren van een groene, gezonde omgeving. Waar mensen - ook als ze ziek of kwetsbaar zijn - een betekenisvol leven leiden en waar de leef- en werkomgeving gezond gedrag stimuleert, ondersteunt en vergemakkelijkt. Dat is de ambitie van het lokaal Preventieakkoord. De focus op wat gezondheid is, is de laatste jaren verschoven. We zien gezondheid niet langer als afwezigheid van ziekte, maar als het vermogen van inwoners om zich aan te passen en zelf regie te voeren in het licht van de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het dagelijkse leven. Deze gedachte is uitgewerkt in het begrip ‘positieve gezondheid’, een begrip dat binnen en buiten de gezondheidszorg steeds meer omarmd wordt. Deze kanteling in het denken over gezondheid sluit ook aan bij de kanteling in het sociaal domein waarbij wordt uitgegaan van de mogelijkheden van inwoners in plaats van hun beperkingen.

Wij spannen ons in voor inwoners van jong tot oud waarbij doorlopend aandacht is voor positieve gezondheid en een gezonde leefstijl; thuis, op de kinderopvang, op school, op de opleiding, op het werk, bij de sportvereniging en in de wijk. Niet iedereen is in staat zelf verantwoordelijkheid te nemen. Vaardigheden voor het verkrijgen, begrijpen en toepassen van informatie over gezondheid en gezond gedrag zijn hiervoor essentieel.

Van nationaal naar lokaal preventieakkoord In november 2018 is op initiatief van staatsecretaris Paul Blokhuis van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, het Nationaal Preventieakkoord (NPA) tot stand gekomen. Het NPA heeft als doel de Nederlandse bevolking gezonder te maken door een gezonde leefstijl te stimuleren. Het richt zich hierbij vooral op roken, alcoholgebruik en overgewicht. Vertegenwoordigers van de Rijksoverheid, het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties hebben het akkoord ondertekend en op elk van de deelonderwerpen doelen en acties vastgesteld. Dit lokaal preventieakkoord gaat over de thema’s van het Nationaal Preventieakkoord, maar sluit ook aan bij de lokale ambities in de lokale gezondheidsnota en het lokaal sportakkoord. Het lokaal sportakkoord en het lokaal preventieakkoord hebben veel raakvlakken. Leefstijl en sporten/bewegen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Er ligt al een goede basis voor het stimuleren van een gezonde leefstijl in het sportakkoord. Door het lokaal preventieakkoord te ondertekenen, laten organisaties zien dat ze actief met andere partijen samen willen werken aan gezondere inwoners en gezondere dorpen. Daarin gezamenlijk

Informatienota - documentnummer: 50307

optrekken zorgt voor extra kracht en impact. Het is een aanzet voor het verder verbreden van een beweging waar in de toekomst ook steeds meer partijen zich bij kunnen aansluiten. Het lokaal preventieakkoord is zo een ‘levend’ document. Op deze manier zetten we ons samen actief in voor positieve gezondheid en preventie, zodat iedereen in De Ronde Venen de kennis en mogelijkheden heeft om gezond te leven en gezonde keuzes te maken.

Ambities en afspraken Dit lokaal preventieakkoord van De Ronde Venen is het uitvoeringsplan van de lokale gezondheidsnota voor 2021- 2023. We sluiten voor een groot deel aan bij wat al in De Ronde Venen aanwezig is en dat versterken we. De ondertekenaars van dit akkoord committeren zich aan de volgende ambities tot 2023: 1.

Gezonde omgeving: een omgeving die ontmoeting, ontspanning en bewegen stimuleert

2.

Gezonde leefstijl: gezond eten, meer bewegen en minder middelengebruik

3.

Gezond ouder worden: participeren en veilig in en om het huis

Voor deze ambities maken we een uitvoeringsplan. Voor de uitvoering is voor drie jaar (2021, 2022, 2023) elk jaar € 30.000 beschikbaar vanuit het rijk. Deze middelen zijn beschikbaar voor de uitvoerders van activiteiten en projecten geformuleerd bij de ambities in dit lokaal Preventieakkoord.

1. Gezonde omgeving We willen een groene omgeving zijn, waar aandacht is voor klimaatverandering en hittestress. We willen een omgeving waar het aantrekkelijk is om te wonen, waar ruimte is om elkaar te ontmoeten en waar gezonde keuzes aantrekkelijk zijn. We willen een gemeente waar je uitgenodigd wordt om te lopen en te fietsen in wijken en tussen wijken en dorpen. Waar dichtbij huis mogelijkheden zijn om te wandelen, te spelen en te sporten. Voor het monitoren van de voortgang bij het realiseren van deze ambitie maken we gebruik van de GGD buurtmonitor. De indicatoren hiervoor zijn in 2024: 95% (i.p.v. 91,3%) van de 10- en 11-jarigen vindt dat er voldoende fijne buitenspeelplekken zijn 30% (i.p.v. 24,7%) van de inwoners in De Ronde Venen gebruikt de fiets om zich te verplaatsen Alle openbare ruimtes zijn rookvrij in 2025 In 2021 en 2022 sluiten we aan bij deze activiteiten en projecten: Groen in de buurt, bewonersinitiatieven voor groen in hun buurt Groene schoolpleinen, die uitnodigen om te bewegen en te sporten Landelijke buitenspeeldag Burendag Gezonde school programma (thema: natuur en milieu)

Informatienota - documentnummer: 50307 - pagina 2

Buurtmoestuinen, bijvoorbeeld via het project van tuin tot bord (Inclusieve) natuurspeelplekken Omgevingsplan voor de Molenwijk in De Ronde Venen Uitbreiding beweegtoestellen en (toegankelijke) beweegroutes in de openbare ruimte Groen ‘ommetje’ in verschillende wijken Fietslessen voor volwassen Betaalbare fietsen via de Leerwerkplaats Move mates groen

2. Gezonde leefstijl Een gezonde leefstijl is de basis voor een goede gezondheid en werkt preventief. We verbeteren de gezondheidsvaardigheden, waardoor meer inwoners gezond(er) eten, bewegen en minder middelen gebruiken. We zetten daarbij in op zowel de gezondheidsvaardigheden bij kinderen als bij volwassenen. We zetten ons extra in om gezondheidsachterstanden te verkleinen bij inwoners met een lage sociaaleconomische status (SES). Bijvoorbeeld in Proostdijland in Mijdrecht. Proostdijland heeft het laagst gemiddelde inkomen van alle buurten in De Ronde Venen. Er is veel gezondheidswinst te behalen. Voor de aanpak van gezondheidsachterstanden is het nodig om het medisch en het sociaal domein met elkaar te verbinden, maar ook de beleidsterreinen gezondheid, werk en inkomen, onderwijs, minima, sport en ruimte. We streven naar een cultuuromslag waarin een gezonde leefstijl in een gezondheidsstimulerende omgeving steeds meer normaal is. Voor het monitoren van de voortgang bij het realiseren van deze ambitie maken we gebruik van de GGD buurtmonitor. De indicatoren hiervoor zijn in 2024: 55% (i.p.v. 48%) van de 10- en 11-jarigen in De Ronde Venen eet elke dag fruit 65% (i.p.v. 61,5%) van de volwassen inwoners voldoet aan de beweegnorm 70% (i.p.v. 62%) van de 10- en 11- jarigen loopt of fietst naar school 40% (i.p.v. 35%) van de volwassenen voldoet aan de alcoholrichtlijn 10% (i.p.v.

18%) van de 10- en 11- jarigen; 35% (i.p.v.) 41% van de 19- tot 65-jarigen in De Ronde Venen heeft overgewicht Gezondheidsvaardigheden Iedereen moet informatie over gezondheid kunnen verkrijgen, begrijpen en toepassen. Wij zetten in op het vanaf jonge leeftijd verhogen van taal- en digitale vaardigheden en op het bestrijden van lage gezondheidsvaardigheden bij volwassenen. Daarnaast werken we aan het herkennen van lage gezondheidsvaardigheden door zorgverleners, het doorverwijzen hiervan en het communiceren in begrijpelijke taal. Dit alles leidt tot hogere gezondheidsvaardigheden, betere gezondheidskeuzes én hogere sociale inclusie. Hogere sociale inclusie leidt weer tot een toename in fitheid, verlagend effect op stress en heeft een verhogend effect op een gezonde levensverwachting. In 2021 en 2022 sluiten we aan bij deze activiteiten en projecten: Digitaalhuis en Taalhuis De Ronde Venen Gezinsaanpak laaggeletterdheid

Informatienota - documentnummer: 50307 - pagina 3

Leesplezier en mediawijsheid jeugd van 0 tot 13 jaar op de (voor)school Overgewicht We willen minder mensen met overgewicht en obesitas voor alle leeftijdsgroepen. We stimuleren om meer te bewegen en gezonder te eten, waarbij aandacht is voor mogelijke achterliggende problemen van mensen. Samen werken we aan het verbinden en versterken van initiatieven. In 2021 en 2022 sluiten we aan bij deze activiteiten en projecten: Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI) voor volwassen en kinderen Club Fit 4 Gezonde School programma (thema voeding, middelengebruik, bewegen en sport) Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG) Programma jong leren eten Sportaanbod voor kwetsbare doelgroepen Kies je sport voor kinderen en volwassenen Bewegen op Recept Iedereen Actief en Jongeren Actief Gezonde Leefstijlweek Alcohol We willen dat alcohol drinken een meer bewuste keuze is, waarbij mensen weten wat de effecten zijn op de gezondheid. We willen de risicofactoren verminderen en de beschermende factoren versterken in de thuissituatie en vrije tijd. Bijvoorbeeld door ouders te ondersteunen bij het stellen van grenzen, sportverenigingen die geen alcohol schenken voor 4 uur en een aantrekkelijk aanbod van alcoholvrije opties. Met als resultaat een daling van het alcoholgebruik in alle leeftijdsgroepen. We zetten in op bewustwording, kennis, toegang, toezicht en handhaving.

In 2021 en 2022 sluiten we aan bij deze activiteiten en projecten: Voorlichting Gezondheidsweek Veenlanden College Lokale invulling van landelijke campagnes zoals IkPas Nix 18 Verantwoord alcoholgebruik bij sportverenigingen Team:Fit Roken We werken toe naar een rookvrije generatie in 2040. We focussen zowel op een rookvrije omgeving voor kinderen en jongeren als op ondersteuningsmogelijkheden om te stoppen met roken. In 2021 en 2022 sluiten we aan bij deze activiteiten en projecten: Voorlichting Gezondheidsweek Veen Landen College Sportverenigingen rookvrij

Informatienota - documentnummer: 50307 - pagina 4

Speeltuinen en parken rookvrij Nix 18 Team:Fit Mentale gezondheid We stimuleren het mentale welbevinden (veerkracht en weerbaarheid) onder inwoners. Meer mensen ervaren hun leven als zinvol, nemen eigen regie over hun leven, zijn tevreden over hun sociale contacten, ervaren minder eenzaamheid en lopen minder risico op een depressie. We zetten in op bewustwording en het bespreekbaar maken van mentale gezondheid en bieden ondersteuning waar nodig. Er is aandacht voor vitaliteit, ontspanning en mogelijkheden om elkaar te ontmoeten. In 2021 en 2022 sluiten we aan bij deze activiteiten en projecten: Verbreding van Welzijn op recept Maatjesprojecten Mental Health First Aid training in de wijk Ondersteuning van mantelzorgers met een migrantenachtergrond Lotgenotencontact Respijtzorg voor mantelzorgers Cognitieve fitness (stresspreventie voor ouderen)

3. Gezond ouder worden Het is onze ambitie dat meer inwoners gezond ouder worden. Er zijn momenten in het leven van een inwoner die het begin kunnen zijn van een nieuwe fase met nieuwe uitdagingen en mogelijk ook een toenemende kwetsbaarheid. Door inwoners vóór deze fase na te laten denken over vitaliteit, wonen en sociale contacten, vergroten we het bewustzijn. We zetten in op het verminderen van de verhoogde kwetsbaarheid bij inwoners met een lage opleiding of migrantenachtergrond.. Meer inwoners spelen passend in op hun behoeften en wensen voor nu en in de toekomst. Mantelzorgers spelen daar een belangrijke rol in. We willen passende ondersteuning van mantelzorgers, zowel oudere als jonge mantelzorgers en ook voor mantelzorgers met een migrantenachtergrond. We zetten in op ouderen die (naar vermogen) kunnen blijven participeren in de samenleving en veiliger in en om het huis kunnen bewegen. Voor het monitoren van de voortgang bij het realiseren van deze ambitie maken we gebruik van de GGD buurtmonitor. De indicatoren hiervoor zijn in 2024: 45% (i.p.v. 39%) van de 65-plussers voldoet aan de beweegrichtlijn 50% (i.p.v. 58%) van de 65-plussers in De Ronde Venen heeft overgewicht 8% (i.p.v. 10%) van de 65-plussers voelt zich ernstig eenzaam 85% (i.p.v.

82%) van de 65-plussers heeft beschikbare steun of hulp van mensen in de buurt In 2021 en 2022 sluiten we aan bij deze activiteiten en projecten: Oktober Actief (kies je sport voor ouderen)

Informatienota - documentnummer: 50307 - pagina 5

Vitaliteitstest Valpreventie Een tegen eenzaamheid Doortrap gemeente, blijven fietsen tot je 100e Dementievriendelijke gemeente Compaan tablets voor ouderen Diabetes challenge Ouderen diners

Uitvoering lokaal preventieakkoord Integrale aanpak Er zijn veel factoren die invloed hebben op de gezondheid van onze inwoners, waardoor gezondheid ‘breed’ kan worden opgevat. Dit maakt het belangrijk om goed naar de samenhang te kijken met andere (beleids)terreinen en waar mogelijk samenwerking te faciliteren met en tussen maatschappelijk partners. Alleen door goede en integrale samenwerking wordt de inwoner uiteindelijk gestimuleerd om de eigen regie te pakken, zodat hij/zij zoveel als mogelijk zelfredzaam is. Actieve communicatie door alle deelnemers We communiceren actief over het lokaal preventieakkoord en onze bijdrage daarin. Zo stralen we met z’n allen uit dat we gezondheid belangrijk vinden. We brengen het preventieakkoord actief onder de aandacht bij maatschappelijke partners en buurtcomités met de vraag om aan te sluiten. Ook nieuwe partijen die een bijdrage willen leveren aan de uitvoering van het lokale preventieakkoord zijn welkom. Eigen verantwoordelijkheid door alle deelnemers De gemeente heeft de regie en monitort de voortgang van de activiteiten en projecten. Deelnemende organisatie zijn zelf verantwoordelijk voor de uitvoering van afspraken en het behalen van specifieke doelen.

Informatienota - documentnummer: 50307 - pagina 6

Deelnemers aan het lokale Preventieakkoord van De Ronde Venen: Bibliotheek Angstel, Vecht en Venen Eric de Haan Directeur bestuurder Buurtgezinnen Hanna ter Welle Regio coördinator Diëtheek Ivette Schuurman Diëtiste Dorpscomité De Hoef Julia Heidstra Voorzitter werkgroep Welzijn & Voorzieningen Gemeente De Ronde Venen Alberta Schuurs Wethouder GGDrU Jaap Donker Directeur Publieke Gezondheid Gouderdom Babette van der Veen Eigenaar Kids College Angela van Scheppingen Directeur Kwadraat Richard Schuit Regio directeur MTC Fysio Peter Egbers Fysiotherapeut Veerle van Buuren Kinderfysiotherapeute

Esther Verdam Fysiotherapeute

Informatienota - documentnummer: 50307 - pagina 7

Natuur en Milieu Educatief centrum Conny van Kruysbergen Adviseur Natuur en Duurzaamheidscommunicatie Petra Vink Gewichtsconsulent & Leefstijlcoach Petra Vink Gewichtsconsulent en Leefstijlscoach Senioren Sportief Actief/ Buurtsportcoach Jos Kooijman Projectleider en Buurtsportcoach senioren Servicepunt & Tympaan-De Baat Mieke Telder Directeur Slimness Claudia van der Meijden Gewichtsconsulent en bewegingscoach Stichting Samenwerkende Zorgverleners Vinkeveen en Wilnis (Gezonde Venen) Charissa van Bruggen Secretaris Teamsportservice provincie Utrecht Patrick Hilhorst Regio coördinator VB Fysio Charissa van Bruggen Praktijkhouder Zideris Marleen Gräper Cluster manager

Zonnehuisgroep Amstelland Henriet Groenendijk Manager

Informatienota - documentnummer: 50307 - pagina 8

LM Graper