Raadsvoorstel 41 Burgerinitiatief exploitatie zonnenpanelenveld in Vinkeveen

Voorstel raad (burgerinitiatief) Aan: Agendapunt Nummer:

de gemeenteraad 4 41/21

Registratienummer Ter inzage

Raadsvergadering

30 juni 2021

Bijlage(n) Ruimtelijke onderbouwing Financiële onderbouwing / businesscase (ter inzage bij de griffie) Oprichtingsakte Veenergie.nu

Commissie Organisatieonderdeel Portefeuillehouder(s) Initiatiefnemers

RZ Griffie Rein Kroon, Kiki Hagen René Bultena / Anco Goldhoorn namens coöperatie Veenergie.nu

Onderwerp Burgerinitiatief voor de op coöperatieve basis aanleg en exploitatie van een zonnepanelenveld te Vinkeveen teneinde bij te dragen aan de energie-transitie en uitstoot CO2 en stikstof in onze gemeente te beperken Voorstel 1. Het college van B&W opdracht te geven om een procedure te starten tot een tijdelijke afwijking van het bestemmingsplan voor de duur van 15 jaar t.b.v. het realiseren van een zonneveldenpark in het beoogde plaatsingsgebied achter de Herenweg 293 te Vinkeveen 2. Een borgstelling van de gemeente te accorderen van de door de coöperatie aan te trekken financiering bij BNG tot een maximum van € 6,25 mln. Dit vereist, volgens opgave van BNG, de volgende (letterlijke) beslissing van het college: “Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente De Ronde Venen, gelet op artikel 160 lid 1 sub e van de Gemeentewet VERKLAART: kennis te hebben genomen van het model van de akte van borgtocht(met vermelding van de referentie) van BNG Bank; en

3. BESLUIT:

4.

5. 6.

7.

Om onder de in deze akte van borgtocht vermelde voorwaarden onherroepelijk en onvoorwaardelijk borg te staan jegens BNG Bank voor de richtige nakoming van alle verplichtingen van Coöperatie Veenergie.nu u.a. ( uitgesloten aansprakelijkheid) uit hoofde van de [daarin genoemde] lening, overeenkomstig de model akte van borgtocht met referentie E2a01122010, een en ander tot een maximum bedrag van EUR XXXX,= (te vermeerderen met de pro rata parte aan dit bedrag toe te rekenen boeten, kosten en wettelijk overeengekomen renten)” Ter verdere zekerheid en controle: zal, alvorens een overeenkomst met de BNG wordt afgesloten, aan het college aan de hand van de definitieve offertes en andere documenten worden aangetoond: - dat de realisatie binnen zodanige grenzen is zeker gesteld, dat de maximale borg voor de gemeente € 6,25miljoen is; - de Belastingdienst medewerking zal verlenen om gebruik te maken van de zgn. · “postcoderoosregeling” voor een periode van 15 jaar Het college de mogelijkheid te geven een collegelid te benoemen in het bestuur van de Coöperatie Veenergie.nu Het college opdracht te geven om gebruik te maken van de mogelijkheid om vrijstelling van leges te verlenen conform artikel 4 lid c) en e) van VERORDENING OP DE HEFFING EN INVORDERING VAN LEGES 2019 Het college de mogelijkheid te geven de aanvrager ambtelijke ondersteuning waar nodig te verlenen.

Inleiding Het Rijk, Provincie en gemeente hebben doelen gesteld om de energie-transitie vorm te geven. De gemeente De Ronde Venen heeft zich ten doel gesteld in 2040 energieneutraal te zijn. Het beleid, ook van het huidige college, is er op gericht om, citaat begroting 2020 “inwoners te stimuleren bij te dragen aan de leefomgeving in hun buurt vanuit de gedacht: samen bereik je meer dan alleen” . Vanuit deze coöperatieve gedacht heeft een groep inwoners van De Ronde Venen hierop het initiatief genomen om zelf stroom op te gaan wekken middels een zonnepanelenpark. Zij hebben zich georganiseerd in de coöperatie Veenergie.nu, een coöperatie met ideële doelstelling zonder winstoogmerk. Achter de Herenweg in Vinkeveen ligt aan de westzijde een aantal percelen grond, aansluitend op het parkeerterrein van Proosdij Haven. De percelen met niet bevlot- en bevaarbare sloten liggen binnen het gebied van het nieuw te maken bestemmingsplan Vinkeveense Plassen. De grond is nu niet in gebruik (wordt alleen gemaaid). De burgerinitiatiefnemers, georganiseerd in de coöperatie Veenergie.nu, zijn voornemens om hier een zonnepark te realiseren. Het gaat om een park van circa 6,5 hectare waar elektriciteit wordt opgewekt door middel van zonne-energie. De ligging van het projectgebied is weergegeven in figuur 1 en figuur 2. De begrenzing is in beginsel afgestemd op de

kadastrale sectie F perceelnummer 2067 (gemeente De Ronde Venen).

Figuur 1. Ligging projectgebied (Google Earth)

Het beoogde “Zonnepark Herenweg” komt te liggen op gronden ten westen / zuidwesten van de Herenweg en wordt aan de zuidzijde en zuidoostzijde uit het zicht genomen door de ringdijk. Ten noordwesten liggen gelijksoortige percelen. Ten noordoosten ligt op redelijke afstand de lintbebouwing aan de Herenweg. De gronden betreffen ‘losse’ legakkers die van elkaar gescheiden worden door niet bevaarbare en niet-bevlotbare afwateringssloten. Het gebied wordt aan de noordoostkant ontsloten via het parkeerterrein van Jachthaven Proosdij met een verbinding met de Herenweg. Het initiële projectgebied staat weergeven in figuur 2 en is ca 7,2 ha groot inclusief wateroppervlak en parkeerterrein.

Figuur 2. Locatie projectgebied (bron: kadastrale kaart sectie F – nummer 2067) De voor dit doel opgerichte coöperatie Veenergie.nu heeft geen winstoogmerk en heeft voor de periode van 15 jaar de beschikking over de percelen grond en water tegen een prijs van € 1 per jaar. De ruimtelijke onderbouwing is als bijlage toegevoegd.

Beoogd effect Verduurzaming Door realisatie van het zonnepanelenveld wordt bijgedragen aan de verduurzaming van de energievoorziening op weg naar een energie-neutrale gemeente. Zo zal per jaar minder CO2 en NOx minder uitgestoten worden in vergelijking met de uitstoot bij opwekking van “grijze stroom” door met fossiele brandstof opgewekte energie. Dat laatste kan tevens als compensatie-instrument worden ingezet in de PAS-problematiek, zie onderstaand overzicht, een en ander afhankelijk van het definitieve ontwerp. Prestaties van het Zonnepark Heerenweg Vermogen

PV systeemvermogen (KWp)

Opbrengst

Opbrengst (kWh/kWp) Opbrengst jaar 1 (kWh)

7.200 900 6.480..000

Opbrengst jaar 1 (TJ) Opbrengst 15 jaar (kWh)

23 93.222.000

Opbrengst 15 jaar (TJ)

336

Vermeden emissie CO2 uitstoot "grijze stroom" NL (kg CO2 / kWh) Vermeden uitstoot 15 jaar (kg CO2)

0,447 41.670.000

0,71

NOx uitstoot "grijze stroom" NL (gram /kWh) Vermeden NOx uitstoot 15 jaar (kg)

66.188

Bron: https://www.ce.nl/publicaties/download/1786

De vermindering van de uitstoot van NOx kan mogelijk gebruikt worden als compensatie-instrument in de PAS-problematiek. Inwoners dragen kosteneffectief zelf bij aan de energie-transitie Het belangrijkste effect is dat uiteindelijk het de inwoners zelf zijn die een bijdrage leveren aan de energie-transitie en er ook nog wat voor terugkrijgen. De coöperatie Veenergie.nu beoogt immers via de postcoderoosregeling ca. 2000 huishoudens (bij gemiddeld gebruik) groene stroom te kunnen gaan leveren voor de periode van 15 jaar. Inwoners en bedrijven uit Vinkeveen, Abcoude, Waverveen, Wilnis en een groot deel van Mijdrecht kunnen op basis van de postcoderoosregeling hier aan deelnemen tot maximaal 10.000 KWh per jaar per adres. Door gebruik te maken van de postcoderoosregeling krijgen de deelnemende inwoners op leveringsadressen binnen de postcoderoosregeling middels tussenkomst van de coöperatie Veenergie.nu eveneens een groot deel van de energiebelasting terug, waardoor de variabele stroomprijs voor de deelnemers van de coöperatie op gebruikersniveau aanzienlijk daalt. Draagvlak Coöperatie Veenergie.nu is een coöperatie met uitgesloten aansprakelijkheid en zonder

winstoogmerk. Voor € 10 euro per jaar kunnen inwoners uit het postcoderoosgebied deelnemen en stroom afnemen en hiermee een bijdrage leveren aan de energie-transitie en tevens op de stroomrekening besparen. Doordat er niet door inwoners additioneel behoeft te worden geïnvesteerd, kunnen inwoners uit alle lagen van de bevolking meedoen, ongeacht de inkomenssituatie. Dat maakt dit initiatief, ook gezien vanuit participatie, tot een maatschappelijk gedragen project. Argumenten De coöperatie Veenergie.nu wil invulling geven aan de provinciale en gemeentelijke doelstellingen, zoals in beleid is geformuleerd. Provinciaalbeleid In de Provinciale Ruimtelijke Structuurvisie 2013-2028 Provincie Utrecht (Herijking 2016), vastgesteld op 16 december 2016 stelt de provincie Utrecht het volgende: Wij hebben de ambitie om in 2040 het grondgebied van de provincie Utrecht klimaatneutraal georganiseerd te hebben. Het gaat hierbij niet alleen om CO2-reductie, maar ook om het onafhankelijk zijn van beperkt beschikbare fossiele brandstoffen. De ruimtelijke opgave hierbij is het ruimte bieden voor het duurzaam opwekken van energie en de mogelijkheden bieden om energie- of warmtevragende en energie- of warmteleverende functies bij elkaar te brengen. Voor zonne-energie hebben wij de voorkeur voor plaatsing op daken boven veldopstellingen.

Voor zonne-energie in veldopstellingen zien wij primair kansen op niet-agrarische velden zoals pauzelandschappen (op termijn voor stedelijke functies beoogde percelen). Plaatsing tezamen of in plaats van agrarische functies sluiten wij niet uit. In landbouwkerngebieden blijft de landbouw het primaat hebben. Plaatsing in veldopstellingen kent een verscheidenheid aan opstellingsvarianten, zoals naast benodigd oppervlakte ook verscheidenheid in hoogtes, afscheidingen en realisatie van aanvullende bebouwing. Om maatwerk te kunnen leveren wijzen wij geen gebieden aan of af binnen de kaders zoals hiervoor geschetst. Dit vraagt per locatie een goede ruimtelijke onderbouwing. Bij plaatsing in veldopstellingen hechten wij aan aansluiting aan bestaande bebouwde omgeving of hoofd infrastructuur en passend bij de schaal van de bestaande bebouwde omgeving en landschap. Dit leidt tot een verschillende maatvoering in aansluiting op bedrijventerrein, grote stad, kleine kern of agrarisch bouwperceel. We hebben via de planMER bij de PRS onderzocht wat voor het halen van de ambitie voor 2040 in de periode tot 2020 mogelijk is. Als alle realistische mogelijkheden voor bioenergie, zonne-energie, geothermie e.d.

worden benut en we realiseren het voor de landelijke ambitie ingebrachte bod van (ten tijde van planMER) 50 MW aan windenergie, dan voorziet dit in 2020 in het duurzaam opwekken van 10% van de energiebehoefte van onze provincie. Daarmee halen we niet de ambitie van 20% duurzame energieopwekking die we in de Kadernota Ruimte beogen. Het verduurzamen van onze energievoorziening verloopt dus naar verwachting langzaam gedurende de structuurvisieperiode. Dit betekent niet dat onze ambitie voor 2040 niet haalbaar is. In de periode tot 2040 kunnen zich immers innovatieve ontwikkelingen voordoen. In de Structuurvisieperiode ondersteunen we de ontwikkeling van dergelijke innovaties. Dit voorstel voldoet aan het hierboven vermelde provinciaal beleid Gemeentelijk beleid In het rapport “Transitieontwerp elektriciteit Gemeente De Ronde Venen” van januari 2018 stelt de gemeente dat tenminste 125 ha. zonnevelden nodig is.

Zon op land gaat vaak ten koste van de huidige gebruiksfunctie en stuit daarom op tegengestelde belangen. Het landschap in De Ronde Venen is in de afgelopen eeuwen echter al vaker ingrijpend veranderd door de vorming en winning van veen. Ook deze transitie, waarin delen van het landschap veranderen ten gevolge van de energieopwekking, zal haar stempel drukken op het aangezicht van de gemeente. Als we redeneren vanuit de aanname dat de huidige bestemming van gronden gewijzigd kan worden, ten dienste van energieopwekking, is de potentie van zon op land in zekere zin alleen begrensd door de gemeentegrenzen. De totale elektriciteitsbehoefte zou - in theorie – volledig met zonnevelden opgewekt kunnen worden. Met 470 hectare zonneveld, rond 5% van het landoppervlakte van de gemeente, kan voldoende elektriciteit opgewekt worden om aan de behoefte in 2040 te voldoen. Als we zon op land als sluitpost beschouwen en vanuit andere bronnen de minimale potentie wordt waargemaakt, te weten 250 TJ uit innovaties, 190 TJ uit zon op daken en geen windenergie, is 305 hectare zonnevelden nodig. Anderzijds, als van alle alternatieven de maximale realistische potentie gerealiseerd wordt – 375 TJ uit innovaties, 240 TJ op daken en 302 TJ wind – dan is minimaal 125 ha nodig.

In alle realistische scenario’s, binnen de gestelde aannames, is om de doelstelling te halen dus minimaal 125 ha zonnevelden nodig. Dit kan dus worden beschouwd als een no regret onderdeel in de invulling van de opwekbehoefte. De rol van de gemeente bij zonnevelden is gelijk aan die bij grootschalige wind, te weten bevoegd gezag en vergunningverlening. De kosten hiervoor komen normaliter voor rekening van de (commerciële) ontwikkelaar. Alleen in het geval dat de gemeente op eigen gronden zelf projecten zou ontwikkelen, komen deze ontwikkelkosten voor rekening van de gemeente, of voor de exploitant die de gemeente daartoe aantrekt. Dit voorstel voldoet aan het hierboven vermelde gemeentelijk beleid Klimaat neutraal 2040: Transitieplan Elektriciteit Op 22 februari 2018 heeft de gemeente raad het raadsvoorstel “Klimaat neutraal 2040: Transitieplan 2040”vastgesteld. In dit raadsvoorstel heeft het college de opdracht gekregen 9 “no regret” versnellingsprojecten te prioriteren en voor te bereiden, te weten: 1. vraagbundeling zon op bedrijfsdaken; 2. versnellen zon op boerendaken; 3. ondersteuning ‘windontwikkeling op boerenland’; 4. inzetten op realisatie buurtmolen; 5. zonneprojecten op gemeentedaken en –grond; 6. onderzoek naar combinatie zon en waterberging; 7. inzetten op realisatie 40 hectare zonneveld met korte exploitatietermijn; 8. communicatietraject duurzaamheid; 9.

continuering collectieve inkoopacties en prestatieafspraken met GroenWest; Dit voorstel geeft invulling aan punt 7 van dit raadsbesluit, waarmee dit voorstel voldoet aan dit besluit.

Coalitieakkoord 2018 -2022 In het coalitieakkoord “Verbindend, innovatief en ondernemend” staat het volgende vermeld: De opgave op het gebied van duurzaamheid is een van de grootste waar we voor staan. Wij pakken de plannen zoals vastgelegd in het Spoorboek Klimaatneutraal 2040 ambitieus op. Ten aanzien van elektriciteit zetten we vol in op zonne-energie en starten een maatschappelijke discussie ten aanzien van windenergie. Het transitieplan warmte vormt de grootste uitdaging. De plannen hiervoor worden uitgewerkt. Nieuwe huizen worden zoveel mogelijk gebouwd als ‘0 op de meter’ woningen, of zijn in ieder geval gasloos. We maken gebruik van (landelijke) regelingen om acties versneld uit te voeren Dit voorstel voldoet, gezien het Spoorboek Klimaatneutraal 2040, aan het hierboven vermelde coalitieakkoord Kanttekeningen Vergunningplichtig Het leveren van elektriciteit is vergunningplichtig. Aan de daaraan verbonden voorwaarden kan de coöperatie Veenergie.nu niet voldoen. Grote maatschappijen, zoals Eneco, NUON, maar ook Green Choise willen wel de stroom kopen, maar rekenen hun landelijke tarief door aan de leden. Hierdoor vervalt de echte coöperatieve gedachte welke aan Veenergie.nu ten grondslag ligt, namelijk dat alle opbrengsten toekomen aan de leden.

Daarom zijn met energieleverancier Energyzero afspraken gemaakt om de voordelen van het zonnepark te doen toevloeien naar de leden. Stedin Om stroom te kunnen leveren moet aan wettelijke normen worden voldaan. Overleg met Stedin heeft er in geresulteerd dat bij een positief besluit een geschikte kabel wordt aangelegd naar het tussenstation aan de Groenlandse Kade te Vinkeveen. De investering in deze kabel ad. € 954.000 ex BTW is in de businesscase verwerkt. Belastingdienst Met de Belastingdienst moeten de afspraken over de postcoderoosregeling gedurende 15 jaar nog geformaliseerd worden. Deze formalisering hangt samen met de verlening van de aansluiting door netbeheerder Stedin. AGV De omvang en indeling van het park is mede afhankelijk van toestemming van AGV om zonnepanelen op het water te plaatsen. Risico’s De risico’s van het project zijn onder te verdelen in: - fysiek Onder fysieke risico’s wordt verstaan diefstal, vandalisme en calamiteiten, zoals overstroming. Diefstal en vandalisme is afgedekt met een verzekering, waarmee in de businesscase rekening is gehouden. Calamiteiten zoals overstroming zijn niet verzekerbaar, maar goed waterbeheer door AGV sluit dit risico uit. - overheidsmaatregelen De businesscase is gestoeld op wet- en regelgeving van de Rijksoverheid vooral ten aanzien van de energiebelasting.

De Rijksoverheid garandeert gedurende 15 jaar teruggave van de energiebelasting ( m.u.v. de belasting voor duurzame opslag). Alleen indien de Rijksoverheid de energiebelasting enorm beperkt of zelfs afschaft komt de businesscase in gevaar. Een eventueel risico op dit punt is dus

afhankelijk van de betrouwbaarheid van het Rijksbestuur. - voldoende leden/ afnemers Huishoudens moeten voor de elektriciteit overstappen naar de energieleverancier van Veenergie.nu. Aangezien overstappen tijd kost en huishoudens over langer lopende contracten kunnen beschikken zal de totale stroomlevering bij de start van het project niet uitsluitend aan leden/afnemers plaats gaan vinden en zal stroomlevering geschieden op basis van lagere prijzen op de beurs voor elektriciteit. Om dit risico op te vangen is in de businesscase voor de eerste 2 jaar een ingroei van leden/afnemers voorzien. Vanaf het derde jaar wordt gerekend met volledige levering aan leden/afnemers. - tegenslagen De businesscase laat een positieve exploitatie zien. Daarbij is de businesscase op een conservatieve wijze opgesteld, met voldoende ruimte om tegenslagen op te vangen.

Financiën Voor het zonneveldenpark is een businesscase ontwikkeld. De businesscase is gebaseerd op de volgende uitgangspunten: - investering van maximaal € 6,25 miljoen - grond is op huurbasis beschikbaar voor een periode van 15 jaar tegen € 1 per jaar - er wordt gebruik gemaakt van de postcoderoosregeling (Vinkeveen, Abcoude, Wilnis, groot deel Mijdrecht en Waverveen vallen hieronder) - hiervoor is de coöperatie Veenergie.nu opgericht - leden van de coöperatie betalen € 10 per jaar (voorwaarde voor postcoderoosregeling) - er wordt uitgegaan van een lening bij de BNG met garantstelling door de gemeente - er wordt 15 jaar stroom geleverd tegen een jaarlijks door de Algemene Leden Vergadering van Veenergie.nu vast te stellen prijs - aanzienlijke besparing op de stroomkosten voor leden van de coöperatie door gebruikmaking van de postcoderoosregeling - de exploitatie laat over de gehele looptijd van 15 jaar een positieve uitkomst zien. - het bestuur van de coöperatie is niet bezoldigd - voor de gemeente zijn geen kosten aan dit voorstel verbonden, behoudens gemis aan leges en kosten ambtelijke inzet De financiële onderbouwing ligt ter inzage bij de griffie Betrokkenheid & communicatie Het gemeentebestuur wordt uitgenodigd om in het bestuur van de coöperatie VEENERGIE.NU zitting te nemen.

De coöperatie Veenergie.nu beschikt over een eigen website, waar inwoners zich kunnen aanmelden om deel te nemen in de coöperatie. Vervolg en Evaluatie Jaarlijks wordt door de accountant een jaarverslag gemaakt dat ter informatie naar de gemeenteraad zal worden toegestuurd. In het 14e exploitatiejaar zullen leden van de coöperatie een besluit nemen over de toekomst na het 15e jaar. Dit is verankerd in de statuten van de coöperatie.

In de financiële onderbouwing is een bedrag van € 250.000 opgenomen om na jaar 15 de zonnepanelen te verwijderen teneinde de huidige bestemming te kunnen herstellen, hierbij is rekening gehouden met een restwaarde van de zonneweide en de stijging van het algemeen prijsniveau. Coöperatie Veenergie.nu R. Bultena voorzitter

A. Goldhoorn secretaris

De raad van de gemeente De Ronde Venen, gelezen het Burgerinitiatief van de coöperatie Veenergie.nu (raadsvoorstel nr. 41/210 van 5 juli 2021).

Besluit

1. Het college van B&W opdracht te geven om een procedure te starten tot een tijdelijke afwijking van het bestemmingsplan voor de duur van 15 jaar voor het realiseren van een zonneveldenpark in het beoogde plaatsingsgebied achter de Herenweg 293 te Vinkeveen 2. Een borgstelling van de gemeente te accorderen van de door de coöperatie aan te trekken financiering bij BNG tot een maximum van € 6,25 mln. Dit vereist, volgens opgave BNG, de volgende (letterlijke) beslissing van het college: “Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente De Ronde Venen, gelet op artikel 160 lid 1 sub e van de Gemeentewet VERKLAART: kennis te hebben genomen van het model van de akte van borgtocht(met vermelding van de referentie) van BNG Bank; en BESLUIT: Om onder de in deze akte van borgtocht vermelde voorwaarden onherroepelijk en onvoorwaardelijk borg te staan jegens BNG Bank voor de richtige nakoming van alle verplichtingen van Coöperatie Veenergie.nu ua uit hoofde van de [daarin genoemde] lening, overeenkomstig de model akte van borgtocht met referentie E2a01122010, een en ander tot een maximum bedrag van EUR XXXX,= (te vermeerderen met de pro rata parte aan dit bedrag toe te rekenen boeten, kosten en wettelijk overeengekomen renten)”

3. Ter verdere zekerheid en controle: zal, alvorens een overeenkomst met de BNG wordt afgesloten, aan het college aan de hand van de definitieve offertes en andere documenten worden aangetoond: - dat de realisatie binnen zodanige grenzen is zeker gesteld, dat de maximale borg voor de gemeente € 6,25 miljoen is; - De Belastingdienst medewerking zal verlenen om gebruik te maken van de · postcoderoosregeling voor een periode van 15 jaar

4. Het college de mogelijkheid te geven een collegelid te benoemen in het bestuur van de Coöperatie Veenergie.nu 5. Het college opdracht te geven om gebruik te maken van de mogelijkheid om vrijstelling van leges te verlenen conform artikel 4 lid c) en e) van VERORDENING OP DE HEFFING EN INVORDERING VAN LEGES 2019 6. Het college de mogelijkheid te geven de aanvrager ambtelijke ondersteuning waar

nodig te verlenen.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente De Ronde Venen, d.d. 5 juli 2021.

De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,